Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
50-son_1-to’plam_Avgust -2025
16
ISSN:3030-3621
IJTIMOIY XODIMLARDA TOLERATLIK KOMPITENTLIGINI
OSHIRISH MEXANIZMLAR
Komilova Dilshoda Ulug’bek qizi
Namangan Davlat Universiteti ijtimoiy
ish yo’nalishi 3-bosqich talabasi
Ilmiy rahbar:
Rahmatova Hayrihon
Pedagogika fanlari doktori
Ergashev Ixtiyor
Ijtimoiy ish fanlari oʻqituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada ijtimoiy xodimlar faoliyatida tolerantlik
kompetentligini rivojlantirish masalalari o‘rganiladi. Jamiyatda turli ijtimoiy guruhlar,
etnik va diniy qatlamlar o‘rtasidagi o‘zaro hurmat va bag‘rikenglikni ta’minlashda
ijtimoiy xodimlarning o‘rni beqiyosdir. Tadqiqotda tolerantlik kompetentligining
mazmuni, tarkibiy qismlari, uni shakllantiruvchi psixologik-pedagogik va amaliy
mexanizmlar tahlil qilingan. Xususan, kasbiy tayyorgarlik, empatiya, kommunikativ
ko‘nikmalar, madaniyatlararo muloqot tajribasi kabi omillar tolerantlikni
shakllantirishda muhim rol o‘ynashi isbotlangan. Maqolada xorijiy va mahalliy
tajribalar asosida tolerantlik kompetentligini rivojlantirishga qaratilgan treninglar,
modulli ta’lim yondashuvlari hamda reflektiv tahlil usullari taklif etiladi. Xulosa
o‘rnida, ijtimoiy xizmat sifati va jamiyat barqarorligi ijtimoiy xodimlar tolerantligining
yuksak darajada bo‘lishi bilan bevosita bog‘liqligi asoslanadi.
Kalit so‘zlar:
Tolerantlik, kompetentlik, ijtimoiy xodim, kasbiy malaka,
kommunikatsiya, empatiya, madaniyatlararo muloqot, trening, refleksiya, pedagogik
yondashuv, psixologik tayyorgarlik, axloqiy qadriyatlar, kasbiy etika, inson huquqlari,
barqaror rivojlanish.
Kirish
Bugungi globallashuv jarayonlari, madaniy xilma-xillikning ortishi va
migratsion oqimlarning kuchayishi natijasida turli ijtimoiy guruhlar o‘rtasida o‘zaro
anglashuv, hurmat va bag‘rikenglikni qaror toptirish masalasi dolzarb ahamiyat kasb
etmoqda. Ayniqsa, ijtimoiy himoya, ijtimoiy xizmat va fuqarolar bilan bevosita
ishlovchi mutaxassislar – ijtimoiy xodimlar uchun tolerantlik kompetentligining yuqori
darajada shakllangan bo‘lishi zarurdir. Bu kompetentlik nafaqat kasbiy faoliyat
samaradorligini oshiradi, balki jamiyatda ijtimoiy barqarorlik, tinchlik va totuvlikni
ta’minlashda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi.
Tolerantlik – bu shunchaki bag‘rikenglik emas, balki boshqacha fikr,
dunyoqarash, madaniyat, e’tiqod va turmush tarzini hurmat qilish, ularni qabul qilish
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
50-son_1-to’plam_Avgust -2025
17
ISSN:3030-3621
va ular bilan hamkorlikda ishlashga tayyorlik demakdir. UNESCO tomonidan
tolerantlik "inson huquqlari, xilma-xillik va erkinlikka hurmat asosida boshqalarni
anglash va qabul qilish" deb ta’riflangan. Shunday ekan, tolerantlik kompetentligini
rivojlantirish ijtimoiy xodimlarning kasbiy etikasi, muloqot madaniyati va
insonparvarlik tamoyillarini chuqur egallashini talab etadi.
O‘zbekiston Respublikasida ham ijtimoiy xizmat sohasi tobora rivojlanib
bormoqda. 2021-yilda Prezident farmoni bilan qabul qilingan "Ijtimoiy xizmatlar
tizimini tubdan takomillashtirish" konsepsiyasi asosida ijtimoiy soha xodimlarining
kasbiy tayyorgarligi va mahoratini oshirish bo‘yicha aniq vazifalar belgilangan. Shu
bilan birga, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ijtimoiy himoya
milliy agentligi tomonidan ishlab chiqilayotgan dastur va modullar orqali xodimlarning
psixologik, axloqiy, kommunikativ kompetensiyalari, xususan tolerantlik darajasi ham
baholanmoqda.
Mazkur
tadqiqotda
ijtimoiy
xodimlarda
tolerantlik
kompetentligini
shakllantirish va rivojlantirishga xizmat qiluvchi mexanizmlar tizimli ravishda tahlil
qilinadi. Xususan, ta’lim jarayonida modulli o‘qitish yondashuvlari, empatik tinglash
va reflektiv metodikalar, hamda madaniyatlararo treninglar asosida tolerantlikni
oshirish imkoniyatlari o‘rganiladi.
Xorijiy mamlakatlar – Germaniya, Kanada, Shvetsiya va Janubiy Koreya
tajribalari bilan solishtirma tahlillar o‘tkazilib, mahalliy sharoitga mos innovatsion
yondashuvlar ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari asosida, ijtimoiy xizmat ko‘rsatish
tizimi samaradorligini oshirish, kasbiy faoliyatda insonparvarlik va bag‘rikenglik
mezonlarini mustahkamlash, shuningdek, ijtimoiy mojarolarni barvaqt bartaraf etish
uchun tizimli tavsiyalar ishlab chiqilishi nazarda tutiladi.
Ijtimoiy xodimlarda tolerantlik kompetentligini oshirish zamonaviy ijtimoiy
xizmatning asosiy ustunlaridan biri hisoblanadi. Bu esa, nafaqat mutaxassislarning
kasbiy salohiyatini, balki butun jamiyatda o‘zaro ishonch va hamjihatlik muhitini
shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Metodologiya
Ushbu tadqiqotda ijtimoiy xodimlarda tolerantlik kompetentligini oshirishga
xizmat qiluvchi omillarni aniqlash, ularning amaliy samaradorligini baholash hamda
mavjud yondashuvlarni takomillashtirish maqsad qilingan. Shu bois, izlanishda sifat
va miqdoriy tahlil uslublarining uyg‘unlashgan aralash metodologik yondashuvi
(mixed methods) qo‘llanildi.
Birinchi bosqichda,
mavjud nazariy asoslar
– ya’ni tolerantlik tushunchasining
mazmuni, uni kasbiy kompetentlik sifatida baholash mezonlari, xorijiy va mahalliy
tadqiqotlar tahlil qilindi. Xususan, UNESCO, UNDP, OECD hamda O‘zbekiston
Respublikasi Ijtimoiy himoya milliy agentligi tomonidan e’lon qilingan hujjatlar,
qonun hujjatlari va strategik konsepsiyalar asosiy manba sifatida o‘rganildi.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
50-son_1-to’plam_Avgust -2025
18
ISSN:3030-3621
Ikkinchi bosqichda,
empirik tadqiqot ishlari
olib borildi. Buning uchun Toshkent
shahri, Farg‘ona viloyati va Xorazm viloyatlarida faoliyat yuritayotgan 85 nafar
ijtimoiy xodim orasida anonim so‘rovnoma o‘tkazildi. So‘rovnomada xodimlarning
o‘zaro muloqot madaniyati, turli ijtimoiy guruhlarga nisbatan munosabati,
madaniyatlararo tajribasi, empatik tinglash ko‘nikmalari, kasbiy etika haqidagi
bilimlari o‘lchandi. So‘rovnoma asosida Likert shkalasiga tayangan 25 ta savoldan
iborat anketadan foydalanildi. Olingan natijalar SPSS dasturida tahlil qilinib,
tolerantlik kompetentligining darajasi past, o‘rtacha va yuqori bosqichlarda aniqlab
chiqildi.
Uchinchi bosqichda,
fokus-guruh intervyulari
o‘tkazildi. Har bir guruh 6−8 nafar
ijtimoiy xodimdan tashkil topgan bo‘lib, ular bilan chuqur suhbatlar o‘tkazildi.
Intervyular orqali ijtimoiy xodimlarning amaliy faoliyatida duch kelayotgan
madaniyatlararo muammolar, murosaga kelishdagi to‘siqlar va kasbiy etikaning
bajarilishi bo‘yicha amaliy misollar yig‘ildi. Bu yondashuv fenomenologik tahlilga
asoslanib, shaxsiy tajriba asosida tolerantlik kompetentligining qanday shakllanishi
aniqlashtirildi. Shuningdek,
eksperiment usuli
ham sinov tariqasida qo‘llanildi. Bir
guruh ijtimoiy xodimlarga 2 haftalik trening va mashg‘ulotlar tashkil etilib, ularda
madaniyatlararo muloqot, konfliktologiya, empatik tinglash, psixologik barqarorlik
kabi mavzular yoritildi. Trening oldi va keyingi baholash natijalari solishtirilib,
tolerantlik kompetentligining dinamik o‘zgarishi kuzatildi.
Metodologiyada
deskriptiv tahlil
,
korrelyatsion bog‘liqlik tahlili
hamda
tematik
kodlash
uslublari qo‘llanildi. Tadqiqot qatnashchilari ishtirokiga rozilik olindi va
barcha ma’lumotlar maxfiylik tamoyillariga rioya qilgan holda yig‘ildi.
Tadqiqot natijalari asosida tolerantlik kompetentligini shakllantirishga xizmat
qiluvchi quyidagi mexanizmlar samaradorligi baholandi:
Modulli o‘qitish dasturlari orqali o‘rgatish;
Reflektiv treninglar va amaliy mashg‘ulotlar;
Madaniyatlararo muloqotni targ‘ib qiluvchi o‘quv kurslari;
Empatiyani rivojlantirishga qaratilgan psixologik seminarlar;
Kasbiy etika asoslarini chuqurlashtiruvchi treninglar.
Ushbu metodologik yondashuvlar nafaqat mavjud holatni tahlil qilish, balki
ijtimoiy xodimlar malakasini oshirishga xizmat qiluvchi real taklif va tavsiyalar ishlab
chiqish imkonini berdi.
Natijalar
Tadqiqot davomida to‘plangan empirik ma’lumotlar asosida ijtimoiy xodimlarda
tolerantlik kompetentligining mavjud holati va uni rivojlantirish mexanizmlarining
samaradorligi baholandi. Quyidagi asosiy natijalar aniqlandi:
1.
Tolerantlik kompetentligining darajalari:
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
50-son_1-to’plam_Avgust -2025
19
ISSN:3030-3621
O‘tkazilgan so‘rovnoma natijalariga ko‘ra, ishtirok etgan 85 nafar ijtimoiy xodimning
28 foizida tolerantlik kompetentligining past darajasi, 52 foizida o‘rtacha darajasi, 20
foizida esa yuqori darajasi qayd etildi. Bu ko‘rsatkichlar tolerantlik bo‘yicha maxsus
tayyorgarlik mashg‘ulotlari ko‘pchilik uchun zarur ekanligini isbotladi.
2. Kasbiy ta’lim va treninglarning samarasi:
Tadqiqot doirasida tashkil etilgan ikki haftalik trening kurslarida ishtirok etgan
xodimlarda, dastlabki diagnostika va yakuniy baholash o‘rtasida sezilarli farq
kuzatildi. Tolerantlikka oid bilim va ko‘nikmalar baholanishida o‘rtacha ko‘rsatkich
18% ga oshdi. Ayniqsa, empatiya, madaniyatlararo muloqot va konfliktologiya
bo‘yicha sezilarli yutuqlar qayd etildi.
3. Kompetentlikka ta’sir etuvchi omillar:
Tahlil natijalariga ko‘ra, tolerantlik kompetentligining shakllanishiga quyidagi asosiy
omillar ijobiy ta’sir ko‘rsatadi:
Shaxsiy hayotiy tajriba va turli madaniy muhitda ishlash imkoniyati
Muntazam ravishda o‘tkaziladigan kasbiy rivojlanish kurslari
Kasbiy etika va kommunikatsiya bo‘yicha bilimlar
Psixologik barqarorlik va empatik tinglash ko‘nikmalari
4. Amaliy faoliyatdagi muammolar:
Fokus-guruh intervyulari jarayonida ijtimoiy xodimlar quyidagi muammolarni
ko‘rsatishdi:
Madaniy jihatdan turlicha bo‘lgan mijozlarga nisbatan kommunikativ to‘siqlar
Stressli vaziyatlarda sabr-toqat va murosaga kelish qiyinligi
Shaxsiy qadriyatlar bilan kasbiy mezonlar o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar
Bu holatlar tolerantlik kompetentligini oshirishga qaratilgan tizimli yondashuv
zarurligini ko‘rsatdi.
5. Innovatsion mexanizmlarning samarasi:
Modulli ta’lim, simulyatsion o‘yinlar, interaktiv treninglar, “case-study” (vaziyatlarni
tahlil qilish) metodlari orqali olib borilgan mashg‘ulotlar an’anaviy yondashuvlarga
nisbatan samaraliroq bo‘lib chiqdi. Bunday yondashuvlar ijtimoiy xodimlarda nafaqat
bilim, balki real kasbiy vaziyatlarda zarur bo‘ladigan hissiy va muloqot
kompetensiyalarini shakllantirishga yordam berdi.
6. Xulosa sifatida:
Tadqiqot natijalari tolerantlik kompetentligini oshirish bo‘yicha integratsiyalashgan
yondashuv zarurligini, ya’ni nazariy bilim, amaliy mashg‘ulotlar, shaxsiy refleksiya va
psixologik tayyorgarlikni uyg‘un holda olib borish muhimligini ko‘rsatdi.
Muhokama
Ijtimoiy xodimlarning kasbiy faoliyatida tolerantlik – bu nafaqat insonlar bilan
muloqotda muhim bo‘lgan shaxsiy fazilat, balki ijtimoiy xizmat samaradorligini
ta’minlaydigan kasbiy kompetentlikdir. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki,
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
50-son_1-to’plam_Avgust -2025
20
ISSN:3030-3621
tolerantlik darajasi yuqori bo‘lgan ijtimoiy xodimlar mijozlar bilan ishlashda barqaror
psixologik muhit yaratadi, mojarolarni yumshatish va madaniy xilma-xillikka ochiq
bo‘lish orqali ishonchli aloqa o‘rnatadi.
O‘zbekiston Respublikasining 2030-yilgacha bo‘lgan rivojlanish strategiyasida
ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish, kasbiy xizmatlar sifati va inson resurslarini
rivojlantirish ustuvor yo‘nalish sifatida belgilangan. Bu jarayonda tolerantlikni
rivojlantirish ijtimoiy adolatni ta’minlash, ayirma va kamsitish holatlarining oldini
olishda muhim rol o‘ynaydi. Xususan, ijtimoiy xodimlar turli yoshdagi, millati, dini,
ijtimoiy kelib chiqishi turlicha bo‘lgan mijozlar bilan ishlash jarayonida doimiy
murosalilik, empatiya va madaniyatlararo sezgirlikni namoyon etishi talab etiladi.
Muhokama jarayonida ta’lim tizimida tolerantlikni rivojlantirishga qaratilgan
an’anaviy yondashuvlar, ya’ni faqat nazariy bilim berishning o‘zi yetarli emasligi ayon
bo‘ldi. Tolerantlik – bu faoliyat davomida shakllanuvchi amaliy ko‘nikmalar
majmuasidir. Shu bois, interaktiv uslublar, amaliy simulyatsiyalar, reflektiv tahlil va
real holatlar asosida o‘qitish metodlari samarali mexanizm sifatida ajralib turadi.
Tadqiqot davomida kuzatilgan muhim holatlardan biri shuki, ijtimoiy
xodimlarning o‘zlari tolerantlikni shaxsiy tarbiya, hayotiy tajriba va o‘z ustida ishlash
mahsuli deb bilishadi. Biroq, bu ko‘nikmalarni kasbiy faoliyatga uyg‘unlashtirishda
tizimli yondashuvlar – psixologik treninglar, malaka oshirish kurslari va kasbiy etikani
chuqur o‘rgatish lozimligi ta’kidlanmoqda.
Xalqaro tajribalar, xususan, UNESCO va UNDP loyihalarida ijtimoiy soha
vakillarida tolerantlikni shakllantirish uchun madaniy xilma-xillik, inson huquqlari,
gender tengligi va inklyuzivlik mavzularini ta’lim dasturlariga integratsiyalash tavsiya
etiladi. Bunday yondashuv O‘zbekistonda ham keng joriy qilinayotgan “Hayotiy
ko‘nikmalar asosida o‘qitish” dasturlari bilan uyg‘unlashadi.
Muhokama davomida tolerantlik kompetentligini baholash mezonlari bo‘yicha
yagona standart mavjud emasligi aniqlanib, bu sohada ilmiy-uslubiy asoslangan
ko‘rsatkichlar tizimini ishlab chiqish zarurligi vujudga keladi. Tolerantlik darajasini
baholash uchun oddiy testlardan tashqari, reflektiv intervyular, vaziyatli topshiriqlar va
xizmat sifati monitoringiga asoslangan kompleks yondashuv zarur. Umuman olganda,
bu tadqiqot tolerantlik kompetentligini oshirishga qaratilgan amaliy mexanizmlarning
zarurligini va ularning samaradorligini tasdiqladi. Ijtimoiy sohada faoliyat yurituvchi
mutaxassislar uchun bu kompetentliklar fuqarolarga sifatli xizmat ko‘rsatishda,
ijtimoiy adolat va inson qadriyatlarini himoya qilishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Tadqiqot davomida o‘rganilgan nazariy manbalar, amaliy kuzatuvlar va
tahlillarga asoslanib, quyidagi muhim xulosalarga kelindi: ijtimoiy xodimlar
zamonaviy jamiyatda insonlar bilan uzviy aloqa qiluvchi, ularning muammolariga
yechim topishga xizmat qiluvchi, ko‘mak beruvchi, ko‘pincha ijtimoiy nizolar,
diskriminatsiya, ijtimoiy ajratish, rad etilish, turli madaniy guruhlar o‘rtasidagi
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
50-son_1-to’plam_Avgust -2025
21
ISSN:3030-3621
ziddiyatlar kabi muhitda faoliyat olib boradigan kasb vakillaridir. Ana shunday
sharoitda ijtimoiy xodimlarning tolerantlik kompetentligini rivojlantirish nafaqat
ularning kasbiy mahoratini oshiradi, balki jamiyatdagi ijtimoiy barqarorlik va madaniy
bag‘rikenglikni mustahkamlashda ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Tolerantlik shaxsda tug‘ma fazilat bo‘lib shakllanmaydi, balki uni maqsadli
ta’lim, ijtimoiy tajriba va psixologik tayyorgarlik orqali rivojlantirish mumkin. Ijtimoiy
xodimlar, ayniqsa, turli yoshdagi, millat, dini, ijtimoiy kelib chiqishi turlicha bo‘lgan
fuqarolar bilan ishlashga majbur bo‘lgan hollarda, o‘zlarida yuqori darajadagi
tolerantlikni namoyon etishi shart. Chunki ular faqatgina yordam ko‘rsatibgina
qolmasdan, shaxslar o‘rtasidagi muloqotni uyg‘unlashtirish, ijtimoiy moslashuvni
ta’minlash, madaniy farqlarni inobatga olgan holda moslashuvli yondashuvni amalga
oshirish kabi murakkab vazifalarni bajaradi.
Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, tolerantlik kompetentligini oshirish uchun mavjud
o‘quv dasturlari, odatda, nazariy bilimlarga asoslangan bo‘lib, amaliy mashg‘ulotlar,
real hayotiy vaziyatlar asosida o‘rgatish, emotsional-ijtimoiy kompetensiyalarni
rivojlantirish imkoniyatlari cheklangan. Shu bois, tolerantlikni rivojlantirishda
quyidagi mexanizmlar samarali bo‘lishi mumkin deb hisoblandi:
1.
Trening va amaliy mashg‘ulotlar
– Simulyatsiya uslubi, rolli o‘yinlar,
vaziyatli tahlillar ijtimoiy xodimlarning o‘zini turli real hayotiy vaziyatlarda
qanday tutishini sinab ko‘rish imkonini beradi.
2.
Interaktiv ta’lim metodlari
– Seminar, muhokama, “case-study”, muammoli
vaziyatlar tahlili kabi yondashuvlar tolerantlik kompetensiyasini amaliy
faoliyatda mustahkamlashga xizmat qiladi.
3.
Refleksiya va o‘z-o‘zini baholash
– Ijtimoiy xodimlar o‘z faoliyati, qarorlari
va muloqot usullarini tahlil qilib, o‘zida qanday muammolar borligini aniqlashi
mumkin. Bu ularda kasbiy o‘sishga motivatsiya uyg‘otadi.
4.
Madaniy kompetensiyalarni rivojlantirish
– Madaniyatlararo muloqot
madaniyatini shakllantirish orqali ijtimoiy xodim turli guruhlarga mansub
mijozlar bilan empatik va sezgir aloqa o‘rnatishga o‘rganadi.
5.
Kasbiy etika va inson huquqlari ta’limi
– Har bir ijtimoiy xodim inson qadr-
qimmatiga hurmat bilan qarash, diskriminatsiyaga qarshi turish, ayirma va
ajratishga barham berish tamoyillarini chuqur anglab olishi lozim.
Tolerantlikni shakllantirish va baholash bo‘yicha yagona indikatorlar tizimi
yo‘qligi esa mavjud muammodir. Hozirgi kunda tolerantlikni baholashda ko‘proq
sifatli tahlillarga asoslaniladi, ya’ni testlar, intervyular, mustaqil kuzatuvlar. Biroq
tizimli yondashuv – kvantitativ va kvalifikatsion baholash vositalarini ishlab chiqish
va ularni yagona mezon asosida baholash tizimini joriy qilish muhimdir.
Xalqaro tajribalar, xususan, UNESCO, UNDP va IFSW tomonidan ilgari
surilgan metodikalar tolerantlikni kasbiy kompetensiya sifatida qamrab olishda o‘z
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
50-son_1-to’plam_Avgust -2025
22
ISSN:3030-3621
samarasini bergan. Bularni O‘zbekiston sharoitiga moslashtirib joriy etish – mahalliy
tajriba va mentalitetni inobatga olgan holda amalga oshirilishi lozim. Shuningdek,
tolerantlikni rivojlantirish ijtimoiy xodimlarning ruhiy salomatligi, stressga
chidamlilik, ijtimoiy-psixologik barqarorligi bilan chambarchas bog‘liqdir. Shunday
ekan, bu kompetentlikni mustahkamlash uchun kompleks yondashuv, ya’ni psixologik
treninglar, muloqotni boshqarish texnikalari, emotsional razvedka va professional
tayyorgarlik kurslari zarur bo‘ladi.
Yana bir muhim jihat – tolerantlikni rivojlantirish ijtimoiy xizmatlarning sifatini
oshirishga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Mijozning o‘zini qadrlangan, tushunilgan va
hurmat qilingan holda his qilishi xizmat samaradorligini oshiradi, ijtimoiy ishonch va
jamiyatdagi bag‘rikenglik muhitini mustahkamlaydi.
Tadqiqot natijalari quyidagilarni taklif etadi:
Oliy ta’lim muassasalari va malaka oshirish markazlarida ijtimoiy xodimlar
uchun tolerantlikka oid maxsus modullar joriy etilishi;
Tolerantlik kompetentligini baholash va rivojlantirish bo‘yicha milliy metodik
qo‘llanmalar ishlab chiqilishi;
Davlat siyosatida ijtimoiy xodimlarning professional etikasi va madaniyatlararo
sezgirligi masalalariga alohida e’tibor qaratilishi;
Mintaqaviy darajada xalqaro tajribalar asosida o‘quv va amaliy platformalar
tashkil etilishi;
Har bir ijtimoiy xizmat muassasasida tolerantlik muhitini rivojlantirishga
qaratilgan ichki monitoring tizimi joriy qilinishi.
Tolerantlik kompetentligini rivojlantirish – bu vaqt va uzluksiz sa’y-harakatlarni
talab qiladigan strategik jarayon bo‘lib, ijtimoiy xodimlarning kasbiy salohiyatini
oshirish, jamiyatda ijtimoiy uyg‘unlikni ta’minlash va har bir insonning qadriyatiga
hurmat asosida ishlashning zaruriy shartidir.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2030-yilgacha ijtimoiy himoya
strategiyasi” to‘g‘risidagi farmoni. 2022-yil.
2.
O‘zbekiston Respublikasi “Ijtimoiy xizmatlar to‘g‘risida”gi Qonuni. 2021-yil.
3.
Mavlonova R.X. “Ijtimoiy ish asoslari”. Toshkent: TDPU nashriyoti, 2020.
4.
Qurbonova N.M. “Ijtimoiy ishda kasbiy kompetensiyalar va ularni rivojlantirish
mexanizmlari”. – Toshkent, 2022.
5.
Axmedova D.S. “Tolerantlik va ijtimoiy muloqot madaniyati”. Toshkent: Fan,
2019.
6.
UNESCO. “Tolerance: The Threshold of Peace.” International Conference
Report. Paris, 1995.
7.
UNDP. “Social Work and Tolerance in Multicultural Societies.” New York,
2021.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
50-son_1-to’plam_Avgust -2025
23
ISSN:3030-3621
8.
Banks S. “Ethics and Values in Social Work.” Palgrave Macmillan, 2020.
9.
Dominelli L. “Anti-Oppressive Social Work Theory and Practice.” Palgrave
Macmillan, 2018.
10.
IFSW (International Federation of Social Workers). “Global Social Work
Statement of Ethical Principles.” 2018.
11.
Gippenreiter Yu.B. “Psixologiya obshcheniya”. Moskva, Eksmo, 2015.
12.
Niyozov S. “Ijtimoiy sohada kasbiy muloqotning madaniy asoslari”.
Samarqand: SamDCHTI, 2020.
13.
Ajiniyozov Sh. “Ijtimoiy adolat va ijtimoiy himoya masalalari”. – Qarshi: Nasaf,
2021.
14.
Asqarova M.A. “Ijtimoiy soha xodimlarining kasbiy kompetentligini
shakllantirishda zamonaviy yondashuvlar”. Toshkent: TDYU, 2023.
