https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
394
ALLERGIYAGA QARSHI DORI VOSITALARI
Olmaliq Abu ali ibn Sino nomidagi Jamoat salomatligi texnikumi
mutaxassislik fani o`qituvchisi
Kabilova Xolida Ergashevna
Kirish
Allergiya
–
bu organizmning begona moddalarga (allergenlarga) haddan
tashqari reaktiv javob berishidir. Allergik kasalliklar global sog‘liq muammosi
bo‘lib, millionlab insonlar hayot sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Allergiyaga qarshi
dori vositalari (antigistaminlar, kortikosteroidlar, mast hujayra stabilizatorlari va
boshqalar) ushbu kasallikni nazorat qilishda muhim o‘rin tutadi.
Asosiy qism
1. Allergik reaksiyalar turlari
- I tur (tezkor): bronxial astma, pollinoz, nafas allergiyasi.
- II tur (tsitotoksik): gemolitik anemiya, trombotsitopeniya.
- III tur (immunkompleks): revmatoid artrit, glomerulonefrit.
- IV tur (kechikkan): kontakt dermatit, transplantatsiyadan voz kechish.
2. Allergiyaga qarshi dori vositalari turlari
- Antigistaminlar (I va II avlod): loratadin, cetirizin, difenhidramin
- Kortikosteroidlar: prednizolon, beklometazon
- Mast hujayra stabilizatorlari: kromolin natriy
- Leukotrien antagonistlari: montelukast
- Immunoterapiya: allergen-spetsifik immunoterapiya (ASIT)
3. Antigistaminlar
Antigistaminlar histamin retseptorlarini bloklaydi va allergik simptomlarni
kamaytiradi. I avlod: sedatsiya qiladi (difenhidramin, klemastin). II avlod:
sedatsiyasiz (loratadin, cetirizin).
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
395
4. Kortikosteroidlar
Yallig‘lanishga qarshi va immunosupressiv ta’sirga ega. Og‘iz orqali,
in'ektsion yoki inhalyatsion tarzda qo‘llaniladi. Kuzatuvda uzoq muddatli
qo‘llanishda yon ta’sirlari bo‘lishi mumkin.
5. Yon ta’sirlari va ehtiyot choralari
-
Antigistaminlar: uyquchanlik, og‘iz qurishi
- Kortikosteroidlar: osteoporoziya, giperglikemiya
- Har bir bemor uchun individual yondashuv zarur
Xulosa
Allergiyaga qarshi dori vositalari allergik simptomlarni kamaytirish va bemor
hayot sifatini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega. To‘g‘ri dori tanlovi, ehtiyot
choralari va shifokor nazorati ostida foydalanish sog‘lomlashtirishda eng yaxshi
natijalarni beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. World Allergy Organization. Allergy: Global Burden and New Strategies.
https://www.worldallergy.org/
2. Rang & Dale’s Pharmacology, 9th Edition. Elsevier, 2020.
3. Katzung B.G. Basic and Clinical Pharmacology, 15th Edition. McGraw-
Hill Education, 2021.
4. Uzbekistan Respublikasi Farmakologiya qo‘llanmasi, 2022
-yil nashri.
