https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-2_ Май-2025
391
ISLOMDA TA’LIM VA AXLOQ
Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Samarqand filiali talabasi
Tirkshov.O
Annotatsiya:
Mazkur ilmiy maqolada Islom dinida ta‘lim va axloqiy
tarbiyaning tutgan o‘rni Qur‘oni Karim, hadislar va zamonaviy islomiy
adabiyotlar asosida chuqur tahlil qilingan. Ta‘lim — ilm olishning zarurligi, axloq
esa inson shaxsiyatining asosiy tayanchi sifatida yoritilgan. Islom tarixida yetishib
chiqqan allomalarning ilm-fan va axloqiy qadriyatlarni uyg‘unlashtirish
borasidagi hissasi alohida ko‘rsatilgan. Maqolada O‘zbekiston musulmonlari
idorasi tomonidan tasdiqlangan adabiyotlar asosida ilmiy fikrlar bayon etilgan.
Shu bilan birga, ilm va axloqning zamonaviy musulmon yoshlar tarbiyasidagi
ahamiyati ham tahlil qilinadi. Yozilgan fikrlar bugungi ijtimoiy muhitda yoshlarda
sog‘lom dunyoqarashni shakllantirishda asosiy omil sifatida xizmat qiladi. Islom
dini har tomonlama mukammal hayot tarzini ta’minlashga, insonlarni ma’naviy va
axloqiy jihatdan mukammallashtirishga chaqiradi. Ta’lim va axloq – bu ikki
tushuncha, Islomda bir-birini to‘ldiruvchi va bir-biriga bog‘liq bo‘lgan asosiy
qadriyatlar hisoblanadi. Islomda ta’lim olishning ahamiyati, faqat dunyoqarashni
kengaytirish va ilmiy bilimlarni oshirishda emas, balki insonni axloqiy jihatdan
kamolga yetkazish va to‘g‘ri yo‘lga yo‘naltirishda ham namoyon bo‘ladi. Islomda
ta’lim va axloq bir-birini kuchaytiruvchi, o‘zaro bog‘langan jarayonlar bo‘lib,
musulmonlarning kundalik hayotiga chuqur ta’sir qiladi.Islomda ta’limni
o‘rganish, har bir musulmonning ijtimoiy, diniy va axloqiy majburiyatlaridan
biridir. Qur’oni Karimda va hadislarida ta’lim va axloqning ahamiyati ko‘plab
misollar bilan tasdiqlangan. Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v) ta’lim olishni va
o‘z axloqiy sifatlarini rivojlantirishni har bir musulmon uchun farz deb e’lon
qilgan. Ushbu maqolada, Islomda ta’lim va axloqning o‘zaro bog‘liqligi, ularning
hayotdagi roli va ahamiyati to‘g‘risida batafsil so‘z yuritiladi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-2_ Май-2025
392
Kalit so‘zlar: Islom, ta‘lim, ilm, axloq, Qur‘on, Hadis, tarbiya, musulmon, komillik,
fazilat, ma‘naviyat, tarbiyaviy mezon, madaniyat, ma’rifat.
Islom dini tarixiy jihatdan ilm-fanga asoslangan dindir. Qur‘oni Karimdagi ilk
oyat Alloh tomonidan Rasululloh (s.a.v)ga nozil qilingan va u "Iqro" — ya’ni
"O‘qi!" degan buyruq bilan boshlangan (Al-Alaq surasi, 1-oyat) [1]. Bu oyat
insoniyatga berilgan eng muhim ilohiy da‘vatlardan biridir. Uni faqat diniy bilim
emas, balki har qanday foydali bilimlarni egallashga da‘vat sifatida ham tushunish
mumkin. Bu oyat ilmlarni o‘rganish orqali haqiqatga yetishish, Yaratganni anglash
va jamiyatga foyda keltirish yo‘lini ko‘rsatadi.Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)
ilmni har bir musulmon erkak va ayol uchun farz qilganlar. Hadisda aytiladi:
"Ilm
talab qilish har bir musulmon erkak va ayolga farzdir"
[2]. Bu hadis
musulmonlarning ijtimoiy hayotida ilmiy faollikni kuchaytirishga undaydi.
Bundan shunday xulosa qilish mumkinki, Islom dini ayollarni ham ilm olishdan
chetda qoldirmagan.Islomda ta’lim va axloqni rivojlantirishning tarixiy asoslari
juda qadimiy. Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)ning o‘zi ta’lim va axloq
sohasida jamiyatga o‘ziga xos namunalar ko‘rsatgan. Uning hayoti va faoliyati,
musulmonlar uchun ta’lim olishning eng yuqori darajasi, axloqiy qadriyatlarni
saqlashning eng yorqin misollaridan biridir.Islomning dastlabki yillarida, ta’lim
sohasida asosiy o‘quv manbai Qur’oni Karim va hadislar edi. Qur’onda ilmning
yuksakligi haqida ko‘plab oyatlar mavjud. Shuningdek, hadislar orqali ta’lim va
axloqiy fazilatlar keng targ‘ib qilingan. Misol uchun, "Ilmni izlash har bir
musulmonning ustavidir" degan hadis, ta’limga bo‘lgan ehtiyojni va uning
jamiyatdagi o‘rnini ko‘rsatadi.Bundan tashqari, Islomda birinchi ilmiy
muassasalar, masjidlar va madrasalar shaklida tashkil etilgan. Bular, faqat diniy
bilimlar o‘rgatilgan joylar emas, balki axloqiy tarbiya ham berilgan muassasalar
bo‘lgan. Islomning ilm-fan va axloqiy tarbiya sohasidagi ilg‘or yondashuvi,
musulmonlarning madaniy va ilmiy taraqqiyotiga katta hissa qo‘shgan.Shayx
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlari o‘z asarlarida Islomda ilmni eng
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-2_ Май-2025
393
oliy qadriyat sifatida tilga olganlar. U zot yozganlaridek, ilm egasi bo‘lish insonni
nafaqat bu dunyo, balki oxirat saodatiga ham eltadi. Ilm orqali musulmon kishi
halol-haromni ajrata oladi, adolatli qarorlar qabul qiladi va boshqalarga foyda
yetkazadi [3].Islomda ta’limga bo‘lgan yondashuv juda ko‘p jihatlarni o‘z ichiga
oladi. Qur’oni Karimning ilk vahiyida payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)ga
"Iqra" (O‘qing) so‘zi orqali ta’limni boshlash amri berildi. Bu, ta’limning
Islomdagi markaziy o‘rni va uning zarurligini ko‘rsatadi. Qur’oni Karimning Al-
Alaq surasidagi birinchi oyatida: “O‘qing, sening Parvardigoring Allohdir” (Al-
Alaq, 1-oyat) deyiladi. Bu oyat ta’limning boshlanishi va bilim olishning buyuk
ahamiyatini bildiradi.Islomda ta’lim ikki yo‘nalishdagi bilimlarni o‘z ichiga oladi:
diniy bilimlar va dunyoviy bilimlar. Har ikki turdagi bilimlar ham insonning
ma’naviy o‘sishiga, axloqiy yuksalishiga va jamiyatda o‘zining haqiqiy o‘rnini
topishiga yordam beradi. Qur’oni Karim va hadislar, ilm olishni har bir musulmon
uchun farz, zaruriyat deb hisoblaydi.
Islomda ta’lim olish, insonning shaxsiy rivojlanishi bilan birga, uning
jamiyatdagi o‘rni va rolini ham belgilaydi.Islomda ta’limning ahamiyatini
tushunish uchun, Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)ning hadislariga murojaat
qilish mumkin. U: "Ilmni izlash har bir musulmonning ustavidir" deb aytgan. Bu
hadis, ta’lim olishning zaruriyligini va ilmning musulmonlarning hayotidagi
muhim o‘rnini ko‘rsatadi. Islomda ilm olish, faqat dunyo bilimlarini o‘zlashtirish
bilan cheklanmaydi. Diniy bilimlar ham, axloqiy va ma’naviy fazilatlarni
rivojlantirishda, shaxsni yaxshilashda muhim rol o‘ynaydi.Ta’limning yuksakligi
va ahamiyati Qur’oni Karimda quyidagi tarzda ham ta’kidlanadi: "O‘qish va bilim
olish, barcha islomiy vazifalar kabi, musulmonlar uchun mustahkam va zarur
bo‘lishi kerak." Bu ta’limning faqat ilmiy sohada emas, balki axloqiy va ma’naviy
sohada ham zarurligini ko‘rsatadi.Islom tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, ilm-
fan rivoji musulmon dunyosining eng yorqin sahifalaridan birini tashkil etadi.
Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Al-Xorazmiy, Ibn Sino, Al-Beruniy kabi buyuk
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-2_ Май-2025
394
allomalar Islom ummatining faxri bo‘lganlar. Ular o‘zlarining diniy va dunyoviy
bilimlarini uyg‘unlashtirib, dunyo tamadduniga ulkan hissa qo‘shganlar.Ilm olish
nafaqat bir shaxsning, balki butun jamiyatning taraqqiyoti uchun muhim vositadir.
Islom bu borada chuqur tizimli yondashuvga ega. Ota-ona, maktab, madrasalar,
jome masjidlar ilm tarqatishning asosiy maskanlari bo‘lib xizmat qiladi. Bugungi
kunda musulmonlar ilmga e’tibor berib, zamonaviy fan va texnologiyalarni
o‘rganishda ham faol bo‘lishlari lozim. Ayniqsa, yoshlar orasida tafakkur, tanqidiy
fikrlash, texnologik savodxonlik, chet tillarni o‘rganish kabi jihatlar ham islomiy
qadriyatlar asosida yo‘naltirilsa, ilm-fan bilan axloq uyg‘unlashgan jamiyat
vujudga keladi.Islom dini faqat ibodat va e‘tiqodga asoslanmagan, balki
mukammal axloqiy tizimni ham o‘z ichiga olgan. Qur‘oni Karimda Muhammad
(s.a.v) haqida:
"Albatta, siz buyuk axloq egasisiz"
(Qalam surasi, 4-oyat) — deb
marhamat qilinadi [1]. Ushbu oyat Islomdagi axloqiy qadriyatlarning naqadar
ulug‘ligini ko‘rsatadi. Rasuli Akram (s.a.v) odamlarni birinchi navbatda go‘zal
axloq orqali islomga da‘vat qilganlar.Islomda ta’lim va axloq jamiyatni tartibga
solishning asosiy vositalaridan biridir. Jamiyatda axloqni rivojlantirish, uning
barqarorligi va ijtimoiy adolatni ta'minlashga xizmat qiladi. O‘rganilgan ilm,
nafaqat shaxsiy rivojlanishga, balki jamiyatni yaxshilashga qaratilgan bo‘lishi
kerak.Islomda ta’lim, nafaqat ma'lum bir sohada bilim olishni, balki o‘zaro hurmat
va mehnatsevarlikni ham o‘rganishni o‘z ichiga oladi. Axloqiy qadriyatlar,
jamiyatda hamkorlik, do‘stlik, adolat, va hurmatni ta'minlashga yordam beradi. Bu
qadriyatlar jamiyatni yashashga arziydigan, barqaror va tinch muhitga
aylantiradi.Ta’limning jamiyatdagi ahamiyati shundaki, ilm olish orqali insonlar
o‘zaro munosabatlarni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yadilar. Shuningdek, ta’lim jamiyatdagi
farovonlikka erishishning asosiy vositasidir. Odamlar bilimga ega bo‘lgan sari, ular
jamiyatdagi muammolarni hal qilishda yaxshiroq yondashuvlarni taklif
qilishadi.Axloqiy tarbiya deganda, rostgo‘ylik, poklik, sabr-toqat, halollik,
kamtarlik, shukronalik, adolat, kechirimlilik kabi xulq-atvorlar tushuniladi. Shayx
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-2_ Май-2025
395
Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning fikricha, bu fazilatlar nafaqat shaxsiy
hayotda, balki jamiyatda ham eng muhim asoslardandir [3]. U kishi yozadilar:
"Axloq - iymonning bir qismidir. Iymoni to‘liq bo‘lmagan kishining axloqi ham
to‘liq bo‘lmaydi"
.Islomda axloq – bu insonning ichki dunyosi, uning ijtimoiy
munosabatlaridagi to‘g‘ri harakatlari va yuksak odobini ifodalovchi tushuncha.
Islomda axloq nafaqat shaxsiy xulq-atvorni, balki jamiyatdagi o‘zaro
munosabatlarni ham o‘z ichiga oladi.
Axloq, insonning boshqalarga, o‘z oilasiga, jamiyatga va Yaratganga nisbatan
bo‘lgan mas’uliyatini bildiradi. Islomda axloqiy qadriyatlar, odob, halollik,
sadoqat,
adolat,
rahm-shafqat
kabi
fazilatlarni
rivojlantirishni
talab
qiladi.Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v) axloqiy fazilatlar, odob-axloq va
insoniyatga bo‘lgan munosabatlarni o‘rgatishda juda katta ahamiyat bergan. U,
o‘zining hayotida va hadislarida axloqiy xulqni har doim yuksaltirgan. "Eng yaxshi
inson – bu axloqi eng yaxshi bo‘lgan inson" degan. Islomda haqiqatni aytish, sabr
qilish, yomonlikka qarshi turish, poklik, mehnatsevarlik kabi axloqiy fazilatlar
muhimdir. Islomda axloq, insonning ichki dunyosini yuksaltirishni, uning ruhiy va
ma’naviy kamolotini ta’minlashni nazarda tutadi.Islomda jamiyatda axloqiy
munosabatlarning to‘g‘ri bo‘lishi, barcha ijtimoiy guruhlar o‘rtasida hurmat va
adolatni saqlashga yordam beradi. Islom, jamiyatda yaxshi munosabatlar o‘rnatish,
yomonlikni yo‘qotish, adolatni ta’minlash, haqiqatni izlashni o‘z ichiga oladi.
Shuning uchun axloqning yuksalishi, jamiyatning yaxshilanishi va barqarorligini
ta’minlashga olib keladi.Bugungi globallashuv davrida axloqiy qadriyatlarning
yemirilishi yoshlar orasida xavotirli tus olmoqda. Aynan shunday vaqtda Islom dini
taklif qilayotgan axloqiy tarbiya modeli dolzarb ahamiyat kasb etadi. Islomda axloq
har doim amal, ibodat, muomala, muhofaza, va odobning ajralmas qismi bo‘lib
kelgan. Go‘zal axloqqa ega insonlar har qanday jamiyatda muhim rol o‘ynaydi.
Ular boshqalarga namuna bo‘lishadi, yomon illatlardan yiroq yuradilar va insonlar
orasida ishonch muhitini yaratadilar.Musulmonlar idorasi nashrlarida bu borada
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-2_ Май-2025
396
quyidagi g‘oya ilgari surilgan:
"Axloqiy inqiroz — bu ma’naviy inqirozning
ildizidir. Jamiyatni asrash uchun avvalo inson axloqini mustahkamlash kerak"
[4].
Bu fikr hozirgi davr uchun o‘ta muhimdir. Ijtimoiy tarmoqlar, ommaviy madaniyat
orqali tarqalayotgan yot g‘oyalar, yoshlar orasida axloqiy buzuqliklar, zo‘ravonlik
va befarqlikni kuchaytirmoqda. Shunday paytda musulmonlar o‘z axloqiy
tutumlarini Qur‘on va Hadis asosida tiklashlari, o‘zlarini tarbiyalashga intilishlari
kerak.Islom dinida ilm va axloq bir-biridan ajralmas tushunchalardir. Ilmsiz axloq
ko‘r, axloqsiz ilm esa xavfli. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf bu haqda
shunday deydilar:
"Ilmga amal qilinmasa, u yelinda yuk, tilida esa fojia bo‘ladi"
[3].Ilm va axloqning uyg‘unligi musulmon shaxsini komil holatga yetkazadi.
Islomda bunday shaxs
"insoni komil"
deb ataladi. Bu shaxs quyidagi fazilatlarga
ega bo‘ladi:
1
Allohdan qo‘rqadi va taqvo egasidir;
2
Ilmli, adolatli va sabrli;
3
Halol mehnat qiladi;
4
Atrofdagilarga foyda yetkazadi;
5
Axloqan pok va muomalada yaxshi;
6
Jamiyatdagi har qanday fitna va jaholatga qarshi turadi.
Komil inson — bu Islomdagi ideal shaxsiyatdir. U faqat ibodatda emas, balki
muomalada, mehnatda, so‘zida va fikrida ham pok bo‘ladi. O‘zbekiston
musulmonlari idorasi tomonidan chop etilgan "Komil inson tarbiyasi" kitobida bu
tushuncha quyidagicha yoritilgan:
"Komil inson — bu qalbi pok, ilmi keng, axloqi
yuksak, maqsadi sof bo‘lgan shaxsdir"
[5]. Islomda axloq, faqat tashqi xulq-atvor
bilan cheklanmaydi, balki ruxiy va ma'naviy jihatlar bilan ham bog‘liq. Insonning
ichki dunyosi, uning to‘g‘ri yo‘lda bo‘lishi, sabr-toqatli, halol, pok, samimiy
bo‘lishi Islomda eng katta qadriyatdir. Ta’lim jarayonida faqat ilm olish emas, balki
ruxiy va ma'naviy yuksalish ham o‘rgatiladi.Ruxiy tarbiya, Islomda, nafaqat
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-2_ Май-2025
397
axloqiy jihatdan, balki dunyoqarashning rivojlanishi, haqqoniylik va sadoqatni
o‘zlashtirishga qaratilgan. Ma'naviy tarbiya orqali, insonlar o‘zining ichki
dunyosini poklaydi, axloqiy fazilatlarni yuksaltiradi, ularni amalda qo‘llaydi.
Ruxiy tarbiyaning ahamiyati shundaki, u insonni jamiyatda o‘zining haqiqiy
o‘rnini topishga yordam beradi va uni ma’naviy jihatdan barqaror
qiladi.Shuningdek, Islomda ruxiy va ma'naviy yuksalishning asosiy manbalaridan
biri, Qur’oni Karimni o‘qish va tushunishdir. Qur’on insonni ma’naviy jihatdan
to‘g‘ri yo‘ldan boshlab, axloqiy jihatdan mukammallashtirishga xizmat qiladi.
Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v) hadislarida ham ruxiy tarbiyaning ahamiyatini
ta’kidlagan. Masalan, "Agar sizlarning biringizning yuragida poklik bo‘lsa, u butun
badanning pokligini ta’minlaydi," degan hadis, axloqiy va ruxiy poklikning
ahamiyatini ko‘rsatadi.Islomda ta’lim va axloq bir-birini to‘ldiruvchi jarayonlardir.
Ta’lim olish faqat ilm olishni nazarda tutmaydi, balki axloqiy qadriyatlarni
o‘rganishni ham o‘z ichiga oladi. Islomda axloqni rivojlantirish, ta’lim olish
jarayonida amalga oshiriladi. Ta’lim olish, insonni nafaqat ilmli, balki axloqan
to‘g‘ri, adolatli, halol va odobli qilishga xizmat qiladi. Islomda ta’lim va axloq
o‘rtasidagi bog‘liqlik, har bir musulmonning hayotida axloqiy yuksalishni
ta’minlashga yordam beradi.Islomda ta’lim olish jarayonida axloqiy qadriyatlar,
o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi hurmat, adolat, sabr, sadoqat kabi fazilatlarni
rivojlantirish kerak. Ta’lim olishda faqat ilmni o‘rganish emas, balki uning
amaliyotini, axloqiy jihatdan to‘g‘ri bo‘lishni ham ta’minlash muhimdir. Bu,
ta’limni muvaffaqiyatli olish uchun zarur shartlardan biridir. Ta’limni olish va
undan foydalangan holda axloqiy mas’uliyatlarni bajarmoq, jamiyatni
yuksaltirishga, adolatni ta’minlashga, yomonlikka qarshi turishga yordam beradi.
Islomda o‘rganilgan ilmni amalda qo‘llash juda muhim hisoblanadi. Bilim olish
faqat nazariy jihatdan emas, balki hayotda ham foydalanish uchun zarur. Ta’lim
olish jarayonida insonlarga bilimni qanday qo‘llashni, o‘z hayotida qanday ijobiy
o‘zgarishlarni amalga oshirishni o‘rgatish kerak. Shu bilan birga, Islomda ilmni
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-2_ Май-2025
398
boshqalar bilan bo‘lishish, ularga yordam berish ham katta fazilat
hisoblanadi.Ta’limni amalda qo‘llash orqali, insonlar jamiyatda yaxshilikni targ‘ib
qiladi. Islomda ilmni faqat o‘z manfaatlari uchun emas, balki jamiyatning
farovonligi uchun ishlatish talab qilinadi. Masalan, ilm-fan va texnologiyaning
rivojlanishi orqali, musulmonlar o‘z jamiyatini ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy
sohalarda rivojlantirishi mumkin. Islomda ta’limni amaliyotga tatbiq etish,
jamiyatda adolatni, tinchlikni, xavfsizlikni ta’minlashga yordam beradi.Islom.uz
saytida e’lon qilingan maqolalarda ham bu fikr tasdiqlanadi. "Ilmning fazilati"
nomli maqolada yozilishicha, ilm faqat sinovlar va diplomlar uchun emas, balki
hayotga nur olib kirish vositasi sifatida baholanishi kerak [6].Yoshlar orasida ilm
va axloq uyg‘unligini shakllantirish bugungi kundagi eng dolzarb masalalardan
biridir. Ularni faqat ilm bilan emas, axloqiy mas’uliyat bilan ham tarbiyalash orqali
sog‘lom jamiyatga erishamiz.Islom dini ta‘lim va axloqni inson hayotining ikki
asosiy ustuniga aylantirgan. Qur‘oni Karim va Hadislar asosida bu ikki qadriyat
musulmon hayotining ajralmas qismidir. Ilm nur bo‘lsa, axloq uni yo‘naltiruvchi
mezondir.
Bugungi globallashuv davrida musulmonlar ilm-fan rivojidan orqada
qolmasligi, shu bilan birga axloqiy qadriyatlarni yo‘qotmasliklari lozim.Islomda
ta’lim va axloq, insonning ma’naviy va axloqiy rivojlanishi uchun muhim asoslar
hisoblanadi. Ta’lim olish va axloqni rivojlantirish, insonning jamiyatdagi o‘rnini
mustahkamlash, uning hayot sifatini yaxshilashga yordam beradi. Islomda ta’lim
nafaqat ilm olishni, balki axloqiy qadriyatlarni ham o‘rganishni talab qiladi.
Islomda ta’lim va axloqning o‘zaro aloqasi, musulmonlarning jamiyatda o‘z o‘rnini
to‘g‘ri belgilashga, ijtimoiy adolatni ta’minlashga xizmat qiladi.Islomda ta’lim va
axloq bir-birini to‘ldiruvchi va bir-biriga ta’sir etuvchi jarayonlardir. Ta’lim faqat
ilm olishni emas, balki axloqiy qadriyatlarni ham o‘z ichiga oladi. Islomda
ta’limning yuksalishi, insonni nafaqat bilimli, balki axloqan to‘g‘ri, odobli va
ma’naviy kamolotga erishgan shaxsga aylantiradi. Axloq esa jamiyatda yaxshilik,
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-2_ Май-2025
399
adolat va tinchlikni ta’minlashga yordam beradi. Ta’lim va axloq o‘rtasidagi o‘zaro
aloqalar, Islomda komil insonni tarbiyalashning asosiy yo‘nalishidir. Shu sababli,
har bir musulmon o‘z hayotida ta’limni va axloqni uyg‘unlashtirishga harakat
qilishi kerak.Yosh avlodga diniy va dunyoviy bilimlar berish, axloqiy tarbiyani
chuqurlashtirish orqali jamiyatni komillikka yetaklash mumkin. Komil insonlar esa
— komil jamiyatning asosidir. Axloqiy jihatdan yetuk, bilimli, tafakkurli shaxslar
har qanday ijtimoiy muammolarga hal qiluvchi kuch sifatida qaraladi. Islom dini
ana shunday komil insonni tarbiyalashga da‘vat etadi. Har bir musulmon Allohga
yaqin bo‘lishni istasa, avvalo ilm olishga va uni axloq bilan bezashga intilishi
lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Qur‘oni Karim. Al-Alaq surasi, 1-oyat; Qalam surasi, 4-oyat.
2.
Imom Buxoriy.
Al-Jomi‘ as-Sahih
, Kitob al-Adab, bob 27.
3.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf.
Iymon
, 2-kitob, Toshkent:
Hilol-nashr, 2015.
4.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi.
Islomda axloqiy tarbiya
, Toshkent:
Movarounnahr, 2020.
5.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi.
Komil inson tarbiyasi
, Toshkent:
Movarounnahr, 2019.
6.
islom.uz
—
"Ilmning
fazilati"
maqolasi,
2022-yil,
5-mart.
https://islom.uz/maqola/ilm-haqida
