https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-3_ Март-2025
76
YANGI O’ZBEKISTONNING INNOVATSION RIVOJLANISH
ISTIQBOLLARI
Ilmiy rahbar: QDPI kotta o’qituvchisi v/b dotsent
Kodirov Barxayotjon Sobirjonovich
Tadqiqotchi QDPI talabasi:
MIRZALIYEVA ZARINABONU JAHONGIR QIZI
Қўқон давлат педагогика институти катта ўқитувchиси
Annotatsiya. Maqolada klasterli yondashuv mohiyati va ularni amalga joriy
etilishi innovatsion rivojlanishning muhim omili ekanligi falsafiy tahlil etilgan.
Kalit so’zlar: innovatsiya, rivojlanish, klaster, inson kapitali, ta’lim,
innovatsion rivojlanish.
Аннотация. В статье философски анализируется сущность
кластерного подхода и его реализация как важного фактора инновационного
развития.
Клюchевые слова: инновации, развитие, кластер, chеловеchеский
капитал, образование, инновационное развитие.
Abstract. The article philosophically analyzes the essence of the cluster
approach and its implementation as an important factor in innovative development.
Keywords: innovation, development, cluster, human capital, education,
innovative development.
XXI asrning boshlarida kashf qilingan va qo’llanilgan innovatsiyalar ko’pgina
sohaning tub o’zgarishlariga sabab bo’ldi. Jumladan, iqtisodiyotni raqamli
iqtisodiyotga o’tishi, ijtimoiy-iqtisodiy sohalarda klasterli yondashuvning
qo’llanilishi, sohalarning raqamlashtirilishi, ta’lim sohasidagi transformatsiyalar
inson faoliyatlarida sezilarli o’zgarishlar sodir bo’ldi. Rivojlangan mamlakatlarda
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-3_ Март-2025
77
aholi turmush darajasining oshishi oqibatida fan-texnikadagi innovatsiyalar
ommaviy tus olib millionlab kishilarni o’ziga jalb qildi. Buni esa jamiyat, inson
kognitiv imkoniyatlari va intellektining rivojlanishiga hamda mamlakatimizda
ta’lim sohasidagi innovatsion o’zgarishlarida ko’rishimiz mumkin. Ayniqsa,
Harakatlar strategiyasi va keyingi yillardagi ta’lim to’g’risida qabul qilingan
qarorlar ham mamlakatimizdagi olib borilayotgan islohotlarning asosini tashkil
etmoqda.
Dunyoning rivojlangan mamlakatlarida keng qo’llaniladigan iqtisodiy
rivojlanish usullaridan biri klasterli yondashuvdir. CHunki ushbu yondashuv
iqtisodiy o’sishni ta’minlash, ishlab chiqarish omillaridan yanada samarali
foydalanishni tashkil etishda jahon mamlakatlari rivojlanishi va boshqaruvining
innovatsion metodlaridan biridir. SHu sababdan, u bugungi kunda milliy
iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish iqtisodiy jihatdan taraqqiy etgan va
rivojlanayotgan mamlakatlar uchun asosiy vazifalardan hisoblanadi. Albatta
keyingi yillarda mamlakatimizda xalqaro amaliyotda sinalgan va iqtisodiyotni
rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etuvchi bozor munosabatlarini va
tajribalarini hayotga tatbiq etishga katta e’tibor qaratilmoqda. SHulardan biri
klasterlar bo’lib, hozirda mamlakatimizda agroklaster, ta’lim klasteri, sanoat
klasteri, tibbiyot klasterlarini amalga joriy etishga kirishilmoqda.
SHuningdek, ilmiy adabiyotlarda rivojlangan davlatlarning tajribalari
barqaror ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotni ta’minlashda, investitsion faollikni
oshirishda, raqobatbardosh tovarlar ishlab chiqarishda xalqaro logistik markazlari,
erkin iqtisodiy zonalar kabi klasterlarning o’rni va ahamiyati juda yuqori ekanligi
ko’rsatilgan. Aytish kerakki, klasterlarning eng yuqori samaradorlikka ega va
mamlakatda innovatsion faoliyatning jadal tarzda rivojlanishiga ijobiy ta’sir
ko’rsatuvchi turidan biri – innovatsion klasterdir. Ushbu klaster turi bizning
mamlakatda ham olib borilayotgan islohotlarning asosiy yo’nalishi sifatida 2018
yildan amalda foydalanilmoqda.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-3_ Март-2025
78
Bizning respublikada ham klasterli yondashuvlar amalda keng qo’llanilishi
yuzasidan, Prezidentimiz SHavkat Mirziyoev Qishloq xo’jaligi xodimlari kuniga
bag’ishlab o’tkazilgan tantanali marosimdagi nutqida ham to’xtalib o’tdi. Ayniqsa,
bu usulga mamlakatimiz qishloq xo’jaligining yetakchi tarmoqlaridan biri –
O’zbekiston paxtachiligining kelajagi sifatida yuksak baho berdi. Amalda buni
«Surxondaryo viloyati Angor tumanidagi «Angor Surxon g’ururi» mas’uliyati
cheklangan jamiyati paxtachilikda hosilni parvarishlashdan tortib, undan tayyor
mahsulot ishlab chiqarishgacha bo’lgan barcha bosqichni o’zida mujassam etgan
klaster usulini» joriy etayotganida ko’rish mumkin. Ushbu yangi usulni
qo’llanilishi qo’shimcha ish o’rinlarini yaratish, mahalliy byudjet daromadlarini
oshirish, vakolatlarni taqsimlash, tadbirkorlik tuzilmalari bilan o’zaro ta’sirlashish,
axborot ayirboshlashni jadallashtirish va yangiliklarni targ’ib etish, kichik biznes
va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining innovatsion faolligini hamda hududlar
innovatsion jozibadorligini yuksaltirish, hududiy iqtisodiyotni diversifikatsiya
qilish kabi yangi imkoniyatlarni taqdim etadi.
SHu bilan birga «2017 yil xalq bilan yaqindan muloqot qilish, uning dardu
tashvishlari, hayotiy muammolarini samarali hal etish bo’yicha yangi tizim
yaratilgan yil bo’ldi». Albatta ushbu yilda O’zbekiston Respublikasi
Prezidentining Xalq qabulxonalari va Virtual qabulxonasi fuqarolarning
murojaatlari bilan ishlashning o’ziga xos demokratik instituti sifatida amalda o’zini
oqlamoqda. CHunki qisqa muddatda ana shu qabulxonalarga bir yarim milliondan
ziyod fuqaro murojaat qilgani va qanchadan-qancha odamlarning yillar davomida
hal etilmagan muammolari ijobiy yechimga ega bo’ldi. Bu esa joylarda
rahbarlarning yo’l qo’yilgan xato va kamchiliklarni tezlik bilan bartaraf etish
yuzasidan shaxsiy javobgarligi kuchayishiga, rahbarlarning joylarga borib, aholini
bezovta qilayotgan eng dolzarb muammolarning amaliy yechimi bilan
shug’ullanishiga sabab bo’ldi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-3_ Март-2025
79
Ma’lumki, Harakatlar strategiyasi doirasida amalga oshirilgan tizimli
demokratik islohotlar mamlakatni ijtimoiy-innovatsion rivojlanishiga asos
bo’lmoqda. Buni respublikamizdagi ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy-madaniy
sohalardagi ijobiy o’zgarishlar va shu sohalarning rivojlanishida ko’rishimiz
mumkin. Darhaqiqat, Harakatlar strategiyasida qo’yilgan maqsad va vazifalarning
amalga oshgani insonlar hayoti va faoliyatida qulayliklar yaratilmoqda.
SHuni ta’kidlash kerakki, respublikamizda Harakatlar strategiyasi asosida
amalga oshirilgan islohotlar natijasida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy,
ma’naviy sohalarda o’zgarishlar yuz berdi hamda rivojlanishning yangi bosqichiga
o’tishga zamin yaratildi. Natijada Yangilanayotgan yoki yangi O’zbekiston
shakllandi. Nega endi yangi O’zbekiston? Oldingi O’zbekiston bilan qaysi jihatlari
farq qiladi?
SHuni aytish kerakki, yangi O’zbekiston bu mamlakatimiz mustaqilligini
yanada mustahkamlash, erkinlik va ozodlikning yangi davri, bunyodkorlik va
farovonlik yo’lining yuqori bosqichidir. Ya’ni, yangi O’zbekiston - «o’zgarib,
kuch-qudratga to’lib borayotgan, dunyo ahli e’tirof etayotgan yangilangan jamiyat,
dunyoga yuz tutayotgan erkin bir o’lkadir». SH.Mirziyoev yangi O’zbekiston
taraqqiyot strategiyasinining 7 ta ustuvor yo’nalishlarini belgilab berdi.
Umuman olganda, bugungi kunda mamlakatimizda Harakatlar strategiyasi
doirasida olib borilayotgan innovatsion rivojlanish bir qator sifat o’zgarishlarda
namoyon bo’lmoqda. Ya’ni, jamiyatning barcha jabhalarida strukturaviy va
funktsional yangilanishlar ustuvor jarayonga aylandi. Bunday o’zgarishlar
pallasiga kirgan jamiyatda innovatsion texnologiyalarni joriy etish, noan’anaviy
fikrlash va faliyat ko’rsatish, eng yangi ishlab chiqarish usullari va vositalaridan
foydalanish ijtimoiy ehtiyoj darajasiga ko’rilmoqda, barqaror amaliyot tusini
olmoqda.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-3_ Март-2025
80
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Mirziyoev SH.M. Yangi O’zbekiston strategiyasi. – Toshkent: «O’zbekiston»,
2021. -B.27.
2. Mirziyoev SH. M. Yangi O’zbekiston strategiyasi. – Toshkent: «O’zbekiston»,
2021.
3.Mirziyoev SH. M. Yangi O’zbekiston taraqqiyot strategiyasi asosida demokratik
islohotlar yo’lini qat’iy davom ettiramiz / Yangi saylangan O’zbekiston
Respublikasi Prezidenti SHavkat Mirziyoevning lavozimiga kirishish tantanali
marosimiga bag’ishlangan Oliy Majlis palatalari qo’shma majlisidagi nutqi //
Yangi O’zbekiston gazetasi, 2021 yil 7 noyabrь, 223-son, -B.2.
4.Yangi saylangan O’zbekiston Respublikasi Prezidenti SHavkat Mirziyoevning
lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag’ishlangan Oliy Majlis avlatalari
https://uza.uz/oz/posts/yangi-ozbekiston-taraqqiyot-
strategiyasi-asosida-demokratik-islohotlar-yolini-qatiy-davom-ettiramiz_318163
5.Кодиров Б.С. Важность стратегии действий в инновационном развитии.
ISJ Theoretical & Applied Science, 2021. 08 (100), -С.75-78.
6.Qodirov B.S. Theoretical and practical basis of innovative development of
Uzbekistan European science review, Premier Publishing s.r.o. Vienna. 1-2 (8),
2021, - P.112-117.
