https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
289
BOLALARDA SPAZMOFILIYA KASALLIGI MAVZUSINI
O‘QITISHDA
NOAN’ANAVIY O‘QITISH USULLARINI QO‘LLASH
.
Esonova Orzigul Shamshiddinovna
Namangan davlat universiteti
Tibbiyot
fakultetining klinik fanlar kafedrasi o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Mazkur maqolada bolalarda uchraydigan spazmofiliya
kasalligi va uni tibbiy ta’lim jarayonida o‘qitish bo‘yicha noan’anaviy
metodlarning o‘rni tahlil qilingan. An’anaviy dars usullaridan farqli ravishda
interfaol, vizual, rol o‘yinlari va muammoli vaziyatla
r asosida tashkil etilgan
darslar talabalarning mavzuni chuqur anglashiga, amaliy ko‘nikmalarini
shakllantirishga xizmat qiladi. Ushbu maqolada adabiyotlar tahlili, metodlar,
natijalar va amaliy qo‘llanmalar asosida ushbu yondashuvlarning sama
radorligi
yoritiladi.
Kalit so‘zlar:
Spazmofiliya, pediatriya, noan’anaviy o‘qitish, interfaol
metodlar, klinik holat, muammoli o‘qitish, ta’limda innovatsiya
.
Bugungi kunda tibbiyot sohasidagi ta’lim jarayonlari zamonaviy
yondashuvlar asosida takomillashmoqda. Ayniqsa, bolalar kasalliklarini
o‘rganishda chuqur klinik bilimlar bilan birga interfaol metodlar yordamida
kasallikning asosiy sabablari, klinik kechishi, tashxislash va davolash usullarini
o‘rgatish muhim ahamiyatga ega. Spazmofiliya –
bolalarda kaltsiy almashinuvi
buzilishi bilan bog‘liq bo‘lgan holat bo‘lib, uni o‘qitishda talabalarda kasallikka
klinik yondashuvni shakllantirish zarurdir. Ushbu maqolada
noan’anaviy o‘qitish
usullarini qo‘llash orqali ushbu kasallikni o‘rgatish samaradorligi ko‘rib chiqiladi.
Bolalarda spazmofiliya kasalligi mavzusini o‘qitishda noan’anaviy o‘qitish
usullarini qo‘llash, o‘quvchilarning qiziqishini oshirish, mavzuni chuqur
tushunishlariga yordam berish va amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun
samarali bo‘lishi mumkin. Quyida ushbu mavzuni o‘qitishda qo‘llanilishi mumkin
bo‘lgan noan’anaviy usullarga misollar keltiriladi:
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
290
Interaktiv simulyatsiya va rolli o‘yinlar
-
Tavsif: O‘quvchilarni guruhlarga bo‘lib, ularga turli rollar (pediatr,
bemor, ota-
ona, hamshira) beriladi. Ular spazmofiliya kasalligi bilan bog‘liq
vaziyatni simulyatsiya qiladilar, masalan, bemorda spazm kuzatilganda dastlabki
yordam ko‘rsatish yoki
tashxis qo‘yish jarayonini muhokama qilish.
-
Maqsad: O‘quvchilar kasallikning klinik belgilarini, diagnostika va
davolash usullarini amaliy kontekstda o‘rganadilar.
- Amalga oshirish:
-
O‘quvchilarga spazmofiliya bilan kasallangan bolaning alomatlari
haqida ma’lumot beriladi (masalan, mushaklar tortishishi, qo‘l
-oyoklarning
titrashi).
-
Guruhlar tashxis qo‘yish, kaltsiy darajasini tekshirish va dastlabki
yordam ko‘rsatish bo‘yicha “ish yuritadilar”.
- Jarayon muhokama va tahlil bilan yakunlanadi.
-
Afzalliklari: O‘quvchilar real hayotiy vaziyatlarda ishlash ko‘nikmalarini
rivojlantiradilar.
. Krossvord va jumboqlar orqali o‘qitish
-
Tavsif: Spazmofiliya kasalligi bilan bog‘liq atamalar, alomatlar, sabablar
va davolash usullarini o‘z ichiga olgan krossvord yoki jumboqlar yaratish.
-
Maqsad: Tibbiy terminologiyani o‘rganishni qiziqarli va osonlashtirish.
- Amalga oshirish:
-
Masalan, “Mushaklar tortishishi” (tetaniya), “Kaltsiy yetishmovchiligi”
(hipokalsemiya) kabi so‘zlar krossvordga kiritiladi.
-
O‘quvchilar guruhlarda yoki individual ravishda jumboqlarni
yechadilar.
-
Afzalliklari: O‘quvchilarning diqqatini jamlash va xotirasini
mustahkamlash.
Muammoga asoslangan o‘qitish (Problem
-Based Learning, PBL)
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
291
-
Tavsif: O‘quvchilarga spazmofiliya bilan bog‘liq klinik holat taqdim
etiladi, va ular guruhlarda muammoni tahlil qilib, yechim topadilar.
-
Maqsad: Tanqidiy fikrlash va mustaqil izlanish ko‘nikmalarini
rivojlantirish.
- Amalga oshirish:
-
Misol: “6 oylik chaqaloqda mushaklar tortishishi va titrash
kuzatilmoqda. Sabablar nimalarda bo‘lishi mumkin? Qanday tahlillar o‘tkazish
kerak?”
-
O‘quvchilar guruhlarda adabiyotlarni o‘rganib, tashxis va davolash
rejasini ishlab chiqadilar.
-
Afzalliklari: O‘quvchilar o‘z
-
o‘zidan izlanish va guruhda ishlashni
o‘rganadilar.
Raqamli hikoya qilish (Digital Storytelling)
-
Tavsif: O‘quvchilardan spazmofiliya kasalligi haqida qisqa video yoki
animatsiya tayyorlash so‘raladi, unda kasallikning sabablari, alomatlari va
davolash usullari tushuntiriladi.
- Maqsad: Ijodkorlikni rivojlantirish va mavzuni boshqalarga tushunarli
tarzda yetkazish ko‘nikmasini shakllantirish.
- Amalga oshirish:
-
O‘quvchilar Canva, Powtoon yoki Powtoon dasturlaridan foydalanib,
qisqa taqdimot yoki hikoya yaratadilar.
- Tayyor materiallar sinfda muhokama qilinadi.
-
Afzalliklari: O‘quvchilarning ijodiy va kommunikatsiya ko‘nikmalari
rivojlanadi.
Gamifikatsiya
-
Tavsif: Spazmofiliya mavzusida interaktiv viktorina yoki o‘yin tashkil
qilish, masalan, Kahoot yoki Quizizz platformalarida savollar yaratish.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
292
-
Maqsad: O‘quvchilarni raqobatbardosh muhitda o‘qitish va ularning
bilimlarini sinash.
- Amalga oshirish:
-
Savollar: “Spazmofiliyada qon zardobida qaysi ion kamayadi?”,
“Dastlabki yordamda qanday preparat ishlatiladi?”.
-
O‘quvchilar smartfonlar yoki kompyuterlar orqali ishtirok etadilar.
-
Afzalliklari: O‘quvchilarning faolligi va qiziqishi oshadi.
Tadqiqot loyihalari va taqdimotlar
-
Tavsif: O‘quvchilardan kichik guruhlarda spazmofiliya bilan bog‘liq
muayyan bir jihatni (masalan, profilaktika usullari yoki yangi davolash usullari)
o‘rganish va taqdimot qilish so‘raladi.
-
Maqsad: Ilmiy tadqiqot ko‘nikmalarini rivojlantirish va mavzuni chuqur
o‘rganish.
- Amalga oshirish:
-
O‘quvchilar X platformasi yoki boshqa ilmiy manbalardan ma’lumot
to‘playdilar.
- Taqdimotlar PowerPoint yoki boshqa vositalar yordamida tayyorlanadi.
-
Afzalliklari: O‘quvchilarning izlanuvchanligi va ommaviy nutq
ko‘nikmalari rivojlanadi.
Noan’anaviy o‘qitish usullari bolalarda spazmofiliya kasalligi mavzusini
o‘quvchilar uchun qiziqarli va tushunarli qilishda muhim ahamiyatga ega. Bu
usullar nafaqat bilimni mustahkamlashga, balki tanqidiy fikrlash, ijodkorlik va
amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishga yordam beradi. O‘qituvchi o‘quvchilarning
yoshi, bilim darajasi va qiziqishlariga qarab ushbu usullarni moslashtirishi
mumkin. Agar siz ushbu usullarni sinfingiz uchun maxsus ishlab chiqish bo‘yicha
qo‘shimcha maslahatga ehtiyoj sezsangiz, iltim
os, aniqlashtiring!
Noan’anaviy metodlar yordamida o‘qitish talabalarning faolligini oshiradi,
ular mavzuga chuqurroq kirishadi. Ayniqsa, rol o‘yinlari orqali kasallikni real
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
293
hayotdagi holat sifatida anglashadi. Biroq bu metodlar ko‘proq vaqt, resurs va
o‘qituvchining puxta tayyorgarligini talab qiladi. Shuningdek, barcha talabalar bu
metodlarga birdek moslasha olmasligi mumkin. Shu bois, ularni an’anaviy usullar
bilan uyg‘unla
shtirish tavsiya etiladi.
Xulosa
Spazmofiliya kabi murakkab pediatrik kasallikni o‘rgatishda noan’anaviy
usullar samaradorlikni oshiradi. Talabalar faollashadi, mavzuni chuqurroq
anglaydi va amaliy ko‘nikmalarni o‘zlashtiradi.
Noan’anaviy metodlarni tibbiy ta’lim dasturiga tizimli kiritish.
Har bir mavzu bo‘yicha vizual va muammoli vaziyatlar bazasini yaratish.
O‘qituvchilar uchun interfaol metodlarga oid malaka oshirish seminarlarini
tashkil etish.
Tibbiy o‘quv muassasalarida simulyatsion laboratoriyalarni kengaytirish.
Talabalarni baholashda interaktiv ishtirok va klinik tafakkurni ham inobatga
olish.
Adabiyotlar.
1. Jaradat, S., and Qablan, A. Increasing flexibility and value of management
education during the present economic downtown, Strategic Change 2010, 19, 259-
274.
2. Lopes R., and Bidarra R. Adaptivity Challenges in Games and
Simulations: A Survey, Computational Intelligence and AI in Games, IEEE Trans.
Edu. 2011, 3, 85-99.
http://dx.doi.org/10.1109/TCIAIG.2011.2152841
3. Jian, W., and Li, Y. Cooperative development on higher education and
economic development, Metallurgical and Mining Industry 2015, 7, 122-128.
4. Saviotti, P. P., Pyka, A., and Jun, B. Education, structural change and
economic development, Structural Change and Economic Dynamics 2016, 38, 55-
68.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-1_
июнь
-2025
294
5. Bataev, A. V. Practice-oriented online-courses as a factor of increasing
the quality of engineering and economic education, IEEE 6th Forum Strategic
Partnership of Universities and Enterprises of Hi-Tech Branches (Science
Educations Innovations) 2017, 107-110.
6. Kermanshachi, S., and Safapour, E. Assessing Students' Higher Education
Performance in Minority and Non-Minority Serving Universities, In Proceedings
of Frontiers in Education (FIE), IEEE, Indianapolis, Indiana, October 3-6 2017
