ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA INGLIZ TILI GRAMMATIKASINI O‘RGATISHNING SAMARALI USULLARI

https://scientific-jl.com/luch/

Часть

-47

_ Том

-1_

июнь

-2025

78

ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA INGLIZ TILI

GRAMMATIKASINI O‘RGATISHNING SAMARALI USULLARI

Rishton tumani 2-

son politexnikumining ingliz tili fani oʻqituvchisi

Yahyoyeva Odinaxon Nu'monjon qizi

email.

oykxonyahyoyeva@gmail.com

ANNOTATSIYA

Ushbu maqolada zamonaviy texnologiyalar yordamida

ingliz tili grammatikasini o‘rgatishning samarali usullari tahlil qilinadi. Maqola

an’anaviy ta’lim metodlari bilan solishtirganda, raqamli vositalarning ta’lim

jarayoniga qo‘shgan ijobiy ta’sirini ko‘rsata

di. Onlayn platformalar, mobil ilovalar,

sun’iy intellekt tizimlari, virtual va kengaytirilgan haqiqat texnologiyalari orqali

grammatika qoidalarini o‘rganish jarayonining interaktivligi, individual

yondashuvi va amaliy qo‘llanilishi yoritilad

i. Shuningdek, maqolada

texnologiyalar yordamida til o‘rganishni samarali tashkil etishdagi imkoniyatlar va

mavjud cheklovlar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari zamonaviy texnologiyalar

ta’lim sifatini oshirishda muhim rol o‘ynashini, shu bilan birga, ularni ta’lim

jarayoniga samarali integratsiya qilish zarurligini ta’kidlaydi.

Kalit s

o‘

zlar

ingliz tili, Predloglar (Prepositions), grammatik funksiyalar,

f

razali fe’llar (Phrasal verbs)

, t

il o‘rganish

ANNOTATION

This article analyzes effective methods of teaching English

grammar using modern technologies. It highlights the positive impact of digital

tools on the learning process compared to traditional teaching methods. The article

discusses how online platforms, mobile applications, artificial intelligence systems,

as well as virtual and augmented reality technologies enhance the interactivity,

individual approach, and practical application of grammar learning. Additionally,

the study examines the opportunities and existing limitations in organizing

effective language learning through technology. The findings emphasize the

https://scientific-jl.com/luch/

Часть

-47

_ Том

-1_

июнь

-2025

79

significant role of modern technologies in improving the quality of education and

the necessity of their effective integration into the teaching process.

Key words

English language, prepositions, grammatical functions, phrasal

verbs, language learning, teaching methods

KIRISH

So‘nggi o‘n yilliklarda ta’lim sohasida texnologiyalarning

rivojlanishi o‘quv jarayonini tubdan o‘zgartirdi. Xususan, ingliz tilini o‘rgatishda

an’anaviy metodlardan zamonaviy raqamli vositalarga o‘tish ta’lim sifatini

oshirishda muhim omil bo‘lib xizmat q

ilmoqda. Ingliz tili bugungi kunda dunyoda

eng ko‘p o‘rganiladigan va global kommunikatsiya vositasi hisoblanadi.

Shu bois, uning grammatikasi o‘rganilishidagi samaradorlik til

o‘rganuvchilarning tilni to‘g‘ri, ravon va kontekstga mos ravishda qo‘llashida hal

qiluvchi ahamiyatga ega.

An’anaviy ta’lim metodlari, ya’ni ko‘p hollarda darslik

va yozma mashqlar orqali grammatika qoidalarini o‘rgatish, bugungi kunda

talabalar ehtiyojlariga javob bermay qolmoqda. Bu metodlar ko‘pincha

o‘quvchilarda tilni o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyani pasa

ytiradi hamda ularning

https://scientific-jl.com/luch/

Часть

-47

_ Том

-1_

июнь

-2025

80

amaliy nutqiy ko‘nikmalarini shakllantirishda yetarli natijalar bermaydi. Shu

sababli, til o‘rganishda yangi yondashuvlar, xususan zamonaviy texnologiyalardan

foydalanish ayni paytda katta ahamiyat kasb etmoqda. Zamonaviy texnologiyalar,

jumladan, mobil ilovalar, onlayn o‘quv platformalari, sun’iy intellekt asosidagi

dasturlar, virtual va kengaytirilgan haqiqat texnologiyalari til o‘rgatishni interaktiv,

qiziqarli va individual o‘rganish tajribasiga aylantirmoqda.

Bu vositalar

o‘quvchilarga grammatika qoida

larini nafaqat nazariy, balki real vaziyatlarda

qo‘llash imkoniyatini beradi. Masalan, onlayn testlar va o‘yinlar orqali o‘quvchilar

o‘z bilimini darhol sinab ko‘rishi, xatolarini tuzatishi mumkin. Virtual haqiqat

platformalari esa nutqiy vaziyatlarni real

muhitga yaqinlashtirib, o‘rganuvchilarni

tilni amalda qo‘llashga undaydi.

Shuningdek, sun’iy intellekt yordamida ishlab

chiqilgan grammatikani tekshirish va tahlil qilish dasturlari o‘quvchilarga yozma

va og‘zaki nutqda yuzaga keladigan xatolarni tezda aniqlash va to‘g‘rilashda

yordam beradi. Bu esa o‘quvchilarning mustaqil ishlash ko‘nikmalarini

rivojlantiradi va tilni o‘rganish jarayonini yanada samarali qiladi.

Bundan tashqari, onlayn platformalar va videokonferensiyalar yordamida

o‘quvchilar va o‘qituvchilar o‘rtasida masofaviy muloqot imkoniyati yuzaga

https://scientific-jl.com/luch/

Часть

-47

_ Том

-1_

июнь

-2025

81

keladi, bu esa til o‘rganishni geografik chegaralardan mustaqil qiladi va ko‘proq

insonlarga ta’lim olish imkonini beradi. Bu esa zamonaviy ta’limda global

jarayonlar bilan hamohanglikda bo‘lishni ta’minlaydi.

Shu sababli, zamonaviy

texnologiyalar yordamida ingliz tili grammatikasini o‘rgatish metodikasini

rivojlantirish va uni o‘quv jarayoniga integratsiya qilish bugungi kunda til ta’limi

sifatini oshirish uchun muhim vazifalardan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada

texnologiyalarning ta’lim jarayonidagi o‘rn

i, ularning samarali usullari va

amaliyotda qo‘llanishi ko‘rib chiqiladi hamda bu jarayonda yuzaga keladigan

imkoniyatlar va cheklovlar tahlil qilinadi.

TADQIQOT METODOLOGIYASI.

Onlayn ta’lim platformalari va

interaktiv kurslar.

Bugungi kunda ta’lim sohasida onlayn platformalar (Coursera,

edX, Udemy, Khan Academy) til o‘rgatishda keng qo‘llanilmoqda. Bu platformalar

ingliz tili grammatikasini o‘rgatishda interaktiv darslar, video ma’ruzalar,

avtomatlashtirilgan testlar va baholash vositalarini taqdim etadi. Masalan, Coursera

va edX’dagi grammatik kurslar ko‘p bosqichli mashqlar bilan mustahkamlangan

bo‘lib, o‘quvchi qoidalarni o‘rganish bilan birga ularni

amalda qo‘llash imkoniga

ega bo‘ladi. Shu bilan birga, onlayn forumlar orqali talabalar o‘zaro fikr

almashishi, savol-

javob qilishi mumkin, bu esa o‘rganishni yanada samarali qiladi.

https://scientific-jl.com/luch/

Часть

-47

_ Том

-1_

июнь

-2025

82

Mobil ilovalar

—

Duolingo, Babbel, Memrise, Grammarly

—

ingliz tili

grammatikasini o‘rgatishda katta yordam beradi. Ular foydalanuvchiga o‘yin

elementlarini taklif qilib, mashqlarni qiziqarli va rag‘batlantiruvchi shaklda taqdim

etadi. Duolingo’da grammatik mavzular bo‘yic

ha mini-

viktorinalar, gap to‘ldirish

topshiriqlari va grammatika qoidalarini ko‘zda tutilgan tarzda o‘rgatish

imkoniyatlari mavjud. Grammarly kabi AI asosidagi ilovalar esa yozma nutqda

yuzaga keladigan grammatik xatolarni aniqlab, ularni qanday tuzatish b

o‘yicha

aniq tavsiyalar beradi. Bu esa talabalarni mustaqil ravishda o‘z ustida ishlashga

undaydi.

VR va AR texnologiyalari ta’limda yangi ufqlarni ochmoqda. Ingliz tili

o‘rganishda VR muhitlari talabalarni ingliz tilida muloqot qilish sharoitlariga olib

kiradi

—

ular virtual auditoriya, do‘kon, restoran yoki boshqa real hayotdagi

vaziyatlarda grammatik

aning amaliy qo‘llanilishini mashq qiladilar. Masalan, VR

orqali o‘quvchi turli shartli gaplar yoki zamonlarni qo‘llab, real vaqt rejimida

dialogda ishtirok etishi mumkin. AR esa matn va tasvirlarni jonlantirib, grammatik

qoidalarni osonroq tushunishga yordam beradi. Bunday vizual va interaktiv

o‘rganish usullari ayniqsa vizual tipdagi o‘quvchilar uchun juda samarali

hisoblanadi.

So‘nggi yillarda AI texnologiyalari ingliz tili grammatikasini o‘rgatishda

inqilobiy o‘zgarishlarga sabab bo‘ldi. Grammarly, LanguageTool, Write &

Improve kabi dasturlar foydalanuvchining yozma matnini tahlil qilib, grammatik,

stilistik va leksik xatolarni

aniqlaydi va to‘g‘ri variantlarni taklif qiladi. Bu

o‘quvchilarga o‘z xatolarini tushunib, ularni takrorlamaslik uchun imkon yaratadi.

Shu bilan birga, AI yordamida shaxsiylashtirilgan o‘quv dasturlarini ishlab chiqish

mumkin

—

har bir o‘quvchining qaysi grammatik qoidalarga ko‘proq e’tibor

qaratishi lozimligini aniqlash va unga mos mashqlar taqdim etish. Bugungi kunda

Zoom, Microsoft Teams, Google Meet kabi platformalar orqali onlayn guruh

mashg‘ulotlari va interaktiv darslar tashkil etish keng tarqalgan. Bu vositalar

yordamida o‘quvchilar grammatikaning nazariy jihatlarini o‘rganibgina qolmay,

https://scientific-jl.com/luch/

Часть

-47

_ Том

-1_

июнь

-2025

83

uni nutqda qo‘llash imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Masalan, o‘qituvchi grammatik

mavzuni tushuntirib, so‘ngra talabalarni kichik guruhlarga bo‘lib, rolli o‘yinlar

yoki dialoglar orqali mashq qilishi mumkin. Bu nafaqat grammatik bilimlarni

mustahkamlaydi, bal

ki o‘quvchilarning og‘zaki nutqini rivojlantiradi va muloqot

ko‘nikmalarini oshiradi.

Zamonaviy texnologiyalar til o‘rganishni qiziqarli qilish

uchun o‘yin elementlarini tatbiq etadi. Grammatikani o‘rgatishda ballar, reytinglar,

badges (yutuqlar) tizimi ta

labalarni rag‘batlantiradi. Masalan, Duolingo va boshqa

ko‘plab ilovalarda o‘quvchilar grammatika mashqlarini bajargan sari yangi

darajaga o‘tadi, bu esa o‘rganish jarayonini davom ettirishga undaydi. O‘yin

shaklidagi mashqlar qiyinchilikni kamaytirib, tal

abalar e’tiborini ushlab turishga

yordam beradi.

XULOSA VA TAKLIFLAR

Bugungi kunda til o‘rganish jarayonida

zamonaviy texnologiyalarning o‘rni tobora ortib bormoqda va ayniqsa ingliz tili

grammatikasini o‘rgatishda ularning samaradorligi aniq ko‘rsatildi. An’anaviy

o‘qitish usullaridan farqli o‘laroq, texnologiyalar ta’lim

jarayonini interaktiv,

individual va ko‘p o‘lchovli yondashuvga asoslangan shaklga keltirmoqda. Bu

o‘quvchilarning qiziqishini oshiradi, grammatika qoidalarini o‘zlashtirishni

tezlashtiradi va ularni amaliy nutqda qo‘llash ko‘nikmalarin

i shakllantiradi.

Onlayn ta’lim platformalari va mobil ilovalar o‘quvchilarga o‘z sur’atida o‘rganish

imkoniyatini yaratib, vaqt va makon cheklovlaridan ozod qiladi. Sun’iy intellekt

bilan ishlovchi grammatikani tekshirish tizimlari esa xatolarni tez va aniq aniqlab,

o‘rgan

ishni mustaqil va samarali qilmoqda. Virtual va kengaytirilgan haqiqat

texnologiyalari esa o‘quvchilarga tilni real hayot sharoitida qo‘llash imkoniyatini

berib, o‘rganish jarayonini yanada qiziqarli va chuqur qiladi.

Shuningdek, onlayn

m

uloqot vositalari yordamida talabalar va o‘qituvchilar o‘rtasida samarali aloqa

o‘rnatilib, tilni amaliy qo‘llashga yo‘naltirilgan mashg‘ulotlar tashkil qilinmoqda.

Bu esa grammatikaning faqat nazariy bilim sifatida qolmasdan, faol amaliy

ko‘nikmaga aylani

shiga xizmat qiladi. Biroq, texnologiyalardan foydalanishda

https://scientific-jl.com/luch/

Часть

-47

_ Том

-1_

июнь

-2025

84

ayrim cheklovlar ham mavjud.

Texnologik vositalarning to‘liq samarali bo‘lishi

uchun o‘qituvchilarning malakasi, ta’lim dasturlarining mazmuni va texnik

imkoniyatlar muvofiqligi talab etiladi. Shu bilan birga, ba’zi o‘quvchilar uchun

texnologiya bilan ishlash qiyinchilik tug‘dirishi,

internet va qurilmalar

yetishmasligi kabi muammolar ham mavjud. Shuning uchun zamonaviy

texnologiyalarni an’anaviy o‘qitish usullari bilan uyg‘unlashtirish, o‘quvchilarning

individual ehtiyojlarini hisobga olish zarur.

Xulosa qilib aytganda, zamonaviy texnologiyalar ingliz tili grammatikasini

o‘rgatishda yangi imkoniyatlar eshigini ochmoqda. Ularning integratsiyasi ta’lim

jarayonini yanada samarali, qiziqarli va individual yondashuvga asoslangan

qilishda muhim omil hisoblanadi. Kelajakda texnologiyalar rivojlanishi bilan til

o‘rganish metodlari yanada takomillashadi, o‘quvchilarning til ko‘nikmalari yuqori

darajaga ko‘tariladi. Shu sababli, o‘qituvchilar, ta’lim muassasalari va

mutaxassislar texnologiyalardan foydalanishni kengaytirib, ularni mazmunli va

tizimli ravishda tatbiq etishga katta e’tibor qaratishi lozim.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:

1

Azar, B. (2007).

Understanding English Grammar

. Pearson Education.

2.

Biber, D., Conrad, S., & Leech, G. (2002).

Longman Grammar of

Spoken and Written English

. Longman.

3.

Collins, L. (2015).

English Articles: A Comprehensive Guide to Using

"A," "An," and "The" in English

. Oxford University Press.

4.

Cook, V. (2003).

The English Language: A Linguistic Introduction

.

Wiley-Blackwell.

5.

Eastwood, J. (1994).

Oxford Guide to English Grammar

. Oxford

University Press.

6. Faxriddin B., N

o‘

monbek A. ABS SISTEMASI BILAN JIHOZLANGAN

M1 TOIFALI AVTOMOBILLARNING TORMOZ SAMARADORLIGINI

https://scientific-jl.com/luch/

Часть

-47

_ Том

-1_

июнь

-2025

85

MATEMATIK NAZARIY TAHLILI //International journal of scientific

researchers (IJSR) INDEXING.

–

2024.

–

Т

. 4.

–

№.

1.

–

С

. 333-337.

7.Qurbonazarov S. et al. ANALYSIS OF THE FUNDAMENTALS OF

MATHEMATICAL MODELING OF WHEEL MOVEMENT ON THE ROAD

SURFACE OF CARS EQUIPPED WITH ABS //Multidisciplinary Journal of

Science and Technology.

–

2024.

–

Т

. 4.

–

№.

8.

–

С

. 45-50.

8.Xuzriddinovich B. F. et al. ABS BILAN JIHOZLANGAN

AVTOMOBILNI TORMOZ PAYTIDA O ‘ZO ‘ZIDAN VA MAJBURIY

TEBRANISHLARINI TORMOZ SAMARADORLIGIGA TA’SIRINI TAHLIL

QILISH //

ОБРАЗОВАНИЕ

НАУКА

И

ИННОВАЦИОННЫЕ

ИДЕИ

В

МИРЕ

.

–

2024.

–

Т

. 47.

–

№.

4.

–

С

. 81-87.

9. Xusinovich T. J., R

o‘

zibayevich M. N. M1 TOIFALI

AVTOMOBILLARNI TURLI MUHITLARDA TORMOZLANISHINI TAHLIL

QILISH VA PARAMETRLARINI O ‘RGANISH.

10. Karshiev F. U., Abduqahorov N. ABS BILAN JIHOZLA

НГАН

M1

TOIFALI AVTOMOBILLAR TORMOZ TIZIMLARINING USTIVORLIGI

//Academic research in educational sciences.

–

2024.

–

Т

. 5.

–

№.

5.

–

С. 787

-791.

11

.Каршиев

Фахридин

Умарович,

Н.Абдуқаҳоров

ИЗУЧЕНИЕ

МИКРОСТРУКТУРЫ

СТАЛИ

В

МАТЕРИАЛОВЕДЕНИ//

https://www.iupr.ru/6-121-2024

https://www.iupr.ru/_files/ugd/b06fdc_15c4798c874a4ddab326a52bd3af34ea.pdf

?index=true

12. Xusinovich T. J., R

o‘

zibayevich M. N. M1 TOIFALI

AVTOMOBILLARNI TURLI MUHITLARDA TORMOZLANISHINI TAHLIL

QILISH VA PARAMETRLARINI O ‘RGANISH.

13. Farxadjonovna, Bekimbetova Elmira, and Abduqahorov N

o‘

monbek.

"STARTING ENGINES AT LOW TEMPERATURES." Multidisciplinary Journal

of Science and Technology 5.2 (2025): 83-87.

https://scientific-jl.com/luch/

Часть

-47

_ Том

-1_

июнь

-2025

86

14. Xusinovich, Turdialiyev Jonibek, and M

o‘

minov Nurali R

o‘

zibayevich.

"M1

TOIFALI

AVTOMOBILLARNI

TURLI

MUHITLARDA

TORMOZLANISHINI TAHLIL QILISH VA PARAMETRLARINI O

‘RGANISH."

15

. В. Я. Бочкарев. Новые технологии и средства измерений, методы

организации водоучета на оросительных системах. Новочеркасск, 2012,227 с

16

.В.А.Втюрин.Автоматизированные

системы

управления

технологичес

-

кими процессами .Основы АСУТП. Санкт

-

Петербург 2006,154

с.

17

.Рачков М.Ю. Технические средства автоматизатсии.

-

Москва: МГИУ,

2006,-

347 с. 9.Vohidov А.Х. Abdullaeva D.A. Avtomatikanmg texnik vositalari.

T..TIMI, 2011.180 b.