Том 47 № 1 (2025)

Annotatsiya. Ushbu maqolada metafora tushunchasi, turlari,  badiiy asarlarda metaforalarning ishlatilishi, uning asarda qanday vazifani bajarishi haqida o‘rganildi. Shoira Zulfiyaning ijodiga mansub she’rda ishlatilgan metaforik ifodalar tahlil qilindi, boshqa adabiyotlarda qo‘llanilgan metaforalar haqida ma’lumotlar berildi.

Annotatsiya.Bu maqolada ORB deskriptorlari muhimligi. ORB deskriptoridan foydalanib python 3.9.6 opencv-python 3.4.11.39 vositasida dastur tuzish ko’rib o’tilgan.

The importance of ORB descriptors in this article. Python 3.9.6 opencv-python 3.4.11.39 program creation using the ORB descriptor is considered.

Важность дескрипторов ORB в этой статье. Рассмотрено создание программы на Python 3.9.6 opencv-python 3.4.11.39 с использованием дескриптора ORB.

Annotatsiya. Zamonaviy ta'lim sohasida intellektual tizimlardan foydalanish mavzusi bugungi kunda juda muhim va ahamdir. Bu, ta'lim jarayonini kengaytirish, o'quvchilarga yo'l-yo'riq berish va ma'lumotlarni tahlil qilishda qulayliklar yaratish uchun juda muhimdir.  Hozirgi kunda imson omili oraqli xatoliklarga yo’l qo’yilishi mumkun bo’lgan xatoliklarni oldini olishda sun’iy intellect tizimlaridan foydalanish kun sayin rivojlanmoqda. Intellektual tizimlardan foydalanib, test nazoratlarini tekshirishning avtomatlashtirilgan usuli juda katta ahamiyatga ega. Python dasturi yordamida bu amalni bajarish mumkin. Bundan tashqari, bu tizim test nazoratlarini tezkor, aniqlik va ishonch bilan tekshirish imkonini beradi. Bujaa jarayonni amalga oshirishning dasturiy ketma-ketligi (algoritmi) va kerakli kutubxonalarni qo’lashishi bo’yicha o’z fikr mulohazalarimni yoritdim.

Integral tenglamalar nazariyasidan ma'lumki, agar yadro uzluksiz bo'lsa,

ikkinchi tur Volterra integral tenglamasi

yagona uzluksiz yechimga ega. Bu yechimni quyidagi shaklda qidiramiz

Здесь   неизвестная функция,  ядро интегрального уравнения,  свободный член (правая часть) интегрального уравнения. Для удобства анализа в интелральном уравнении (1) по традиции принято выделять числовой параметр , который называют параметром интегрального уравнения.

Annotatsiya: Mazkur maqolada g‘azal janrining kashshofi va ustodi sifatida ulug‘langan adib, shoir va mutafakkir Shayx Muslihiddin Sa`diy Sheroziyning fors adabiyoti tarixida muhim o`rin tutgan “Guliston” asarining Sharq adabiyotida tutgan mavqeyi bilan bir qatorda undagi hikoyat va baytlarning mazmun-mohiyati tahlil qilinadi.

Аннотация: В статье анализируется содержание и суть рассказов и стихов произведения «Гулистан», занимающего важное место в истории персидской литературы, а также его положение в восточной литературе, писателя, поэта и мыслителя шейха Муслихиддина Саади Ширази, который почитается как пионер и мастер жанра газели.

Abstract: This article analyzes the content and essence of the stories and verses in the work "Gulistan", which occupies an important place in the history of Persian literature, as well as its position in Eastern literature, by the writer, poet, and thinker Sheikh Muslihiddin Sa`di Shirazi, who is revered as the pioneer and master of the ghazal genre.

   Annotatsiya. Ushbu maqolada o‘zbek tilshunosligidagi izohli, sinonim, paronim lug‘atlarining yaratilishi hamda ulardan o‘quv jarayonlarida foydalanish masalasi yoritib berilgan. Tilshunosligimizdagi ilk yaratilgan lug‘atlarning ahamiyati ochib berilgan.

Аннотация: В работе рассматриваются реформы, предусмотренные в системе профессионального образования Узбекистана, и особенности повышения интереса обучающихся к точным наукам, в том числе математике, на основе модуля «Логарифмическая функция и ее свойства». В работе представлены некоторые методы разработки, связанные с модулем.

         Ushbu maqolada miopiya kasalligini davolashda qo‘llanilayotgan lazer korreksiya usullarining klinik samaradorligi o‘rganildi va qiyosiy baholandi. Asosiy e’tibor fotorefraktiv keratektomiya, lazer yordamida in situ keratomileusis  va femto lazer yordamida in situ keratomileusis texnologiyalariga qaratildi. Tadqiqotda 120 nafar bemor (240 ko‘z) ishtirok etdi. Jarrohlikdan keyingi ko‘rish o'tkirligi, reabilitatsiya va asoratlar chastotasi kabi mezonlar asosida natijalar tahlil qilindi. Natijalarga ko‘ra, femto lazer yordamida in situ keratomileusis usuli eng yuqori ko‘rsatkichlarga ega bo‘ldi, ayniqsa reabilitatsiya davri qisqaligi va nojo‘ya ta’sirlarning kamligi bilan ajralib turdi.

ABSTRACT: The article provides information on the definition of life insurance and its main features, as well as its role in social protection. As a result of the abolition of tax benefits related to life insurance, an analysis of insurance premiums received in the life insurance industry under the influence of a decrease in insurance demand has been conducted, and proposals and recommendations for its development have been developed.

Annotatsiya. Ichki ishlar organlari xodimlarining kuch va vositalarini jangovar va jismoniy tayyorgarlikni takomillashtirish bugungi kunda eng muhim yo‘nalishlardan biri bo‘lib, u xodimlarning samarali va tezkor harakat qilish imkoniyatlarini oshiradi. Mazkur maqola ichki ishlar organlarining jismoniy tayyorgarlik va jangovar ko‘nikmalarni oshirishga qaratilgan vazifalari, kuch va vositalarni rivojlantirish uchun qo‘llanilayotgan metod va usullarni chuqur o‘rganishga bag‘ishlangan. Shu bilan birga, ichki ishlar xodimlari uchun jismoniy tayyorgarlik dasturlari va ularni zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirish yo‘llari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida ushbu yo‘nalishda mavjud muammolar, kamchiliklar va ularni bartaraf etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Annotation. The improvement of combat and physical training tools and methods for internal affairs officers is one of the most critical areas today, as it enhances their ability to respond effectively and swiftly. This article is dedicated to an in-depth study of the tasks aimed at enhancing the physical and combat skills of internal affairs officers, focusing on the development of relevant tools and methods. Additionally, the article analyzes physical training programs for internal affairs officers and explores ways to integrate them with modern technologies. The research identifies existing issues and shortcomings in this area and provides practical recommendations for addressing them.

Аннотация: В данной статье проанализировано влияние уровня инфляции на кредитную политику коммерческих банков на примере Узбекистана. Рассматриваются, как макроэкономические изменения, особенно показатели инфляции, влияют на условия предоставления кредитов, процентные ставки и принятие решений в банковском секторе. В ходе исследования были изучены данные Центрального банка и коммерческих банков Узбекистана за 2020–2024 годы, чтобы определить взаимосвязь между уровнем инфляции и динамикой кредитного портфеля. Анализ показал, что в условиях высокой инфляции банки стремятся проводить более осторожную кредитную политику и снижать риски. В заключение даны рекомендации по смягчению инфляционного давления и обеспечению стабильности банковского кредитования.

Abstract: This article analyzes the impact of inflation rates on the credit policy of commercial banks, using Uzbekistan as a case study. It examines how macroeconomic changes, particularly inflation indicators, influence lending conditions, interest rates, and decision-making in the banking sector. The study relies on reports from the Central Bank of Uzbekistan and commercial banks, analyzing the relationship between inflation levels and credit portfolio trends from 2020 to 2024. The findings indicate that during periods of high inflation, banks tend to adopt more cautious lending policies and focus on reducing financial risks. The article concludes with policy recommendations to mitigate inflationary effects and ensure stable bank lending practices.

         Annotatsiya. Nutq shaxslar o‘rtasidagi kommunikatsiya, aloqa-aralashuv vositasi bo‘lmish tilning voqelangan ko‘rinishi bo‘lib, nutqning mantiqiyligi esa nutqning tinglovchi tomonidan to‘g‘ri hamda to‘liq anglanilishi uchun zaruriy bo‘lgan, kishilar orasida mustahkam aloqani ta’minlaydigan og‘zaki va yozma nutqning muhim xususiyatlaridan biridir. Nutqning mantiqiylik jihati, yozma nutqda uchraydigan mantiqiy xatolar va ularni bartaraf etish usullari haqida fikr yuritilgan.

Abstract. Speech is a real manifestation of language, a means of communication and interaction between individuals, and the logicality of speech is one of the important features of oral and written speech, which is necessary for the correct and complete understanding of speech by the listener and ensures strong communication between people.The article discusses the logical aspect of speech, logical errors in written speech and methods for eliminating them.

 ANNOTATSIYA Ushbu maqolada ingliz tili grammatikasini og‘zaki nutq faoliyati orqali o‘rgatishning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilinadi. An’anaviy o‘qitish metodlari — grammatikani faqat yozma mashqlar asosida o‘rgatish — talabalar tilni real muloqotda qo‘llay olishida yetarli samara bermasligi ko‘rsatib o‘tiladi. Shuning uchun maqolada kommunikativ yondashuv asosida grammatikani o‘rgatishning afzalliklari, turli og‘zaki mashqlar (dialoglar, rol o‘ynash, intervyular) orqali grammatik ko‘nikmalarni shakllantirish metodlari keltirilgan. O‘zbek tilida ta’lim oluvchi talabalar uchun grammatikani og‘zaki nutq orqali o‘rgatish til strukturasi farqlari, xatodan qo‘rqish sindromi va passiv o‘rganish muammolarini yengishga xizmat qilishi ta’kidlangan. Maqola natijalariga ko‘ra, grammatikani amaliy nutqiy faoliyat bilan uyg‘unlashtirish talabalar bilimini chuqurlashtiradi va mustahkamlaydi.

ANNOTATION This article explores the theoretical and practical foundations of teaching English grammar through spoken communication. Traditional teaching methods — which focus mainly on grammar drills and written exercises — often fall short in helping learners use grammatical structures effectively in real-life communication. Therefore, this study emphasizes the advantages of communicative approaches, highlighting various speaking activities such as dialogues, role plays, and pair interviews that foster grammatical competence in learners. The article particularly addresses the context of Uzbek-speaking students, whose native language structures differ significantly from English. Teaching grammar through oral practice not only helps overcome issues such as fear of making mistakes and passive learning but also increases learners’ motivation and engagement. The findings suggest that integrating grammar instruction with real communicative tasks enhances students’ practical language skills and leads to deeper, more durable learning outcomes.

 ANNOTATSIYA Ushbu maqolada zamonaviy texnologiyalar yordamida ingliz tili grammatikasini o‘rgatishning samarali usullari tahlil qilinadi. Maqola an’anaviy ta’lim metodlari bilan solishtirganda, raqamli vositalarning ta’lim jarayoniga qo‘shgan ijobiy ta’sirini ko‘rsatadi. Onlayn platformalar, mobil ilovalar, sun’iy intellekt tizimlari, virtual va kengaytirilgan haqiqat texnologiyalari orqali grammatika qoidalarini o‘rganish jarayonining interaktivligi, individual yondashuvi va amaliy qo‘llanilishi yoritiladi. Shuningdek, maqolada texnologiyalar yordamida til o‘rganishni samarali tashkil etishdagi imkoniyatlar va mavjud cheklovlar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari zamonaviy texnologiyalar ta’lim sifatini oshirishda muhim rol o‘ynashini, shu bilan birga, ularni ta’lim jarayoniga samarali integratsiya qilish zarurligini ta’kidlaydi.

ANNOTATION This article analyzes effective methods of teaching English grammar using modern technologies. It highlights the positive impact of digital tools on the learning process compared to traditional teaching methods. The article discusses how online platforms, mobile applications, artificial intelligence systems, as well as virtual and augmented reality technologies enhance the interactivity, individual approach, and practical application of grammar learning. Additionally, the study examines the opportunities and existing limitations in organizing effective language learning through technology. The findings emphasize the significant role of modern technologies in improving the quality of education and the necessity of their effective integration into the teaching process.

Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida kasbga yo‘naltirish tizimini takomillashtirish zarurati va zamonaviy yondashuvlar tahlil qilinadi. Bugungi kunda ta’lim jarayoni nafaqat bilim berish, balki o‘quvchilarda kasbiy o‘zlikni anglash, mehnat bozoriga mos keluvchi ko‘nikmalarni shakllantirish vazifasini ham bajarishi lozim. Maqolada O‘zbekiston ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar, kasbga yo‘naltirish bo‘yicha ilg‘or xorijiy tajribalar, shuningdek, psixologik-pedagogik yondashuvlar o‘rganilgan.

The need for modern medical care in preschool educational institutions in general education schools in Ushba. Today, the educational process is not only physical knowledge, but also the awareness of professional identity in students, and work. The article studies the processes implemented in the education system of Uzbekistan, the experience of guidance, and the experience of pedagogical diseases.

Необходимость современной медицинской помощи в дошкольных образовательных учреждениях, в общеобразовательных школах Ушбы. Сегодня образовательный процесс — это не только физические знания, но и осознание профессиональной идентичности у учащихся, и труд. В статье изучаются процессы, реализуемые в системе образования Узбекистана, опыт профориентации, опыт педагогических заболеваний.

Ushbu maqolada O‘zbekiston ta’lim tizimida inkluziv ta’limni joriy etish jarayonida o‘qituvchining roli va zamonaviy yondashuvlari yoritilgan. Inkluziv ta’lim – bu barcha bolalar, jumladan jismoniy yoki aqliy imkoniyatlari cheklangan bolalarning ham umumiy ta’lim tizimida ta’lim olishini ta’minlovchi yondashuvdir. O‘zbekiston Respublikasi ta’lim sohasida so‘nggi yillarda amalga oshirilayotgan islohotlar doirasida inklyuziv ta’lim muhim o‘rin egallamoqda. O‘qituvchilarning bunga tayyorligi, ularning kasbiy malakasi, psixologik va pedagogik tayyorgarligi hal qiluvchi ahamiyatga ega. Maqolada o‘qituvchilarning inkluziv ta’limga tayyorligini oshirish, mos o‘qitish metodlarini ishlab chiqish, moslashtirilgan dars rejalari va ta’lim muhitini yaratish zaruriyati tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekiston maktablarida olib borilgan tadqiqotlar va amaliy tajribalar asosida takliflar keltirilgan.

В данной статье рассматриваются роль и современные подходы учителя в процессе внедрения инклюзивного образования в систему образования Узбекистана. Инклюзивное образование — это подход, который обеспечивает получение образования в системе общего образования всеми детьми, включая детей с ограниченными физическими или умственными возможностями. Инклюзивное образование играет важную роль в реформах, реализуемых в сфере образования Республики Узбекистан в последние годы. Готовность учителей к этому, их профессиональная квалификация, психолого-педагогическая подготовка имеют решающее значение. В статье анализируется необходимость повышения готовности учителей к инклюзивному образованию, разработки соответствующих методов обучения, создания адаптированных планов уроков и образовательной среды. Также вносятся предложения на основе исследований и практического опыта в школах Узбекистана.

This article discusses the role and modern approaches of the teacher in the process of introducing inclusive education in the education system of Uzbekistan. Inclusive education is an approach that ensures that all children, including children with physical or mental disabilities, receive education in the general education system. Inclusive education has been playing an important role in the reforms implemented in the education sector of the Republic of Uzbekistan in recent years. The readiness of teachers for this, their professional qualifications, psychological and pedagogical preparation are of crucial importance. The article analyzes the need to increase the readiness of teachers for inclusive education, develop appropriate teaching methods, create adapted lesson plans and an educational environment. Also, proposals are made based on research and practical experience in schools in Uzbekistan.

Inson organizmidagi barcha tizimlarning faoliyati yurak va qon aylanish tizimi bilan chambarchas bog‘liq. Yurak – bu doimiy ravishda qisqarib, qon aylanishini ta’minlaydigan muhim a’zodir. Yurakdagi qon oqimining to‘g‘ri va samarali yo‘nalishda harakatlanishi maxsus tuzilmalar – klapanlar yordamida boshqariladi. Ushbu maqolada yurak klapanlarining anatomik tuzilishi, funksional roli va ularning ahamiyati haqida batafsil ma’lumot beriladi.

Bugungi kunda farmatsevtika sanoatining rivojlanishi zamonaviy ilm-fan yutuqlariga, ayniqsa, tibbiy kimyo sohasiga chambarchas bog‘liq. Tibbiy kimyo — bu kimyo fanining bir tarmog‘i bo‘lib, u biologik faol moddalarni, ya’ni dori vositalarini yaratish, ularning tuzilmasi, xossalari va organizmdagi ta’sir mexanizmini o‘rganadi. Mazkur soha zamonaviy davolash usullarining ilmiy asosiga aylangan bo‘lib, yangi, samarali va xavfsiz dori preparatlarini yaratishda muhim o‘rin egallaydi.

        ANNOTATION: This article explores the historical development of the English language from its earliest forms in Old English to its current state as Modern English. It highlights the major linguistic, social, and cultural influences that have shaped the language across centuries, including the impact of Latin, Norse, and Norman French. The article outlines the main characteristics of each period Old English, Middle English, Early Modern English, and Modern English focusing on changes in vocabulary, grammar, phonetics, and syntax. Particular attention is given to how historical events such as the Norman Conquest and the Renaissance contributed to linguistic evolution. The study provides insight into how English transformed from a regional dialect into a global lingua franca.

        АННОТАЦИЯ: В данной статье рассматривается историческое развитие английского языка от древнеанглийского периода до современного английского. Особое внимание уделяется основным языковым, социальным и культурным факторам, повлиявшим на эволюцию языка, включая влияние латинского, скандинавского и нормандского французского языков. В статье описываются ключевые характеристики каждого периода древнеанглийского, среднеанглийского, ранненового и современного английского с акцентом на изменения в лексике, грамматике, фонетике и синтаксисе. Особо подчеркивается влияние таких исторических событий, как нормандское завоевание и эпоха Возрождения, на развитие языка. Исследование демонстрирует, как английский язык превратился из регионального диалекта в глобальный язык международного общения.

        ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada ingliz tilining tarixiy rivojlanishi qadimgi ingliz tilidan tortib hozirgi zamon ingliz tiligacha bo‘lgan bosqichlar yoritib berilgan. Til taraqqiyotiga ta’sir ko‘rsatgan asosiy omillar  lotin, skandinav (nors), va norman fransuz tillarining ta’siri, shuningdek, ijtimoiy va madaniy omillar tahlil qilingan. Maqolada qadimgi ingliz tili, o‘rta ingliz tili, ilk zamonaviy ingliz tili va zamonaviy ingliz tilining asosiy fonetik, grammatik, sintaktik va leksik xususiyatlariga alohida e’tibor qaratilgan. Norman bosqini va Uyg‘onish davri kabi tarixiy voqealarning ingliz tiliga qanday ta’sir ko‘rsatgani tahlil qilinadi. Tadqiqot ingliz tilining oddiy mintaqaviy dialektdan butun dunyoda qo‘llaniladigan xalqaro tilga aylanish jarayonini yoritib beradi.

Аннотация. В данной статье глубоко изучаются процессы создания и применения тестовых систем на основе информационных технологий. Обсуждается значение тестовых систем в учебном процессе, преимущества и трудности их использования. Также рассматриваются современные тестовые программы и методы объективной оценки знаний учащихся с их помощью. В статье освещаются возможности тестовых систем в оптимизации учебных процессов в рамках цифрового образования.

Abstract. This article delves into the processes of creating and implementing test systems based on information technology. The importance of test systems in the educational process, their advantages and challenges are discussed. Modern test programs and methods for objectively evaluating student knowledge through them are also considered. The article highlights the potential of test systems in optimizing learning processes within digital education.

Annotatsiya:Ushbu maqolada matematika fanini o‘qitishning metodikasi, mazmuni va vazifalari haqida ma’lumotlar keltirilgan.Matematika fanini rivojlanish bosqichlari va bugungi kunda matematika fanini o‘qitish uslubiyati tahlili yoritilgan.

Ushbu maqola O‘zbekistonda milliy tarbiya qadriyatlari bilan jahon ta’lim tajribalarini uyg‘unlashtirish imkoniyatlari va muammolarini tadqiq qiladi. Tadqiqotda milliy kimlikni saqlash, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash va madaniy merosni tiklash masalalari zamonaviy pedagogik yondashuvlar bilan uyg‘unlashtirish zarurligi ko‘rib chiqilgan. Maqolada O‘zbekistonning vatanparvarlik tarbiyasi, islomiy qadriyatlar va jadidchilik an’analari 21-asr ko‘nikmalari (tanqidiy fikrlash, kreativlik, hamkorlik) va inklyuziv ta’lim kabi global tendentsiyalar bilan qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari an’anaviy jamoaviy qadriyatlar bilan G‘arbning individualistik ta’lim modellari o‘rtasidagi ziddiyatlarni aniqlab, ularni bartaraf etish yo‘llarini taklif qiladi. Xususan, mahalliy va global amaliyotlarni sintez qilish, o‘qituvchilarni qayta tayyorlash va o‘quv dasturlarini modernizatsiyalash kabi choralar samarali bo‘lishi mumkinligi ko‘rsatib berilgan. Xulosa qilib, O‘zbekiston boy madaniy merosi bilan innovatsion ta’lim usullarini uyg‘unlashtirish orqali yoshlarni global dunyoga tayyorlash va bir vaqtning o‘zida milliy o‘zligini saqlab qolish mumkinligi ta’kidlangan.

Annotatsiya: Maqolada 5-sinf ona tili darslarida sinonimlar lug’atidan foydalanish va uning samaradorligi haqida fikrlar bayon etilgan.

Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida yoshlar siyosatini samarali amalga oshirishda boshqaruv mexanizmlarining o‘rni va ularning amaliy ta’siri tahlil qilinadi. Mamlakatda yoshlar siyosati davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida qaralmoqda. Shunga monand, oliy ta’lim muassasalarida talabalar bilan ishlash, ularni ijtimoiy-siyosiy hayotga jalb qilish, kasbiy va shaxsiy rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha boshqaruv tizimlari takomillashtirilmoqda. Maqolada mavjud boshqaruv modellarining samaradorligi baholanib, zamonaviy texnologiyalar, raqamli monitoring, motivatsion dasturlar va psixologik yondashuvlar asosida yoshlar bilan ishlash mexanizmlarining o‘ziga xos jihatlari yoritiladi. Shuningdek, xorijiy tajribalar bilan solishtirish asosida O‘zbekistonda qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan takliflar ishlab chiqiladi. Tadqiqotda oliy ta’lim muassasalarining yoshlar bilan ishlash faoliyatini tahlil qilish, zamonaviy boshqaruv yondashuvlarini integratsiya qilish va ularning barqarorligini ta’minlash bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.

Аннотация: В данной статье рассматривается роль и практическое значение механизмов управления в эффективной реализации молодежной политики в системе высшего образования Узбекистана. Молодежная политика рассматривается как одно из приоритетных направлений государственной политики. В этом контексте совершенствуются системы управления, направленные на работу с молодежью в вузах, вовлечение студентов в общественно-политическую жизнь, а также поддержку их профессионального и личностного развития. В статье оценивается эффективность существующих моделей управления и раскрываются особенности механизмов взаимодействия с молодежью на основе современных технологий, цифрового мониторинга, мотивационных программ и психологических подходов. Также на основе сравнительного анализа с зарубежным опытом выдвигаются предложения, которые могут быть адаптированы в Узбекистане. В исследовании представлены предложения по анализу молодежной политики в вузах, интеграции современных управленческих подходов и обеспечению устойчивости процессов.

Abstract: This article examines the role and practical impact of governance mechanisms in effectively implementing youth policy in the higher education system of Uzbekistan. Youth policy is considered one of the key priorities of the national agenda. Accordingly, higher education institutions are improving their management systems to engage students in socio-political life and support their professional and personal development. The article evaluates the effectiveness of existing governance models and highlights the specific features of youth engagement mechanisms based on modern technologies, digital monitoring, motivational programs, and psychological approaches. In addition, comparative analysis with international practices leads to the development of proposals that could be applied in the Uzbek context. The study presents recommendations for analyzing youth work in higher education, integrating modern governance approaches, and ensuring sustainability.

Annotatsiya: Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida yoshlar bilan ishlash faoliyatini samarali tashkil etish va boshqarishda institutsional yondashuvlarning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Bugungi globallashuv va raqamlashtirish davrida yoshlar bilan ishlash tizimini samarali yo‘lga qo‘yish uchun har bir oliy ta’lim muassasasi o‘zining institutsional modeliga ega bo‘lishi zarur. Maqolada mavjud yondashuvlar – strukturaviy, funksional, tashkiliy va innovatsion model tahlil qilinib, xorijiy tajriba asosida O‘zbekiston oliy ta’limi uchun maqbul institutsional mexanizmlar taklif etiladi. Shuningdek, maqolada yoshlar muammolarini tizimli ravishda hal qilish, ularning ijtimoiy faolligi va islohotlardagi ishtirokini ta’minlashda universitetlarning roli asoslab beriladi.

Kalit so‘zlar: oliy ta’lim, yoshlar bilan ishlash, institutsional yondashuv, boshqaruv modeli, talaba faolligi, universitet muhit, innovatsion tizim

Аннотация: В данной статье рассматривается роль институционального подхода в организации и управлении деятельностью по работе с молодежью в высших учебных заведениях. В условиях глобализации и цифровизации каждая организация высшего образования должна иметь собственную институциональную модель для эффективной молодежной политики. В статье анализируются существующие подходы – структурный, функциональный, организационный и инновационный, а также предлагаются институциональные механизмы, приемлемые для системы высшего образования Узбекистана на основе зарубежного опыта. Кроме того, обосновывается роль университетов в решении молодежных проблем и обеспечении их участия в общественных и реформаторских процессах.

Abstract: This article analyzes the importance of institutional approaches in organizing and managing youth engagement activities in higher education institutions. In the era of globalization and digitalization, each university must develop its own institutional model to implement effective youth policies. The paper reviews various approaches—including structural, functional, organizational, and innovative models—and proposes suitable institutional mechanisms for Uzbekistan’s higher education system, drawing on international experience. Furthermore, the article emphasizes the role of universities in addressing youth-related challenges and enhancing student participation in public and reform-oriented processes.

Annotatsiya: Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida yoshlar bilan ishlash tizimini takomillashtirishga qaratilgan boshqaruv omillari tahlil qilinadi. Bugungi kunda talabalarning ijtimoiy faolligini oshirish, ularning huquqiy, axloqiy, ma’naviy va intellektual kamolotini ta’minlashda samarali boshqaruv yondashuvlariga ehtiyoj ortib bormoqda. Maqolada mavjud tizimdagi kamchiliklar, boshqaruvdagi metodik yondashuvlar va xorijiy amaliyotlar tahlil qilinib, oliy ta’lim muassasalarida yoshlar bilan ishlash faoliyatini takomillashtirishga doir takliflar ilgari surilgan. Shuningdek, raqamli texnologiyalardan foydalanish, yoshlar muammolarini erta aniqlash va ularning ijtimoiylashuvini ta’minlashda samarali boshqaruv texnologiyalarining o‘rni muhokama qilingan.

Annotation: This article examines the management factors involved in improving the youth engagement system in higher education. In today’s context, the need for effective management approaches that support students' social activity, legal awareness, moral values, and intellectual development is increasing. The paper analyzes shortcomings in the current system, methodological approaches in management, and international practices. It proposes practical recommendations for enhancing youth-focused activities in universities, with a special focus on digital tools, early identification of student issues, and mechanisms to promote social inclusion.

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida kichik korxonalarda energiya menejmentini joriy etish istiqbollari ilmiy asosda o‘rganiladi. Andijon viloyatida joylashgan "SKORTON TEXTILE" kichik korxonasi misolida energiya samaradorligini oshirish imkoniyatlari tahlil qilindi. So‘nggi yillarda energetika sohasida amalga oshirilgan islohotlar va kichik biznes subyektlari uchun yaratilgan yengilliklar ko‘rib chiqildi. Tadqiqot natijasida energiya auditi, yashil texnologiyalarni joriy etish va energiya iste’molini monitoring qilish orqali iqtisodiy va ekologik foyda olish imkoniyatlari aniqlandi. Metod sifatida normativ-huquqiy hujjatlar tahlili va amaliy tajribalar asosida tavsiyalar ishlab chiqildi. Natijalar kichik korxonalar uchun energiya menejment tizimini bosqichma-bosqich joriy etish zarurligini ko‘rsatadi.

В данной статье научно обоснованно изучаются перспективы внедрения системы энергоменеджмента на малых предприятиях Республики Узбекистан. На примере малого предприятия «SKORTON TEXTILE», расположенного в Андижанской области, проанализированы возможности повышения энергоэффективности. Рассмотрены реформы в энергетическом секторе, реализованные в последние годы, а также льготы, созданные для субъектов малого бизнеса. В результате исследования выявлены возможности получения экономической и экологической выгоды за счёт проведения энергетического аудита, внедрения зелёных технологий и мониторинга потребления энергии. В качестве метода использовались анализ нормативно-правовых актов и практический опыт, на основе которых разработаны рекомендации. Результаты показывают необходимость поэтапного внедрения системы энергоменеджмента на малых предприятиях.

This article scientifically explores the prospects of implementing energy management systems in small enterprises in the Republic of Uzbekistan. Using the example of the small enterprise "SKORTON TEXTILE," located in Andijan region, opportunities for improving energy efficiency were analyzed. Recent reforms in the energy sector and benefits created for small business entities were reviewed. The study identified possibilities for achieving economic and environmental gains through energy audits, the introduction of green technologies, and energy consumption monitoring. As a method, analysis of legal and regulatory documents and practical experience formed the basis for the developed recommendations. The results indicate the necessity of gradually introducing energy management systems in small enterprises.

This article examines the effectiveness of the Lexical Approach in promoting long-term vocabulary retention among learners of English as a Second Language (ESL). Based on the idea that language is acquired in chunks rather than single words, the Lexical Approach has gained popularity as a method to improve communicative fluency and vocabulary depth. This paper explores the theoretical foundations of the approach, outlines practical classroom applications, evaluates research findings, and highlights challenges in its implementation. It concludes that while not having any limitations, the Lexical Approach significantly enhances vocabulary retention when properly integrated into classroom instruction.

Annotatsiya: maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar, ularning asosiy sabablari va ularni hal qilish yo‘llari tahlil qilinadi. Jumladan, oliy ta’limga bo‘lgan talabning ortishi, o‘qituvchilar malakasining yetarli emasligi, ilmiy-tadqiqot ishlarining sustligi, korrupsiya muammolari va amaliyot yetishmovchiligi singari muammolar yoritilgan. Tahlil qilingan statistik ma’lumotlar asosida maqola ilmiy-analitik yondashuvda yozilgan.

Abstract: This article explores the diverse impact of globalization on the modern world, covering its influence on the economy, culture, technology, environment, and society. It presents both the positive effects, such as interconnectivity, economic growth, and technological advancement, and the negative effects, including social inequality, cultural homogenization, and environmental degradation, offering a balanced perspective on globalization.

Аннотация: Эта статья исследует разнообразное влияние глобализации на современный мир, охватывая её воздействие на экономику, культуру, технологии, окружающую среду и общество. Рассматриваются как положительные эффекты, такие как улучшение взаимосвязанности, экономический рост и технологический прогресс, так и негативные, включая социальное неравенство, культурную гомогенизацию и экологическую деградацию. Статья предлагает сбалансированный взгляд на глобализацию, подчеркивая её многогранный характер и сложные последствия как для отдельных людей, так и для обществ в целом.

Annotatsiya: Ushbu maqolada chet tillarini o‘rganishda yangi so‘zlarni yodlashning o‘rnini va zamonaviy texnologiyalarning bu jarayondagi rolini tahlil qilindi. An’anaviy yodlash usullarining kamchiliklari ko‘rsatilib, yangi texnologiyalarning afzalliklari, amaliy misollar va samaradorligi baholanib tahlil qilindi.

Rux (Zn²⁺) va kalsiy (Ca²⁺) ionlari farmatsevtik preparatlarda keng qo‘llaniladi. Rux antioksidant, immun tizimini kuchaytiruvchi va regeneratsiyani tezlashtiruvchi xususiyatlarga ega. Kalsiy esa suyak to‘qimalarining mustahkamligi, yurak faoliyati va mushak qisqarishida muhim rol o‘ynaydi. Dori vositalarining sifat nazorati jarayonida ushbu ionlarning miqdorini aniqlash ishonchli, tezkor va qaytaruvchan usullar bilan amalga oshirilishi lozim.

Abstract: In the current era of widespread digitalization, young people increasingly turn to the internet to seek information about religious teachings. However, the lack of content regulation has made it easier for youth to be exposed to misinformation, extremist ideologies, or distorted interpretations. This paper proposes an AI-based system for filtering religious educational content aimed at protecting youth in the digital environment. The study explores machine learning algorithms, natural language processing (NLP) techniques, and ethical considerations necessary to ensure that the filtered content is accurate, culturally appropriate, and pedagogically sound.

В этой статье пересматривается детский аутизм, его влияние на организм и на физиологические функции,  и борьба против этой болезни. Анализируется последние публикации о детской аутизме, педиатрических вмешательств и методы профилактики, а также подчеркивается проблемы, дающих рекомендации для будущих исследований и практического применения.

Ирригация эррозиясига мойил ерларда ерёнғоқнинг “Қибрай-4” навини экиб етиштириш бўйича ишлаб чиқариш тажрибалари олиб борилди. Ишлаб чиқарш шароитидаги дала тажрибаларини Андижон туманидаги “Ақилбек-Нодир” фермер хўжалигиниг 9 гектарлик дала майдонида 2024 йилда олиб борилди. Илмий тадқиқот ўтказилган йилларда олинган натижаларга асосан энг яхши натижалар олиниб юқорида келтирилган ишлаб чиқариш дала майдонларида тажриба синовлари олиб борилди (1-жадвал).

Annotatsiya. Maqolada marketingning muhim ahamiyati, uning jamiyat, sanoat va atrof-muhitga ijobiy ta’siri, neyromarketing va uning usullari va hozirgi davrdagi zarurligi haqida

Annotatsiya. Ushbu maqola O'zbekiston moliya bozorining, ayniqsa, qimmatli qog'ozlar bozorining rivojlanish holati, muammolari va istiqbolli yo'nalishlarini tahlil etadi. Maqola mamlakatda bozorni shakllantirish va faollashtirish uchun qilinayotgan islohotlar, xalqaro hamkorlik va mablag' jalb qilish jarayonlarining muhimligini ta'kidlaydi. Shuningdek, likvidlikni oshirish, xususiylashtirish va aholining moliyaviy savodxonligini kuchaytirish kabi muhim muammolar ham muhokama qilinadi. Yakunida, qimmatli qog'ozlar bozori orqali iqtisodiy barqarorlik va rivojlanishga erishish maqsad qilib qo'yilgan va ular yuzasidan bir qancha xulosa va takliflar berilgan.Abstract. This article analyzes the current state, challenges, and promising directions of the financial market of Uzbekistan, particularly the securities market. It emphasizes the importance of ongoing reforms, international cooperation, and capital attraction in shaping and activating the market in the country. The article also discusses key issues such as enhancing liquidity, privatization, and improving the population's financial literacy. In conclusion, it is noted that achieving economic stability and growth through the securities market is set as a primary goal.

Allergiya – bu organizmning begona moddalarga (allergenlarga) haddan tashqari reaktiv javob berishidir. Allergik kasalliklar global sog‘liq muammosi bo‘lib, millionlab insonlar hayot sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Allergiyaga qarshi dori vositalari (antigistaminlar, kortikosteroidlar, mast hujayra stabilizatorlari va boshqalar) ushbu kasallikni nazorat qilishda muhim o‘rin tutadi.

Hozirgi kunda ko’pchilik odamlar yuqori qon bosimi kabi muammoga duch kelishmoqda. Tez-tez qon bosimning ortishi gipertonik kasallikning paydo bo’lishiga olib keladi. Biroq, o’z-o’zidan, surunkali shaklga ega bo’lgan gipertonik kasallik hayotga to’g’ridan-to’g’ri xavf tug’dirmaydi, lekin bu birinchi navbatda yurak-qon tomir tizimining a’zolari bilan bog’liq jiddiy asoratlar paydo bo’lishi uchun xavf omilidir. Shunga qaramay, gipertonik kasallikning kuchayish davri ham bor. Tibbiyotda bu gipertonik kriz sifatida tanilgan.

O‘pka raki (o‘pka saratoni) – bu o‘pka to‘qimalaridagi epiteliy hujayralarining nazoratsiz bo‘linib, yomon sifatli o‘sma (neoplazma) hosil qilishi bilan kechuvchi xavfli onkologik kasallikdir. Dunyoda har yili taxminan 2 milliondan ortiq odamda o‘pka saratoni aniqlanadi, va bu raqam yildan-yilga ortib bormoqda. O‘pka raki, ayniqsa, erkaklar orasida saraton tufayli o‘lim holatlarining asosiy sababi bo‘lib qolmoqda.

Anemiya yoki kamqonlik — qonning birlik hajmida gemoglobinning past kontsentratsiyasi bilan xarakterlanadi va shu bilan birga, inson tanasida, qizil qon hujayralari (eritrotsit) sonining kamayishi bilan bog’liqdir. Anemiya holati ikkinchi darajali bo’lib, turli kasalliklarning belgisi hisoblanadi. Ko’p kasalliklar, yuqumli va parazitar etiologiyali va saraton oldi holatlari va saraton mavjudligi kamqonlik bilan birga kechadi. Biroq, anemiya birlamchi holat sifatida organizmning gaz almashinuvi buzilishini keltirib chiqaradi va oqibatda surunkali charchoq, uyquchanlik, bosh aylanishi, holsizlik, asabiylashish rivojlanadi. Og’ir hollarda anemiya shok holatlariga, gipotoniyaga (qon bosimining pasayishi), yurak toj tomirlari va o’pka yetishmovchiligiga, gemorragik shok holatiga olib kelishi mumkin. Anemiya aniqlangach, davolash alomatlarni va kamqonlikka sabab bo’lgan asosiy kasalliklarni bartaraf etishga qaratiladi.

Hazm a’zolari tizimi kasalliklari dunyo bo‘yicha eng keng tarqalgan kasalliklar qatoriga kiradi. Bunday kasalliklarda bemorlarni parvarish qilishda hamshiralar muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada gastrit, yara kasalligi, yallig‘lanishli ichak kasalliklari (YIK), jigar sirrozi va yo‘g‘on ichak saratoni kabi kasalliklarda hamshiralik parvarishi yoritilgan. Parvarish jarayonida zamonaviy, dalillarga asoslangan yondashuvlar, bemorga ovqatlanish, gigiyena, ruhiy holat va dori vositalarini tushuntirishda yordam berish muhim hisoblanadi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada talabalar kasbiy kоmpеtеntligigа psixodiagnostik kompetentligini fаоliyаt jаrаyоnidа shаkllаntirilishi kоgnitiv, еmоtsiоnаl, xulqiy оmillаrning о‘zаrо mutаnоsib rаvishdа rivоjlаnishi fаоliyаt sаmаdоrligini tа’minlаshdа individuаl vа diffеrеnsiаl fаrqlаrgа bоg‘liqligi аsоslandi.

Аннотация: В статье исходят из того, что формирование психодиагностической компетентности в процессе деятельности студентов зависит от индивидуально-дифференциальных различий в обеспечении эффективности деятельности, сбалансированного развития когнитивных, эмоциональных и поведенческих факторов.

Abstract: This article is based on the fact that the formation of psychodiagnostic competence in the process of activity of students is based on the development of cognitive, emotional, behavioral factors in a balanced manner, ensuring the effectiveness of activity, individual and differential differences.

Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy ta'limda qo'llaniladigan turli pedagogik metodlarning ta'lim samaradorligiga ta'siri tahlil qilinadi.  Maqolada ta'limning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda, o'quv jarayonini optimallashtirishda pedagogik metodlarning tanlov va qo'llanilishining ahamiyati, shuningdek, turli metodlarning kuchli va kuchsiz tomonlari muhokama qilinadi.  Bundan tashqari,  zamonaviy texnologiyalarni integratsiyasi orqali pedagogik metodlarning samaradorligini oshirish yo'llari ko'rib chiqiladi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada huquqiy atamalarning paydo bo'lishi, rivojlanishi va boyishining asosiy manbalari tahlil qilinadi.  Tarixiy jarayonlar, ijtimoiy-iqtisodiy omillar, boshqa tillardan o'zlashtirish, huquqshunoslik fanining rivojlanishi kabi omillar huquqiy leksikaning boyishida qanday rol o'ynashi batafsil ko'rib chiqiladi.  Maqolada huquqiy terminologiyaning aniqligi va bir xilligini ta'minlash masalalari ham muhokama qilinadi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada qonun hujjatlarida ishlatiladigan leksik birliklarning o'ziga xos xususiyatlari, aniqlik va bir ma'nolilikka bo'lgan talablar, terminologiya va uning ahamiyati, shuningdek, tilning tozaligi va uslubiy jihatlariga e'tibor qaratiladi.  Qonun hujjatlarining tushunarli va aniq bo'lishiga leksik tanlovning ta'siri tahlil qilinadi.

Annotatsiya: Ushbu maqola huquqiy atamalarning leksik izohiga bag'ishlangan bo'lib, huquq sohasidagi mutaxassislar va talabalar uchun foydali qo'llanma vazifasini o'taydi. Maqolada huquqiy terminologiyaning o'ziga xos xususiyatlari, uning aniqligi va noaniqliklari, shuningdek, huquqiy atamalarni izohlash usullari batafsil tahlil qilinadi.  Bundan tashqari, maqolada huquqiy atamalar lug'atlari va ma'lumot bazalarining ahamiyati ham ko'rib chiqiladi.

Annotatsiya:Ushbu maqola kompyuter viruslari, ularning qanday ishlashi,viruslarning boshqa zararli dasturlardan farqi hamda ular bilan qanday kurashish haqida, viruslarga qarshi kurashish usullari hamda antivirus dasturlaridan foydalanish, xavfsizlik choralariga amal qilish, ma’lumotlarni zaxiralash va foydalanuvchi madaniyatining ahamiyati muhokama qilinadi. Kompyuter xavfsizligini ta’minlash bugungi kunda nafaqat texnik, balki ijtimoiy va iqtisodiy jihatdan ham dolzarb masala ekanligi ta’kidlanadi. Bundan maqsad foydalanuvchilarda raqamli xavfsizlik bo‘yicha ongni shakllantirish va viruslarga qarshi samarali kurashish yo‘llarini ko‘rsatishdir.

Annotatsiya: Mazkur maqolada Chirchiq shahrida 1995–2010-yillar davomida atmosfera havosining ifloslanish darajasi va uning asosiy sabablari tahlil qilinadi. Shahar sanoatlashgan hudud sifatida metallurgiya, kimyo va energetika korxonalarining faoliyati bilan bog‘liq holda ekologik muammolarga duch kelgan. Tadqiqot davomida havoga chiqarilgan asosiy ifloslantiruvchi moddalar (chang zarralari, oltingugurt dioksidi, uglerod oksidi, azot birikmalari va boshqalar) dinamikasi o‘rganildi. Shuningdek, aholi salomatligiga ta’sir, me’yoriy ko‘rsatkichlar bilan taqqoslash va mavjud ekologik siyosat choralari tahlil etildi. Maqolada ifloslanishning oldini olishga qaratilgan taklif va tavsiyalar ham berilgan.

Abstarct: This article analyzes the state of air pollution in the city of Chirchiq during the period from 1995 to 2010. As an industrial city, Chirchiq faces significant environmental challenges due to the operation of metallurgy, chemical, and energy enterprises. The study examines the dynamics of major air pollutants—such as particulate matter, sulfur dioxide, carbon monoxide, and nitrogen compounds—based on scientific analysis. Additionally, the article explores their effects on public health, compares pollution levels with regulatory standards, and evaluates current environmental policies. Practical recommendations for mitigating air pollution are also provided.

Аннотация: В данной статье рассматривается состояние загрязнения атмосферного воздуха в городе Чирчик в период с 1995 по 2010 годы. Будучи промышленным городом, Чирчик сталкивается с серьезными экологическими проблемами, вызванными деятельностью металлургических, химических и энергетических предприятий. В исследовании проанализирована динамика основных загрязняющих веществ — таких как твердые частицы, диоксид серы, оксид углерода и соединения азота. Также рассматриваются их влияние на здоровье населения, сравнение с нормативными показателями и анализ существующей экологической политики. В статье предложены практические рекомендации по снижению уровня загрязнения.

Abstract:This article discusses the common causes of grammatical confusion among English learners, especially at beginner and intermediate levels. It explains the main areas where learners often struggle—such as verb tenses, articles, prepositions, and word order—and offers insight into how these difficulties can be addressed in both teaching and self-study. The article also explores the impact of native language interference and highlights practical methods to overcome grammar-related challenges.

Annotatsiya: Ushbu maqolada ingliz tilini o‘rganayotganlar orasida uchraydigan grammatik chalkashliklarning asosiy sabablari tahlil qilinadi. Ayniqsa, fe’l zamonlari, artikllar, predloglar va so‘z tartibi kabi sohalarda yuzaga keladigan qiyinchiliklar yoritilgan. Shuningdek, ona tilining ta’siri va grammatik xatolarni kamaytirish uchun samarali o‘qitish hamda o‘z-o‘zini o‘rgatish usullari tavsiya etiladi.

Abstract: This article explores the structure, features, and values of the education system and school life in England. It presents an overview of the key stages of education, types of schools, the daily routine of students, assessment systems, and school culture. The paper also highlights current challenges in English education and ongoing reforms aimed at improving educational quality and inclusiveness. It is intended for students, teachers, and researchers who are interested in understanding how the British education system operates and what makes it unique in the global context.

Annotatsiya: Ushbu maqolada Angliyadagi ta’lim tizimi va maktab hayoti tuzilishi, xususiyatlari hamda asosiy qadriyatlari yoritib beriladi. Unda ta’lim bosqichlari, maktab turlari, o‘quvchilarning kundalik hayoti, baholash tizimi va maktab madaniyati haqida umumiy ma’lumot beriladi. Shuningdek, Angliya ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar va ta’lim sifatini yaxshilashga qaratilgan islohotlar ham ko‘rib chiqiladi. Ushbu maqola ingliz ta’lim tizimini chuqurroq o‘rganishni istagan o‘quvchilar, o‘qituvchilar va tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan.

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida kichik korxonalarda energiya menejmentini joriy etish istiqbollari ilmiy asosda o‘rganiladi. Andijon viloyatida joylashgan "SKORTON TEXTILE" kichik korxonasi misolida energiya samaradorligini oshirish imkoniyatlari tahlil qilindi. So‘nggi yillarda energetika sohasida amalga oshirilgan islohotlar va kichik biznes subyektlari uchun yaratilgan yengilliklar ko‘rib chiqildi. Tadqiqot natijasida energiya auditi, yashil texnologiyalarni joriy etish va energiya iste’molini monitoring qilish orqali iqtisodiy va ekologik foyda olish imkoniyatlari aniqlandi. Metod sifatida normativ-huquqiy hujjatlar tahlili va amaliy tajribalar asosida tavsiyalar ishlab chiqildi. Natijalar kichik korxonalar uchun energiya menejment tizimini bosqichma-bosqich joriy etish zarurligini ko‘rsatadi.

В данной статье научно обоснованно изучаются перспективы внедрения системы энергоменеджмента на малых предприятиях Республики Узбекистан. На примере малого предприятия «SKORTON TEXTILE», расположенного в Андижанской области, проанализированы возможности повышения энергоэффективности. Рассмотрены реформы в энергетическом секторе, реализованные в последние годы, а также льготы, созданные для субъектов малого бизнеса. В результате исследования выявлены возможности получения экономической и экологической выгоды за счёт проведения энергетического аудита, внедрения зелёных технологий и мониторинга потребления энергии. В качестве метода использовались анализ нормативно-правовых актов и практический опыт, на основе которых разработаны рекомендации. Результаты показывают необходимость поэтапного внедрения системы энергоменеджмента на малых предприятиях.

This article scientifically explores the prospects of implementing energy management systems in small enterprises in the Republic of Uzbekistan. Using the example of the small enterprise "SKORTON TEXTILE," located in Andijan region, opportunities for improving energy efficiency were analyzed. Recent reforms in the energy sector and benefits created for small business entities were reviewed. The study identified possibilities for achieving economic and environmental gains through energy audits, the introduction of green technologies, and energy consumption monitoring. As a method, analysis of legal and regulatory documents and practical experience formed the basis for the developed recommendations. The results indicate the necessity of gradually introducing energy management systems in small enterprises.

This article examines the effectiveness of the Lexical Approach in promoting long-term vocabulary retention among learners of English as a Second Language (ESL). Based on the idea that language is acquired in chunks rather than single words, the Lexical Approach has gained popularity as a method to improve communicative fluency and vocabulary depth. This paper explores the theoretical foundations of the approach, outlines practical classroom applications, evaluates research findings, and highlights challenges in its implementation. It concludes that while not having any limitations, the Lexical Approach significantly enhances vocabulary retention when properly integrated into classroom instruction.

Annotatsiya: maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar, ularning asosiy sabablari va ularni hal qilish yo‘llari tahlil qilinadi. Jumladan, oliy ta’limga bo‘lgan talabning ortishi, o‘qituvchilar malakasining yetarli emasligi, ilmiy-tadqiqot ishlarining sustligi, korrupsiya muammolari va amaliyot yetishmovchiligi singari muammolar yoritilgan. Tahlil qilingan statistik ma’lumotlar asosida maqola ilmiy-analitik yondashuvda yozilgan.

Abstract: This article explores the diverse impact of globalization on the modern world, covering its influence on the economy, culture, technology, environment, and society. It presents both the positive effects, such as interconnectivity, economic growth, and technological advancement, and the negative effects, including social inequality, cultural homogenization, and environmental degradation, offering a balanced perspective on globalization.

Аннотация: Эта статья исследует разнообразное влияние глобализации на современный мир, охватывая её воздействие на экономику, культуру, технологии, окружающую среду и общество. Рассматриваются как положительные эффекты, такие как улучшение взаимосвязанности, экономический рост и технологический прогресс, так и негативные, включая социальное неравенство, культурную гомогенизацию и экологическую деградацию. Статья предлагает сбалансированный взгляд на глобализацию, подчеркивая её многогранный характер и сложные последствия как для отдельных людей, так и для обществ в целом.

Annotatsiya: Ushbu maqolada chet tillarini o‘rganishda yangi so‘zlarni yodlashning o‘rnini va zamonaviy texnologiyalarning bu jarayondagi rolini tahlil qilindi. An’anaviy yodlash usullarining kamchiliklari ko‘rsatilib, yangi texnologiyalarning afzalliklari, amaliy misollar va samaradorligi baholanib tahlil qilindi.

Rux (Zn²⁺) va kalsiy (Ca²⁺) ionlari farmatsevtik preparatlarda keng qo‘llaniladi. Rux antioksidant, immun tizimini kuchaytiruvchi va regeneratsiyani tezlashtiruvchi xususiyatlarga ega. Kalsiy esa suyak to‘qimalarining mustahkamligi, yurak faoliyati va mushak qisqarishida muhim rol o‘ynaydi. Dori vositalarining sifat nazorati jarayonida ushbu ionlarning miqdorini aniqlash ishonchli, tezkor va qaytaruvchan usullar bilan amalga oshirilishi lozim.

Abstract: In the current era of widespread digitalization, young people increasingly turn to the internet to seek information about religious teachings. However, the lack of content regulation has made it easier for youth to be exposed to misinformation, extremist ideologies, or distorted interpretations. This paper proposes an AI-based system for filtering religious educational content aimed at protecting youth in the digital environment. The study explores machine learning algorithms, natural language processing (NLP) techniques, and ethical considerations necessary to ensure that the filtered content is accurate, culturally appropriate, and pedagogically sound.

В этой статье пересматривается детский аутизм, его влияние на организм и на физиологические функции,  и борьба против этой болезни. Анализируется последние публикации о детской аутизме, педиатрических вмешательств и методы профилактики, а также подчеркивается проблемы, дающих рекомендации для будущих исследований и практического применения.

Ирригация эррозиясига мойил ерларда ерёнғоқнинг “Қибрай-4” навини экиб етиштириш бўйича ишлаб чиқариш тажрибалари олиб борилди. Ишлаб чиқарш шароитидаги дала тажрибаларини Андижон туманидаги “Ақилбек-Нодир” фермер хўжалигиниг 9 гектарлик дала майдонида 2024 йилда олиб борилди. Илмий тадқиқот ўтказилган йилларда олинган натижаларга асосан энг яхши натижалар олиниб юқорида келтирилган ишлаб чиқариш дала майдонларида тажриба синовлари олиб борилди (1-жадвал).

Annotatsiya. Maqolada marketingning muhim ahamiyati, uning jamiyat, sanoat va atrof-muhitga ijobiy ta’siri, neyromarketing va uning usullari va hozirgi davrdagi zarurligi haqida

Annotatsiya. Ushbu maqola O'zbekiston moliya bozorining, ayniqsa, qimmatli qog'ozlar bozorining rivojlanish holati, muammolari va istiqbolli yo'nalishlarini tahlil etadi. Maqola mamlakatda bozorni shakllantirish va faollashtirish uchun qilinayotgan islohotlar, xalqaro hamkorlik va mablag' jalb qilish jarayonlarining muhimligini ta'kidlaydi. Shuningdek, likvidlikni oshirish, xususiylashtirish va aholining moliyaviy savodxonligini kuchaytirish kabi muhim muammolar ham muhokama qilinadi. Yakunida, qimmatli qog'ozlar bozori orqali iqtisodiy barqarorlik va rivojlanishga erishish maqsad qilib qo'yilgan va ular yuzasidan bir qancha xulosa va takliflar berilgan.Abstract. This article analyzes the current state, challenges, and promising directions of the financial market of Uzbekistan, particularly the securities market. It emphasizes the importance of ongoing reforms, international cooperation, and capital attraction in shaping and activating the market in the country. The article also discusses key issues such as enhancing liquidity, privatization, and improving the population's financial literacy. In conclusion, it is noted that achieving economic stability and growth through the securities market is set as a primary goal.

Allergiya – bu organizmning begona moddalarga (allergenlarga) haddan tashqari reaktiv javob berishidir. Allergik kasalliklar global sog‘liq muammosi bo‘lib, millionlab insonlar hayot sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Allergiyaga qarshi dori vositalari (antigistaminlar, kortikosteroidlar, mast hujayra stabilizatorlari va boshqalar) ushbu kasallikni nazorat qilishda muhim o‘rin tutadi.

Hozirgi kunda ko’pchilik odamlar yuqori qon bosimi kabi muammoga duch kelishmoqda. Tez-tez qon bosimning ortishi gipertonik kasallikning paydo bo’lishiga olib keladi. Biroq, o’z-o’zidan, surunkali shaklga ega bo’lgan gipertonik kasallik hayotga to’g’ridan-to’g’ri xavf tug’dirmaydi, lekin bu birinchi navbatda yurak-qon tomir tizimining a’zolari bilan bog’liq jiddiy asoratlar paydo bo’lishi uchun xavf omilidir. Shunga qaramay, gipertonik kasallikning kuchayish davri ham bor. Tibbiyotda bu gipertonik kriz sifatida tanilgan.

O‘pka raki (o‘pka saratoni) – bu o‘pka to‘qimalaridagi epiteliy hujayralarining nazoratsiz bo‘linib, yomon sifatli o‘sma (neoplazma) hosil qilishi bilan kechuvchi xavfli onkologik kasallikdir. Dunyoda har yili taxminan 2 milliondan ortiq odamda o‘pka saratoni aniqlanadi, va bu raqam yildan-yilga ortib bormoqda. O‘pka raki, ayniqsa, erkaklar orasida saraton tufayli o‘lim holatlarining asosiy sababi bo‘lib qolmoqda.

Anemiya yoki kamqonlik — qonning birlik hajmida gemoglobinning past kontsentratsiyasi bilan xarakterlanadi va shu bilan birga, inson tanasida, qizil qon hujayralari (eritrotsit) sonining kamayishi bilan bog’liqdir. Anemiya holati ikkinchi darajali bo’lib, turli kasalliklarning belgisi hisoblanadi. Ko’p kasalliklar, yuqumli va parazitar etiologiyali va saraton oldi holatlari va saraton mavjudligi kamqonlik bilan birga kechadi. Biroq, anemiya birlamchi holat sifatida organizmning gaz almashinuvi buzilishini keltirib chiqaradi va oqibatda surunkali charchoq, uyquchanlik, bosh aylanishi, holsizlik, asabiylashish rivojlanadi. Og’ir hollarda anemiya shok holatlariga, gipotoniyaga (qon bosimining pasayishi), yurak toj tomirlari va o’pka yetishmovchiligiga, gemorragik shok holatiga olib kelishi mumkin. Anemiya aniqlangach, davolash alomatlarni va kamqonlikka sabab bo’lgan asosiy kasalliklarni bartaraf etishga qaratiladi.

Hazm a’zolari tizimi kasalliklari dunyo bo‘yicha eng keng tarqalgan kasalliklar qatoriga kiradi. Bunday kasalliklarda bemorlarni parvarish qilishda hamshiralar muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada gastrit, yara kasalligi, yallig‘lanishli ichak kasalliklari (YIK), jigar sirrozi va yo‘g‘on ichak saratoni kabi kasalliklarda hamshiralik parvarishi yoritilgan. Parvarish jarayonida zamonaviy, dalillarga asoslangan yondashuvlar, bemorga ovqatlanish, gigiyena, ruhiy holat va dori vositalarini tushuntirishda yordam berish muhim hisoblanadi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada talabalar kasbiy kоmpеtеntligigа psixodiagnostik kompetentligini fаоliyаt jаrаyоnidа shаkllаntirilishi kоgnitiv, еmоtsiоnаl, xulqiy оmillаrning о‘zаrо mutаnоsib rаvishdа rivоjlаnishi fаоliyаt sаmаdоrligini tа’minlаshdа individuаl vа diffеrеnsiаl fаrqlаrgа bоg‘liqligi аsоslandi.

Аннотация: В статье исходят из того, что формирование психодиагностической компетентности в процессе деятельности студентов зависит от индивидуально-дифференциальных различий в обеспечении эффективности деятельности, сбалансированного развития когнитивных, эмоциональных и поведенческих факторов.

Abstract: This article is based on the fact that the formation of psychodiagnostic competence in the process of activity of students is based on the development of cognitive, emotional, behavioral factors in a balanced manner, ensuring the effectiveness of activity, individual and differential differences.

Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy ta'limda qo'llaniladigan turli pedagogik metodlarning ta'lim samaradorligiga ta'siri tahlil qilinadi.  Maqolada ta'limning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda, o'quv jarayonini optimallashtirishda pedagogik metodlarning tanlov va qo'llanilishining ahamiyati, shuningdek, turli metodlarning kuchli va kuchsiz tomonlari muhokama qilinadi.  Bundan tashqari,  zamonaviy texnologiyalarni integratsiyasi orqali pedagogik metodlarning samaradorligini oshirish yo'llari ko'rib chiqiladi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada huquqiy atamalarning paydo bo'lishi, rivojlanishi va boyishining asosiy manbalari tahlil qilinadi.  Tarixiy jarayonlar, ijtimoiy-iqtisodiy omillar, boshqa tillardan o'zlashtirish, huquqshunoslik fanining rivojlanishi kabi omillar huquqiy leksikaning boyishida qanday rol o'ynashi batafsil ko'rib chiqiladi.  Maqolada huquqiy terminologiyaning aniqligi va bir xilligini ta'minlash masalalari ham muhokama qilinadi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada qonun hujjatlarida ishlatiladigan leksik birliklarning o'ziga xos xususiyatlari, aniqlik va bir ma'nolilikka bo'lgan talablar, terminologiya va uning ahamiyati, shuningdek, tilning tozaligi va uslubiy jihatlariga e'tibor qaratiladi.  Qonun hujjatlarining tushunarli va aniq bo'lishiga leksik tanlovning ta'siri tahlil qilinadi.

Annotatsiya: Ushbu maqola huquqiy atamalarning leksik izohiga bag'ishlangan bo'lib, huquq sohasidagi mutaxassislar va talabalar uchun foydali qo'llanma vazifasini o'taydi. Maqolada huquqiy terminologiyaning o'ziga xos xususiyatlari, uning aniqligi va noaniqliklari, shuningdek, huquqiy atamalarni izohlash usullari batafsil tahlil qilinadi.  Bundan tashqari, maqolada huquqiy atamalar lug'atlari va ma'lumot bazalarining ahamiyati ham ko'rib chiqiladi.

Annotatsiya:Ushbu maqola kompyuter viruslari, ularning qanday ishlashi,viruslarning boshqa zararli dasturlardan farqi hamda ular bilan qanday kurashish haqida, viruslarga qarshi kurashish usullari hamda antivirus dasturlaridan foydalanish, xavfsizlik choralariga amal qilish, ma’lumotlarni zaxiralash va foydalanuvchi madaniyatining ahamiyati muhokama qilinadi. Kompyuter xavfsizligini ta’minlash bugungi kunda nafaqat texnik, balki ijtimoiy va iqtisodiy jihatdan ham dolzarb masala ekanligi ta’kidlanadi. Bundan maqsad foydalanuvchilarda raqamli xavfsizlik bo‘yicha ongni shakllantirish va viruslarga qarshi samarali kurashish yo‘llarini ko‘rsatishdir.

Annotatsiya: Mazkur maqolada Chirchiq shahrida 1995–2010-yillar davomida atmosfera havosining ifloslanish darajasi va uning asosiy sabablari tahlil qilinadi. Shahar sanoatlashgan hudud sifatida metallurgiya, kimyo va energetika korxonalarining faoliyati bilan bog‘liq holda ekologik muammolarga duch kelgan. Tadqiqot davomida havoga chiqarilgan asosiy ifloslantiruvchi moddalar (chang zarralari, oltingugurt dioksidi, uglerod oksidi, azot birikmalari va boshqalar) dinamikasi o‘rganildi. Shuningdek, aholi salomatligiga ta’sir, me’yoriy ko‘rsatkichlar bilan taqqoslash va mavjud ekologik siyosat choralari tahlil etildi. Maqolada ifloslanishning oldini olishga qaratilgan taklif va tavsiyalar ham berilgan.

Abstarct: This article analyzes the state of air pollution in the city of Chirchiq during the period from 1995 to 2010. As an industrial city, Chirchiq faces significant environmental challenges due to the operation of metallurgy, chemical, and energy enterprises. The study examines the dynamics of major air pollutants—such as particulate matter, sulfur dioxide, carbon monoxide, and nitrogen compounds—based on scientific analysis. Additionally, the article explores their effects on public health, compares pollution levels with regulatory standards, and evaluates current environmental policies. Practical recommendations for mitigating air pollution are also provided.

Аннотация: В данной статье рассматривается состояние загрязнения атмосферного воздуха в городе Чирчик в период с 1995 по 2010 годы. Будучи промышленным городом, Чирчик сталкивается с серьезными экологическими проблемами, вызванными деятельностью металлургических, химических и энергетических предприятий. В исследовании проанализирована динамика основных загрязняющих веществ — таких как твердые частицы, диоксид серы, оксид углерода и соединения азота. Также рассматриваются их влияние на здоровье населения, сравнение с нормативными показателями и анализ существующей экологической политики. В статье предложены практические рекомендации по снижению уровня загрязнения.

Abstract:This article discusses the common causes of grammatical confusion among English learners, especially at beginner and intermediate levels. It explains the main areas where learners often struggle—such as verb tenses, articles, prepositions, and word order—and offers insight into how these difficulties can be addressed in both teaching and self-study. The article also explores the impact of native language interference and highlights practical methods to overcome grammar-related challenges.

Annotatsiya: Ushbu maqolada ingliz tilini o‘rganayotganlar orasida uchraydigan grammatik chalkashliklarning asosiy sabablari tahlil qilinadi. Ayniqsa, fe’l zamonlari, artikllar, predloglar va so‘z tartibi kabi sohalarda yuzaga keladigan qiyinchiliklar yoritilgan. Shuningdek, ona tilining ta’siri va grammatik xatolarni kamaytirish uchun samarali o‘qitish hamda o‘z-o‘zini o‘rgatish usullari tavsiya etiladi.

Abstract: This article explores the structure, features, and values of the education system and school life in England. It presents an overview of the key stages of education, types of schools, the daily routine of students, assessment systems, and school culture. The paper also highlights current challenges in English education and ongoing reforms aimed at improving educational quality and inclusiveness. It is intended for students, teachers, and researchers who are interested in understanding how the British education system operates and what makes it unique in the global context.

Annotatsiya: Ushbu maqolada Angliyadagi ta’lim tizimi va maktab hayoti tuzilishi, xususiyatlari hamda asosiy qadriyatlari yoritib beriladi. Unda ta’lim bosqichlari, maktab turlari, o‘quvchilarning kundalik hayoti, baholash tizimi va maktab madaniyati haqida umumiy ma’lumot beriladi. Shuningdek, Angliya ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar va ta’lim sifatini yaxshilashga qaratilgan islohotlar ham ko‘rib chiqiladi. Ushbu maqola ingliz ta’lim tizimini chuqurroq o‘rganishni istagan o‘quvchilar, o‘qituvchilar va tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan.

Annotation: This article explores the rich culture and traditions of England, including national holidays, literature, art, music, food, and social customs. It highlights the historical roots of English cultural identity and how traditional practices continue to shape modern life in England. The article is intended for learners and researchers interested in British culture and its influence on global society.

Annotatsiya: Ushbu maqolada Angliyaning boy madaniyati va an’analari – milliy bayramlar, adabiyot, san’at, musiqa, taomlar hamda ijtimoiy urf-odatlar haqida so‘z yuritiladi. Unda ingliz madaniyatining tarixiy ildizlari va zamonaviy hayotdagi o‘rni yoritib beriladi. Maqola ingliz madaniyatini o‘rganayotgan o‘quvchilar va tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan.

Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijtimoiy muhitga moslashuvi, ayniqsa maktabdagi ilk bosqichlarda yuzaga keladigan psixologik holatlari, ularning sabablari va bu jarayonni osonlashtirish usullari tahlil qilinadi. Maktab ostonasini endigina bosib o‘tgan bolalar uchun yangi muhit, yangi talablar va yangi ijtimoiy rollar ularga psixologik bosimni keltirib chiqarishi mumkin. Ijtimoiy moslashuv — bu bolaning yangi jamoa qoidalari va normalariga psixologik va emotsional jihatdan moslasha olishi bilan bog‘liq murakkab jarayondir. Ushbu maqolada aynan shu jarayonning kechish xususiyatlari, psixologik omillar, o‘qituvchi va ota-onalarning roli, shuningdek, ijtimoiy moslashuvni yengillashtiruvchi pedagogik usullar tahlil qilinadi. Tajriba va kuzatuvlarga asoslangan holda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida bu jarayon qanday bosqichlardan iboratligi va ularning ijtimoiy-psixologik moslashuv darajasini oshirish yo‘llari ko‘rsatib berilgan. Mazkur maqola psixologlar, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari hamda ota-onalar uchun foydali bo‘lishi mumkin. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, bolaning ijtimoiy moslashuv darajasi ularning keyingi o‘qish motivatsiyasi va psixologik holatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shu boisdan, bu jarayonni ilmiy asosda o‘rganish va mos ravishda yondashuv ishlab chiqish muhim hisoblanadi.

The article analyzes the adaptation of primary school students to the social environment, especially the psychological states that occur in the early stages of school, their causes and methods of facilitating this process. For children who have just crossed the threshold of school, a new environment, new requirements and new social roles can cause psychological pressure on them. Social adaptation is a complex process associated with a child's ability to psychologically and emotionally adapt to the rules and norms of a new community. This article analyzes the characteristics of this process, psychological factors, the role of teachers and parents, as well as pedagogical methods that facilitate social adaptation. Based on experience and observations, it is shown what stages this process consists of in primary school students and ways to increase their level of socio-psychological adaptation. This article can be useful for psychologists, primary school teachers and parents. Research shows that the level of a child's social adaptation directly affects their further motivation for study and psychological state. Therefore, it is important to study this process on a scientific basis and develop an appropriate approach.

Annotatsiya. Andijon Mashinasozlik Institutining Avtomobilsozlik fakultetini Obyekt sifatida o‘quv audito‘riyalaridan Maruza xona, amaliy xona, labaratoriya xona va karidor qisimlari olingan, bo‘lib quyida ularni har birini energetik tavsifi va tahlili qilib chiqilgan.

Annotatsiya. O‘quv auditoriyalarida samarali yoritish tizimlarini tashkil etish, ta'lim jarayonining qulay va samarali o‘tishini ta'minlashda muhim ahamiyatga ega. Yoritish tizimlarining energiya samaradorligi nafaqat energiya tejashga yordam beradi, balki ta'lim muhitining sifatini yaxshilaydi. O‘quv auditoriyalarida ishlatiladigan yoritish texnologiyalari va jihozlar energiya sarfini kamaytirish, uzoq muddat xizmat qilish va o‘quvchilar hamda o‘qituvchilar uchun qulay sharoit yaratish maqsadida optimallashtirilgan bo‘lishi kerak.

Annotatsiya: Mazkur maqolada bolalarda uchraydigan spazmofiliya kasalligi va uni tibbiy ta’lim jarayonida o‘qitish bo‘yicha noan’anaviy metodlarning o‘rni tahlil qilingan. An’anaviy dars usullaridan farqli ravishda interfaol, vizual, rol o‘yinlari va muammoli vaziyatlar asosida tashkil etilgan darslar talabalarning mavzuni chuqur anglashiga, amaliy ko‘nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Ushbu maqolada adabiyotlar tahlili, metodlar, natijalar va amaliy qo‘llanmalar asosida ushbu yondashuvlarning samaradorligi yoritiladi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada virusli gepatit “C” (VG-C) infeksiyasining zamonaviy davolash usullari, xususan to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir qiluvchi antiviral (DAA) preparatlar, ularning samaradorligi, afzalliklari va klinik tajribadagi qo‘llanilishi tahlil etilgan. Ilgari qo‘llanilgan interferon asosidagi terapiyalar bilan solishtirib, zamonaviy davo strategiyalari bemorlarning sog‘ayish darajasini oshirgani, davolash davomiyligi va yon ta’sirlarining kamayganligi ilmiy adabiyotlar asosida yoritilgan. Shuningdek, maqolada klinik tadqiqotlar, davo monitoringi, farmakologik yondashuvlar, shuningdek, kasallikni erta aniqlash va oldini olish masalalari ham ko‘rib chiqilgan.

Annotatsiya: Mazkur maqolada qandli diabet (shakarga bog‘liq kasallik)ni davolashda qo‘llanilayotgan yangi zamonaviy usullar yoritiladi. Unda diabet kasalligining tarqalish holati, zamonaviy farmakoterapiya, biotexnologik innovatsiyalar, hayot tarzi bilan bog‘liq yondashuvlar, mobil ilovalar va sun’iy intellekt texnologiyalarining davolashdagi o‘rni haqida so‘z yuritiladi. Tadqiqotda yangi usullarning klinik samaradorligi, amaliy qo‘llanilishi va ularning istiqbollari ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi.

Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada tijorat banklarida kredit risklarini boshqarishning samarali usullarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Kredit risklarining banklarning moliyaviy barqarorligi va iqtisodiy faoliyatiga ta’siri tahlil qilinadi. O‘zbekiston bank tizimida Basel III va IFRS 9 kabi xalqaro standartlarni joriy etish zarurati, shuningdek, raqamli transformatsiya va sun’iy intellektga asoslangan risklarni baholash modellari kabi zamonaviy yondashuvlarning ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Maqola banklarning foydaliligini oshirish va moliyaviy barqarorlikni ta’minlashda samarali risk boshqaruvi usullarining muhimligini ta’kidlaydi.

 Abstract: This scientific article is dedicated to exploring effective methods for managing credit risks in commercial banks. The impact of credit risks on banks’ financial stability and economic activities is analyzed. The necessity of implementing international standards such as Basel III and IFRS 9 in the Uzbekistan banking system, as well as the importance of modern approaches like digital transformation and artificial intelligence-based risk assessment models, are examined. The article emphasizes the significance of effective risk management methods in enhancing banks’ profitability and ensuring financial stability.

Аннотация: Данная научная статья посвящена изучению эффективных методов управления кредитными рисками в коммерческих банках. Анализируется влияние кредитных рисков на финансовую устойчивость банков и их экономическую деятельность. Рассматривается необходимость внедрения международных стандартов, таких как Basel III и IFRS 9, в банковскую систему Узбекистана, а также значение современных подходов, включая цифровую трансформацию и модели оценки рисков на основе искусственного интеллекта. Статья подчеркивает важность эффективных методов управления рисками для повышения прибыльности банков и обеспечения финансовой стабильности.

Abstract: Hydraulic structures such as dams, canals, and reservoirs significantly alter the natural environment and ecological balance in their vicinity. These transformations impact water quality, biodiversity, sediment transport, and local microclimates. This article reviews the main ecological changes caused by hydraulic infrastructure and discusses contemporary methods for monitoring and assessing these impacts. Emphasis is placed on integrated approaches combining remote sensing, field surveys, and modeling techniques to provide comprehensive evaluations necessary for sustainable water resource management and ecological conservation.

Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek adabiyotining yorqin namoyandalari bo‘lmish ayol oqinlar - Uvaysiy va Nodira ijodida folklor va mifologik elementlarning ifodalanish xususiyatlari o‘rganiladi. Ayol ongidagi qadimiy timsollar, xalqona obrazlar va marosimiy motivlar badiiy matnlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda she’riy asarlardagi pari, ajdaho, dev, qush, daraxt singari mifologik obrazlar bilan bir qatorda xalq turmushi, urf-odatlari, ayol dunyoqarashi va ma’naviy merosning adabiy ifodasi yoritiladi.

Аннотация
В данной статье рассматриваются проектные решения, направленные на повышение энергоэффективности индивидуальных жилых домов. Анализируются выбор энергосберегающих технологий и строительных материалов, расположение зданий, теплоизоляция и возможности эффективного использования естественного освещения. Также даётся оценка практики проектирования с учётом действующих нормативных документов Узбекистана и международного опыта. Результаты исследования направлены на выявление ключевых факторов, способствующих экономии энергетических ресурсов, обеспечению экологической безопасности и улучшению условий проживания.

Abstract
This article examines design solutions aimed at improving the energy efficiency of individually constructed residential buildings. It analyzes the selection of energy-saving technologies and construction materials, building orientation, thermal insulation, and opportunities for the effective use of natural lighting. The study also evaluates current design practices based on the regulatory framework of Uzbekistan and international experience. The research results are aimed at identifying key factors that contribute to energy resource conservation, environmental safety, and improved living conditions.

Demokratik huquqiy davlat va erkin fuqarolik jamiyatini barpo etish – O‘zbekistonning pirovard maqsadidir. Prezident Islom Karimov ta’kidlab o‘tganidek: “Biz shunchaki demokratik jamiyat emas, demokratik odil jamiyat qurmoqchimiz... Adolat va haqiqat g‘oyasi ijtimoiy hayotimizning barcha sohalarini qamrab olmog‘i darkor. Adolat va haqiqat g‘oyasi qonunchilik faoliyatimizning zamini, bosh yo‘nalishi bo‘lmog‘i shart”,

Annotatsiya :
Suyak zichligi kamayishi – bu suyak massasining va mustahkamligining kamayishi bilan kechadigan holat bo‘lib, uni tibbiyotda osteopeniya va uning og‘ir ko‘rinishi – osteoporoz deb ataladi. Ushbu patologik jarayon natijasida suyaklar mo‘rtlashadi, bu esa ularning sinuvchanligini oshiradi. Kasallik odatda sekin rivojlanadi va dastlabki bosqichlarda hech qanday belgilar bilan namoyon bo‘lmasligi mumkin. Shu sababli, bu holat "jim epidemik" deb ham ataladi.

Аннотация; В данной статье анализируется важность и эффективность использования многофункциональных подходов в преподавании химии. Многофункциональные подходы в обучении создают возможность улучшить знания и навыки учащихся, повысить их интерес и сделать учебный процесс более эффективным. В статье рассматриваются виды, преимущества и практическое применение многофункциональных подходов.

Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijtimoiy moslashuv jarayoni – ularning yangi ijtimoiy muhitga kirib borishi, o‘qituvchi va sinfdoshlar bilan aloqa o‘rnatishi, ta’lim talablariga moslashuvi bilan bog‘liq bo‘lgan psixologik jarayondir. Bu bosqich bolaning keyingi psixik rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada aynan boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijtimoiy moslashuv jarayonida kuzatiladigan psixologik xususiyatlar, ularni shakllantirishda pedagog va ota-onalarning roli, sinf muhitining ta’siri tahlil qilinadi. Moslashuv davrida bolalar bir qator psixologik muammolarga – uyatchanlik, qo‘rquv, o‘ziga ishonchsizlik, agressivlik va ijtimoiy izolyatsiyaga duch kelishi mumkin. Tadqiqotda Andijon viloyatining umumiy o‘rta ta’lim maktablarida olib borilgan kuzatuvlar asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijtimoiy moslashuv darajasi, uni aniqlovchi asosiy omillar va samarali yondashuvlar o‘rganildi. Maqolada psixologik yondashuvlar, sinfga moslashtirish texnikalari, o‘quvchilar bilan olib boriladigan individual va guruhiy mashg‘ulotlar namunalari keltirildi. Muammo dolzarbligi ta’lim jarayonidagi har bir ishtirokchi uchun muhim bo‘lib, ayniqsa, bolaning ijtimoiy-emosional rivojlanishida asosiy omil sanaladi.

Annotatsiya :Ushbu maqola imkoniyati cheklangan yoshlar uchun kurash mashg'ulotlarini tashkil etishning zamonaviy metodikalari va texnikalarini o'rganadi. Maqolada turli xil imkoniyat cheklovlariga ega bo'lgan yoshlarning jismoniy va psixologik xususiyatlari hisobga olingan holda mashg'ulotlarni moslashtirishning pedagogik tamoyillari ko'rib chiqiladi. Shuningdek, xavfsizlikni ta'minlash, motivatsiyani oshirish va inklyuziv muhit yaratishga qaratilgan amaliy tavsiyalar keltiriladi.

Annotation :This article explores contemporary methodologies and techniques for organizing wrestling training for young people with disabilities. The pedagogical principles of adapting training, taking into account the physical and psychological characteristics of young people with various disabilities, are examined. Practical recommendations aimed at ensuring safety, increasing motivation, and creating an inclusive environment are also provided.

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida kichik korxonalarda energiya menejmentini joriy etish istiqbollari ilmiy asosda o‘rganiladi. Andijon viloyatida joylashgan "SKORTON TEXTILE" kichik korxonasi misolida energiya samaradorligini oshirish imkoniyatlari tahlil qilindi. So‘nggi yillarda energetika sohasida amalga oshirilgan islohotlar va kichik biznes subyektlari uchun yaratilgan yengilliklar ko‘rib chiqildi. Tadqiqot natijasida energiya auditi, yashil texnologiyalarni joriy etish va energiya iste’molini monitoring qilish orqali iqtisodiy va ekologik foyda olish imkoniyatlari aniqlandi. Metod sifatida normativ-huquqiy hujjatlar tahlili va amaliy tajribalar asosida tavsiyalar ishlab chiqildi. Natijalar kichik korxonalar uchun energiya menejment tizimini bosqichma-bosqich joriy etish zarurligini ko‘rsatadi.

В данной статье научно обоснованно изучаются перспективы внедрения системы энергоменеджмента на малых предприятиях Республики Узбекистан. На примере малого предприятия «SKORTON TEXTILE», расположенного в Андижанской области, проанализированы возможности повышения энергоэффективности. Рассмотрены реформы в энергетическом секторе, реализованные в последние годы, а также льготы, созданные для субъектов малого бизнеса. В результате исследования выявлены возможности получения экономической и экологической выгоды за счёт проведения энергетического аудита, внедрения зелёных технологий и мониторинга потребления энергии. В качестве метода использовались анализ нормативно-правовых актов и практический опыт, на основе которых разработаны рекомендации. Результаты показывают необходимость поэтапного внедрения системы энергоменеджмента на малых предприятиях.

This article scientifically explores the prospects of implementing energy management systems in small enterprises in the Republic of Uzbekistan. Using the example of the small enterprise "SKORTON TEXTILE," located in Andijan region, opportunities for improving energy efficiency were analyzed. Recent reforms in the energy sector and benefits created for small business entities were reviewed. The study identified possibilities for achieving economic and environmental gains through energy audits, the introduction of green technologies, and energy consumption monitoring. As a method, analysis of legal and regulatory documents and practical experience formed the basis for the developed recommendations. The results indicate the necessity of gradually introducing energy management systems in small enterprises.

This article examines the effectiveness of the Lexical Approach in promoting long-term vocabulary retention among learners of English as a Second Language (ESL). Based on the idea that language is acquired in chunks rather than single words, the Lexical Approach has gained popularity as a method to improve communicative fluency and vocabulary depth. This paper explores the theoretical foundations of the approach, outlines practical classroom applications, evaluates research findings, and highlights challenges in its implementation. It concludes that while not having any limitations, the Lexical Approach significantly enhances vocabulary retention when properly integrated into classroom instruction.

Annotatsiya: maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar, ularning asosiy sabablari va ularni hal qilish yo‘llari tahlil qilinadi. Jumladan, oliy ta’limga bo‘lgan talabning ortishi, o‘qituvchilar malakasining yetarli emasligi, ilmiy-tadqiqot ishlarining sustligi, korrupsiya muammolari va amaliyot yetishmovchiligi singari muammolar yoritilgan. Tahlil qilingan statistik ma’lumotlar asosida maqola ilmiy-analitik yondashuvda yozilgan.

Abstract: This article explores the diverse impact of globalization on the modern world, covering its influence on the economy, culture, technology, environment, and society. It presents both the positive effects, such as interconnectivity, economic growth, and technological advancement, and the negative effects, including social inequality, cultural homogenization, and environmental degradation, offering a balanced perspective on globalization.

Аннотация: Эта статья исследует разнообразное влияние глобализации на современный мир, охватывая её воздействие на экономику, культуру, технологии, окружающую среду и общество. Рассматриваются как положительные эффекты, такие как улучшение взаимосвязанности, экономический рост и технологический прогресс, так и негативные, включая социальное неравенство, культурную гомогенизацию и экологическую деградацию. Статья предлагает сбалансированный взгляд на глобализацию, подчеркивая её многогранный характер и сложные последствия как для отдельных людей, так и для обществ в целом.

Annotatsiya: Ushbu maqolada chet tillarini o‘rganishda yangi so‘zlarni yodlashning o‘rnini va zamonaviy texnologiyalarning bu jarayondagi rolini tahlil qilindi. An’anaviy yodlash usullarining kamchiliklari ko‘rsatilib, yangi texnologiyalarning afzalliklari, amaliy misollar va samaradorligi baholanib tahlil qilindi.

Rux (Zn²⁺) va kalsiy (Ca²⁺) ionlari farmatsevtik preparatlarda keng qo‘llaniladi. Rux antioksidant, immun tizimini kuchaytiruvchi va regeneratsiyani tezlashtiruvchi xususiyatlarga ega. Kalsiy esa suyak to‘qimalarining mustahkamligi, yurak faoliyati va mushak qisqarishida muhim rol o‘ynaydi. Dori vositalarining sifat nazorati jarayonida ushbu ionlarning miqdorini aniqlash ishonchli, tezkor va qaytaruvchan usullar bilan amalga oshirilishi lozim.

Abstract: In the current era of widespread digitalization, young people increasingly turn to the internet to seek information about religious teachings. However, the lack of content regulation has made it easier for youth to be exposed to misinformation, extremist ideologies, or distorted interpretations. This paper proposes an AI-based system for filtering religious educational content aimed at protecting youth in the digital environment. The study explores machine learning algorithms, natural language processing (NLP) techniques, and ethical considerations necessary to ensure that the filtered content is accurate, culturally appropriate, and pedagogically sound.

В этой статье пересматривается детский аутизм, его влияние на организм и на физиологические функции,  и борьба против этой болезни. Анализируется последние публикации о детской аутизме, педиатрических вмешательств и методы профилактики, а также подчеркивается проблемы, дающих рекомендации для будущих исследований и практического применения.

Ирригация эррозиясига мойил ерларда ерёнғоқнинг “Қибрай-4” навини экиб етиштириш бўйича ишлаб чиқариш тажрибалари олиб борилди. Ишлаб чиқарш шароитидаги дала тажрибаларини Андижон туманидаги “Ақилбек-Нодир” фермер хўжалигиниг 9 гектарлик дала майдонида 2024 йилда олиб борилди. Илмий тадқиқот ўтказилган йилларда олинган натижаларга асосан энг яхши натижалар олиниб юқорида келтирилган ишлаб чиқариш дала майдонларида тажриба синовлари олиб борилди (1-жадвал).

Annotatsiya. Maqolada marketingning muhim ahamiyati, uning jamiyat, sanoat va atrof-muhitga ijobiy ta’siri, neyromarketing va uning usullari va hozirgi davrdagi zarurligi haqida

Annotatsiya. Ushbu maqola O'zbekiston moliya bozorining, ayniqsa, qimmatli qog'ozlar bozorining rivojlanish holati, muammolari va istiqbolli yo'nalishlarini tahlil etadi. Maqola mamlakatda bozorni shakllantirish va faollashtirish uchun qilinayotgan islohotlar, xalqaro hamkorlik va mablag' jalb qilish jarayonlarining muhimligini ta'kidlaydi. Shuningdek, likvidlikni oshirish, xususiylashtirish va aholining moliyaviy savodxonligini kuchaytirish kabi muhim muammolar ham muhokama qilinadi. Yakunida, qimmatli qog'ozlar bozori orqali iqtisodiy barqarorlik va rivojlanishga erishish maqsad qilib qo'yilgan va ular yuzasidan bir qancha xulosa va takliflar berilgan.Abstract. This article analyzes the current state, challenges, and promising directions of the financial market of Uzbekistan, particularly the securities market. It emphasizes the importance of ongoing reforms, international cooperation, and capital attraction in shaping and activating the market in the country. The article also discusses key issues such as enhancing liquidity, privatization, and improving the population's financial literacy. In conclusion, it is noted that achieving economic stability and growth through the securities market is set as a primary goal.

Allergiya – bu organizmning begona moddalarga (allergenlarga) haddan tashqari reaktiv javob berishidir. Allergik kasalliklar global sog‘liq muammosi bo‘lib, millionlab insonlar hayot sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Allergiyaga qarshi dori vositalari (antigistaminlar, kortikosteroidlar, mast hujayra stabilizatorlari va boshqalar) ushbu kasallikni nazorat qilishda muhim o‘rin tutadi.

Hozirgi kunda ko’pchilik odamlar yuqori qon bosimi kabi muammoga duch kelishmoqda. Tez-tez qon bosimning ortishi gipertonik kasallikning paydo bo’lishiga olib keladi. Biroq, o’z-o’zidan, surunkali shaklga ega bo’lgan gipertonik kasallik hayotga to’g’ridan-to’g’ri xavf tug’dirmaydi, lekin bu birinchi navbatda yurak-qon tomir tizimining a’zolari bilan bog’liq jiddiy asoratlar paydo bo’lishi uchun xavf omilidir. Shunga qaramay, gipertonik kasallikning kuchayish davri ham bor. Tibbiyotda bu gipertonik kriz sifatida tanilgan.

O‘pka raki (o‘pka saratoni) – bu o‘pka to‘qimalaridagi epiteliy hujayralarining nazoratsiz bo‘linib, yomon sifatli o‘sma (neoplazma) hosil qilishi bilan kechuvchi xavfli onkologik kasallikdir. Dunyoda har yili taxminan 2 milliondan ortiq odamda o‘pka saratoni aniqlanadi, va bu raqam yildan-yilga ortib bormoqda. O‘pka raki, ayniqsa, erkaklar orasida saraton tufayli o‘lim holatlarining asosiy sababi bo‘lib qolmoqda.

Anemiya yoki kamqonlik — qonning birlik hajmida gemoglobinning past kontsentratsiyasi bilan xarakterlanadi va shu bilan birga, inson tanasida, qizil qon hujayralari (eritrotsit) sonining kamayishi bilan bog’liqdir. Anemiya holati ikkinchi darajali bo’lib, turli kasalliklarning belgisi hisoblanadi. Ko’p kasalliklar, yuqumli va parazitar etiologiyali va saraton oldi holatlari va saraton mavjudligi kamqonlik bilan birga kechadi. Biroq, anemiya birlamchi holat sifatida organizmning gaz almashinuvi buzilishini keltirib chiqaradi va oqibatda surunkali charchoq, uyquchanlik, bosh aylanishi, holsizlik, asabiylashish rivojlanadi. Og’ir hollarda anemiya shok holatlariga, gipotoniyaga (qon bosimining pasayishi), yurak toj tomirlari va o’pka yetishmovchiligiga, gemorragik shok holatiga olib kelishi mumkin. Anemiya aniqlangach, davolash alomatlarni va kamqonlikka sabab bo’lgan asosiy kasalliklarni bartaraf etishga qaratiladi.

Hazm a’zolari tizimi kasalliklari dunyo bo‘yicha eng keng tarqalgan kasalliklar qatoriga kiradi. Bunday kasalliklarda bemorlarni parvarish qilishda hamshiralar muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada gastrit, yara kasalligi, yallig‘lanishli ichak kasalliklari (YIK), jigar sirrozi va yo‘g‘on ichak saratoni kabi kasalliklarda hamshiralik parvarishi yoritilgan. Parvarish jarayonida zamonaviy, dalillarga asoslangan yondashuvlar, bemorga ovqatlanish, gigiyena, ruhiy holat va dori vositalarini tushuntirishda yordam berish muhim hisoblanadi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada talabalar kasbiy kоmpеtеntligigа psixodiagnostik kompetentligini fаоliyаt jаrаyоnidа shаkllаntirilishi kоgnitiv, еmоtsiоnаl, xulqiy оmillаrning о‘zаrо mutаnоsib rаvishdа rivоjlаnishi fаоliyаt sаmаdоrligini tа’minlаshdа individuаl vа diffеrеnsiаl fаrqlаrgа bоg‘liqligi аsоslandi.

Аннотация: В статье исходят из того, что формирование психодиагностической компетентности в процессе деятельности студентов зависит от индивидуально-дифференциальных различий в обеспечении эффективности деятельности, сбалансированного развития когнитивных, эмоциональных и поведенческих факторов.

Abstract: This article is based on the fact that the formation of psychodiagnostic competence in the process of activity of students is based on the development of cognitive, emotional, behavioral factors in a balanced manner, ensuring the effectiveness of activity, individual and differential differences.

Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy ta'limda qo'llaniladigan turli pedagogik metodlarning ta'lim samaradorligiga ta'siri tahlil qilinadi.  Maqolada ta'limning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda, o'quv jarayonini optimallashtirishda pedagogik metodlarning tanlov va qo'llanilishining ahamiyati, shuningdek, turli metodlarning kuchli va kuchsiz tomonlari muhokama qilinadi.  Bundan tashqari,  zamonaviy texnologiyalarni integratsiyasi orqali pedagogik metodlarning samaradorligini oshirish yo'llari ko'rib chiqiladi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada huquqiy atamalarning paydo bo'lishi, rivojlanishi va boyishining asosiy manbalari tahlil qilinadi.  Tarixiy jarayonlar, ijtimoiy-iqtisodiy omillar, boshqa tillardan o'zlashtirish, huquqshunoslik fanining rivojlanishi kabi omillar huquqiy leksikaning boyishida qanday rol o'ynashi batafsil ko'rib chiqiladi.  Maqolada huquqiy terminologiyaning aniqligi va bir xilligini ta'minlash masalalari ham muhokama qilinadi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada qonun hujjatlarida ishlatiladigan leksik birliklarning o'ziga xos xususiyatlari, aniqlik va bir ma'nolilikka bo'lgan talablar, terminologiya va uning ahamiyati, shuningdek, tilning tozaligi va uslubiy jihatlariga e'tibor qaratiladi.  Qonun hujjatlarining tushunarli va aniq bo'lishiga leksik tanlovning ta'siri tahlil qilinadi.

Annotatsiya: Ushbu maqola huquqiy atamalarning leksik izohiga bag'ishlangan bo'lib, huquq sohasidagi mutaxassislar va talabalar uchun foydali qo'llanma vazifasini o'taydi. Maqolada huquqiy terminologiyaning o'ziga xos xususiyatlari, uning aniqligi va noaniqliklari, shuningdek, huquqiy atamalarni izohlash usullari batafsil tahlil qilinadi.  Bundan tashqari, maqolada huquqiy atamalar lug'atlari va ma'lumot bazalarining ahamiyati ham ko'rib chiqiladi.

Annotatsiya:Ushbu maqola kompyuter viruslari, ularning qanday ishlashi,viruslarning boshqa zararli dasturlardan farqi hamda ular bilan qanday kurashish haqida, viruslarga qarshi kurashish usullari hamda antivirus dasturlaridan foydalanish, xavfsizlik choralariga amal qilish, ma’lumotlarni zaxiralash va foydalanuvchi madaniyatining ahamiyati muhokama qilinadi. Kompyuter xavfsizligini ta’minlash bugungi kunda nafaqat texnik, balki ijtimoiy va iqtisodiy jihatdan ham dolzarb masala ekanligi ta’kidlanadi. Bundan maqsad foydalanuvchilarda raqamli xavfsizlik bo‘yicha ongni shakllantirish va viruslarga qarshi samarali kurashish yo‘llarini ko‘rsatishdir.

Annotatsiya: Mazkur maqolada Chirchiq shahrida 1995–2010-yillar davomida atmosfera havosining ifloslanish darajasi va uning asosiy sabablari tahlil qilinadi. Shahar sanoatlashgan hudud sifatida metallurgiya, kimyo va energetika korxonalarining faoliyati bilan bog‘liq holda ekologik muammolarga duch kelgan. Tadqiqot davomida havoga chiqarilgan asosiy ifloslantiruvchi moddalar (chang zarralari, oltingugurt dioksidi, uglerod oksidi, azot birikmalari va boshqalar) dinamikasi o‘rganildi. Shuningdek, aholi salomatligiga ta’sir, me’yoriy ko‘rsatkichlar bilan taqqoslash va mavjud ekologik siyosat choralari tahlil etildi. Maqolada ifloslanishning oldini olishga qaratilgan taklif va tavsiyalar ham berilgan.

Abstarct: This article analyzes the state of air pollution in the city of Chirchiq during the period from 1995 to 2010. As an industrial city, Chirchiq faces significant environmental challenges due to the operation of metallurgy, chemical, and energy enterprises. The study examines the dynamics of major air pollutants—such as particulate matter, sulfur dioxide, carbon monoxide, and nitrogen compounds—based on scientific analysis. Additionally, the article explores their effects on public health, compares pollution levels with regulatory standards, and evaluates current environmental policies. Practical recommendations for mitigating air pollution are also provided.

Аннотация: В данной статье рассматривается состояние загрязнения атмосферного воздуха в городе Чирчик в период с 1995 по 2010 годы. Будучи промышленным городом, Чирчик сталкивается с серьезными экологическими проблемами, вызванными деятельностью металлургических, химических и энергетических предприятий. В исследовании проанализирована динамика основных загрязняющих веществ — таких как твердые частицы, диоксид серы, оксид углерода и соединения азота. Также рассматриваются их влияние на здоровье населения, сравнение с нормативными показателями и анализ существующей экологической политики. В статье предложены практические рекомендации по снижению уровня загрязнения.

Abstract:This article discusses the common causes of grammatical confusion among English learners, especially at beginner and intermediate levels. It explains the main areas where learners often struggle—such as verb tenses, articles, prepositions, and word order—and offers insight into how these difficulties can be addressed in both teaching and self-study. The article also explores the impact of native language interference and highlights practical methods to overcome grammar-related challenges.

Annotatsiya: Ushbu maqolada ingliz tilini o‘rganayotganlar orasida uchraydigan grammatik chalkashliklarning asosiy sabablari tahlil qilinadi. Ayniqsa, fe’l zamonlari, artikllar, predloglar va so‘z tartibi kabi sohalarda yuzaga keladigan qiyinchiliklar yoritilgan. Shuningdek, ona tilining ta’siri va grammatik xatolarni kamaytirish uchun samarali o‘qitish hamda o‘z-o‘zini o‘rgatish usullari tavsiya etiladi.

Abstract: This article explores the structure, features, and values of the education system and school life in England. It presents an overview of the key stages of education, types of schools, the daily routine of students, assessment systems, and school culture. The paper also highlights current challenges in English education and ongoing reforms aimed at improving educational quality and inclusiveness. It is intended for students, teachers, and researchers who are interested in understanding how the British education system operates and what makes it unique in the global context.

Annotatsiya: Ushbu maqolada Angliyadagi ta’lim tizimi va maktab hayoti tuzilishi, xususiyatlari hamda asosiy qadriyatlari yoritib beriladi. Unda ta’lim bosqichlari, maktab turlari, o‘quvchilarning kundalik hayoti, baholash tizimi va maktab madaniyati haqida umumiy ma’lumot beriladi. Shuningdek, Angliya ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar va ta’lim sifatini yaxshilashga qaratilgan islohotlar ham ko‘rib chiqiladi. Ushbu maqola ingliz ta’lim tizimini chuqurroq o‘rganishni istagan o‘quvchilar, o‘qituvchilar va tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan.

Annotation: This article explores the rich culture and traditions of England, including national holidays, literature, art, music, food, and social customs. It highlights the historical roots of English cultural identity and how traditional practices continue to shape modern life in England. The article is intended for learners and researchers interested in British culture and its influence on global society.

Annotatsiya: Ushbu maqolada Angliyaning boy madaniyati va an’analari – milliy bayramlar, adabiyot, san’at, musiqa, taomlar hamda ijtimoiy urf-odatlar haqida so‘z yuritiladi. Unda ingliz madaniyatining tarixiy ildizlari va zamonaviy hayotdagi o‘rni yoritib beriladi. Maqola ingliz madaniyatini o‘rganayotgan o‘quvchilar va tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan.

Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijtimoiy muhitga moslashuvi, ayniqsa maktabdagi ilk bosqichlarda yuzaga keladigan psixologik holatlari, ularning sabablari va bu jarayonni osonlashtirish usullari tahlil qilinadi. Maktab ostonasini endigina bosib o‘tgan bolalar uchun yangi muhit, yangi talablar va yangi ijtimoiy rollar ularga psixologik bosimni keltirib chiqarishi mumkin. Ijtimoiy moslashuv — bu bolaning yangi jamoa qoidalari va normalariga psixologik va emotsional jihatdan moslasha olishi bilan bog‘liq murakkab jarayondir. Ushbu maqolada aynan shu jarayonning kechish xususiyatlari, psixologik omillar, o‘qituvchi va ota-onalarning roli, shuningdek, ijtimoiy moslashuvni yengillashtiruvchi pedagogik usullar tahlil qilinadi. Tajriba va kuzatuvlarga asoslangan holda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida bu jarayon qanday bosqichlardan iboratligi va ularning ijtimoiy-psixologik moslashuv darajasini oshirish yo‘llari ko‘rsatib berilgan. Mazkur maqola psixologlar, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari hamda ota-onalar uchun foydali bo‘lishi mumkin. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, bolaning ijtimoiy moslashuv darajasi ularning keyingi o‘qish motivatsiyasi va psixologik holatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shu boisdan, bu jarayonni ilmiy asosda o‘rganish va mos ravishda yondashuv ishlab chiqish muhim hisoblanadi.

The article analyzes the adaptation of primary school students to the social environment, especially the psychological states that occur in the early stages of school, their causes and methods of facilitating this process. For children who have just crossed the threshold of school, a new environment, new requirements and new social roles can cause psychological pressure on them. Social adaptation is a complex process associated with a child's ability to psychologically and emotionally adapt to the rules and norms of a new community. This article analyzes the characteristics of this process, psychological factors, the role of teachers and parents, as well as pedagogical methods that facilitate social adaptation. Based on experience and observations, it is shown what stages this process consists of in primary school students and ways to increase their level of socio-psychological adaptation. This article can be useful for psychologists, primary school teachers and parents. Research shows that the level of a child's social adaptation directly affects their further motivation for study and psychological state. Therefore, it is important to study this process on a scientific basis and develop an appropriate approach.

Annotatsiya. Andijon Mashinasozlik Institutining Avtomobilsozlik fakultetini Obyekt sifatida o‘quv audito‘riyalaridan Maruza xona, amaliy xona, labaratoriya xona va karidor qisimlari olingan, bo‘lib quyida ularni har birini energetik tavsifi va tahlili qilib chiqilgan.

Annotatsiya. O‘quv auditoriyalarida samarali yoritish tizimlarini tashkil etish, ta'lim jarayonining qulay va samarali o‘tishini ta'minlashda muhim ahamiyatga ega. Yoritish tizimlarining energiya samaradorligi nafaqat energiya tejashga yordam beradi, balki ta'lim muhitining sifatini yaxshilaydi. O‘quv auditoriyalarida ishlatiladigan yoritish texnologiyalari va jihozlar energiya sarfini kamaytirish, uzoq muddat xizmat qilish va o‘quvchilar hamda o‘qituvchilar uchun qulay sharoit yaratish maqsadida optimallashtirilgan bo‘lishi kerak.

Annotatsiya: Mazkur maqolada bolalarda uchraydigan spazmofiliya kasalligi va uni tibbiy ta’lim jarayonida o‘qitish bo‘yicha noan’anaviy metodlarning o‘rni tahlil qilingan. An’anaviy dars usullaridan farqli ravishda interfaol, vizual, rol o‘yinlari va muammoli vaziyatlar asosida tashkil etilgan darslar talabalarning mavzuni chuqur anglashiga, amaliy ko‘nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Ushbu maqolada adabiyotlar tahlili, metodlar, natijalar va amaliy qo‘llanmalar asosida ushbu yondashuvlarning samaradorligi yoritiladi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada virusli gepatit “C” (VG-C) infeksiyasining zamonaviy davolash usullari, xususan to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir qiluvchi antiviral (DAA) preparatlar, ularning samaradorligi, afzalliklari va klinik tajribadagi qo‘llanilishi tahlil etilgan. Ilgari qo‘llanilgan interferon asosidagi terapiyalar bilan solishtirib, zamonaviy davo strategiyalari bemorlarning sog‘ayish darajasini oshirgani, davolash davomiyligi va yon ta’sirlarining kamayganligi ilmiy adabiyotlar asosida yoritilgan. Shuningdek, maqolada klinik tadqiqotlar, davo monitoringi, farmakologik yondashuvlar, shuningdek, kasallikni erta aniqlash va oldini olish masalalari ham ko‘rib chiqilgan.

Annotatsiya: Mazkur maqolada qandli diabet (shakarga bog‘liq kasallik)ni davolashda qo‘llanilayotgan yangi zamonaviy usullar yoritiladi. Unda diabet kasalligining tarqalish holati, zamonaviy farmakoterapiya, biotexnologik innovatsiyalar, hayot tarzi bilan bog‘liq yondashuvlar, mobil ilovalar va sun’iy intellekt texnologiyalarining davolashdagi o‘rni haqida so‘z yuritiladi. Tadqiqotda yangi usullarning klinik samaradorligi, amaliy qo‘llanilishi va ularning istiqbollari ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi.

Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada tijorat banklarida kredit risklarini boshqarishning samarali usullarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Kredit risklarining banklarning moliyaviy barqarorligi va iqtisodiy faoliyatiga ta’siri tahlil qilinadi. O‘zbekiston bank tizimida Basel III va IFRS 9 kabi xalqaro standartlarni joriy etish zarurati, shuningdek, raqamli transformatsiya va sun’iy intellektga asoslangan risklarni baholash modellari kabi zamonaviy yondashuvlarning ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Maqola banklarning foydaliligini oshirish va moliyaviy barqarorlikni ta’minlashda samarali risk boshqaruvi usullarining muhimligini ta’kidlaydi.

 Abstract: This scientific article is dedicated to exploring effective methods for managing credit risks in commercial banks. The impact of credit risks on banks’ financial stability and economic activities is analyzed. The necessity of implementing international standards such as Basel III and IFRS 9 in the Uzbekistan banking system, as well as the importance of modern approaches like digital transformation and artificial intelligence-based risk assessment models, are examined. The article emphasizes the significance of effective risk management methods in enhancing banks’ profitability and ensuring financial stability.

Аннотация: Данная научная статья посвящена изучению эффективных методов управления кредитными рисками в коммерческих банках. Анализируется влияние кредитных рисков на финансовую устойчивость банков и их экономическую деятельность. Рассматривается необходимость внедрения международных стандартов, таких как Basel III и IFRS 9, в банковскую систему Узбекистана, а также значение современных подходов, включая цифровую трансформацию и модели оценки рисков на основе искусственного интеллекта. Статья подчеркивает важность эффективных методов управления рисками для повышения прибыльности банков и обеспечения финансовой стабильности.

Abstract: Hydraulic structures such as dams, canals, and reservoirs significantly alter the natural environment and ecological balance in their vicinity. These transformations impact water quality, biodiversity, sediment transport, and local microclimates. This article reviews the main ecological changes caused by hydraulic infrastructure and discusses contemporary methods for monitoring and assessing these impacts. Emphasis is placed on integrated approaches combining remote sensing, field surveys, and modeling techniques to provide comprehensive evaluations necessary for sustainable water resource management and ecological conservation.

Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek adabiyotining yorqin namoyandalari bo‘lmish ayol oqinlar - Uvaysiy va Nodira ijodida folklor va mifologik elementlarning ifodalanish xususiyatlari o‘rganiladi. Ayol ongidagi qadimiy timsollar, xalqona obrazlar va marosimiy motivlar badiiy matnlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda she’riy asarlardagi pari, ajdaho, dev, qush, daraxt singari mifologik obrazlar bilan bir qatorda xalq turmushi, urf-odatlari, ayol dunyoqarashi va ma’naviy merosning adabiy ifodasi yoritiladi.

Аннотация
В данной статье рассматриваются проектные решения, направленные на повышение энергоэффективности индивидуальных жилых домов. Анализируются выбор энергосберегающих технологий и строительных материалов, расположение зданий, теплоизоляция и возможности эффективного использования естественного освещения. Также даётся оценка практики проектирования с учётом действующих нормативных документов Узбекистана и международного опыта. Результаты исследования направлены на выявление ключевых факторов, способствующих экономии энергетических ресурсов, обеспечению экологической безопасности и улучшению условий проживания.

Abstract
This article examines design solutions aimed at improving the energy efficiency of individually constructed residential buildings. It analyzes the selection of energy-saving technologies and construction materials, building orientation, thermal insulation, and opportunities for the effective use of natural lighting. The study also evaluates current design practices based on the regulatory framework of Uzbekistan and international experience. The research results are aimed at identifying key factors that contribute to energy resource conservation, environmental safety, and improved living conditions.

Demokratik huquqiy davlat va erkin fuqarolik jamiyatini barpo etish – O‘zbekistonning pirovard maqsadidir. Prezident Islom Karimov ta’kidlab o‘tganidek: “Biz shunchaki demokratik jamiyat emas, demokratik odil jamiyat qurmoqchimiz... Adolat va haqiqat g‘oyasi ijtimoiy hayotimizning barcha sohalarini qamrab olmog‘i darkor. Adolat va haqiqat g‘oyasi qonunchilik faoliyatimizning zamini, bosh yo‘nalishi bo‘lmog‘i shart”,

Annotatsiya :
Suyak zichligi kamayishi – bu suyak massasining va mustahkamligining kamayishi bilan kechadigan holat bo‘lib, uni tibbiyotda osteopeniya va uning og‘ir ko‘rinishi – osteoporoz deb ataladi. Ushbu patologik jarayon natijasida suyaklar mo‘rtlashadi, bu esa ularning sinuvchanligini oshiradi. Kasallik odatda sekin rivojlanadi va dastlabki bosqichlarda hech qanday belgilar bilan namoyon bo‘lmasligi mumkin. Shu sababli, bu holat "jim epidemik" deb ham ataladi.

Аннотация; В данной статье анализируется важность и эффективность использования многофункциональных подходов в преподавании химии. Многофункциональные подходы в обучении создают возможность улучшить знания и навыки учащихся, повысить их интерес и сделать учебный процесс более эффективным. В статье рассматриваются виды, преимущества и практическое применение многофункциональных подходов.

Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijtimoiy moslashuv jarayoni – ularning yangi ijtimoiy muhitga kirib borishi, o‘qituvchi va sinfdoshlar bilan aloqa o‘rnatishi, ta’lim talablariga moslashuvi bilan bog‘liq bo‘lgan psixologik jarayondir. Bu bosqich bolaning keyingi psixik rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada aynan boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijtimoiy moslashuv jarayonida kuzatiladigan psixologik xususiyatlar, ularni shakllantirishda pedagog va ota-onalarning roli, sinf muhitining ta’siri tahlil qilinadi. Moslashuv davrida bolalar bir qator psixologik muammolarga – uyatchanlik, qo‘rquv, o‘ziga ishonchsizlik, agressivlik va ijtimoiy izolyatsiyaga duch kelishi mumkin. Tadqiqotda Andijon viloyatining umumiy o‘rta ta’lim maktablarida olib borilgan kuzatuvlar asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijtimoiy moslashuv darajasi, uni aniqlovchi asosiy omillar va samarali yondashuvlar o‘rganildi. Maqolada psixologik yondashuvlar, sinfga moslashtirish texnikalari, o‘quvchilar bilan olib boriladigan individual va guruhiy mashg‘ulotlar namunalari keltirildi. Muammo dolzarbligi ta’lim jarayonidagi har bir ishtirokchi uchun muhim bo‘lib, ayniqsa, bolaning ijtimoiy-emosional rivojlanishida asosiy omil sanaladi.

Annotatsiya :Ushbu maqola imkoniyati cheklangan yoshlar uchun kurash mashg'ulotlarini tashkil etishning zamonaviy metodikalari va texnikalarini o'rganadi. Maqolada turli xil imkoniyat cheklovlariga ega bo'lgan yoshlarning jismoniy va psixologik xususiyatlari hisobga olingan holda mashg'ulotlarni moslashtirishning pedagogik tamoyillari ko'rib chiqiladi. Shuningdek, xavfsizlikni ta'minlash, motivatsiyani oshirish va inklyuziv muhit yaratishga qaratilgan amaliy tavsiyalar keltiriladi.

Annotation :This article explores contemporary methodologies and techniques for organizing wrestling training for young people with disabilities. The pedagogical principles of adapting training, taking into account the physical and psychological characteristics of young people with various disabilities, are examined. Practical recommendations aimed at ensuring safety, increasing motivation, and creating an inclusive environment are also provided.