https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
437
DORI VOSITALARI TARKIBIDAGI RUX(II) VA KALSIY(II)
IONLARINI ANIQLASH USULLARINI ISHLAB CHIQISH VA
VALIDATSIYA QILISH
Umarov Faxriddin Abdulaziz o’g’li
-
Toshkent davlat texnika universiteti
Ekologiya va atrof-muxit muxofazasi kafedrasi tayanch doktoranti
Rux (Zn²⁺) va kalsiy (Ca²⁺) ionlari farmatsevtik preparatlarda keng
qo‘llaniladi. Rux antioksidant, immun tizimini kuchaytiruvchi va regeneratsiyani
tezlashtiruvchi xususiyatlarga ega. Kalsiy esa suyak to‘qimalarining
mustahkamligi, yurak faoliyati va musha
k qisqarishida muhim rol o‘ynaydi. Dori
vositalarining sifat nazorati jarayonida ushbu ionlarning miqdorini aniqlash
ishonchli, tezkor va qaytaruvchan usullar bilan amalga oshirilishi lozim.
1. Kirish
Rux(II) va kalsiy(II) ionlari farmatsevtik mahsulotlarda keng tarqalgan bo‘lib,
ularning aniqligi sifat va xavfsizlikni ta’minlashda muhim omillardir. So‘nggi
tadqiqotlar, masalan FAAS, spektrofotometriya va HPLC asosidagi metodlar,
ushbu ionlarni yuqori a
niqlik va sezuvchanlik bilan o‘lchash imkonini beradi.
2. Usullarni ishlab chiqish
2.1. Kompleksometrik titrlash: Ca(II) uchun EDTA titrlash: pH 10 bufer,
erioxrom black T indikatori. Zn(II) uchun EDTA + ksilenol orange: biologik
namunalar bilan sinovlar.
2.2. Atom-absorbsiya spektroskopiyasi (FAAS/AAS): Zn:
λ = 213.9 nm, Ca:
λ = 422.7 nm. So‘nggi validatsiya (2025): LOD 0.043 ppm, LOQ 0.131 ppm;
aniqlik 100.15
–
101.21%, RSD <1%.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
438
2.3. Spektrofotometriya (Xylenol Orange tatillangan): Zn uchun ternary
kompleks: maksimum absorbsiya 560 nm, linearlik R² = 0.9998, aniqlik = 98.29–
100.55%.
3. Validatsiya natijalari
Validatsiya parametrlari: FAAS Zn: aniqlik 100.2%, RSD <1%, LOD
0.043 mg/L, LOQ 0.131 mg/L. Spektrofotometriya Zn: aniqlik 98.3–
100.6%, RSD
1.6
–1.8%, R² = 0.9998.
4. Muqobil usullar
HPLC
–
RI: Zn ni aniqlash uchun samarali. Elektrod/e-titrator: Ca
–
ISE;
qimmat jihozlarsiz tezkor. Kompleksometrik wavelet transform: Ca, Mg, Zn ni
aniqlashga mos spekto-metod.
5. Muhokama
Aniqlik va sezuvchanlik: FAAS metodlari yuqori aniqlikda. Tezkorlik va
iqtisod: Spektrofotometriya va kompleksometrik titrlash samarali. Selektivlik:
ternary komplekslar orqali inter-ferensiya kamaytirildi. Ekologik omillar: yashil
metodlar afzal.
6. Xulosa va tavsiyalar
Me’yoriy farmatsevtika nazorat uchun bir nechta mos, validatsiyalangan
usullar mavjud. FAAS
–
eng sezuvchan; kompleksometrik titrlash esa iqtisodiy.
Spektrofotometriya va HPLC
–
RI metodlari tavsiya etiladi. Elektrodli va titrlash
metodlari regional laboratoriyalar uchun mos.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. S. Surman et al., “Validation of the quantification of zinc … Flame
AAS…”, Surman Journal for Science and Technology, Vol 7, No 1, 2025.
2. L.L. Rus et al., “Determination of Zn²⁺ … spectrophotometry in micellar
media: Method Validation.” Appl. Sci. 2022, 12, 4476.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
439
3. Pinkal H. Patel et al., “Development … calcium determination by AAS”,
ResearchGate, 2022.
4. M. Benamor et al., “Use of Xylenol Orange and cetylpyridinium chloride
…”, J. Pharm. Biomed. Anal., 2000.
5. Green Analytical Approach for the Determination of Zinc …, Wiley, 2022.
6. Taufik et al., “Validasi Metode Analisis Kadar Kalsium…” Agritech 2018.
7. Methodologies on HPLC validation
–
M.W. Dong et al., LCGC North
America, Nov 2020.
