Overbal tilni idrok etishda pragmatik kompetensiya

CC BY f
93-94
0
0
Поделиться
Мухаммадов, Д. (2022). Overbal tilni idrok etishda pragmatik kompetensiya. Перспективы внедрения зарубежных инновационных идей и технологий в преподавании иностранных языков в новом Узбекистане, 1(1), 93–94. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/technologies-language-teaching/article/view/30464
Дониёр Мухаммадов, Узбекский государственный университет мировых языков
студент 1 курса
Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

Imo-ishora,  Mimika,  Pantomimika,Exologik, ya‘ni aks  sado,  Signifikatsiya, Daktilogik (barmoq nutqi). Inson er yuzasidan hayot va faoliyat ko΄rsatish davrining dastlabki pallasida asosiy nutq turi sifatida imo-ishora alohida ahamiyat kasb etgan. SHuning  uchun  etnik  stereotiplar asosida muayyan  kechinmalarni,  ma‘lum axborotlarni shaxslararo  munosabat  jarayonida  uzatish  va qabul  qilishda ifodalanuvchi  tovushsiz,  lekin  ma‘noli,  mazmunli  nutq  turi  imo-ishorali  nutq deyiladi.  Masalan,  o ΄zbeklarda  fikrni  tasdiqlash old  tomonga  bosh  siltash bilanifodalansa, xuddi shu ma‘noni bulg΄ orlarda boshni sarak-sarak qilish anglatib keladi. Bir xalqda sanash boshmoldoqdan boshlansa, boshqasida jimjiloqdan, birisida barmoqlar bukilsa, ikkinchisida unday qilinmaydi. Aksariyat hollarda imo-ishora his-tuyg ΄usiz namoyon bo ΄ladi va shaxslararo munosabatning tub ma‘nodagi ham quroli, ham vositasi funksiyasini bajarib kelgan. Lekin uni his-tuyg ΄usiz deb nomlash ham ilmiy amaliy qiymatini pasayishiga olib keladi, bu holat uning ijtimoiy funksiyani o ΄zida  aks  ettiradi, shaxslararo  munosabat  mag ΄zini  tashkil  etib kelgan, ba‘zida hozirgi zamonda ham undan keng ko ΄lamda foydalaniladi.


background image

93

OVERBAL TILNI IDROK ETISHDA PRAGMATIK KOMPETENSIYA.

Muxammadov Doniyor Saydolim o‘g‘li

O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti 1-kurs talabasi,

Imo-ishora, Mimika, Pantomimika,Exologik, ya‘ni aks sado, Signifikatsiya,
Daktilogik (barmoq nutqi). Inson er yuzasidan hayot va faoliyat ko

=

rsatish davrining

dastlabki pallasida asosiy nutq turi sifatida imo-ishora alohida ahamiyat kasb etgan.
SHuning uchun etnik stereotiplar asosida muayyan kechinmalarni, ma‘lum
axborotlarni shaxslararo munosabat jarayonida uzatish va qabul qilishda
ifodalanuvchi tovushsiz, lekin ma‘noli, mazmunli nutq turi imo-ishorali nutq
deyiladi. Masalan, o

=

zbeklarda fikrni tasdiqlash old tomonga bosh siltash

bilanifodalansa, xuddi shu ma‘noni bulg

=

orlarda boshni sarak-sarak qilish anglatib

keladi. Bir xalqda sanash boshmoldoqdan boshlansa, boshqasida jimjiloqdan, birisida
barmoqlar bukilsa, ikkinchisida unday qilinmaydi. Aksariyat hollarda imo-ishora his-
tuyg

=

usiz namoyon bo

=

ladi va shaxslararo munosabatning tub ma‘nodagi ham quroli,

ham vositasi funksiyasini bajarib kelgan. Lekin uni his-tuyg

=

usiz deb nomlash ham

ilmiy-amaliy qiymatini pasayishiga olib keladi, bu holat uning ijtimoiy funksiyani
o

=

zida aks ettiradi, shaxslararo munosabat mag

=

zini tashkil etib kelgan, ba‘zida

hozirgi zamonda ham undan keng ko

=

lamda foydalaniladi.

YUz harakatlari (fizionomiya) yordamida insonni inson tomonidan idrok qilish,
o

=

zgalar fikriga javob qaytarish, tana a‘zolari rangining o

=

zgarishi hisobiga

haxslararo munosabatga kirishishda namoyon bo

=

luvchi noverbal nutqturiga mimika

deyiladi.Tilshunoslikdapragmatik kompetensiya - bu kontekstga mos ravishda tildan
samarali foydalanish qobiliyatidir. Pragmatik kompetensiya ko'proq umumiy
kommunikativ kompetentsiyaning asosiy yo'nalishi hisoblanadi. Ushbu atama 1983
yilda sotsiolingvist Jenni Tomas tomonidan kiritilgan Amaliy tilshunoslikmaqola,
"Madaniyatlararo pragmatik muvaffaqiyatsizlik, unda u" ma'lum bir maqsadga
erishish va tilni kontekstda tushunish uchun tildan samarali foydalanish qobiliyati
"deb ta'riflagan. "Pragmatik kompetentsiya ... deganda ma'lum bir illyuziyalarni
amalga oshirish uchun ma'lum bir tilda mavjud bo'lgan lingvistik resurslarni bilish,
nutq harakatlarining ketma-ket jihatlarini bilish va nihoyat, ma'lum bir tilning
lingvistik resurslaridan tegishli kontekstli foydalanishni bilish tushuniladi. " "Amaliy
vakolat vakolatiga ko'ra, nutqning:"Nega bunday shovqin qilyapsiz?kimdir
to'xtashini so'raydi yoki qiziqish bilan chinakam savol beradi yoki ming'irlaydi sotto
voce izoh. "
"Tarkibini bilishning ahamiyati yo'q: 'Bu qutichani ko'tara olasizmi?agar siz
ma'ruzachi sizning qanchalik kuchli ekanligingizni (savol) yoki sizning
katakchangizni (so'rovingizni) ko'chirishingizni xohlash-qilmasligini hal qila
olmasangiz.

"Pragmatik kompetensiyasiz grammatik qobiliyatga ega bo'lish mumkin. Tom
Sharpening" Amp Stuff "romanidagi maktab o'quvchisi aytilganlarning barchasini


background image

94

tom ma'noda oladi; yangi bargni topshirishni so'rashganda, u maktab direktorining
kameliyalarini qazib oladi. tildan foydalanish tilning o'zi bilganidan farq qiladi,
pragmatik

kompetentsiya

lingvistik

kompetentsiya

emas.Grammatik

kompetensiyaning tavsifi ma'ruzachi buni qanday bilishini tushuntiradi.Nega bunday
shovqin chiqaryapsan?bu mumkin bo'lgan inglizcha jumladir - Nega bunday shovqin
chiqaryapsan?emas

Mediata'limdan ko'zlangan asosiy maqsad mediasavodxonlikni shakllantirishdir.

Boisi savodxonlikning aynan shu turi insonga axboriy maydonda televideniye, radio,
video, kinematograf, matbuot, internet, mediamadaniyatning tilini tushunishga,

International scientific-practical conference on the topic of "Problems and
perspectives of modern technology in teaching foreign languages"

axborotlarni tahlil etish yo'li bilan qabul etishga, axborotlardan faol foydalanishga
yordam beradi. Mediasavodxon odam sotsiomadaniy, siyosiy konteksdagi medianing
faoliyatini tahlil etish, baho berish qobiliyatga ega bo'ladi.

Xo'sh, mediata'lim madaniyatlararo kommunikatsiya konteksida, xususan, fan, ta'lim
va madaniyatlararo kommunikatsiya jarayonlarida xavfsizlikni ta'minlashda qanday
o'rin tutadi?

Bugun insoniyat uning ma'naviyati, badiiy-estetik didi, ijtimoiy va intellektual
qadriyatlari va qiziqishlariga ta'sir etuvchi katta miqdordagi axboriy oqimga duch
kelmoqda. Mediadagi axborot har bir millat, madaniyatning o'ziga xos tafakkuri va
taraqqiyotini, dunyoni idrok etish shaklini namoyon etadi. Bir paytning o'zida media
madaniyat tashuvchi vosita sifatida atrof-olamni noadekvat qabul qilish,
kommunikativ xatoliklar va madaniyatlararo tushunmovchiliklarga yo'l qo'yish,
kelgusida o'zaro konfliktlarga olib kelishi mumkin bo'lgan noturg'un vaziyatlarni
yuzaga keltirishi mumkin.

Noverbal muloqot va xulq-atvor to’g’risidagi ilmiy izlanishlar 1872 yilda Charlz

Darvinning “Insonlar va hayvonlarda emotsiyalar ifodasi” nomli asarining nashriyoti
bilan boshlandi. O’sha vaqtdan buyon, so’zlarsiz muloqot va xatti- harakatlarning
turlari, ta’siri va ularning ifoda etilishi bo’yicha ko’plab tadqiqotlar olib borildi.

Ushbu ishoralarning sezilarli darajada o’ta kichikligi bois biz ulardan ongli ravishda
xabardor bo’lmaymiz. Biroq, tadqiqotlar noverbal muloqotning to’qqiz turini, shu
jumladan noverbal belgi va xatti-harakatlarni aniqladi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1.

Палуанова, Х. Д. "Инглиз, ўзбек, рус ва қорақалпоқ тилларида экологик
терминларнинг деривацион-семантик принциплари. Филол. ф. док......
дис." (2016).

2.

Палуанова, Халифа Дарибаевна. "Изучение экологических единиц в
английском языке." (2016): 72-72.

Библиографические ссылки

Палуанова, Х. Д. "Инглиз, ўзбек, рус ва қорақалпоқ тилларида экологик терминларнинг деривацион-семантик принциплари. Филол. ф. док...... дис." (2016).

Палуанова, Халифа Дарибаевна. "Изучение экологических единиц в английском языке." (2016): 72-72.

inLibrary — это научная электронная библиотека inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана АСТ - Архитектура, строительство, транспорт Open Journal System - Престиж вашего журнала в международных базах данных inDesigner - Разработка сайта - создание сайтов под ключ в веб студии Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil - ilmiy elektron jurnali yuridik va jismoniy shaxslarning in-Academy - Innovative Academy RSC MENC LEGIS - Адвокатское бюро SPORT-SCIENCE - Актуальные проблемы спортивной науки GLOTEC - Внедрение цифровых технологий в организации MuviPoisk - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Мультибрендовый онлайн шоп METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды SMARTY - Увеличение продаж вашей компании ELECARS - Электромобили в Ташкенте, Узбекистане CHINA MOTORS - Купи автомобиль своей мечты! PROKAT24 - Прокат и аренда строительных инструментов