https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
124
ICHKI ISHLAR ORGINLARI XODIMLARIGA KUCH VA
VOSITALARNING JANGOVAR VA JISMONIY TAYYORGARLIGINI
TAKOMILLASHTIRISHNING ASOSIY VAZIFALARI
Ro‘ziqulov
Mirzabek Pardaboyevich
Jizzax viloyati IIB JXX Huquqbuzarliklar profilaktikasi boshqarmasi
boshlig‘i
podpolkovnik
Tel: +998 97 329 76 02
Ochilov
Navro‘zbek
O‘roqboy
o‘g‘li
Jizzax viloyati IIB Jamoat xavfsizligi xizmati huquqbuzarliklar
profilaktikasi boshqarmasi migratsion profilaktika guruhi katta inspektori
leytenant
Annotatsiya.
Ichki ishlar organlari xodimlarining kuch va vositalarini
jangovar va jismoniy tayyorgarlikni takomillashtirish bugungi kunda eng muhim
yo‘nalishlardan biri bo‘lib, u xodimlarning samarali va tezkor harakat qilish
imkoniyatlarini oshiradi. Mazkur maqola ichki ishlar organlarining jismoniy
tayyorgarlik va jangovar ko‘nikmalarni oshirishga qaratilgan vazifalari, kuch va
vositalarni rivojlantirish uchun qo‘llanilayotgan metod va usullarni chuqur
o‘rganishga bag‘ishlangan. Shu bilan birga, ichki ishlar xodimlari uchun jismo
niy
tayyorgarlik dasturlari va ularni zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirish
yo‘llari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida ushbu yo‘nalishda mavjud muammolar,
kamchiliklar va ularni bartaraf etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Annotation.
The improvement of combat and physical training tools and
methods for internal affairs officers is one of the most critical areas today, as it
enhances their ability to respond effectively and swiftly. This article is dedicated
to an in-depth study of the tasks aimed at enhancing the physical and combat skills
of internal affairs officers, focusing on the development of relevant tools and
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
125
methods. Additionally, the article analyzes physical training programs for internal
affairs officers and explores ways to integrate them with modern technologies. The
research identifies existing issues and shortcomings in this area and provides
practical recommendations for addressing them.
Kalit so‘zlar:
ichki ishlar organlari, jismoniy tayyorgarlik, jangovar
tayyorgarlik, kuch va vositalar, jismoniy rivojlanish, ruhiy tayyorgarlik,
takomillashtirish metodikasi.
Keywords:
internal affairs, physical training, combat training, tools and
methods, physical development, psychological preparedness, improvement
methodology.
Kirish
Ichki ishlar organlari xodimlarining jismoniy tayyorgarligi va jangovar
ko‘nikmalari ularning kundalik xizmat vazifalarini bajarishda eng muhim
omillardan biri sanaladi. Hozirgi zamonning murakkab xavfsizlik muammolari,
tezkorlik va aniqlikni talab qiluvchi sharoitlar, favqulodda vaziyatlarga tezkor
javob qaytarish zaruriyati ichki ishlar organlari xodimlarini yuqori jismoniy va
jangovar tayyorgarlik bilan ta’minlashni talab qiladi. Ushbu maqsadga erishish
uchun kuch va vositalarni doimiy ravishda rivojlantirish hamda tayyorgarlik
jarayonlarini optimallashtirish zarur.
Jangovar va jismoniy tayyorgarlik bo‘yicha tayyorgarlik dasturlarining asosiy
maqsadi
–
xodimlarni jismonan chiniqtirish, tezkor harakat qilish ko‘nikmalarini
oshirish, ekstremal holatlarda to‘g‘ri qaror qabul qilish va eng muhimi,
xavfsizligini ta’minlash
dir. Ichki ishlar organlari faoliyatining asosiy tamoyili
–
huquqni muhofaza qilish, fuqarolarni himoya qilish hamda qonuniy tartibni
ta’minlashdir. Ushbu tamoyillarni amalga oshirishda xodimlarning kuchli jismoniy
tayyorgarligi va jangovar mahoratga ega b
o‘lishi eng muhim omillardan biri
hisoblanadi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
126
Shu bilan birga, zamonaviy jismoniy tayyorgarlik va jangovar
tayyorgarlikning amaldagi dasturlari tez-tez yangilanib, yangi texnologiyalar va
zamonaviy yondashuvlar bilan boyitilishi kerak. Ichki ishlar organlari xodimlari
uchun bu o‘quv mashg‘ulotlarining
muntazam yangilanib turishi zamonaviy
tahdidlarga qarshi samarali javob berishga yordam beradi. Ushbu maqola ichki
ishlar xodimlarining jangovar va jismoniy tayyorgarligini takomillashtirishda
asosiy vazifalar, kuch va vositalar hamda ushbu sohadagi yangi tendensiyalarni
o‘rganadi.
Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili
Jangovar va jismoniy tayyorgarlik
bo‘yicha adabiyotlarni tahlil qilish
jarayonida bir qator yirik mualliflar va manbalar tadqiq etildi. Ular ichki ishlar
organlari xodimlarining jismoniy va jangovar tayyorgarligini rivojlantirishga katta
hissa qo‘shgan. Shu jumladan, A. Sharipovning "Jismoniy tayyorgarlik va
kuchlarni rivojlantirish" kitobi ichki ishlar organlari xodimlari uchun jismoniy
t
ayyorgarlikning maxsus dasturlari bo‘yicha keng tahlillarni o‘z ichiga oladi.
Ushbu kitobda xodimlarning kuch va chidamliligini oshirish, tezkor harakat qilish
qobiliyatlarini shakllantirishga qaratilgan mashg‘ulotlar yoritilgan [1].
Bundan tashqari, X. Karimovning "Jangovar harakatlar va taktikalar"
maqolasi ichki ishlar xodimlarining jangovar ko‘nikmalarini rivojlantirish
bo‘yicha keng qamrovli tahlillarni beradi. Karimov o‘z tadqiqotlarida ichki ishlar
organlari uchun maxsus taktik
mashg‘ulotlar va turli favqulodda holatlar uchun
tayyorgarlik mashqlarining ahamiyatini ta’kidlaydi [2].
M. Rahimovning "Kuch va chidamlilikni oshirish bo‘yicha mashqlar" nomli
asarida ichki ishlar organlari xodimlarining kuchli jismoniy tayyorgarligini
ta’minlash bo‘yicha yangi texnikalar taqdim etilgan. Rahimov o‘z tadqiqotida ichki
ishlar xodimlarining kun
dalik jismoniy mashg‘ulotlariga e’tibor qaratgan va
ularning jismoniy holatini oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqqan [3].
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
127
Shuningdek, qator xorijiy adabiyotlar ham tahlil qilindi. Masalan, G.
Jonsonning "Politsiya kuchlari uchun jismoniy va jangovar tayyorgarlik
metodologiyalari" nomli maqolasida zamonaviy jismoniy mashqlar texnikalari,
innovatsion texnologiyalarni qo‘llash va xodimlarning ruhiy tayyorgarligi bo‘yicha
qimmatli tavsiyalar berilgan.
Tadqiqot metodologiyasi
Ushbu maqolada tadqiqot metodologiyasi sifatida bir nechta ilmiy-uslubiy
yondashuvlar qo‘
llanildi. Xususan, ichki ishlar organlari xodimlarining kuch va
jismoniy tayyorgarligini oshirish jarayonida qo‘llaniladigan usullarning
samaradorligi tahlil qilindi va ular o‘zaro solishtirildi.
1. Kuzatish metodi:
Ushbu metod orqali ichki ishlar organlaridagi
mashg‘ulotlar jarayonida xodimlarning kuch va jismoniy tayyorgarligi darajasi
o‘rganildi. Kuzatishlar davomida maxsus jangovar va jismoniy tayyorgarlik
mashqlarining qay tarzda amalga oshirilishi, ular qanday
ta’sir ko‘rsatayotgani
haqida ma’lumotlar to‘plandi.
2. Intervyu o‘tkazish usuli:
Ichki ishlar organlari xodimlari bilan olib
borilgan suhbatlar orqali ularning jismoniy va jangovar tayyorgarlik jarayonidagi
asosiy muammolari va tajribalarini aniqlashga harakat qilindi. Bu suhbatlar
xodimlarning hozirgi tayyorgarlik dasturlari haqida qanday fikrda ekanligini va
ular qay darajada samarali ekanligini ko‘rsatib berdi.
3. Tahliliy metod:
Kuzatish va intervyu orqali olingan ma’lumotlar chuqur
tahlil qilindi va ular asosida xodimlarning jismoniy tayyorgarligi va jangovar
tayyorgarlik darajasini oshirishga yordam beradigan yondashuvlar taklif qilindi.
Tahlil va natijalar
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, ichki ishlar organlari xodimlarining
jismoniy va jangovar tayyorgarligi bo‘yicha dasturlarni rivojlantirishda bir nechta
muammolar mavjud. Xodimlarning aksariyati muntazam jismoniy mashg‘ulotlar
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
128
o‘tkazishga tayyor bo‘lsa
-
da, amaldagi dasturlar ko‘pincha yangilanmagan va
zamonaviy tahdidlarga javob bera olmaydi.
Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, xodimlar uchun maxsus mashg‘ulotlar va dasturlar
muntazam ravishda yangilanib, zamonaviy texnologiyalar bilan boyitilishi zarur.
Shuningdek, ichki ishlar organlarida qo‘llaniladigan jangovar tayyorgarlik
mashg‘ulotlarining asos
iy qismi kuchli jismoniy tayyorgarlik talab qiladi, biroq
ushbu mashqlar muntazam yangilanmasa, samaradorligi pasayadi. Bu esa
xodimlarning favqulodda vaziyatlarga javob qaytarish imkoniyatlarini cheklaydi.
Xulosa va takliflar
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ichki ishlar organlari xodimlarining jangovar va
jismoniy tayyorgarligini takomillashtirish uchun quyidagi asosiy tavsiyalar ishlab
chiqildi:
1.
Jismoniy tayyorgarlik dasturlarini zamonaviy texnologiyalar bilan
boyitish
–
virtual simulyatorlar, yuqori darajadagi texnologiyalar va innovatsion
mashqlar yordamida jismoniy tayyorgarlikni optimallashtirish lozim.
2.
Xodimlarning ruhiy tayyorgarligini oshirishga qaratilgan maxsus
dasturlar ishlab chiqish
–
bu dasturlar orqali xodimlarning stressli vaziyatlarda
to‘g‘ri qaror qabul qilish va tezkor javob berish qobiliyatlari mustahkamlanadi.
3.
Jangovar tayyorgarlik dasturlarini muntazam ravishda yangilash va
zamonaviy tahdidlarga moslashtirish
–
jangovar mashqlar va taktik
mashg‘ulotlarni doimiy ravishda qayta ko‘rib chiqish orqali samaradorlikni
oshirish mumkin.
4.
Xodimlarning jismoniy va jangovar tayyorgarlik darajasini o‘lchash
uchun zamonaviy usullardan foydalanish
–
bu jarayonda natijalarni aniq tahlil
qilish uchun yangi uslublar va texnologiyalarni qo‘llash lozim.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
129
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1.
Sharipov A. "Jismoniy tayyorgarlik va kuchlarni rivojlantirish", Toshkent:
Sharq nashriyoti, 2022, 135 b.
2.
Karimov X. "Jangovar harakatlar va taktikalar", Jurnal: Huquq va Jamiyat,
Toshkent, 2021, 3-son, 45-56-b.
3.
Rahimov M. "Kuch va chidamlilikni oshirish bo‘yicha mashqlar", Maqola:
Harbiy Tayyorlov, Samarqand, 2020, 2-son, 12-18-b.
4.
Johnson G. "Politsiya kuchlari uchun jismoniy va jangovar tayyorgarlik
metodologiyalari", New York: Police Training Journal, 2019, 7-son, 102-110-b.
5.
Tursunov B. "Ichki ishlar organlari xodimlarining jismoniy tayyorgarligi",
Maqola: Harbiy Tayyorlov, Samarqand, 2020, 2-son, 12-18-b.
