https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
239
GIDROKSIPROPILMETILSELULOZA VA GLITSIRINBIKARBAMAT
MODIFIKATSIYASI
Bafoyev Abduhamid Hoshim o`g`li
Buxoro davlat texnika universiteti, Kimyo muhandislik kafedrasi doktoranti
Модификация гидроксипропилметилцеллюлозы и глицеринбикарбамата
Бафоев Абдухамид Хашим оглы
Докторант кафедры химической технологии Бухарского
государственного технического университета
Hydroxypropylmethylcellulose and Glycerinbicarbamate modification
Bafoyev Abduhamid Hoshim o‘g‘li
Doctoral student of the Department of Chemical Engineering, Bukhara State
Technical University
Annotatsiya: Ushbu maqolada gidroksipropilmetilseluloza (HPMC) va
glitserin bikarbonatning modifikatsiyalash jarayonlari o'rganiladi, ularning IQ
spektral va viskozimetrik tahlillari o'tkaziladi. HPMC asosida o'zgartirilgan
kompozitsiyalarni sintez qilish usullari, ularning fizik-kimyoviy xususiyatlari va
amaliy qo'llanilishi tahlil qilinadi.
Аннотация : В статье изучаются процессы модификации
гидроксипропилметилцеллюлозы (ГПМЦ) и бикарбоната глицерина,
проводятся их ИК-спектральный и вискозиметрический анализы.
Проанализированы методы синтеза модифицированных композиций на
основе ГПМЦ, их физико-химические свойства и практическое применение.
Abstract:
In
this
article,
the
modification
processes
of
hydroxypropylmethylcellulose (HPMC) and glycerol bicarbonate are studied, their
IR spectral and viscosimetric analyses are performed. Methods for synthesizing
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
240
modified compositions based on HPMC, their physicochemical properties and
practical applications are analyzed.
Kalit so'zlar: HPMC glitserin bikarbamat, gidroksipropil metil tsellyuloza,
modifikatsiyalangan polimer, sanoat texnologiyasi.
Ключевые
слова:
ГПМЦ,
бикарбамат
глицерина,
гидроксипропилметилцеллюлоза,
модифицированный
полимер,
промышленная технология.
Keywords: HPMC glycerin bicarbamate, hydroxypropyl methyl cellulose,
modified polymer, industrial technology.
Kirish
HPMC (Hidroksipropil metilseluloza) haqida ma'lumot
HPMC – suvda eruvchan, ionli tuzilishga ega bo‘lmagan selluloza
polimeridir. Uning tarkibidagi gidroksil guruhlari, metoksi va gidroksipropil
guruhlari bilan almashtirilgan HPMC 2%–5% konsentratsiyada bog‘lovchi sifatida
ishlatiladi, lekin ko‘pincha tabletka qoplama polimeri sifatida qo‘llanadi.
Polimer zanjiri uzunligi, o‘lchami va shoxlanish darajasi uning eritmadagi
viskozligini belgilaydi. Odatda qoplama uchun past viskozli polimerlar kerak
bo‘ladi. Past viskozli polimerlardan foydalanganda, qoplama formulatsiyasidagi
qattiq modda tarkibi kamaygan suv miqdori bilan oshirilishi mumkin, bu esa
qoplanish jarayonini tezlashtiradi va samaradorligini oshiradi.
HPMC polimer xususiyatlariga ega:
Suvda eriydigan plyonka hosil qiladi.
Yopishqoq bo‘lmaganligi sababli ishlov berish oson.
Shaffof, mustahkam va egiluvchan plyonka hosil qiladi, bu esa tabletkalarni
himoya qiladi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
241
Tashqi ko‘rinishni yaxshilaydi va ishqalanishga chidamlilikni oshiradi.
Biroq, past viskozli HPMC plyonkalar kamroq mustahkamlikka ega bo‘ladi.
Yuqori viskozli HPMC esa mustahkam plyonka hosil qiladi, lekin bu plyonkalar
tabletkaga yopishadi va osongina ajralib ketishi mumkin. HPMC faqat o‘zi
ishlatilganda, tabletkaning o‘yma yuzalarini to‘ldirib yuborish xususiyatiga ega.
Shu sababli, uni boshqa polimerlar yoki plastifikatorlar bilan aralashtirish orqali
tabletka yuzasiga bog‘lanishini yaxshilash va to‘ldirish muammolarini oldini olish
mumkin.
HPMC turli darajadagi zarracha o‘lchami, viskozligi, molekulyar massasi va
metoksi hamda gidroksipropil guruhlarining almashinish darajalariga qarab
farqlanadi. Suvning polimerga kirib borishi dori ajralishiga ta’sir qiladi, shuning
uchun faqat gidroksipropil guruh va almashinish darajasi emas, balki almashinish
ham dori ajralishiga va eruvchanligiga ta’sir ko‘rsatadi [1].
Geterogenlik polimerning hosil bo’lish tezligiga ta’sir qiladi, chunki
almashinish guruhlari o‘rtasidagi gidrofob ta’sirlar dori yuzasiga o‘zgarish kiritishi
mumkin [2]. Almashinish o‘zgarishi ishlab chiqarishdagi farqlarga olib kelishi
mumkin [3]. Suv bilan o‘zaro ta’sirlashganda, HPMC gidratlanib, qalinlashgan
yopishqoq qatlam hosil qiladi.
HPMC zarrachalarining o‘lchami tabletkaning qattiqligi va suvning kirib
borish jarayoni orqali dori yuzasi ajralishiga ta’sir qiladi. Kichik zarrachali HPMC
tabletkalarni mustahkam qiladi, chunki uning yuzasi katta va zarrachalararo
bog‘lanish kuchliroq bo‘ladi. Katta zarrachali HPMC esa eruvchanlikni oshiradi,
chunki ular orasida suv kirib borishi uchun bo‘shliqlar ko‘proq bo‘ladi [4].
Dori ajralish mexanizmi HPMC zarrachalarining o‘lchamiga bog‘liq:
Katta zarrachalar – parchalanish orqali ajralish.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
242
O‘rta zarrachalar – diffuziya orqali ajralish.
Biroq, katta zarrachalarning tez eruvchanligi yuqori konsentratsiya tufayli
muvozanatlashadi, chunki ko‘proq polimer zanjirlari mavjud bo‘lib, suv kirib
borishi uchun joy qoldirmaydi. HPMC matritsalaridan dori ajralish tezligi
dori/HPMC nisbati, dori eruvchanligi, siqish kuchi va HPMC viskozlik darajasiga
bog‘liq. Past viskoziteli HPMC siqish kuchiga sezgirroq bo‘lib, asosan eroziya
asosida ajralishi mumkin, yuqori viskoziteli HPMC esa asosan diffuziya asosida
dori ajralishini ta’minlaydi [5].
HPMC ning mexanik xususiyatlari uning funktsional xususiyatlariga ham
ta’sir qiladi. Rowe tadqiqotiga ko‘ra, agar bog‘lovchining substrat yuzasida
tarqalish koeffitsiyenti musbat bo‘lsa, zich granula hosil bo‘ladi, agar manfiy
bo‘lsa, teshikli granula hosil bo‘ladi.
Shuningdek, gidroksipropilsellyuloza (HPMC) ham keng qo‘llaniladigan
bog‘lovchilardan biridir [6]. HPMC ion bo‘lmagan, suvda eruvchan va pHga sezgir
bo‘lmagan tsellyuloza efiri bo‘lib, yuqori darajadagi almashtirishlar tufayli
termoplastik xususiyatga ega va boshqa suvda eruvchan sellyuloza efirlariga
qaraganda kamroq gigroskopikdir. HPMC yaxshi plyonka hosil qilish xususiyatiga
ega .
Gidroksipropilmetilsellyuloza (HPMC) asosidagi plyonkalar
Gidroksipropil metil tsellyuloza [7] Dow Chemical Co. (Midland, MI)
tomonidan taqdim etilgan. HPMC yuqori plyonka hosil qilish xususiyatlari va
gidrofob materiallar bilan yaxshi mos kelishi sababli plyonka hosil qiluvchi agent
sifatida tanlangan. Uch xil o‘lchamdagi oziq-ovqat darajasidagi o‘zgartirilmagan
mikrokristall sellyuloza (MCC) va lipid bilan qoplangan (LC)-MCC
nanoparchalari FMC Biopolymers (Princeton, NJ) tomonidan taqdim etilgan.
HPMC plyonka eritmasi
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
243
HPMC ning asosiy xususiyatlaridan biri shundaki, u past konsentratsiyada
ham yuqori viskozlikka ega ega. Shu sababli, plyonka hosil qilish eritmalarining
yetarli viskozitesini ta’minlash uchun atigi 3% kerak bo‘ldi.
Nazorat plyonkasi quyidagi usulda tayyorlandi:
HPMC distillangan suvda eritildi. Issiq sovuq texnikasi qo‘llanildi: kukun
avval umumiy suv hajmining 1/5 dan 1/3 gacha bo‘lgan qismida aralashtirildi va
90°C dan yuqori haroratda to‘liq gidratlanmaguncha qizdirildi. Keyin qolgani
sovuq suv sifatida qo‘shilib, dispersiya harorati pasaytirildi. 70°C haroratga
yetgach, HPMC to‘liq suvda erib ketdi.
HPMC/MCC kompozit plyonka eritmasi MCC namunalar 8% li suvli
suspenziya shaklida taqdim etildi. HPMC ushbu suspenziyaga aralashtirilib,
quritilgan plyonkalarda HPMC/MCC nisbatlarini quyidagicha hosil qildi: 3:0.08,
3:0.4, 3:0.8. Barcha eritmalarda HPMC/suv nisbati 3:97 edi. Ushbu eritmalar
Polytron 3000 [8] homogenizatori yordamida 10000 rpm tezlikda 20 daqiqa
davomida homogenizatsiya qilindi.
HPMC ning past sirt energiyasi tufayli turli miqdordagi gidrofob
nanoparchalarni o‘z ichiga olishi mumkin, bu esa barcha formulalar uchun plyonka
hosil qilish imkonini beradi. Plyonka eritmalarida mikro pufakchalar hosil
bo‘lishining oldini olish uchun vakuum qo‘llanildi. Plyonkalar quyidagicha
tayyorlandi: 30 × 30 sm shisha quyish plitalari [9] bilan yopildi. Eritmalar 1.15 mm
qalinlikda quyildi. 24 soat davomida xona haroratida quritiladi. Quritilgandan
so‘ng, plyonkalar qoplamadan ajratiladi. Plyonka qalinligi 0.001 mm aniqlikda
mikrometr yordamida beshta nuqtada (markaz va to‘rtta burchak) o‘lchandi.
Zarralar hajmini tahlil qilish Eritmadagi nanoparchalar hajmi dynamic light
scattering (DLS) usuli bilan Malvern Zetasizer 10 yordamida o‘lchandi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
244
Scanning Electron Microscopy (SEM) yordamida MCC nanoparchalarining
plyonkalardagi morfologiyasi tahlil qilindi va ularning diametri aniqlandi.
Suv bug‘ining o‘tuvchanligini (WVP) aniqlash.
Suv bug‘ining o‘tuvchanligi (WVP) ASTM E96-80 standarti bo‘yicha
gravimetrik modifikatsiyalangan idish usuli yordamida o‘lchandi[10]. Tajribalar
25.3 ± 0.8°C haroratda fan va motorlar bilan ishlaydigan maxsus kabinetlarda
o‘tkazildi. Havo tezligi 500 ft/min (152 m/min) bo‘lib, kabinet ichida bir xil nisbiy
namlik (RH) saqlanishini ta’minladi. Test idishlari polimetil metakrilat (Plexiglas)
dan tayyorlangan. Har bir idishning pastki qismiga deionizatsiya qilingan suv
qo‘yilib, plyonkalar yuqori namlik (RH) muhiti ga ta’sir qilish uchun joylashtirildi.
Har bir film kamida 8 ta test idishiga joylashtirildi, har bir idishning 2 soatdan ortiq
vaqt oralig‘ida 8 marta o‘lchovi olindi. Har bir tajriba uchun plyonka ostidagi
nisbiy namlik va to‘g‘rilangan WVP hisoblandi[11].
Mexanik xususiyatlarini o‘lchash. Quritilgan plyonkalar 15 mm kenglikdagi,
100 mm uzunlikdagi rektangular o‘rtacha kesimga ega qilib kesildi. Har bir uch
qismi 25 mm × 35 mm kvadrat shaklida bo‘ldi.
Odatda, oqsillar va polisaxaridlar strukturaviy matritsa sifatida yaxshi
mexanik xususiyatlarga ega va gaz, aroma hamda lipidlar uchun mukammal to‘siq
bo‘lib xizmat qiladi. Ammo ular suv bug‘i o‘tuvchanligi jihatidan past
samaradorlikka ega. Aksincha, gidrofob moddalarning namlik to‘siqlari kuchli,
lekin ular mo‘rt plyonkalar hosil qiladi [13]. Shu sababli, ushbu moddalarning
kombinatsiyasi orqali mexanik mustahkamlik va past o'tuvchanlik xususiyatlariga
ega kompozit plyonkalar ishlab chiqilgan.
Gidroksipropil metil sellyuloza (HPMC) asosidagi yaroqli plyonkalar haqida
ko‘plab ilmiy manbalarda ma’lumotlar keltirilgan [14]. HPMC plyonkalari
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
245
o‘rtacha mexanik mustahkamlikka ega, yog‘ va yog‘ tarkibli moddalar ta’siriga
chidamli, qovushqoqlik xususiyatlariga ega, shaffof, hidsiz va ta’msiz [15].
Biroq, HPMC plyonkalarining suv sezgirligi ularning sanoat darajasida
qo‘llanilishiga to‘sqinlik qiladi. Shu sababli, gidrofob moddalarni HPMC
matritsasiga qo‘shish orqali ushbu plyonkalarni yaxshilash bo‘yicha tadqiqotlar
olib borilgan.
Turli lipid turlari va miqdorining ta’siri o‘rganilgan. Masalan, apelsinlarga
HPMC-lipid qoplama ishlatilganda asal mumi eng past vazn yo‘qotish natijasini
bergan [16]. Shuningdek, yuzaga chiqish vositalari (surtactants) va choy daraxti
efir moyi qo‘shish orqali HPMC plyonkalarining xususiyatlari yaxshilangani
aniqlangan [17]. Biroq, bugungi kunda yuqori o‘tuvchanlik va past mexanik
mustahkamlik kabi muammolar hamon dolzarb bo‘lib qolmoqda. Bu muammolarni
hal qilish yo‘nalishlaridan biri sellyuloza tolalarini mustahkamlovchi element
sifatida qo‘llash hisoblanadi. Bir qancha tadqiqotlarda sellyuloza tolalarining
plyonkaga mustahkamlik berishi qayd etilgan [18]. Biroq, ko‘pgina olimlar
sellyulozaning suvni o‘ziga singdirish xususiyati tufayli ushbu yondashuv
cheklanganligini ta’kidlaganlar. Oldingi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, 500 nm
gacha
kichraytirilgan
sellyuloza
tolalari
plyonkaning
tortish
kuchiga
bardoshliligini ikki barobar oshirgan, lekin suv bug‘i o‘tuvchanligini yaxshilay
olmagan [19]. Ushbu ishning maqsadi HPMC plyonkasining suvga chidamliligini
oshirish uchun lipid bilan qoplangan MCC (mikrokristall tsellyuloza)
to‘ldirgichlarining ta’sirini o‘rganishdir. Shuningdek, lipid bilan qoplanmagan
MCC bilan taqqoslab, ushbu kompozit plyonkalar to‘liq tavsiflanadi.
Sintez qism:
Glitsirin:
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
246
Kimyoviy formulasi: C₃H₈O₃
Molekulyar massasi: 92.09 g/mol
Tuzilishi: Uchta gidroksil (-OH) guruhi bor, shuning uchun u uchatomli spirt
hisoblanadi.
Glitserinning fizik xossalari: Rangsiz, shaffof va yopishqoq shirin tamli
suyuqlik, oziq-ovqat sanoatida qo‘llaniladi. Qaynash harorati: ~290 °C. Erish
harorati: ~17.8 °C
Reaksiya uchun olingan glitsirinning IQ spektordagi ko’rinishi.
Glitsirin tarkibida O-H guruxi uchun valent tebranish soxasi 3317.56 sm
-1
, da N-
H bog’ining tebranishi 3317.56sm
-1
, C-H bog’ning tebranishi 2933.73 dan
1417.68 cm
-1
gacha, 1107.14 va 1033.85 cm
-1
C-O funksional guruxiga mos
tebranishni ifodalaydi 993.34, 923.90, 825.54 cm
-1
C-H funksional guruhlari
borligini ko’rsatadi
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
247
Karbamid (Mochevina) haqida umumiy ma'lumot
Karbamid molekulasi bitta karbonil (C=O) guruhi va ikkita amin (NH₂)
guruhidan iborat. Karbamidning fizik xossalari. Rangsiz, kristall modda. Suvda
yaxshi va organik erituvchilarda yomon eriydi. Suvda eritilganda yoki
qizdirilganda ammiak gazi ajralib chiqadi.
Reaksiya uchun olingan karbamidning IQ spektor dagi ko’rinishi.
Buyerda 3431.36 cm
-1
O-H bog’ining tebranishini, 3324.42 cm
-1
N-H
bog’lari o’rtasidagi tebranishni, 1676.14 cm
-1
C=O bo’g’lari o’rtasidagi
tebranishni, 1591.27 cm
-1
va 1462.04 cm
-1
C=C funksional guruxlariga mos
tebranishni, 786.96 cm
-1
va 715.59 cm
-1
funksional guruxlariga mos tebranishni
ko’rsatadi
Tajriba qismi: Glitsirin bikarbamat sintezi:
184 gramm glitsirin bilan 260 gramm karbamit o’lchab olindi, so’ngra
glitsirin isitgichda biroz qizdirib harorat 130 ºC ga borganda karbamit oz-ozdan
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
248
qo’shildi va aralashtirgich bilan aralashtirib turgan holda reaksiya harorat 160 ºC
ga qadar ko’tarildi va ammiak gazi ajrala boshladi bu reaksiya 5 soat davomida olib
borildi. Jarayon natijasida och sariq rangli quyuq mudda glitsirin bikarbamat hosil
bo‘ldi.
Hosil bo’lgan glitsirinbikarbamatning IQ spektordagi ko’rinishi
Buyerda 3342.64 cm
-1
O-H va N-H orasidagi tebranishni, 2877.79 cm
-1
C-H orasidagi bog’larni tebranishini 2162.20 cm
-1
C-N bog’lari orasidagi
tebranishni, 1726.29 cm
-1
C-O orasidagi bog’ tebranishini, 1660.71 cm
-1
va
1614.42 cm
-1
C-C orasidagi bog’ning tebranishini ko’rsatadi.
Uning IQ analiz tahlili asosida taxminiy formulasi quydagicha bo‘ladi
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
249
HPMC (gidroksipropilmetilseluloza) eritmasini tayyorlash: 150 ºC suvda 50
ºC haroratda 10 gram HPMC oz-ozdan solinib aralashtirgich yordamida
aralashtirib
turildi
va
6.25%
li
oq
quyuq
eritma
olindi.
Gidroksipropilmetilselulozaning glitsirinbikarbamat bilan modifikatsiyasini
tayyorlash. 160 gramm HPMC eritmasi qizddirilib 3gramm glitsirin bi karbamat
qo’shildi harorat 100 ºC gacha ko’tarildi va aralashtirgich yordamida aralashtirib
turildi jarayon 4 soat davomida olib borildi. Jarayon so’ngida sariq rezinasimon
modda HPMC va GB hosilasi olindi. Olingan modda quritgich pechida ikki soat
davomida quritildi.
Jarayonning kimyoviy reaksiyadagi ko’rinishi:
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
250
Hosil bo’lgan gidroksipropilmetilselulozaning glitsirinbikarbamat bilan
hosilasining
viskozimetrik tahlil natijalari.
Hosil bo’lgan gidroksipropilmetilselulozaning glitsirinbikarbamat bilan
hosilasining
IQ spektordagi ko’rinishi.
Buyerda 3369.64 cm
-1
O-H orasidagi bog’larning tebranishini, 1454.33 cm
-1
CH2 va CH3 funksional guruhlari orasidagi tebranishni, 1047.35 cm
-1
C-O
Modda
0
0.1% li
0.0
0.05% li
0.0
0.025% li
0.0
0.0125 % li
HP
HPMC
9:59
4:17
2:44
2: 04
G GB-
HPMC
12:48
6:33
4:26
2: 58
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
251
orasidagi bog’ning tebranishini 3369.64 cm
-1
N-H bog’ning orasidagi tebranishni
ko’rsatadi.
Xulosa:
Gidroksipropil metilselulozaning (HPMC) glitserin bikarbamat bilan
modifikatsiyasi natijasida hosil bo‘lgan yangi kompozitsion materiallar fizik-
kimyoviy xususiyatlari jihatidan tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki,
glitserin bikarbamatning qo‘shilishi HPMC asosidagi plyonkalarning mexanik
mustahkamligini oshirish bilan birga, ularning elastikligi va namga chidamliligini
yaxshilaydi. Shuningdek, modifikatsiyalangan HPMC ning sirt faolligi va
biodegradatsiya xususiyatlari optimallashtirilgan bo‘lib, uni qurilish, farmatsevtika
va qadoqlash sanoatida qo‘llash va shu bilan birga bazalt ponellari uchun qoplam
sifatida foydalanish taklif etildi imkoniyatlarini kengaytiradi.
Adabiyotlar sharhi:
1. Villalobos, R.; Chanona, J.; Hernandez, P.; Gutierrez, G.; Chiralt, A. Gloss
and transparency of hydroxypropyl methyl cellulose films containing surfactants
as affected by their microstructure. Food Hydrocolloids 2005, 19, 53–61.
2. Villalobos, R.; Hernandez-Munoz, P.; Chiralt, A. Effect of surfac- ~ tants
on water sorption and barrier properties of hydroxypropylmethylcellulose films.
Food Hydrocolloids 2006, 20, 502–509.
3. Sanchez-Gonzalez, L.; Vargas, M.; Gonzalez-Martı´nez, C.; Chiralt, A.;
Chafer,
M.
Characterization
of
edible
films
based
on
hydroxypropylmethylcellulose and tea tree essential oil. Food Hydrocolloids 2009,
1–8
4.Teixeira, E. de M.; Pasquini, D.; Curvelo, A. A. S.; Corradini, E.; Belgacem,
M. N.; Dufresne, A. Cassava bagasse cellulose nanofibrils reinforced thermoplastic
cassava starch. Carbohydr. Polym. 2009, doi: 10 1016/I carbpol 2009 04 034.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
252
5. Freire, C. S. R.; Silvestre, A. J. D.; Pascoal-Neto, C.; Gandini, A.; Martin,
L.; Mondragon, I. Composite based on acylated cellulose fibers and low-density
polyethylene: effect of the fiber content, degree of substitution and fatty acid chain
length on final properties. Compos. Sci. Technol. 2008, 68, 3358–3364
6.Angles, M. N.; Dufresne, A. Plasticized starch/tunicin whisker
nanocomposites. 1. Structural analysis. Macromolecules 2000, 33, 8344–8353
7. Dufresne, A.; Dupeyre, D.; Vignon, M. R. Cellulose microfibrils from
potato tuber cells: processing and characterization of starchcellulose microfibril
composites. J. Appl. Polym. Sci. 2000, 76, 2080– 2092.
8. Favier, V.; Cavaille, J. Y.; Canova, G. R.; Shrivastava, S. C. Mechanical
percolation in cellulose whisker nanocomposites. Polym. Eng. Sci. 1995, 37 (10),
1732–1739.
9. Krochta, J. M.; Mulder-Johnston, C. Edible and biodegradable polymer
films: challenges and opportunities. Food Technol. 1997, 51, 61–74
10. Perez-Gago, M. B.; Rojas, C.; del Rio, M. A. Effect of lipid type and
amount of edible hydroxypropyl methylcellulose-lipid composite coatings used to
protect postharvest quality of mandarins cv. Fortune. J. Food Sci. 2002, 67 (8),
2903–2910
11.Villalobos, R.; Chanona, J.; Hernandez, P.; Gutierrez, G.; Chiralt, A. Gloss
and transparency of hydroxypropyl methyl cellulose films containing surfactants
as affected by their microstructure. Food Hydrocolloids 2005, 19, 53–61
12. Villalobos, R.; Hernandez-Munoz, P.; Chiralt, A. Effect of surfac- ~ tants
on water sorption and barrier properties of hydroxypropylmethylcellulose films.
Food Hydrocolloids 2006, 20, 502–509
13. Sanchez-Gonzalez, L.; Vargas, M.; Gonzalez-Martı´nez, C.; Chiralt, A.;
Chafer,
M.
Characterization
of
edible
films
based
on
hydroxypropylmethylcellulose and tea tree essential oil. Food Hydrocolloids 2009,
1–8
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-44_ Том-1_ Май-2025
253
14. Teixeira, E. de M.; Pasquini, D.; Curvelo, A. A. S.; Corradini, E.;
Belgacem, M. N.; Dufresne, A. Cassava bagasse cellulose nanofibrils reinforced
thermoplastic cassava starch. Carbohydr. Polym. 2009, doi: 10 1016/I carbpol 2009
04 034
15. Freire, C. S. R.; Silvestre, A. J. D.; Pascoal-Neto, C.; Gandini, A.; Martin,
L.; Mondragon, I. Composite based on acylated cellulose fibers and low-density
polyethylene: effect of the fiber content, degree of substitution and fatty acid chain
length on final properties. Compos. Sci. Technol. 2008, 68, 3358–3364
16. Angles, M. N.; Dufresne, A. Plasticized starch/tunicin whisker
nanocomposites. Structural analysis. Macromolecules 2000, 33, 8344–8353
17. Dufresne, A.; Dupeyre, D.; Vignon, M. R. Cellulose microfibrils from
potato tuber cells: processing and characterization of starchcellulose microfibril
composites. J. Appl. Polym. Sci. 2000, 76, 2080– 2092
18. Favier, V.; Cavaille, J. Y.; Canova, G. R.; Shrivastava, S. C. Mechanical
percolation in cellulose whisker nanocomposites. Polym. Eng. Sci. 1995, 37 (10),
1732–1739.
19. Dogan, N.; McHugh, T. H. Effects of microcrystalline cellulose on
functional properties of hydroxypropyl methyl cellulose microcomposite films. J.
Food Sci. 2007, 72 (1), E16–E
