Том 44 № 3 (2025)
Статьи
ORGANILAYOTGAN NEMIS TILIDA GAPNING TUZILISH JIHATDAN TURLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada nemis tilidagi gaplarning tuzilishiga ko‘ra tasnifi, ularning xususiyatlari va o‘zbek tilidagi mos keluvchi strukturaviy shakllari bilan qiyosiy tahlili keltirilgan. Gap turlari – sodda, qo‘shma, murakkab qo‘shma kabi shakllarda yoritilib, har bir turi misollar asosida tahlil qilinadi. Bu material nemis tilini o‘rganayotganlar uchun nazariy asos va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishga xizmat qiladi.
FAVQULODDA VAZIYATLARDA INSON XAVFSIZLIGINI TA'MINLASHDA TEXNOLOGIYALARNING ROLI
Annotatsiya.Ushbu maqolada favqulodda vaziyatlarda inson xavfsizligini ta’minlashda zamonaviy texnologiyalarning roli tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt, dronlar, geoinformatsion tizimlar (GIS), mobil ilovalar, avtomatlashtirilgan ogohlantirish tizimlari va boshqa ilg‘or texnologiyalar yordamida xavf-xatarning oldini olish, monitoring olib borish va tezkor evakuatsiyani ta’minlashning amaliy imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, rivojlangan davlatlarning tajribasi ham tahlil qilinadi. Maqolada bu texnologiyalarni O‘zbekiston sharoitida qo‘llash istiqbollari va mavjud muammolar ham yoritilgan.
Annotation.This article analyzes the role of modern technologies in ensuring human safety during emergencies. It discusses the practical applications of artificial intelligence, drones, geographic information systems (GIS), mobile apps, and automated alert systems in preventing risks, conducting monitoring, and ensuring rapid evacuation. The article also explores international best practices and examines the prospects and challenges of implementing such technologies in Uzbekistan.
Аннотация.В данной статье анализируется роль современных технологий в обеспечении безопасности человека в чрезвычайных ситуациях. Рассматриваются практические возможности применения искусственного интеллекта, дронов, геоинформационных систем (ГИС), мобильных приложений и автоматических систем оповещения для предотвращения угроз, мониторинга и оперативной эвакуации. Также исследуется международный опыт и перспективы внедрения этих технологий в условиях Узбекистана.
COMMUNICATIVE APPROACH IN ENGLISH LANGUAGE TEACHING
Abstract: Today, communities are increasingly facing rapid and profound changes and tensions that affect the social, economic, and political aspects of life. The role of education has also become questionable in the millennial era. A matter of fact, 21 century education requires a gradual shift in curriculum construction focusing on the transferable competencies that learners need to develop in instructional settings. In today's knowledge-based, types of skills and competencies that students need to gain are different from in the past. Emphasizing the communicative competence is one of the most influential developments in language education. The implementation of communicative activities in EFL/ESL classroom prepares learners to use English in the world beyond based on their own needs, interests and opportunities.
QISHLOQ XO’JALIGIDA FAVQULODDA EKOLOGIK VAZIYATLAR (YONG‘INLAR, ZAHARLANISH, SUV TOSHQINLARI) XAVFINI BAHOLASH VA BOSHQARISH
Annotatsiya : Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligi faoliyati olib boriladigan hududlarda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan favqulodda ekologik vaziyatlar – yong‘inlar, zaharlanishlar va suv toshqinlari xavfi tahlil qilinadi. Ularning yuzaga kelish sabablari, oqibatlari, baholash uslublari va zamonaviy boshqaruv strategiyalari ilmiy asosda yoritilgan. Tadqiqotda GIS texnologiyalari, masofaviy monitoring va ekologik xavf xaritalaridan foydalanish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, bu holatlarda aholini himoya qilish, evakuatsiya tizimlarini yaratish va xavfsiz agrotexnologiyalardan foydalanish bo‘yicha takliflar berilgan.
Аннотация: В данной статье рассматриваются чрезвычайные экологические ситуации — пожары, отравления и наводнения — в сельскохозяйственной сфере. Раскрыты причины возникновения, последствия, методы оценки и современные стратегии управления. В исследовании анализируются возможности использования технологий ГИС, дистанционного мониторинга и карт экологических рисков. Также приведены предложения по защите населения, созданию систем эвакуации и применению безопасных агротехнологий в таких ситуациях.
Abstract: This article analyzes emergency ecological situations such as fires, poisonings, and floods in the agricultural sector. The causes, consequences, assessment methods, and modern management strategies are explored in detail. The study highlights the potential use of GIS technologies, remote monitoring, and environmental risk mapping. Recommendations are provided for population protection, the development of evacuation systems, and the application of safe agro-technologies in emergency conditions.
HOW CAN CERVICAL CANCER BE PREVENTED? DOES SCREENING HELP OR VACCINES? EARLY DETECTION OF CERVICAL CANCER.
Annotation: Nowadays, cervical cancer is the 8th most common cancer worldwide and the 4th most common cancer among women. It hurts women reproductive system and cause of cervical cancer is human papillomaviruses. HPV is extremely common viruses transmitted through sexual content.
Аннотация: В настоящее время рак шейки матки является 8-м по распространенности раком в мире и 4-м по распространенности раком среди женщин. Он поражает репродуктивную систему женщин, а причиной рака шейки матки являются вирусы папилломы человека. ВПЧ является чрезвычайно распространенным вирусом, передающимся половым путем.
Annotatsiya: Hozirgi vaqtda bachadon bo'yni saratoni dunyo bo'ylab 8-o'rinda va ayollar orasida 4-o'rinda turadi. Bu ayollarning reproduktiv tizimiga zarar etkazadi va bachadon bo'yni saratonining sababi inson papillomaviruslaridir. HPV jinsiy aloqa orqali yuqadigan juda keng tarqalgan virusdir.
SUBMUCOSAL MYOMA IN PREGNANT WOMEN. THEIR FEATURES AND TREATMENT.
Annotation: Myoma is the most widespread benign tumor in the world and also it is second most common gynecological diseases after pelvic organs inflammation.
Аннотация: Миома — самая распространенная доброкачественная опухоль в мире, а также второе по частоте гинекологическое заболевание после воспалений органов малого таза.
Annotatsiya: Mioma dunyo bo’yicha eng keng tarqalgan xavfsiz o’smalardan biri hisoblanadi va u ginekologik kasalliklar Ichida chanoq a’zolari yallig’lanishidan keyingi o’rinda turadi.
MAMMOGRAPHY: MASTITIS AND INFLAMMATORY BREAST CANCER
Annotation: Breast cancer is more common in women over the age of 45. Infiltrative breast cancer accounts for 1-5% of all breast cancers. This article reviews the diagnosis of infiltrative breast cancer, mammography and sonoscopy, and the differential diagnosis with mastitis.
Аннотация: Рак молочной железы чаще встречается у женщин старше 45 лет. Инфильтративный рак молочной железы встречается в 1–4% случаев среди всех опухолей данной локализации. В статье рассматриваются методы диагностики этого заболевания с использованием маммографии и сонографии, а также проводится дифференциальный анализ инфильтративного рака и мастита.
Annotatsiya: Ko‘krak bezi saratoni ko‘pincha 45 yoshdan oshgan ayollarda uchraydi. Infiltrativ ko‘krak bezi saratoni barcha ko‘krak saratoni holatlarining 1–5% ni tashkil qiladi. Ushbu maqolada infiltrativ ko‘krak bezi saratonining diagnostikasi, mammografiya va sonografiya usullari, shuningdek, mastit bilan qiyosiy diagnostikasi ko‘rib chiqiladi.
Abstract: Currently, breast cancer is among the most prevalent malignancies worldwide. In 2022, 2,296,840 individuals were affected by this disease. Inflammatory breast cancer is a rare yet highly aggressive form, accounting for 2–5% of all cases. Our objective is to investigate the clinical, pathological, and mammographic characteristics of this condition and to differentiate it from mastitis at Tashkent Regional Oncology Dispensary. At the Tashkent Regional Oncology Dispensary, we examined 1,000 non-breastfeeding women from March 4, 2024 to November 11, 2024 and 12 of them had IBC. The median age of IBC was 40 years (range 31-65).
TURKIY TILLARDA SHEVASHUNOSLIK VA ADABIY TIL ME’YORLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada turkiy tillar doirasida shevashunoslik masalalari, shevalarning tasnifi va ularning adabiy tilning shakllanishidagi o‘rni va roli tahlil qilinadi. Shevalarning lingvistik xususiyatlari fonetik, leksik va grammatik nuqtai nazardan tahlil qiinadi, adabiy til me’yorlariga ularning ta’siri tarixiy va zamonaviy misollar asosida yoritib beriladi. Turkiy tillarning ichki tafovutlari shevashunoslik yondashuvi orqali tushuntiriladi, adabiy tilning normativ qoidalari va ularning shakllanish mexanizmlari yoritiladi. Maqola turkiy tilshunoslik, dialektologiya va adabiy til nazariyasiga oid ilmiy izlanishlar uchun muhim nazariy va amaliy manba bo‘lib xizmat qiladi.
Аннотация: В данной статье рассматриваются вопросы диалектологии в рамках тюркских языков, классификация диалектов и их роль в формировании литературного языка. Лингвистические особенности диалектов анализируются с фонетической, лексической и грамматической точек зрения, а их влияние на нормы литературного языка освещается на основе исторических и современных примеров. Внутренние различия тюркских языков объясняются с позиции диалектологического подхода, раскрываются нормативные правила литературного языка и механизмы их формирования. Статья представляет собой важный теоретический и практический источник для научных исследований в области тюркского языкознания, диалектологии и теории литературного языка.
Annotation: This article explores the issues of dialectology within the scope of Turkic languages, the classification of dialects, and their role in the formation of the literary language. The linguistic features of dialects are analyzed from phonetic, lexical, and grammatical perspectives, and their influence on literary language norms is illustrated through historical and contemporary examples. The internal distinctions of Turkic languages are explained using a dialectological approach, and the normative rules of the literary language along with their formation mechanisms are described. The article serves as a valuable theoretical and practical resource for scholarly research in Turkic linguistics, dialectology, and literary language theory.
RUS VA OʻZBEK FRAZEOLOGIYASINING LINGVISTIK XUSUSIYATLARI
Annotatsiya: ushbu maqolada dunyoda oʻrganilishi va grammatikasi jihatidan qiyin boʻlgan rus tili va oʻzbek tilidagi frazeologik birliklaridagi ma'no jihatidan o'xshashliklari, leksik ma'no xususiyatlari haqida soʻz boradi. Frazeologizmlarning funksional-pragmatik jihatlari tadqiq qilinadi.
Аннотация: в данной статье говорится о сходстве по смыслу, особенностях лексического значения во фразеологических единицах русского языка и узбекского языка, которые сложны в изучении и грамматике в мире. Изучаются функционально-прагматические аспекты фразеологизмов.
OMONIMLARING O'ZBEK VA RUS TILLARIDAGI QIYOSIY TAHLILI
Annotatsiya: Maqolada rus va o‘zbek tillaridagi omonimlarning semantik, fonetik va grammatik xususiyatlari keng qamrovli tarzda tahlil qilingan. Omonimlarning shakllanish mexanizmlari, ularning lug‘aviy tizimdagi o‘rni va xalq tafakkuridagi ifodalanish shakllari izohlangan. Shuningdek, har ikki til uchun umumiy va farqli xususiyatlar qiyosiy tahlil asosida ko‘rsatib berilgan. Tilshunoslarning nazariy qarashlari asosida omonimlarning nutqdagi roli, estetik hamda uslubiy imkoniyatlari ochib berilgan.
Аннотация: В статье всесторонне проанализированы семантические, фонетические и грамматические особенности омонимов в русском и узбекском языках. Рассмотрены механизмы формирования омонимов, их роль в лексической системе и формы отражения в народном мышлении. Также проведено сравнительное исследование общих и отличительных черт омонимов в обоих языках. На основе теоретических взглядов лингвистов раскрыты роль омонимов в речи, их эстетические и стилистические возможности.
Annotation: The article provides a comprehensive analysis of the semantic, phonetic, and grammatical features of homonyms in the Russian and Uzbek languages. It discusses the mechanisms of homonym formation, their role in the lexical system, and their reflection in popular consciousness. A comparative analysis of the common and distinctive features of homonyms in both languages is also presented. Based on linguistic theories, the article reveals the role of homonyms in speech, as well as their aesthetic and stylistic potential.
O‘ZBEK TILIDA DIALEKT VA SHEVALARNING ADABIY TILGA TA’SIRI
Annotatsiya:Ushbu maqolada o‘zbek tilining dialektal tarkibi va shevalarning adabiy tilga ko‘rsatgan ta’siri tahlil qilinadi. Dialekt va sheva tushunchalarining ilmiy izohi berilar ekan, ularning adabiy tilga leksik, fonetik va grammatik darajalarda qanday ta’sir qilishi yoritiladi. Shuningdek, adabiy tilning shakllanishida qarluq, qipchoq va o‘g‘uz dialekt guruhlarining o‘rni, adabiy ijodda xalqona til unsurlarining qo‘llanilishi misollar orqali tahlil qilinadi.
Аннотация:В данной статье анализируется диалектная структура узбекского языка и влияние говоров на литературный язык. Даётся научное объяснение понятий диалекта и говора, раскрывается их влияние на литературный язык на лексическом, фонетическом и грамматическом уровнях. Также рассматривается роль карлукской, кипчакской и огузской диалектных групп в формировании литературного языка и использование народных языковых элементов в художественном творчестве на конкретных примерах.
Annotation:This article analyzes the dialectal structure of the Uzbek language and the influence of local vernaculars on the literary language. It provides a scholarly explanation of the concepts of dialect and vernacular, and explores their impact on the literary language at lexical, phonetic, and grammatical levels. The article also examines the role of the Karluk, Kipchak, and Oghuz dialect groups in the formation of the literary language and illustrates the use of colloquial language elements in literary works through specific examples.
RAQAMLI IQTISODIYOTDA AGROSANOAT MAJMUASINI RIVOJLANTIRISHNING MARKETING VA MOLIYAVIY JIHATLARI
Annotatsiya.Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida O‘zbekiston agrosanoat majmuasini rivojlantirish muammolari va istiqbollari tahlil qilinadi. Asosan agrobiznesda marketing strategiyalarining joriy etilishi, raqamli texnologiyalarning buxgalteriya hisobi va audit jarayonlariga ta’siri, shuningdek qishloq hududlarida inson huquqlari va iqtisodiy imkoniyatlarning kengaytirilishi yoritilgan. Tadqiqot davomida mavjud ilmiy adabiyotlar o‘rganilib, qator statistik va nazariy tahlillar asosida xulosa va tavsiyalar ishlab chiqildi.
Аннотация.В данной статье анализируются проблемы и перспективы развития агропромышленного комплекса Узбекистана в условиях цифровой экономики. Особое внимание уделено внедрению маркетинговых стратегий в агробизнес, влиянию цифровых технологий на бухгалтерский учёт и аудит, а также расширению прав и экономических возможностей в сельских районах. В ходе исследования были изучены существующие научные источники, проведены статистические и теоретические анализы, на основе которых разработаны выводы и рекомендации.
Annotation.This article analyzes the challenges and prospects for the development of Uzbekistan's agro-industrial complex under the conditions of the digital economy. It focuses on the implementation of marketing strategies in agribusiness, the impact of digital technologies on accounting and audit processes, and the expansion of human rights and economic opportunities in rural areas. The study reviews existing scientific literature and employs both statistical and theoretical analysis to draw conclusions and propose recommendations.
“DINIY AN’ANALAR VA URF-ODATLARNING YOSHLAR TARBIYASIDAGI O‘RNI”
Annotatsiya : Mazkur maqolada diniy an’analar va milliy urf-odatlarning yosh avlod tarbiyasidagi ijtimoiy, ma’naviy va axloqiy ahamiyati tahlil qilinadi. Islom dini ta’limotlari asosida oilada, maktabda va jamoada yoshlar axloqini shakllantirishda an’anaviy qadriyatlarning tutgan o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, urf-odatlarning ijtimoiy integratsiya, milliy o‘zlikni anglash va sog‘lom jamiyat qurilishidagi tarbiyaviy mexanizmlari chuqur yoritiladi. O‘zbekistondagi diniy-ma’naviy muhit misolida an’anaviy tarbiyaning zamonaviy yoshlar ongiga ta’siri ilmiy yondashuv asosida tahlil qilinadi.
Аннотация: В данной статье рассматривается социальное, нравственное и духовное значение религиозных традиций и национальных обычаев в воспитании молодого поколения. На основе учений ислама раскрывается роль традиционных ценностей в формировании нравственности молодежи в семье, школе и обществе. Также глубоко анализируются воспитательные механизмы обычаев в процессе социальной интеграции, осознания национальной идентичности и построения здорового общества. На примере религиозно-нравственной среды Узбекистана научно рассматривается влияние традиционного воспитания на сознание современной молодежи.
Abstract: This article explores the social, moral, and spiritual significance of religious traditions and national customs in the upbringing of youth. Based on Islamic teachings, it highlights the role of traditional values in shaping the moral behavior of young people within the family, school, and community. Furthermore, it thoroughly examines the educational mechanisms of customs in promoting social integration, national identity, and building a healthy society. Using Uzbekistan’s religious and spiritual environment as an example, the paper scientifically analyzes the impact of traditional upbringing on the consciousness of modern youth.
“QUR’ON VA HADISLARDA KOMIL INSON SIFATLARI”
Annotatsiya: Mazkur maqolada Qur’oni karim va Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.)ning hadislari asosida komil inson tushunchasi har tomonlama yoritilgan. Komil inson — bu nafaqat jismoniy sog‘lom, balki aqliy, ruhiy va axloqiy jihatdan yuksak darajadagi shaxs sifatida talqin etiladi. Maqolada tafsiriy manbalar, hadis to‘plamlari, klassik islomiy manbalar asosida komil insonning asosiy fazilatlari — iymon, taqvo, sabr, halollik, odob, adolat, ilm, tavoze’ va boshqa sifatlar chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, komil inson g‘oyasining jamiyatda ijtimoiy adolatni, axloqiy yuksalishni va ma’naviy barqarorlikni ta’minlashdagi roli ko‘rsatilgan.
Аннотация : В данной статье всесторонне раскрывается концепция совершенного человека на основе Священного Корана и хадисов Пророка Мухаммада (мир ему и благословение). Совершенный человек — это не только физически здоровая личность, но и высокоразвитый интеллектуально, духовно и нравственно индивид. В работе детально анализируются основные качества совершенного человека, такие как вера, богобоязненность, терпение, честность, воспитанность, справедливость, знание, скромность и другие. Также рассматривается роль идеала совершенного человека в укреплении социальной справедливости и духовной устойчивости в обществе.
Annotation : This article provides an in-depth exploration of the concept of the Perfect Human based on the Holy Qur’an and the sayings (hadiths) of Prophet Muhammad (peace be upon him). A perfect human is defined not merely by physical health, but by intellectual, spiritual, and moral excellence. The paper thoroughly analyzes core virtues such as faith (iman), piety (taqwa), patience (sabr), honesty, courtesy, justice, knowledge, and humility, using classical Islamic sources. It also highlights the role of the ideal human in fostering moral development, social justice, and spiritual stability in society.
YOSHLARDA VATANPARVARLIK HISSINI TARBIYALASH MEZONLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada yoshlar ongida vatanparvarlik tuyg‘usini shakllantirishning muhimligi va uning tarbiyaviy mezonlari tahlil qilinadi. Vatanparvarlik hissi — shaxsning jamiyatga ijtimoiy moslashuvi, milliy g‘ururini anglash va o‘zligini namoyon qilishda asosiy omil sifatida qaraladi. Maqolada vatanparvarlikni tarbiyalashning pedagogik, psixologik va ijtimoiy jihatlari, shuningdek, zamonaviy ta'lim tizimida bu jarayonni samarali tashkil etish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Yoshlar o‘rtasida vatanparvarlik tuyg‘usini rivojlantirishda oila, maktab, ommaviy axborot vositalari hamda jamoatchilikning roli batafsil yoritiladi. Xususan, amaliy misollar orqali vatanparvarlikni tarbiyalashning milliy qadriyatlar asosida yo‘lga qo‘yilishi muhimligi asoslanadi. Mazkur tadqiqot orqali vatanparvarlik tarbiyasini amaliyotda qo‘llash mezonlari ishlab chiqiladi.
Annotation: This article analyzes the significance of fostering patriotism in the minds of young people and the criteria for its educational development. Patriotism is considered a key factor in an individual’s social adaptation, understanding of national pride, and self-identity expression. The article examines the pedagogical, psychological, and social aspects of instilling patriotism, as well as effective methods of implementing this process in the modern educational system. The role of the family, school, mass media, and community in developing patriotic feelings among youth is discussed in detail. Specifically, practical examples emphasize the importance of promoting patriotism based on national values. This study aims to develop practical guidelines for implementing patriotic education in practice.
Аннотация: В данной статье рассматривается значимость формирования патриотизма в сознании молодежи и критерии его воспитательного развития. Патриотизм рассматривается как ключевой фактор социальной адаптации личности, осознания национальной гордости и самовыражения. В статье анализируются педагогические, психологические и социальные аспекты воспитания патриотизма, а также эффективные методы реализации этого процесса в современной образовательной системе. Детально рассматривается роль семьи, школы, средств массовой информации и общественности в развитии патриотических чувств среди молодежи. В частности, на основе практических примеров подчеркивается важность формирования патриотизма на основе национальных ценностей. В рамках исследования разработаны практические рекомендации по внедрению патриотического воспитания в практику.
TRADITIONAL AND MODERN CLASSIFICATIONS OF HOMONYMS
Abstract: This article explores the phenomenon of homonymy, a subject of enduring interest in the fields of linguistics and lexicography. Homonyms-words identical in form but different in meaning-pose considerable challenges and opportunities in linguistic analysis. The paper examines both traditional and modern classifications of homonyms, analyzing their typological features, theoretical underpinnings, and the evolution of their treatment in linguistic thought. Traditional approaches primarily focus on formal similarities, while modern classifications incorporate structural, semantic, and cognitive dimensions. This comprehensive analysis illuminates the dynamic and multifaceted nature of homonymy, providing insights into its role in language development, lexicography, and communication.
TASK-BASED APPROACH IN LANGUAGE TEACHING
Abstract: The Task-Based Approach (TBA) has emerged as a significant methodology in language teaching, emphasizing meaningful communication and the completion of real-life tasks as the central focus of learning. This approach differs from traditional methods that prioritize grammar instruction and language drills. Instead, TBA fosters a learner-centered environment where language is used as a tool for achieving specific goals. This article explores the principles and stages of the Task-Based Approach, its advantages and challenges, and its effectiveness in modern language teaching. By emphasizing communication and authentic learning experiences, TBA is a vital tool in the development of language learners’ fluency, critical thinking, and problem-solving abilities.
PRAGMATIC PROBLEMS OF TRANSLATION AND THEIR SOLUTIONS
Abstract:Translation is an intricate process that involves transferring meaning from one language to another while considering various cultural, linguistic, and pragmatic factors. However, translators often encounter pragmatic obstacles that affect the accuracy and effectiveness of their translations. This article examines common pragmatic problems in translation and presents potential solutions. By understanding and addressing these challenges, translators can enhance the quality and communicative effectiveness of their work, ensuring successful cross-cultural communication.
MAMLAKAT IQTISODIYOTI BARQARORLIGINI TAʼMINLASHDA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARINING ROLI
Annotatsiya: Ushbu maqola dunyoning deyarli barcha mamlakatlari uchun muhim bo‘lgan energiya xavfsizligi va barqaror rivojlanishga to‘sqinlik qilayotgan asosiy muammolarni chuqur tahlil qiladi. Maqolada, ayniqsa, global iqlim o‘zgarishi va tabiiy resurslarning kamayishi sharoitida tabiiy gaz va neftga tayanayotgan davlatlarning cheklangan qobiliyatini bartaraf etish maqsadida, qayta tiklanuvchi energiya manbalariga – quyosh va shamol kabi o‘tish strategiyasi asosiy e’tiborga olinadi. Bunday o‘tish nafaqat energiya ta’minoti tizimini barqarorlashtirish, balki atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirishga va hududiy ekologiyani yaxshilashga yordam beradi.
O‘SIMLIKLARNING SHO‘RGA CHIDAMLILIGINI OSHIRISHDA BIOTEXNOLOGIK USULLAR
Annotatsiya: O‘zbekcha: Ushbu maqolada o‘simliklarning sho‘rga chidamliligini oshirish bo‘yicha biotexnologik usullar ko‘rib chiqiladi. Genetik modifikatsiya, CRISPR texnologiyasi, biostimulyatorlar va mikroorganizmlardan foydalanish orqali sho‘rlangan tuproqlarda hosildorlikni oshirish imkoniyatlari tahlil qilinadi.
Русский: В данной статье рассматриваются биотехнологические методы повышения устойчивости растений к засолению. Анализируются возможности повышения урожайности на засоленных почвах с использованием генной модификации, технологии CRISPR, биостимуляторов и микроорганизмов.
English: This article discusses biotechnological methods for increasing plant resistance to salinity. The possibilities of improving crop productivity in saline soils through genetic modification, CRISPR technology, biostimulants, and microorganisms are analyzed.
BAHOR QAYTMAYDI HAQIDA UMUMIY MULOHAZALAR
Annotatsiya: Oʻtkir Hoshimovning “Bahor qaytmaydi” asari — o‘zbek adabiyotining eng ta’sirli nasriy asarlaridan biri bo‘lib, insoniylik, hayotiy qadriyatlar, ota-ona mehrini ulug‘lash, yoshlik va hayot yo‘lidagi tanlovlar haqida hikoya qiladi. Ushbu maqolada qissa haqidagi fikrlarim keltirib o’tildi.
Аннотация: «Весна не возвращается» Откира Хошимова — одно из самых влиятельных прозаических произведений узбекской литературы, повествующее о человечности, жизненных ценностях, прославлении родительской любви, молодости и выборе на жизненном пути. В этой статье представлены мои мысли по поводу этой истории.
Annotation: O‘tkir Hoshimov's "Spring Will Not Return" is one of the most impactful prose works in Uzbek literature. It tells a story about humanity, life values, glorifying parental love, youth, and the choices made along the path of life. This article presents my thoughts and reflections on the story.
ALISHER NAVOIYNING DURDONA ASARLARI ASOSIDA
Annotatsiya:Ushbu maqolada o’zbek tilining asoschisi Alisher Navoiy va u tomonidan yaratilgan noyob asarlar haqida gap ketadi.Navoiy chin ma’noda kuchli shaxs va mana shunday daho tomonidan yaratilgan nodir namunalar hali-hanuz o’z ahamiyatini yo’qotgani yo’q .Ular asarlar o’tsada o’z qiymatini saqlab kelmoqda.
Аннотация: В данной статье речь пойдет об основоположнике узбекского языка Алишере Навои и уникальных произведениях, созданных в его память. Навои — поистине могущественная личность, и редкие образцы, созданные в память о таком гении, не утратили своего значения. Эти работы сохраняют свою ценность даже по прошествии времени.
Abstract: This article will discuss the founder of the Uzbek language, Alisher Navoi, and the unique works created by him. Navoi is a truly powerful person, and the rare examples created by such a genius have not lost their significance. They retain their value even as the works age.
O’ZBEK VA RUS TILLARIDA OT YASALISH USULLARINING SOLISHTIRMA TAHLILI
Annotatsiya:Ushbu maqolada o’zbek va rus tilida ot yasalishining lingvistik tahlili haqida so’z ketgan. Bu jarayon har ikki tilning lug’aviy boylligini kengaytiradi.Har bir til o’zining lug’aviy ,morfologik va sintaktik tahliliga ega. Shuning uchun ham quyida turli usullar orqali yasalgan yangi otlar namunasi keltirib o’tilgan.
Аннотация:В данной статье рассматривается лингвистический анализ словообразования имён существительных в узбекском и русском языках. Этот процесс расширяет лексическое богатство обоих языков. Каждый язык обладает своей лексической, морфологической и синтаксической системой. Поэтому ниже приведены примеры новых существительных, образованных разными способами.
Annotation: This article discusses the linguistic analysis of noun formation in Uzbek and Russian languages. This process enriches the lexical resources of both languages. Each language has its own lexical, morphological, and syntactic system. Therefore, examples of newly formed nouns created by different methods are provided below.
THE INFLUENCE OF MINERAL FERTILIZER RATE AND PROPORTIONS ON THE DEVELOPMENT PERIOD OF MUSHROOM PLANT
Abstract. This article studies the effect of mineral fertilizer rates and their ratios on different stages of development of mung bean (Vigna radiata). The study analyzes the effect of optimal amounts of basic fertilizers such as nitrogen, phosphorus and potassium and their ratios on the vegetative growth, flowering and fruit setting stages of mung bean. Also, physiological changes observed as a result of increasing or decreasing the rate of fertilizers, differences in yield and quality are determined. The article offers scientific and practical recommendations aimed at forming an effective fertilization system in mung bean cultivation, improving agrotechnical measures and ensuring environmental sustainability.
Абстрактный. В статье изучается влияние норм внесения минеральных удобрений и их соотношений на различные фазы развития растений вигны лучистой (Vigna radiata). В исследовании анализируется влияние оптимального количества основных удобрений, таких как азот, фосфор и калий, а также их соотношений на вегетативный рост, цветение и стадии завязывания плодов маша. Он также выявляет физиологические изменения, урожайность и различия в качестве, наблюдаемые в результате увеличения или уменьшения норм удобрений. В статье даны научно-практические рекомендatsiи, направленные на формирование эффективной системы удобрения при возделывании маша, совершенствование агротехнических мероприятий и обеспечение экологической устойчивости.
O‘SUV DAVRIDA QURUQ MODDALARNI VA TUPLASH BO‘G‘INIDA SHAKAR TO’PLASHNING MADANLI O‘G‘ITLARNING MEYORLARINI TA’SIRI
Annatatsiya: Ushbu maqola kuzgi bug‘doyning kuzgi o‘suv davrida mineral o‘g‘itlarning me’yorlari va nisbatlarini qo‘llashning quruq modda to‘planishi va tuplash bo‘g‘inida shakarlarning yig‘ilishiga ta’sirini o‘rganadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, azot, fosfor va kaliyning optimal nisbati va me’yorlari o‘simlikning sog‘lom rivojlanishi, fotosintetik faolligi va qishlashga tayyorlanishi uchun muhim ahamiyatga ega. Xususan, fosfor va kaliyning muvozanatlashgan qo‘llanilishi tuplash bo‘g‘inida shakarlarning yetarli miqdorda to‘planishini ta’minlaydi, bu esa o‘simlikning qish sovuqlariga chidamliligini oshiradi. Azotning me’yoriy qo‘llanilishi vegetativ o‘sishni rag‘batlantiradi, lekin haddan tashqari ko‘p bo‘lishi qishga chidamlilikni pasaytirishi mumkin. Tadqiqot natijalari qishloq xo‘jaligida kuzgi bug‘doy hosildorligini oshirish va uning qishga chidamliligini ta’minlash uchun mineral o‘g‘itlarni qo‘llash bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqishga yordam beradi.
Аннотация: Данная статья исследует влияние норм и соотношений минеральных удобрений на накопление сухого вещества и сахаров в узле кущения озимой пшеницы в осенний период вегетации. Результаты исследования показывают, что оптимальные соотношения и нормы азота, фосфора и калия имеют важное значение для здорового развития растения, фотосинтетической активности и подготовки к зимовке. В частности, сбалансированное применение фосфора и калия обеспечивает достаточное накопление сахаров в узле кущения, что повышает устойчивость растения к зимним холодам. Нормированное применение азота стимулирует вегетативный рост, но его чрезмерное количество может снизить зимостойкость. Результаты исследования помогут разработать научно обоснованные рекомендации по применению минеральных удобрений для повышения урожайности озимой пшеницы и обеспечения ее зимостойкости в сельском хозяйстве.
АРАЛАШ МОДДАЛАРДАН ПАХТА МОЙИНИ ТОЗАЛАШНИНГ ЗАМОНАВИЙ УСУЛЛАРИ
Annotsatsiya. Paxta moyini organik aralash modalardan tozalashda ya'ni NaOH bilan rafinatsiyalansa moy chiqimi va sifat ko'rsatkichlari past bo'lganligi uchun, natriy alyuminat bilan tozalashda kam xarajat bo'ladi va sifati yaxshi bo'ladi.
Аннотация. При очистке хлопкового масла от органических примесей, то есть при рафинации NaOH, из-за низких показателей выхода и качества масла, очистка алюминатом натрия имеет низкие затраты и хорошее качество.
Abstract. When cleaning cottonseed oil from organic impurities, that is, when refining NaOH, due to low oil yield and quality indicators, cleaning with sodium aluminate has low costs and good quality.
RADIO SIGNALLARNI KUCHAYTIRISH TEXNOLOGIYALARI
Annotatsiya: Radioelektron tizimlar va qurilmalar zamonaviy aloqa tarmoqlarida muhim rol o‘ynaydi. Tarmoqlarni samarali boshqarish, signal uzatish va qabul qilish, hamda interferensiya va shovqinlarga qarshi kurashishda optimallashtirish muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqolada radioelektron qurilmalar va tizimlarining optimallashtirish jarayonlari, jumladan, signal uzatish, qabul qilish, va qayta ishlash metodlari keltirilgan. Optimallashtirishda qo‘llaniladigan usullar, xususan, tarmoqlarda signalning samaradorligini oshirish, energiya tejash, interferensiyani kamaytirish, va tizimning umumiy ishlash samaradorligini oshirish kabi masalalar muhokama qilinadi. Shuningdek, zamonaviy texnologiyalar va ilmiy izlanishlar orqali radioelektron qurilmalarda yuzaga kelayotgan yangi muammolarga javob berish yo‘llari o‘rganiladi. Ushbu maqola radioelektron qurilmalarni rivojlantirish va tizimlar samaradorligini oshirishga qaratilgan yangi yondashuvlar haqida hikoya qiladi.
АНАЛИЗ ЧЕЛОВЕЧЕСКОГО ФАКТОРА В АВИАЦИИ
Аннотация - Статья рассматривает влияние человеческого фактора на безопасность в авиации, анализируя его роль в системе управления рисками и профилактике аварий. Приводится пример катастрофы на Тенерифе, где ошибки экипажа, технические и социальные факторы стали причиной трагедии. Особое внимание уделено методам обучения персонала, таким как CRM и TEM, направленным на минимизацию человеческих ошибок и улучшение командной работы. Автор подчеркивает важность системного подхода в обучении, который учитывает как индивидуальные, так и командные аспекты работы пилотов для повышения безопасности.
Abstracts - The article examines the impact of human factors on aviation safety, focusing on its role in risk management and accident prevention. The Tenerife disaster is used as an example, where crew errors, technical, and social factors contributed to the tragedy. The article emphasizes training methods such as CRM and TEM, aimed at reducing human errors and improving teamwork. The author highlights the importance of a systematic approach to training that considers both individual and team aspects of pilot performance to enhance safety.
O‘ZBEK VA ISPAN TILIDAGI FRAZEOLOGIZMLARNING QIYOSIY TAHLILI
Annotatsiya: Ushbu maqolada o‘zbek va ispan tilidagi frazeologik birliklar tahlil qilingan. Tadqiqotda taqdim etilgan maqsad ikki xalqning tilida shakllangan iboralar orqali ularning milliy tasavvurlarini, madaniy dunyoqarashini va obras yaratish uslublarini o‘rganishdir. Frazeologizmlar semantik va kontekstual jihatdan solishtirilib, o‘xshash va farqli tomonlari ochib berilgan. Maqolada keltirilgan tadqiqot natijalari frazeologik birliklardan tarjimada to‘g‘ri foydalanish hamda ularni chet tilini o‘rgatishda va o‘rganishda samarali qo‘llash usullarini yoritadi.
Abstracto: En este artículo se analizan las expresiones idiomáticas en uzbeko y español. El objetivo del estudio es conocer las ideas culturales, la forma de ver el mundo y el uso del lenguaje figurado en las dos lenguas. Las expresiones se comparan según su significado y uso en el contexto, mostrando similitudes y diferencias. Los resultados del estudio ayudan a usar correctamente estas expresiones en la traducción y también en la enseñanza y el aprendizaje de lenguas extranjeras.
ONA TILI VA OʻQISH SAVODXONLIGIDA TAʼLIMIY OʻYINLARDAN FOYDALANISHNING AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf oʻquvchilarining ona tili va oʻqish savodxonligi darslarida taʼlimiy oʻyinlardan foydalanishning samaradorligi, o‘yin orqali o‘quvchilarda tilga bo‘lgan qiziqish, tafakkur va ijodiy fikrlashni rivojlantirish imkoniyatlari yoritilgan. Bundan tashqari maqolada dars jarayonlarida qoʻllash mumkin boʻlgan bir qancha taʼlimiy oʻyinlar haqida ham qisqacha maʼlumot berib oʻtamiz.
THE PHYSIOLOGY OF CONNECTIVE TISSUE AND ITS INHIBITION IN THE NERVOUS SYSTEM
Connective tissue plays a crucial role in maintaining the structural integrity and physiological function of the nervous system. It serves not only as a supportive framework for neural cells but also impacts signaling processes essential for neural communication. Emerging research indicates that the oversaturation of matrix components can lead to pathophysiological conditions, such as fibrosis, which affects neurotransmission and contributes to chronic pain syndromes (Langevin & Sherman, 2007). Furthermore, the relationship between connective tissues and neuroglial cells emphasizes a complex interaction where glial response to injury may modify the surrounding extracellular matrix, thus influencing neuron behavior and repair mechanisms. The implications of these interactions are particularly relevant in systemic conditions such as systemic sclerosis, where gastrointestinal dysmotility is observed due to altered connective tissue dynamics (Abraham et al., 2017). Understanding these physiological and pathological processes is essential for developing targeted therapeutic strategies to mitigate nervous system dysfunction.
АКЦИЯДОРЛИК ЖАМИЯТЛАРИДА КОРПОРАТИВ БОШҚАРУВНИНГ ИНВЕСТИЦИОН САМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШ ЙЎЛЛАРИ
Аннотация: Ушбу мақолада акциядорлик жамиятларида корпоратив бошқарувнинг инвестицион самарадорлигини ошириш йўллари таҳлил этилган. Ўзбекистонда акциядорлик жамиятларида корпоратив бошқарувнинг инвестицион самарадорлигини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилган.
Аннотация: В данной статье анализируются способы повышения инвестиционной эффективности корпоративного управления в акционерных обществах. Разработаны рекомендации по повышению инвестиционной эффективности корпоративного управления в акционерных обществах Узбекистана.
Annotation: This article analyzes ways to increase the investment efficiency of corporate governance in joint stock companies. Recommendations have been developed to improve the investment efficiency of corporate governance in joint-stock companies in Uzbekistan.
QO'CHQOR NORQOBIL HIKOYALARININGLARINING LINGVOKULTUROLOGIK TAHLILI
Annotatsiya: Qo'chqor Norqobil hikoyalarining lingvokulturologik tahlili zamonaviy o‘zbek adabiyotshunosligida muhim o‘rin tutadi. Uning asarlari nafaqat badiiy qiymati, balki til va madaniyat nuqtai nazaridan ham chuqur tahlilga loyiqdir. Lingvokulturologiya sohasida Qo'chqor Norqobilning hikoyalarini o‘rganish, ularning til va madaniyat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqligini ochib berishga xizmat qiladi.
ОСОБЕННОСТИ ОПЕРАТИВНО-РОЗЫСКНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ПО УСТАНОВЛЕНИЮ МЕСТОНАХОЖДЕНИЯ БЕЗ ВЕСТИ ПРОПАВШИХ ЛИЦ
Аннотация: В статье рассматриваются правовые, организационные и тактические особенности деятельности оперативных подразделений органов внутренних дел по розыску без вести пропавших лиц. Освещаются основные этапы, методы и проблемы, с которыми сталкиваются сотрудники ОВД в ходе установления местонахождения граждан. Приведён анализ действующего законодательства и практики применения оперативно-розыскных мероприятий (ОРМ).
Annotation: The article examines the legal, organizational and tactical features of the activities of the operational units of the internal affairs bodies in the search for missing persons. Highlights the main stages, methods and problems faced by police officers in the process of locating citizens. The analysis of the current legislation and the practice of applying operational search measures is given.
ERNEST HEMINGWAYNING “CHOL VA DENGIZ” ASARIDA BOSH QAHRAMON RUHIY KECHINMALARINING YORITILISHI
Annotatsiya: Ushbu maqolada Santyagoning ruhiy holati psixoanalitik va fenomenologik yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Ernest Hemingwayning “Chol va Dengiz” qissasi insonning ruhiy chidamliligi, yolgʻizlik, umidsizlik va ichki kurash kabi mavzularni chuqur yoritadi. Maqolada bosh qahramon Santyago obrazi orqali insonning ruhiy kechinmalari, ichki ziddiyatlari va irodaviy kurashi tasvirlanadi.
FINLANDIYA VA O'ZBEKISTONDA INNOVATSION PEDAGOGIK YONDOSHUVLAR
Annotatsiya: Ushbu maqola boshlang'ich ta'limda sun'iy intellekt (SI) va robototexnika texnologiyalarining joriy etilishi va pedagogik yondoshuvlaridagi o'zgarishlarni tahlil qilingan. Maqolada har ikki mamlakatda sun'iy intellekt va robototexnikaning pedagogik metodologiyaga ta'siri, o'qituvchilarning texnologiyalarga tayyorligi, o'quvchilarning akademik yutuqlari va bu texnologiyalarni o'qitishda qanday samarali qo'llanilishi haqida fikrlar bayon qilinadi. Finlandiyada texnologiyalarni qo'llash jarayonida o'qituvchilar o'z malakalarini yangilash uchun muntazam ravishda maxsus treninglarga qatnashib, yangi pedagogik metodlarni o'zlashtirishmoqda. O'zbekistonda ham bu sohada katta qadamlar tashlanmoqda, lekin ilgari surilgan innovatsion metodlar va texnologiyalarni joriy etish jarayoni hali rivojlanish bosqichida.
BOSHLANG'ICH SINF O'QUVCHILARINING YOZISH KO'NIKMASINI RIVOJLANTIRISHDA EMOJLAR VA PIKTOGRAMMALARDAN FOYDALANISH.
Annatatsiya, Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining yozuv ko‘nikmalarini rivojlantirishda emojlar va piktogrammalardan foydalanishning samaradorligi yoritilgan. Dars jarayonida ushbu vizual vositalar orqali o‘quvchilarning ijodiy fikrlashi, yozma nutq tuzish malakasi va mavzuga bo‘lgan qiziqishi oshgani amaliy tajribalar asosida isbotlangan. Tadqiqot natijalari ushbu uslub ayniqsa past o‘zlashtiruvchi o‘quvchilar uchun motivatsion omil bo‘lib xizmat qilganini ko‘rsatadi.
Abstract (In English) This article analyzes the effectiveness of using emojis and pictograms in developing writing skills among primary school students. Through practical classroom experiments, it has been shown that these visual tools enhance students’ creativity, sentence construction ability, and engagement in the learning process. The results indicate that this method serves as a motivational tool, especially for low-achieving students.
Аннотация (На русском языке)В статье рассматривается эффективность использования эмодзи и пиктограмм в развитии навыков письма у учеников начальных классов. Практические занятия показали, что визуальные средства способствуют развитию креативного мышления, навыков построения письменной речи и повышают интерес к обучению. Результаты исследования показывают, что такой подход особенно полезен для учащихся с низким уровнем успеваемости.
CULTURAL VALUES AND THEIR LINGUISTIC VERBALIZATION
Abstract: The relationship with culture and language are examined in this article, with an emphasis on cultural values and their linguistic verbalization. This study attempts to identify the distinctive linguistic and cultural traits that define the complexities of human communication and the shared norms that shape our social interactions. This research provides important insights into the ways in which the intertwining of culture and language has garnered significant attention among scholars and linguists. The results of this study emphasise that cultural values not only reflect the beliefs and practices of a community but also serve as a lens through which language is understood and utilized.
TIJORAT BANKLARI LIKVIDLIGINI TA’MINLASH VA MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BOSHQARISH STRATEGIYALARI
Annotatsiya: Tijorat banklari likvidligini ta’minlash va moliyaviy barqarorligini boshqarish jahon miqyosida bank sektorining inqirozlarga chidamliligini ta’minlash va iqtisodiy barqarorlikni qo‘llab-quvvatlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu tezisda likvidlik va moliyaviy barqarorlikning nazariy asoslari xalqaro va mahalliy olimlarning so‘nggi yillardagi ishlari ko‘rib chiqiladi.
SUG‘URTA TASHKILOTLARIDA NAZORAT ISHLARINI TASHKIL ETISH
Annotatsiya: Sug‘urta tashkilotlarida nazorat ishlarini tashkil etish sug‘urta faoliyatining samarali va qonuniy amalga oshirilishini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Sug‘urta sohasida nazorat tizimi sug‘urta kompaniyalarining moliyaviy barqarorligini, mijozlar manfaatlarini himoya qilishni va bozordagi adolatli raqobatni ta’minlashni maqsad qilgan. Shu sababli, sug‘urta tashkilotlarida nazorat ishlarini tashkil etish jarayoni puxta rejalashtirilgan va tizimli bo‘lishi kerak.
Аннотация: Организация контрольной работы в страховых организациях имеет большое значение в обеспечении эффективного и законного осуществления страховой деятельности. Система контроля в страховой сфере направлена на обеспечение финансовой устойчивости страховых организаций, защиту интересов клиентов и обеспечение добросовестной конкуренции на рынке. Поэтому процесс организации контрольной работы в страховых организациях должен быть тщательно спланирован и систематичен.
Abstract: The organization of control work in insurance organizations is of great importance in ensuring the effective and legal implementation of insurance activities. The control system in the insurance sector is aimed at ensuring the financial stability of insurance companies, protecting the interests of customers and ensuring fair competition in the market. Therefore, the process of organizing control work in insurance organizations should be carefully planned and systematic.
VERBAL-KOMMUNIKATIV METODLAR: NAZARIY ASOSLAR VA AMALIY QO'LLANILISHI
Annotatsiya : Verbal-kommunikativ metodlar psixologik masalalarda muvaffaqiyatli ishlatiladigan asosiy usullardan biridir. Ushbu maqolada verbal-kommunikativ metodlarning nazariy asoslari, ularning amaliyotdagi qo‘llanilishi, hamda psixologik maslahat va psixoterapiya jarayonlarida qanday samarali ishlatilishi tahlil qilinadi. Shuningdek, ushbu metodlarning turli psixologik makonlarda ishlash imkoniyatlari ham ko‘rib chiqiladi.
Abstract : Verbal-communicative methods are one of the fundamental tools used in psychological practices. This article explores the theoretical foundations of verbal-communicative methods, their application in psychological counseling and psychotherapy, and how they can be effectively employed in these fields. The article also discusses the potential uses of these methods in different psychological settings.
Аннотация : Вербально-коммуникативные методы являются одними из основных инструментов, используемых в психологической практике. В данной статье рассматриваются теоретические основы вербально-коммуникативных методов, их применение в психотерапевтическом консультировании и психотерапии, а также их эффективное использование в этих областях. Также обсуждаются возможные применения этих методов в различных психологических контекстах.
PSIXOLOGIYADA XARAKTER TUSHUNCHASI
Annotatsiya: Mazkur maqola psixologiyada xarakter tushunchasining mohiyati, shakllanish omillari, tasniflari va amaliy ahamiyatini chuqur tahlil qiladi. Xarakter inson shaxsiyatining barqaror xususiyatlari sifatida ta’riflanib, uning biologik, ijtimoiy va madaniy omillar ta’sirida rivojlanishi misollar bilan yoritiladi. Kretschmer, Yung va “Katta beshlik” kabi tasniflar tahlil qilinadi. Xarakterning psixologik tahlil, ijtimoiy munosabatlar va kasbiy muvaffaqiyatdagi o‘rni ko‘rsatiladi. Maqola o‘zbek xalqidagi xarakter xususiyatlariga ham to‘xtalib, zamonaviy psixologiyadagi dolzarbligini ta’kidlaydi.
Статья глубоко анализирует понятие характера в психологии, факторы его формирования, классификации и практическую значимость. Характер определяется как устойчивые черты личности человека, а его развитие под влиянием биологических, социальных и культурных факторов иллюстрируется примерами. Рассматриваются классификации Кречмера, Юнга и модели «Большой пятерки». Подчеркивается роль характера в психологическом анализе, социальных отношениях и профессиональном успехе. Статья также затрагивает особенности характера узбекского народа, акцентируя его актуальность в современной психологии.
This article provides an in-depth analysis of the concept of character in psychology, its formation factors, classifications, and practical significance. Character is defined as the stable traits of human personality, with its development under biological, social, and cultural influences illustrated through examples. Classifications by Kretschmer, Jung, and the “Big Five” model are examined. The role of character in psychological analysis, social relationships, and professional success is highlighted. The article also addresses character traits specific to the Uzbek people, emphasizing its relevance in modern psychology.
PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS IN THE FRAMEWORK OF THE DEVELOPMENT STRATEGY OF UZBEKISTAN: REFORMS, RESULTS AND PROSPECTS
ANNOTATION: This article will analyze the reforms carried out in the field of physical education and sports in the framework of the development strategy for 2022-2026 in the Republic of Uzbekistan, their role in youth education, the role of sports in socio-economic development and the tasks in the future.
ZAMONAVIY POYEZD VA VAGON ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYALARINING RIVOJI
Annotatsiya: Mazkur maqolada poyezd va vagon ishlab chiqarish jarayoni, uning texnologik rivojlanishi hamda zamonaviy innovatsion yechimlari tahlil qilinadi. Poyezd va vagon ishlab chiqarishning asosiy bosqichlari, sanoatdagi zamonaviy tendensiyalar va kelajak istiqbollari yoritib beriladi. Shu bilan birga, temir yo‘l transporti sohasida texnologik taraqqiyot va uning transport tizimiga ta’siri tahlil qilinadi.
ҚУРИЛИШ СОҲАСИГА ОИД ҚОНУНЧИЛИК ИЖРОСИ УСТИДАН ПРОКУРОР НАЗОРАТИНИ ТАШКИЛ ЭТИШНИГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ
Қурилиш соҳаси бугунги кунда мамлакат тараққиётида муҳим ўрин тутадиган соҳалардан бири ҳисобланади. Янги турар жойлар, йўллар, инфратузилма объектлари барпо этилиши жамият ривожи ва аҳоли турмуш даражасини оширишга хизмат қилмоқда.
КРИТИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ В ПРОЦЕССЕ ПРЕПОДАВАНИЯ ЯЗЫКА
Аннотация. Статья посвящена применению технологии критического мышления в процессе преподавания языка и литературы.
Annotation: The Article is devoted to the application of critical thinking technology in the process of teaching language and literature.
ROBOTOTEXNIKA ELEMENTLARINI O'QUVCHILARGA O'QITISHDA STEAM TA'LIM TEXNOLOGIYASI
Anotatsiya; Maqolada STEAM ta'lim texnologiyasining ilmiy asoslari tahlil qilinib, uning o‘quvchilarga robototexnika elementlarini o‘rgatishdagi o‘rni va ahamiyati tadqiq etiladi. Shuningdek, integratsiyalashgan ta'lim yondashuvining samaradorlik omillari va natijalari tahlil qilinadi.
ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКАЯ СИТУАЦИЯ ПО ЭНТЕРОБИОЗУ СРЕДИ ДЕТЕЙ В ХОРЕЗМСКОМ РЕГИОНЕ
Аннотация: Энтеробиоз — одно из самых распространённых гельминтозных заболеваний у детей. Энтеробиоз остаётся острой проблемой детского населения, особенно в регионах с плотной заселённостью, ограниченными санитарными условиями и низкой гигиенической культурой. В условиях Хорезмского региона, где наблюдается высокий уровень скученности в детских учреждениях, риск передачи энтеробиоза возрастает. Своевременное выявление и лечение заболевания имеет важное значение для предотвращения осложнений и массовых вспышек.
Annotation: Enterobiasis is one of the most common helminthic diseases in children. Enterobiasis remains an acute problem for the pediatric population, especially in regions with high population density, limited sanitary conditions, and low hygiene culture. In the conditions of the Khorezm region, where a high level of crowding is observed in children's institutions, the risk of enterobiasis transmission increases. Timely detection and treatment of the disease is important for preventing complications and mass outbreaks.
Annotatsiya: Enterobioz bolalarda eng ko‘p tarqalgan gelmintoz kasalliklaridan biridir. Enterobioz, ayniqsa, aholi zich joylashgan, sanitariya sharoitlari cheklangan va gigiyenik madaniyati past bo‘lgan hududlarda bolalar aholisining o‘tkir muammosi bo‘lib qolmoqda. Xorazm viloyati sharoitida, bolalar muassasalarida aholining yuqori darajada zichligi kuzatilayotganligi sababli, enterobioz yuqish xavfi ortadi. Kasallikni o‘z vaqtida aniqlash va davolash asoratlar va ommaviy epidemiyalarning oldini olish uchun muhim ahamiyatga ega.
MATEMATIKA O'QITISH JARAYONIDA O'QUVCHILARNI MANTIQIY FIKRLASHGA O'RGATISH
Anotatsiya. Ushbu ishda matematika fani orqali o‘quvchilarda mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishning samarali usullari o‘rganiladi. Mantiqiy fikrlash – bu muammoni chuqur tahlil qilish, asosli xulosa chiqarish va yechim topish qobiliyatidir. Tadqiqotda matematika darslarida mantiqiy fikrlashni rivojlantirishga xizmat qiluvchi topshiriqlar, metodlar va pedagogik yondashuvlar tahlil qilinadi.
АРХИТЕКТУРНЫЕ ПАМЯТНИКИ ГОРОДОВ НОВГОРОД И ДЕНОВ.
Annotatsiya: Ushbu tezisda Novgorod va Denov shaharlaridagi me’moriy yodgorliklarning kelib chiqishi, qurilish tarixi, ularning joylashuvi va ahamiyati yoritiladi. Ushbu tadqiqot natijalari ikki xalq me’moriy yodgorliklarini o’rganishda muhim ahamiyat kasb etadi
Аннотация: В данной тезисной работе освещаются происхождение, история строительства, расположение и значение архитектурных памятников в городах Новгород и Денау. Результаты данного исследования представляют собой важный вклад в изучение архитектурных памятников двух народов.
Annotation: This thesis highlights the origin, construction history, location, and significance of architectural monuments in the cities of Novgorod and Denov. The results of this research are of great importance for the study of the architectural heritage of both nations
ИСТОРИЯ ГОРОДОВ НОВГОРОД И ДЕНОВ
Annotatsiya: Ushbu maqolada Novgorod va Denov shaharlarining tarixi, kelib chiqishi yoritiladi.Tadqiqot ikki shaharning paydo bo’lishi, nomining kelib chiqish tarixi, qadimgi savdo va hunarmandchilikdagi o’rni, qadimgi yodgorliklarini tadqiq qiladi. Ushbu tadqiqot natijalari ikki xalq tarixini o’rganishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Аннотация: В данной статье освещается история и происхождение городов Новгород и Денов. Исследование охватывает вопросы возникновения обоих городов, происхождение их названий, их роль в древней торговле и ремесленничестве, а также изучение древних памятников. Результаты данного исследования имеют важное значение для изучения истории двух народов.
Annotation: This article explores the history and origin of the cities of Novgorod and Denov. The research examines the foundation of both cities, the etymology of their names, their role in ancient trade and craftsmanship, and their historical monuments. The results of this study are of great importance for understanding the history of both nations.
ПРОМЫШЛЕННОСТЬ ГОРОДОВ НОВГОРОД И ДЕНОВ
Annotatsiya: Ushbu tezis Novgorod va Denov shaharlarining sanoati yoritiladi. Tadqiqot ikki shaharning qishloq xo’jaligi, shahar iqtisodiyotini, sanoati va ishlab chiqarishni tadqiq qiladi. Ushbu tadqiqot natijalari ikki xalq sanoatini va uning ahamiyatini o’rganishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Аннотация: В данной тезисной работе освещается промышленность городов Новгород и Денов. Исследование охватывает сельское хозяйство, городскую экономику, промышленность и производство в обоих городах. Результаты данного исследования играют важную роль в изучении народной промышленности и её значения в жизни двух народов.
Annotation: This thesis highlights the industry of the cities of Novgorod and Denov. The research explores the agriculture, urban economy, industry, and production of both cities. The results of this study play an important role in understanding the industry of the two nations and its significance.
COMMON TRANSLATION PROBLEMS OF SET EXPRESSIONS
Abstract: This article examines the common challenges involved in translating set expressions, including idioms, proverbs, collocations, and phrasal verbs. It highlights the linguistic and cultural complexities that make direct translation difficult, such as the lack of direct equivalents, cultural specificity, structural differences, and the risk of losing figurative meaning. The study draws on examples from English and Uzbek to illustrate these challenges and explores practical strategies for overcoming them, including functional equivalence, descriptive paraphrase, and cultural substitution. The findings underscore the importance of cultural awareness and context-sensitive approaches in achieving accurate and meaningful translations.
ZAMONAVIY ELEKTRON TA'LIM MUHITLARIDA MATEMATIKA FANINING O'RNI
Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy elektron ta’lim muhitlarida matematika fanining tutgan o‘rni, uning o‘quv jarayonidagi funksional imkoniyatlari va samaradorligi yoritiladi. Elektron platformalar yordamida matematikani o‘qitishning afzalliklari, o‘quvchilarning fanga bo‘lgan qiziqishi va mustaqil ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishdagi roli tahlil qilinadi. Shuningdek, raqamli texnologiyalar asosidagi ta’lim yondashuvlarining an’anaviy uslublarga nisbatan ustun jihatlari ko‘rsatib o‘tiladi.
TEACHING LANGUAGES THROUGH TASKS IN A COMMUNICATIVE WAY
Abstract: Task-Based Language Teaching (TBLT) has emerged as a powerful methodological approach within the field of second language acquisition. Rooted in communicative language teaching principles, TBLT emphasizes the use of authentic tasks as central units of planning and instruction. This article explores the theoretical foundation, key characteristics, pedagogical benefits, and practical challenges of implementing TBLT in classroom settings. It also provides critical reflections on how TBLT contributes to learner-centered education by promoting fluency, accuracy, and interaction. The discussion integrates empirical research findings and theoretical perspectives to offer a comprehensive view of TBLT's methodological significance.
CULTURAL PROBLEMS IN TRANSLATION
Abstract: Translation is not merely the transference of words from one language to another but an complicated cultural process that encompasses worldviews, traditions, and unique ways of expression. Cultural problems in translation arise when concepts rooted in one cultural context lack equivalents in another. These challenges are further exacerbated by idiomatic expressions, historical references, and sociolinguistic norms that define one culture but remain foreign to another. This article explores the nature of these cultural difficulties, emphasizing how they affect meaning, tone, and intention in translation. Drawing on real-world examples and theoretical frameworks, it examines how translators navigate the cultural fields of both linguistic and contextual directions.
YUQORI QAVATLI BINOLARNI LOYIHALASHDA YUKLARNI TAQSIMLASH VA MUSTAHKAMLIK MASALALARI
Anotatsiya: Ushbu maqolada yuqori qavatli binolarni loyihalashda yuklarni taqsimlash va mustahkamlikni ta’minlash muammolari ko‘rib chiqilgan. Binolar xavfsizligini oshirish uchun zamonaviy yondashuvlar va muhandislik qarorlari tahlil qilinadi. Shuningdek, inshoot barqarorligiga ta’sir etuvchi asosiy omillar yoritiladi.
Аннотация: В статье рассматриваются проблемы распределения нагрузки и обеспечения прочности при проектировании высотных зданий. Анализируются современные подходы и инженерные решения по повышению безопасности зданий. Также выделены основные факторы, влияющие на устойчивость конструкции.
Annotation: This article considers the problems of load distribution and ensuring strength in the design of high-rise buildings. Modern approaches and engineering solutions to improve the safety of buildings are analyzed. The main factors affecting the stability of the structure are also highlighted.
ОРГАНИЗАЦИЯ И ПРАКТИКА РАБОТЫ С ОРФОГРАФИЧЕСКИМ СЛОВАРЕМ НА УРОКАХ РУССКОГО ЯЗЫКА
Аннотация: Статья посвящена роли орфографического словаря в процессе обучения русскому языку. Рассматривается методика работы с этим важным инструментом, который помогает школьникам улучшать навыки правописания и совершенствовать орфографическую грамотность. В работе акцентируется внимание на значении словаря как средства не только для исправления ошибок, но и для формирования более глубоких знаний о языке.
ЗНАЧЕНИЕ ОРФОГРАФИЧЕСКОЙ ГРАМОТНОСТИ В ПРОЦЕССЕ ОБУЧЕНИЯ РУССКОМУ ЯЗЫКУ
Аннотация: В статье рассматривается значение орфографической грамотности как ключевого компонента успешного освоения русского языка. Анализируются основные трудности, с которыми сталкиваются учащиеся при изучении орфографии, а также пути их преодоления. Отдельное внимание уделяется методическим подходам, которые способствуют развитию орфографической грамотности и обеспечивают эффективное освоение правописания на всех уровнях образования.
«ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ТЕАТРАЛЬНОЙ ПЕДАГОГИКИ НА УРОКАХ ЛИТЕРАТУРЫ: ПОСТАНОВКА ДРАМАТИЧЕСКИХ ПРОИЗВЕДЕНИЙ И ИНСЦЕНИРОВАНИЕ ЛИТЕРАТУРНЫХ ТЕКСТОВ»
Аннотация: В данной статье проводится анализ использования театральной педагогики в образовательной практике на уроках литературы. Исследование направлено на выявление возможностей театрализации как эффективного педагогического инструмента, способствующего активизации учебной деятельности, развитию творческого потенциала школьников и формированию эмоционального восприятия литературных произведений. Основная цель — показать, каким образом инсценирование и постановка драматических текстов помогает не только глубже понять содержание изучаемых произведений, но и способствует воспитанию эстетического вкуса, коммуникативных навыков и критического мышления учащихся. В центре внимания находятся формы интеграции театральных методов в учебный процесс, роль учителя в организации сценической деятельности, а также влияние школьного театра на развитие личности подростка.
AXBOROT TEXNALOGIYALARIDAN FOYDALANGAN HOLDA FIRIBGARLIKKA QARSHI KURASHISH
ANNOTATSIYA: Axborot texnologiyalari va internetning jadal rivojlanishi bilan birga, firibgarlikning yangi turlari paydo bo‘lmoqda. Bugungi kunda, firibgarliklar ko‘pincha onlayn platformalarda amalga oshirilmoqda, bu esa ularni aniqlash va oldini olishni murakkablashtirmoqda. Ushbu maqolada, axborot texnologiyalaridan foydalanib firibgarlikka qarshi kurashishning samarali usullari tahlil qilingan. Maxsus dasturiy ta'minotlar, sun'iy intellekt va blokcheyn texnologiyalari orqali firibgarlik holatlarining oldini olish imkoniyatlari ko‘rsatilgan. Maqola, axborot xavfsizligini ta'minlash, elektron to‘lov tizimlarida firibgarlikning oldini olish va internetda xavfsizlikni oshirish uchun zarur choralarni ishlab chiqishni maqsad qiladi. Bundan tashqari, huquqiy normalar va qonunchilikda amalga oshirilishi kerak bo‘lgan o‘zgarishlar haqida fikrlar bildirilgan.
MATEMATIKA FANIDA O'QUVCHILAR MOTIVATSIYASINI OSHIRISH USULLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada matematika faniga o‘quvchilarning qiziqishini oshirish va ularni o‘rganishga rag‘batlantirish usullari yoritilgan. Motivatsiyaning turlari, o‘qituvchi yondashuvi, zamonaviy texnologiyalar va interaktiv metodlarning samarasi asosida amaliy tavsiyalar berilgan. Maqola o‘qituvchilarga dars jarayonida o‘quvchilar motivatsiyasini kuchaytirishga yordam beruvchi uslublarni taklif etadi.
DINSHUNOSLIK VA TERORIZM, DIN VA JAMIYAT MUAMMOLARI
USE OF SUBSTANTIVATES IN VARIOUS SPEECH STYLES
ABSTRACT. The article analyzes the role of substantivates — words reinterpreted from other parts of speech as nouns — in various speech styles. The features of their use in artistic, scientific, colloquial and official-business styles, as well as the influence of substantivates on the expressiveness and functionality of the text are considered. Examples from fiction, scientific works and everyday speech are given, and recommendations for their stylistic use are given. The material is addressed to philologists, teachers and students studying the stylistics of the Russian language.
O`ZBEKISTONDA SOVET DAVRIDA SOG`LIQNI SAQLASH TIZIMI, PROFILAKTIK TIBBIYOT VA OMMAVIY SOG`LOMLASHTIRISH SIYOSATI
Annotatsiya: Sog‘liqni saqlash, tibbiyoti tarixi jahon madaniyati tarixining ajralmas qismidir. Har qanday davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlaridan biri jamiyat hayotining muhim sohalari – sog‘liqni saqlash va tibbiyotni rivojlantirishdir. Bu muammoni tahlil qilish kompleks yondashuvni talab qiladi, chunki aholi salomatligini muhofaza qilish mehnat unumdorligining o‘sishiga, jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy va ma'naviy rivojlanishiga ta'sir qiluvchi asosiy omillardan biridir. O‘zbekistonda Sovet davrida tibbiyot fanining rivojlanishi bir qator ilmiy, tashkiliy va amaliy tadqiqotlarning samarasi sifatida shakllandi. Bu davrda tibbiyot sohasida tizimli islohotlar amalga oshirilib, tibbiy ta'lim, ilmiy tadqiqotlar va sog‘liqni saqlash tizimining asoslari mustahkamlandi.
COGNITIVE METAPHORS IN POLITICAL SPEECHES: A CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS
Annotation: This article explores the use of cognitive metaphors in political speeches through the lens of Critical Discourse Analysis (CDA). Political language is rich in metaphorical expressions that serve cognitive, rhetorical, and ideological functions. Drawing on Conceptual Metaphor Theory and discourse-analytical frameworks, the paper examines how metaphors shape public perception, frame national issues, and reinforce ideologies in English-language political discourse. The findings highlight that metaphors such as “the nation as a family” or “war against problems” are not merely stylistic devices but tools for persuasion, identity construction, and power negotiation.
TALABALARNING TA’LIM FAOLIYATIDA O'QUV MOTIVATSIYASINING AHAMIYATI.
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘quv motivatsiyasining talaba shaxsini shakllantirish, ta’lim samaradorligini oshirish va kasbiy yo‘nalishni aniqlashdagi o‘rni yoritilgan. Motivatsiyaning turlari, uni shakllantiruvchi omillar hamda pasaytiruvchi sabablar tahlil qilinadi. Shuningdek, zamonaviy ta’lim jarayonida motivatsiyani kuchaytirishga oid samarali yondashuvlar haqida fikr yuritiladi.
Аннотация: В статье рассматривается роль академической мотивации в формировании личности студента, повышении эффективности обучения и определении профессиональной направленности. Анализируются типы мотивации, факторы, ее формирующие, а также смягчающие факторы. Также рассматриваются эффективные подходы к повышению мотивации в современном образовательном процессе.
Abstract: This article discusses the role of learning motivation in shaping a student's personality, improving educational effectiveness, and determining a professional direction. Types of motivation, factors that shape it, and reasons that reduce it are analyzed. Effective approaches to increasing motivation in the modern educational process are also discussed.
MAVZU:YUQORI CHASTOTALI ELEKTROMAGNIT NURLANISHNING INSON ORGANIZMIGA TA'SIRI
ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada yuqori chastotali elektromagnit nurlanishning inson organizmiga ta’siri keng yoritilgan. Elektromagnit spektrning ionlovchi va ionlovchi bo‘lmagan turlari orasidagi farqlar, ularning biologik ta’siri va salomatlikka ehtimoliy xavflari ilmiy nuqtayi nazardan tahlil qilingan. Tadqiqotlarda yuqori chastotali nurlanishning DNK mutatsiyalariga, oksidlovchi stress jarayonlariga va hujayra apoptosiga sabab bo‘lishi mumkinligi ta’kidlangan. Shuningdek, elektromagnit maydonlarning markaziy asab tizimi, immunitet, uyqu me’yorlari va ruhiy salomatlikka ta’siri o‘rganilgan. Mobil aloqa texnologiyalari, radiologik tekshiruvlar va radioterapiyaning organizmga uzoq muddatli ta’siri bo‘yicha turli ilmiy yondashuvlar ko‘rib chiqilgan. Ishda elektromagnit nurlanishning zararli ta’siridan himoyalanish yo‘llari va profilaktik chora-tadbirlar bo‘yicha xulosalar berilgan.
THE ROLE OF IRONY IN DISCOURSE: A ANALYTICAL APPROACH IN ENGLISH AND UZBEK TEXTS.
Annotation.This article explores the role of irony in discourse by analyzing its semantic and structural characteristics in English and Uzbek texts. The study compares how irony is used in both languages to convey humor, critique, and social commentary. It highlights the differences in the use of irony in individualistic Western contexts (English) and collectivist cultural settings (Uzbek). The article emphasizes the importance of understanding cultural contexts when interpreting ironic expressions and underscores the impact of social norms and communication styles on irony. The findings provide a deeper understanding of how irony operates as a tool for indirect criticism and social commentary across different linguistic and cultural contexts.
Аннотация.Статья исследует роль иронии в дискурсе, анализируя ее семантические и структурные особенности в английских и узбекских текстах. Исследование сравнивает, как ирония используется в обоих языках для передачи юмора, критики и социального комментария. Оно подчеркивает различия в использовании иронии в индивидуалистических западных контекстах (английский) и коллективистских культурных установках (узбекский). В статье акцентируется внимание на важности понимания культурных контекстов при интерпретации иронических выражений и подчеркивается влияние социальных норм и стилей общения на восприятие иронии. Полученные результаты дают более глубокое понимание того, как ирония служит инструментом косвенной критики и социального комментария в различных лингвистических и культурных контекстах.
Annotatsiya. Ushbu maqola diskursdagi ironiyaning o‘rni va uning ingliz va o‘zbek matnlaridagi semantik va strukturaviy xususiyatlarini tahlil qiladi. Tadqiqot, har ikkala tilni solishtirib, ironiyaning hazil, tanqid va ijtimoiy sharhni ifodalashdagi foydalanishini ko‘rsatadi. Maqolada ironiyaning individualistik G‘arb madaniyatida (Ingliz tili) va kollektivistik madaniyatlarda (O‘zbek tili) qanday farqlanishi ta’kidlanadi. Ironiyaning ifodalanishida madaniy kontekstlarni to‘g‘ri tushunish muhimligi va ijtimoiy normalar hamda muloqot uslublarining ironiyani talqin qilishga ta’siri ustida alohida to‘xtalib o‘tilgan. Natijalar, ironiyaning turli lingvistik va madaniy kontekstlarda ijtimoiy tanqid va sharh qilish vositasi sifatida qanday ishlashini yanada chuqurroq tushunishga hissa qo‘shadi.
ISPAN TILIDAGI MANTIQIY VA INTELLEKTUAL MASHQLAR ORQALI O'QUVCHILARNING FIKRLASH QOBILIYATINI RIVOJLANTIRISH
ANNOTATSIYA: Ispan tilidagi mantiqiy va intellektual mashqlar orqali o‘quvchilarning fikrlash qobiliyatini rivojlantirishning ahamiyati va metodik yondashuvlari bugungi ta'lim tizimida katta ahamiyatga ega. Mantiqiy mashqlar va intellektual faoliyatlar til o‘rganish jarayonini yanada qiziqarli va samarali qilish imkonini beradi. Ispan tilida bunday mashqlarni qo‘llash nafaqat tilni mukammal o‘rganish, balki o‘quvchilarning mantiqiy fikrlashini rivojlantirishga yordam beradi.