Government & Law

The author examines the legal framework governing this process, as well as theoretical, historical and legal analysis of digitalization, comparative and scientific research of modern trends in the use of digital technologies in human life; based on the study of foreign and national experience.

This article discusses Amir tuzuklari, a product of Amir Temur's views on statehood and diplomacy, military, skills, creative
potential, science, art and architecture

Mazkur maqolada joriy yilda mamlakatimizda davlat hokimiyati va boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirishga qaratilgan, qonunchilikni isloh qilishni talab etadigan konstitutsiyaviy islohotlar va undan kelib chiqqan holda qabul qilingan “O‘zbekiston - 2030” strategiyasi haqida bayon etilgan. Shuningdek, “O‘zbekiston - 2030” strategiyasidan kelib chiqqan holda mamlakatimizda qonun ustuvorligini ta’minlash va milliy qonunchilikni takomillashtirish masalalariga to‘xtalib o‘tilgan.

This article explains the attention of the government to young generations to grow up them both mentally and physically healthy with
examples.

This article analyzes the main features of the legal regulation of public relations that arise during the gameplay process between users of computer games, as well as other persons. The author examines the essence of the «Magic Circle» concept, explores what legal consequences for players arise as a result of in-game actions and studies a sovereign-interactive approach to the legal sovereignty of game worlds and fictional realities. Conclusions are drawn about the lack of certainty of the permissible legal influence on gaming events from the point of view of modern Russian legislation.

The basic principles of the"electronic Parliament" are explained by their contribution to the strengthening of productive and democratic values in the sphere of activity. In particular, today the reports of foreign organizations and experts of the electronic Parliament separately distinguish the following principles of activity

Ҳозирги кунда профилактика хизматларининг ҳуқуқбузарликлар профи-лактикаси фаолиятини белгилаб берувчи ва тартибга солувчи нормативҳуқуқий ҳужжатларни уларнинг миқёси, юридик кучи ва уларни қабул қилувчи субъектларнинг ваколат доирасига қараб қуйидагича таснифлаш мумкин:

Ўзбекистон Республикаси Президентди Шавкат Мирзиеёв: “Биз “Адолат – қонун устуворлигида” деган тамойил асосида жамиятимизда қонунга ҳурмат, ҳуқуқбузарлик ҳолатларига муросасизлик ҳиссини кучайтиришга қаратилган ишларимизни жадал давом эттирамиз. Бу борада ҳуқуқбузарлик ҳолатларининг олдини олишга алоҳида эътибор қаратилади

Мамлакатимиздаги кенг кўламли ислоҳотлар доирасида аҳолининг тинч ва осойишта ҳаётини таъминлаш ҳамда жамиятимизда қонунга итоаткорлик ва жамоат хавфсизлиги маданиятини шакллантиришга алоҳида эътибор қаратилмокда. Жумладан, жамоат хавфсизлигини таъминлаш йўналишидаги ишларни “Халқ манфаатларига хизмат килиш” тамойили асосида ташкил этишнинг мутлақо яиги механизм ва тартиблари жорий этилиб, давлат органларининг жамоатчилик тузилмалари билан ўзаро мақсадли ҳамкорлиги йўлга қўйилди.

Субъект - тушунчаси фаол фаолият кўрсатувчи, билувчи, онг ва иродага эта бўлган индивид ски ижтимоий гуруҳ. «Субъект» тушунчасини юнон файласуфлари субъект тушунчаси билан бир хил маънода тушунишган. Жамият уни тадқиқ этувчи тадқиқотчи учун эса обьктдир, ўзидан ташқи олам учун уни ўрганувчи субьектдир.

Истиқлолга эришгач мамлакатимизда жиноят содир этилганидан сўнг айбдорларни фош этиш ва жазолаш, жабрланувчиларга етказилган зарарни қоплашдан кўра жиноятларнинг олдини олган маъқуллиги эътироф этилиб, суд-ҳуқуқ соҳаси ислоҳ қилинди. Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 19 апрелдаги 180-қарори билан маҳаллий ҳокимиятларда жазони ижро этиш муассасаларидан бўшатилган шахсларга ижтимоий-маиший ёрдам кўрсатиш комиссиялари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ҳузурида яраштириш комиссиялари ва «Маҳалла посбони» жамоатчилик тузилмаси ташкил этилди.

Мамлакатимизда фуқаролик жамияти институтлари, хусусан нодавлат нотижорат ташкилотларини фаолият юритиши учун норматив-хуқуқий база рухсат берувчи тартибларни соддалаштириш ва нодавлат нотижорат ташкилотлари учун қулайликлар ва енгилликлар яратиш йўли билан мунтазам равишда такомиллаштирилиб борилмоқда.

Инсоният нима қилмасин албатта бирор ниятни ёки бошқача айтганда бирор мақсадни кўзлаб амалга оширади.
Масалан, қадимдан инсоният овчилик, чорвачилик ва деҳқончилик билан шуғулланган. Булардан мақсад инсоннинг озиқ-овқатга бўлган эҳтиёжини қондириш эди. Кейинчалик, инсониятнинг фаолият турлари кўпайди ҳамда инсониятнинг содда ҳаёни аста-секин ривожланиб ва мураккаблашиб борди. Энди инсониятнинг мураккаб ва турли туман муносабатларини тартибга солиш учун хуқуқ нормаларга зарурат туғилди.

Фан, техника, санъат ёки касб соҳалари ривожланиши билан инсон имкониятлари доираси ҳам кенгайиб боради. Табиийки глобалашган дунёда хавф-ҳатарлар сони ҳам шунча ортади. Ҳозирги даврда содир этилаётган жиноятлар охирги ўн йилги жиноятлардан ўзининг техник, тактик ва методик усуллари билан кескин фарқ қилади. Хусусан, коррупция билан боғлиқ жиноятлар жумласидан. Тадқиқотнинг методологик асосини Ўзбекистон Республикаси Президентининг “2022–2026 йилларга мўлжалланган янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида” ПФ–60-сон фармони, шунингдек, жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштиришга доир раҳбарий кўрсатмалар асосида ишлаб чиқилган. Шунингдек, мазкур мақоланинг асосий мақсади коррупцияга қарши курашишнинг ўзига хос анъанавий ва янги методологик асосларини ишлаб чиқиш, шунингдек бошқарув тартибига қарши жиноятларга барҳам беришда қонунчиликка илмий асослантирилган назарий хулосалар, амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборатдир

Бугунги кунда бозор муносабатлари такомиллашиб ва тобора чуқурлашиб бораётган шароитда юз бераётган ижтимоий-иқтисодий жараёнлар натижасида аҳолини барча воситалар билан ҳар томонлама ижтимоий ҳимоя қилиш долзарб вазифалардан ҳамда жамиятда барқарорликни сақлаб туриш, тараққиётни таъминлашнинг муҳим шартларидан бўлиб ҳисобланади. Қолаверса, бозор иқтисодиётига ўтиш босқичидаги қатор объектив ва субъектив омиллар таъсирида аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш тизимининг аҳамияти янада ортиб кетди.

Республикамизда олиб борилаётган аҳолини кучли ижтимоий ҳимоялаш сиёсати жамиятда ижтимоий-сиёсий барқарорликка эришиш ва фуқаролар конституциявий ҳақ-ҳуқуқларини таъминлаш воситаларидан бири сифатида муайян ваколатларга эга бўлган давлат ҳокимияти ва бошқарув органларининг фаолиятига таянади. Ушбу ижтимоий ҳимояни рўёбга чиқарувчи субъектлар  фаолияти давлат ижтимоий сиёсатини амалга оширишга қаратилган.

Иқтисодий суд ишларини қонуний кучга кирган суд хужжатларини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш институты бўйича суд амалиётини такомиллаштириш масаласининг нақадар долзарблиги иқтисодий суд ишларини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш институтида кўриб чиқилган аризалар статистикасининг йилдан-йилга ўсиб бориш динамикаси билан исботлаш мумкин. Хусусан, Республика бўйича иқтисодий (хўжалик) судлар томонидан 2012 йилда 175 та, 2013 йилда 155 та аризалар кўриб чиқилган бўлса, 2017 йилда мазкур кўрсаткич 694 тани, 2018 йилда 778 тани, 2019 йилда эса, 350 тани, 2020 йил 957 тани, 2021 йилда 1024 тани, 2022 йилда 1002 тани, 2023 йилда 1 142 тани ташкил этган [1].

Ѕозирги замон ѕуқуқ фанида ахборотни тақдим этиш ва ишлов беришга яроқли шаклда тақдим этилган,фойдаланиши мумкин бўлган маълумотлар деб баѕоланади. Ушбу маълумотларни тарқатиш бугунги кунда Қай даражада шуни алоѕида такидлаб ўтиш лозимки, ахборотларга эгалик ѕуқуқини белгиловчи нормалар Ўзбекистон Республикасининг фуқаролик кодексиларида «Ахборотлаштириш» тў¦рисидаги Қонуннинг 23-моддасида ѕам кўрсатиб ўтилган: унга мувофиқ: «Ахборот давлат органлари, юрдик ва жисмоний шахслар фаолиятининг масъули сифатида моддий ёки интелектуал мулк объекти бўлиши мумкин». 1

Юридик фактларни классификация қилишнинг асосий ва бош мезони эркнинг ифодаланиши ҳисобланса, бугунги кундаги юридик фактларни турларга бўлишнинг аҳамияти жиҳатидан иккинчи даражадаги мезон бу юридик ҳаракатларни эркни ифодаланишининг ҳуқуқ нормалари мослигидан келиб чиқиб, ҳуқуқ йўл қўйган ҳаракатлар ва ҳуқуқ йўл қўймаган ҳаракатлар – ҳуқуқбузарликка бўлиниши ҳисобланади.

Жамият ривожланишининг ҳозирги босқичида жиноятчилик ва унга қарши курашиш муаммоси энг долзарб муаммолардан бири ҳисобланади. Жамиятбилан бир пайтда вужудга келган жиноятчилик барча замонларда ҳам мавжуд бўлган. Шу туфайли ҳам у ижтимоий хусусият касб этади, жиноятчилик ва жамиятнинг ўзаро алоқаси, уларнинг бир-бирига таъсири айни шу омиллар билан белгиланади.

Жамият ривожланишининг ҳозирги босқичида жиноятчилик ва унга қарши курашиш муаммоси энг долзарб муаммолардан бири ҳисобланади. Жамият билан бир пайтда вужудга келган жиноятчилик барча замонларда ҳам мавжуд бўлган. Шу туфайли ҳам у ижтимоий хусусият касб этади, жиноятчилик ва жамиятнинг ўзаро алоқаси, уларнинг бир-бирига таъсири айни шу омиллар билан белгиланади.

Инсон ҳуқуқ ва эркинликлари инсониятнинг катта ютуғи бўлиб, уларнинг туб моҳияти инсоннинг яшаши ва ҳаётини таъминлашдир. Инсоннинг яшаш ҳуқуқи унинг тўғилиши билан бирга вужудга келиб, бошқа ҳуқуқлар унга хизмат қилади, уни кафолатлайди ва тўлдиради.

Инсон ҳуқуқ ва эркинликлари инсониятнинг катта ютуғи бўлиб, уларнинг туб моҳияти инсоннинг яшаши ва ҳаётини таъминлашдир. Инсоннинг яшаш ҳуқуқи унинг тўғилиши билан бирга вужудга келиб, бошқа ҳуқуқлар унга хизмат қилади, уни кафолатлайди ва тўлдиради.

1999 йилнинг февралида Япония Олий суди ўз тарихида биринчи марта инсайдерлик ахборотидан фойдаланиш тўғрисидаги иш бўйича қарор чиқарди 1. Ўтган ўн йилликларда Япония молия бозорида кенг тарқалган инсайдерлик фаолияти мамлакат молия бозорининг фаол ривожланиши йўлидагина эмас, балки бу ерга хорижий сармояни жалб қилиш йўлида ҳам ғов-тўсиқ бўлиб келар эди. Жаҳон молиявий ҳамжамиятига Япониянинг самарали интеграциялашуви инсайдерлик фаолиятини ҳуқуқий тартибга солишни тақозо қиларди. Япониянинг инсайдерлик фаолиятини тартибга солувчи қонунчилигининг ривожланиш жараёни япон корпорацияларининг ривожланиш тарихини тўлақонли акс эттиради.

Ҳозирги кунда фанда “Давлат ва ҳуқуқ назарияси” фани ўрнига “Юриспруденция назарияси” фанини шакллантириш бўйича изланишлар кетмоқда. Бизнинг “Давлат ва ҳуқуқ назарияси” фанининг предмети эса анъанавий мавзуларни сақлаб қолган ҳолда ҳажм жиҳатдан кенгаймоқда.