https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-3_ Май-2025
398
FINLANDIYA VA O'ZBEKISTONDA INNOVATSION
PEDAGOGIK YONDOSHUVLAR
A.T.Baltayeva
Toshkent davlat transport universiteti dotsenti
Annotatsiya: Ushbu maqola boshlang'ich ta'limda sun'iy intellekt (SI) va
robototexnika texnologiyalarining joriy etilishi va pedagogik yondoshuvlaridagi
o'zgarishlarni tahlil qilingan. Maqolada har ikki mamlakatda sun'iy intellekt va
robototexnikaning
pedagogik
metodologiyaga
ta'siri,
o'qituvchilarning
texnologiyalarga tayyorligi, o'quvchilarning akademik yutuqlari va bu
texnologiyalarni o'qitishda qanday samarali qo'llanilishi haqida fikrlar bayon
qilinadi. Finlandiyada texnologiyalarni qo'llash jarayonida o'qituvchilar o'z
malakalarini yangilash uchun muntazam ravishda maxsus treninglarga qatnashib,
yangi pedagogik metodlarni o'zlashtirishmoqda. O'zbekistonda ham bu sohada
katta qadamlar tashlanmoqda, lekin ilgari surilgan innovatsion metodlar va
texnologiyalarni joriy etish jarayoni hali rivojlanish bosqichida.
Kalit so'zlar: Boshlang'ich ta'lim, Sun'iy intellekt, Robototexnika,
Finlandiya ta'lim tizimi, O'zbekiston ta'lim tizimi, Pedagogik metodologiya,
Innovatsion pedagogika, Ta'limda texnologiyalar, O'qituvchilar malakasi,
Kognitiv rivojlanish, Ta'lim innovatsiyalari, O'quvchilarning akademik yutuqlari
Boshlang'ich ta'lim tizimi – ta'lim sohasidagi eng muhim va asosiy
bosqichlardan biri bo'lib, bolalarning umumiy rivojlanishida katta ahamiyatga ega.
Shu sababli, zamonaviy texnologiyalar, xususan, sun'iy intellekt (SI) va
robototexnika, ta'lim jarayonining samaradorligini oshirish va o'quvchilarning
qobiliyatlarini rivojlantirish uchun keng qo'llanilmoqda. Bugungi kunda ta'lim
tizimi nafaqat o'quvchilarning bilim darajasini oshirish, balki ularni 21-asr
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-3_ Май-2025
399
kompetensiyalariga tayyorlash maqsadida yangi metod va texnologiyalarni joriy
etish bo'yicha kuchli o'zgarishlarni boshdan kechirmoqda. Finlandiya ta'lim tizimi
texnologiyalarni samarali qo'llash va innovatsion pedagogik metodlarni tatbiq etish
bo'yicha dunyoda yetakchi davlatlardan biridir. Ushbu mamlakatda sun'iy intellekt
va robototexnikaning boshlang'ich ta'lim jarayoniga integratsiyasi o'quvchilarning
ijodiy va analitik fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam bermoqda.
O'zbekistonda esa sun'iy intellekt va robototexnika texnologiyalarining
ta'lim tizimiga joriy etilishi hozirgi kunda yangi bosqichda rivojlanmoqda.
O'zbekistonda ta'lim tizimini zamonaviylashtirish uchun davlat tomonidan bir
qator tashabbuslar va loyihalar amalga oshirilmoqda, ammo texnologiyalarni ta'lim
jarayoniga kengroq integratsiya qilish hali boshlang'ich bosqichda. Biroq, bu
texnologiyalar o'quvchilarning bilim olish jarayonini interaktiv va samarali
qilishda katta potensialga ega.
Finlandiya, o'zining innovatsion ta'lim tizimi va texnologiyalarni samarali
integratsiyalash orqali dunyo miqyosida muvaffaqiyatli ta'lim berishning namunasi
bo'lib kelmoqda. Finlandiya ta'lim tizimida robototexnika va sun'iy intellekt
texnologiyalarining integratsiyasi o'quvchilarning kreativ fikrlash qobiliyatlarini,
muammolarni hal qilishdagi yondoshuvlarini va jamiyatda faol ishtirok etishlarini
rag'batlantirishga yordam beradi.
O'zbekistonda esa, sun'iy intellekt va robototexnika texnologiyalarining
ta'lim tizimiga integratsiyasi hali yangi bosqichda, ammo so'nggi yillarda ta'limda
texnologiyalarni qo'llash borasida muhim qadamlar tashlanmoqda. O'zbekiston
hukumati va ta'lim tizimi uchun bu texnologiyalarni o'qituvchilarga o'qitish,
o'quvchilarning o'z-o'zini boshqarish qobiliyatlarini rivojlantirish va ta'lim sifatini
oshirishda katta imkoniyatlar yaratmoqda. Shu bilan birga, O'zbekistonda ushbu
texnologiyalarni ta'lim tizimiga joriy etishning amaliyoti va samaradorligi hali
to'liq o'rganilmagan.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-3_ Май-2025
400
Finlandiya va O'zbekistondagi boshlang'ich ta'lim tizimlarida sun'iy
intellekt
va
robototexnika
texnologiyalarining
qanday
qo'llanilishini,
o'quvchilarning akademik yutuqlariga qanday ta'sir ko'rsatishini va bu
texnologiyalarning pedagogik metodologiyaga ta'sirini tahlil qiladi. Finlandiyaning
ilg'or pedagogik yondoshuvlari va texnologiyalarni ta'lim jarayoniga samarali
integratsiyalashdagi tajribalari O'zbekiston uchun ham o'rnak bo'lishi mumkin.
O'zbekistonning bu texnologiyalarni joriy etish jarayoni hozirgi kunda yangi
bosqichda bo'lib, bu sohada kelajakda ko'plab imkoniyatlar mavjud.
Hozirgi kunda global ta'lim tizimi bir qator katta o'zgarishlarga duch
kelmoqda. Dastlabki o'qitish jarayoni faqat bilimlarni uzatish bilan cheklanmay,
balki o'quvchilarga XXI asr kompetensiyalarini shakllantirish, ijodiy va tanqidiy
fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan kompleks yondoshuvni talab
etadi. Shu boisdan, ta'lim tizimida yangi texnologiyalarni qo'llash, pedagogik
metodologiyalarni zamonaviylashtirish va o'qituvchilarni malakasini oshirish
orqali ta'lim jarayonini samarali tashkil etish zarurati yuzaga kelmoqda. Sun'iy
intellekt (SI) va robototexnika texnologiyalarining joriy etilishi esa ushbu
jarayonda muhim rol o'ynaydi.
Finlandiya ta'lim tizimi nafaqat yuqori sifatli o'qitish, balki pedagogik
innovatsiyalarni tatbiq etish bo'yicha dunyodagi eng ilg'or tizimlardan biri sifatida
tanilgan. Ushbu mamlakatda texnologiyalar, xususan, sun'iy intellekt va
robototexnikaning ta'lim jarayoniga integratsiyasi o'quvchilarning bilim olish
jarayonini yanada samarali va interaktiv qiladi. Finlandiya, o'zining ilg'or ta'lim
metodologiyalari bilan, o'qituvchilarni texnologiyalarga tayyorlash bo'yicha o'z
tajribasini davom ettirib, global ta'lim tizimidagi eng yaxshi amaliyotlarni
rivojlantirmoqda.
O'zbekiston ta'lim tizimi esa hozirda zamonaviy texnologiyalarni joriy etish
jarayonida bo'lib, bu borada hali boshlang'ich bosqichda. Sun'iy intellekt va
robototexnika texnologiyalarining ta'limga integratsiyasi O'zbekistonda ta'lim
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-3_ Май-2025
401
jarayonini modernizatsiya qilish va yosh avlodni zamonaviy bilimlar bilan
ta'minlashda katta imkoniyatlarni ochmoqda. Biroq, bu texnologiyalarni keng
qo'llash, o'qituvchilarni yangi metodologiyalarga tayyorlash va pedagogik
yondoshuvlarni yangilash hali o'z yechimini kutayotgan masaladir.
Sun'iy
intellekt
va
robototexnika
boshlang'ich
ta'limda
ta'lim
metodologiyasini o'zgartirishda muhim vosita bo'lib xizmat qilishi mumkin. Ular
o'quvchilarning
kognitiv
rivojlanishini
rag'batlantirib,
individual
o'quv
ehtiyojlarini qondirish imkoniyatlarini yaratadi. Masalan, sun'iy intellekt
yordamida har bir o'quvchining o'qish tezligi, bilim olish uslubi va qiziqishlariga
asoslangan individual o'quv dasturlari yaratilishi mumkin. Robototexnika esa
amaliy ko'nikmalarni rivojlantirishda va o'quvchilarni texnologiyalar bilan
tanishtirishda samarali vosita bo'ladi. Bu texnologiyalarni ta'lim jarayoniga joriy
etish, o'qituvchilarning malakasini oshirishni va ularning o'quvchilarga sifatli ta'lim
berish qobiliyatlarini kuchaytirishni talab qiladi. Shu bilan birga, texnologiyalarni
ta'lim tizimiga integratsiya qilish faqat texnik jihatdan emas, balki pedagogik
nuqtai nazardan ham muhim ahamiyatga ega.
Xulosa qilib aytadigan bo’lsak, o'qituvchilar va pedagogik tashkilotlar
yangi texnologiyalarga moslashishda va ularni o'quvchilarning ehtiyojlariga mos
ravishda qo'llashda o'zaro ta'sirni kuchaytirishi kerak. Bu jarayon, nafaqat
o'qituvchilarning malakasini oshirishni, balki ta'lim tizimining umumiy sifatini
yaxshilashni ham talab etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Aho, A., & Halonen, I.
(2020). The Impact of Artificial Intelligence
in Finnish Education System: Innovations in Pedagogical Practices.
Finnish
Educational Review
, 45(2), 15-30.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-3_ Май-2025
402
2.
Benassi, G., & Pinna, D.
(2019). Robotics and Artificial Intelligence
in Primary Education: A Review of Global Practices and Future Prospects.
Journal
of Educational Technology & Society
, 22(4), 50-63.
3.
Gulnaz, S., & Karimov, N.
(2021). The Role of Technology in
Transforming Uzbekistan's Education System: Opportunities and Challenges.
International Journal of Educational Development
, 43(3), 101-112.
4.
Baltayeva, I. T., Baltayeva, A. T., Axmedova, M. A., Axmedova, M.
M., & Kazaqov, R. T. (2024). USE OF VIRTUAL LABORATORIES TO
CONDUCT FOOTBALL TRAINING.
Modern Science and Research
,
3
(2), 709-
718
5.
Boltayeva, I. T., Boltayeva, А. Т., Axmedova, М. А., Axmedova, М.
М., & Kazoqov, R. T. (2024). PERIODS OF PRODUCTION EDUCATION. THE
PERIOD
OF
INITIATION,
PREPARATION,
ACQUISITION
AND
COMPLETION OF THE PROFESSION.
Modern Science and Research
,
3
(2),
561-569.
6.
A.T.Baltayeva. Boʻlajak adabiyot oʻqituvchilarini oʻquvchilarni
tanqidiy baholashga oʻrgatishga tayyorlash metodikasi. Oʻquv qʻollanma.
Toshkent, “LESSON PRESS” nashriyoti, 2023, 105- bet.
7.
Baltayeva I., Baltayeva A., Tursunova N. Unique reproduction is
away from revealing literary success. Vidyabharati international
interdisciplinary
research
journal
TURKEY.
(http://www.viirj.org/specialissues/ indexing : ESCI (Web of Science)
2021/SP2108/SP2108.html
8.
Baltayeva I. Drip the role and importance of tradition in literary
succession (On the example of the work of Abdulla Qahhor). South Asian
Academic Research Journals (SAARJ). ACADEMICIA. An International
Multidisciplinary Research Journal. Impast Factor-SJIF-2021.10.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-3_ Май-2025
403
9.
Baltaeva A.,T. Amanlikova N.R. Computer interaction with students
in language teaching //AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing LLC, 2022.
– T. 2432. – №. 1. – S. 060025.
10.
Baltayeva A. T. Designing lessons aimed at teaching students to
critically evaluate the personality of the heroes of the work of fiction
//ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2021. –
T. 11. – №. 3. – S. 947-952
11.
Baltayeva A. T. Shaping the critical thinking of pupils at literature
lessons //European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences. –
2019. – T. 7. – №. 10. – S. 6-8.
12.
Baltayeva A., Xalikberdiyeva N. FORMATION OF CULTURAL
COMMUNICATION IN RUSSIAN-SPEAKING GROUPS //Talqin va
tadqiqotlar. – 2023. – T. 1. – №. 20.
13.
Boltayeva O., Pirnazarova S. THE EXPRESSION OF TRUE
HUMAN FEELINGS IN ALISHER NAVOI’S EPIC" FARHAD AND SHIRIN"
//Talqin va tadqiqotlar. – 2023. – T. 1. – №. 24.
14.
Boltayeva
O.
ALISHER
HAVOIY
ASARLARI
ORQALI
O‘QUVCHILARDA TANQIDIY FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISH //"Science
Shine" International scientific journal. – 2023. – T. 6. – №. 1.
15.
Baltayeva A. T. SHE’R KISHI RUHINING SEROHANG SOZI
//SCIENTIFIC ASPECTS AND TRENDS IN THE FIELD OF SCIENTIFIC
RESEARCH. – 2023. – T. 2. – №. 15. – S. 81-84
16.
Boltayeva I. T. et al. PERIODS OF PRODUCTION EDUCATION.
THE PERIOD OF INITIATION, PREPARATION, ACQUISITION AND
COMPLETION OF THE PROFESSION //Modern Science and Research. – 2024.
– T. 3. – №. 2. – S. 561-569.
17.
Anadjan Tadjibayevna B. Importance of Distance Education Today
//Miasto Przyszłości. – 2024. – T. 46. – S. 191-194.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-3_ Май-2025
404
18.
Baltayeva A. T. Teaching students to critically evaluate the characters
of a work of art in literature classes.
“
Language and literature education”. 2021.
Number 5.
294-300 p.
19.
Baltayeva A. T.
Students to the Heroes of the Artistic Work Non-
Traditional that Teaches Critical Evaluation Lessons. International Journal on
Orange Technologies (IJOT) VOL. 3 NO. 4 (2021): IJOT 432-434.www.iupr.ru
20.
Baltayeva O. T.
Development of reading activity by teaching students
to critically evaluate the characters of the literary work. Journal of Pedagogy 2021.
Issue 6. 54-57 b.
