Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
45-son_1-to’plam_May -2025
3
ISSN:3030-3621
KOKOS MOYINING TABOBOTDA VA KOSMETIKA UCHUN ILMIY
AXAMIYATI
QDTU dotsent
D.T. Atakulova,
U.J.
Karimov
Annotatsiya.
Ushbu maqolada Kokos moyini xosil qilishda olib boriladigan
jarayonlar haqida ma’lumotlar keltirilgan. Kokos moyini tabobatda va kosmetikada
qo’llash usullari keltirilgan. Ko'pgina ishlab chiqaruvchilar ko'pincha o'z
mahsulotlarida boshqa turdagi yog'larni kokos moyi bilan almashtiradilar va odamlar
ovqat pishirishda tobora ko'proq foydalanmoqda. Kokos moyi nafaqat qizarib pishgan
ovqatlarda, balki shirinliklar, shampunlar, qahva va smetanalarda ham qo’llash
mumkin.
Kalit so’zlar
:
moy, yog’, kosmetika, tabobat,
yong'og', presslash, xolestren,
to’yingan yog’, gofret keklari, plomba, ekstraktsiya
НАУЧНОЕ ЗНАЧЕНИЕ КОКОСОВОГО МАСЛА В МЕДИЦИНЕ И
КОСМЕТИКЕ
Доцент КТТУ
Д.Т. Атакулова, У.Ж. Каримов
Абстрактный.
В этой статье представлена информация о процессах
производства кокосового масла. Представлены способы применения кокосового
масла в медицине и косметике. Многие производители часто заменяют в своей
продукции другие виды жиров кокосовым маслом, и люди все чаще используют
его в кулинарии. Кокосовое масло можно использовать не только в жареных
блюдах, но и в десертах, шампунях, кофе и смузи.
Ключевые слова:
масло, жир, косметика, медицина, орехи, прессование,
холестерин, насыщенные жиры, вафельные коржи, начинка, экстракция
SCIENTIFIC SIGNIFICANCE OF COCONUT OIL IN MEDICINE AND
COSMETICS
QDTU associate professor
D.T. Atakulova, U.J. Karimov
Annotation.
This article provides information on the processes involved in the
production of coconut oil. Methods for using coconut oil in medicine and cosmetics
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
45-son_1-to’plam_May -2025
4
ISSN:3030-3621
are presented. Many manufacturers often replace other types of oils with coconut oil in
their products, and people are increasingly using it in cooking. Coconut oil can be used
not only in fried foods, but also in desserts, shampoos, coffee and sour cream
.
Keywords:
oil, fat, cosmetics, medicine, nuts, pressing, cholesterol, saturated
fat, wafer cakes, filling, extraction
Kokos moyi qo'lda terilgan, pishgan kokos yong'og'i pulpasidan olingan organik,
tozalanmagan, sovuq presslangan yog'dir. Yumshoq ishlab chiqarish usuli tufayli moy
maksimal darajada foydali moddalarni, shuningdek, taniqli ekzotik aromati va shirin-
kremsi ta'mini saqlaydi.
Kakos yog'i kopradan olingan o'simlik moyidir. An'anaviy ravishda sovun
tayyorlash, kosmetika, gofret keklari uchun muzlash plombalari va margarin ishlab
chiqarishda qo'llanilgan, faqat 21-asrning boshlarida pishirishda keng qo'llanila
boshlandi.
Ko'pincha yangi quritilgan kokos go'shtini issiq presslash orqali tayyorlanadi.
Kamroq, u quritilgan koprani sovuq presslash orqali ishlab chiqariladi. Bu usul
yumshoqroq, bu yog'ning barcha foydali xususiyatlarini saqlab qolish imkonini beradi,
ammo bu usul bilan siz umumiy yog'ning 10% dan ko'p bo'lmagan qismini olishingiz
mumkin. Shuning uchun, sovuq presslash orqali olingan yog'lar qimmatroq, lekin ayni
paytda foydaliroq.
Kokos moyi 90% to'yingan yog'dir. Ma'lumki, to'yingan yog'larning bunday
yuqori foizini o'z ichiga olgan yog'lar yurak-qon tomir kasalliklari va boshqa
kasalliklarni rivojlanish xavfini oshiradi. Biroq, kokos moyi so'nggi yillarda olimlar
tomonidan mahsulotning sog'liq uchun ko'plab foydalari, jumladan, vazn yo'qotish va
Altsgeymer kasalligining rivojlanishini sekinlashtirishga yordam beradi, degan
da'volari tufayli keng ommalashdi.
Ko'pgina ishlab chiqaruvchilar ko'pincha o'z mahsulotlarida boshqa turdagi
yog'larni kokos moyi bilan almashtiradilar va odamlar ovqat pishirishda tobora ko'proq
foydalanmoqda. Kokos moyi nafaqat qizarib pishgan ovqatlarda, balki shirinliklar,
shampunlar, qahva va smetanalarda ham topish mumkin. 2016 yilda AQShda
o'tkazilgan so'rov shuni ko'rsatdiki, respondentlarning 72 foizi hindiston yong'og'i yog'i
sog'lom ekanligiga ishonishadi, ammo ovqatlanish bo'yicha mutaxassislarning atigi 37
foizi rozi bo'lishdi, chunki kokos yog'ida to'yingan yog'lar ko'p, sog'liqni saqlash
tashkilotlari bundan bir necha bor ogohlantirgan.
Bu moyda boshqa yog'larga qaraganda 2,6% kam kaloriya bor. U bir qator
foydali xususiyatlarga ega, jumladan, "yaxshi" xolesterin darajasini oshiradi, qondagi
qand miqdorini normallashtiradi, antioksidantlar mavjudligi sababli stress darajasini
pasaytiradi, terini normal saqlashga yordam beradi (yallig'lanishga qarshi xususiyatlari
va himoya funktsiyalarini kuchaytirish qobiliyati tufayli) va sochni saqlash, jigar
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
45-son_1-to’plam_May -2025
5
ISSN:3030-3621
kasalliklarining rivojlanishining oldini olish, to'yinganlik hissini kamaytirish,
to'yinganlik hissi va spazmlarga qarshi kurash, shuningdek, vazn yo'qotishga yordam
beradi.
Kokos moyi qutulish mumkin, ammo to'yingan yog'li kislotalarning yuqori
miqdori yuqori zichlikdagi va past zichlikdagi lipoproteinlarning ko'payishiga yordam
beradi va yuqori kaloriya miqdori bilan birgalikda kilogramm ortishiga yordam beradi.
Muzlash harorati 19-23 °C. 27 ° C ga qizdirilganda shaffof, suyuq, somon-sariq rangga
ega bo'ladi. Qayta qilinmagan hindiston yong'og'i yog'ining tutun nuqtasi 175 °C [2] ni
tashkil qiladi, bu ko'pchilik oziq-ovqat moylaridan pastroqdir (makkajo'xori va
kungaboqar uchun 232 °C), bu chuqur qovurish va yuqori haroratda qovurish uchun
kamroq mos keladi.
Zaytun moyida bo'lgani kabi, hindiston yong'og'i yog'ini ham sovuq presslash
yoki isitish va tozalash yo'li bilan olish mumkin - kokos talaşlarini mexanik presslash
ham muhim rol o'ynaydi, chunki yog'ning atigi 10-12% olinadi, bu zaytun moyi va
oddiy zaytun moyiga qaraganda sezilarli darajada kamroq. Kimyoviy ekstraktsiya
natijasida olingan hindiston yong'og'i yog'i o'zining ba'zi foydali xususiyatlarini
yo'qotadi, shuningdek, o'ziga xos shirin ta'mi va hidini yo'qotadi. Biroq, aynan shu
narsa tozalangan kokos moyini oziq-ovqat sanoatida keng qo'llash imkonini beradi.
Kokos moyi ko'plab idishlarda juda mashhur tarkibiy qismga aylandi: u
pishirishda yoki vegetarian oshxonasida ishlatiladi va ko'pincha oziq-ovqat
qo'shimchasi sifatida iste'mol qilish tavsiya etiladi. Biroq braziliyalik tadqiqotchilar
uning aniq foydasiga shubha qilishdi, deb yozadi Lenta.ru.
Deyarli ikki oy davomida olimlar sichqonlarga 13 gramm kokos moyi yoki
taxminan bir osh qoshiq berishdi. Biror kishi uchun bu kichik bir qism - to'yingan
yog'lardan kunlik kaloriyalarning atigi 5%.
Ko'p
o'tmay,
olimlar
jiddiy
metabolik
o'zgarishlarni
payqashdi.
Kemiruvchilarning normal gormonal almashinuvi buzildi: leptin va insulin ishlab
chiqarish bilan bog'liq muammolar paydo bo'ldi. Bu ikki gormon to'yish hissi va
qondagi glyukoza darajasi uchun javobgardir. Qo'shimcha shuningdek, tanadagi yog'
sintezida ishtirok etadigan jarayonlarni rag'batlantirdi. Oqibatda sichqonlar semira
boshladi.
Bundan tashqari, olimlar hayvonlarda jigar va yog 'to'qimalarining, shuningdek,
markaziy asab tizimining yallig'lanishi rivojlanganligini ta'kidladilar. Misol uchun,
sichqonlar o'zlarini ko'proq bezovta qila boshladilar.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Гл. ред. А.М. Прохоров. Большая советская энциклопедия. -3. - М.: Советская
энциклопедия, 1973. -Т. 12. -С. 399. - 624 с.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
45-son_1-to’plam_May -2025
6
ISSN:3030-3621
2.
Harinageswara Rao Katragadda, Andrés Fullana, Sukh Sidhu, Ángel A. Carbonell-
Barrachina.
Emissions of volatile aldehydes from heated cooking oils
Food Chemistry. -2010-05-01. - Vol. 120, iss. 1. - P. 59-65. -
. -
10.1016/j.foodchem.2009.09.070
3.
The Effect of Lauric Acid on Pathogens Colonizing the Burn Wound: A Pilot Study
Дата обращения: 29 января 2022.
Around the Block Nutrition Facts at a Glance: More on Nutrients to Get Less
Of
. web.archive.org (1 февраля 2014). Дата обращения: 24 октября 2020.
Архивировано 1 февраля 2014 года.
5.
Avoiding Heart Attacks and Strokes
. Дата обращения: 24 октября
6.
Dietary Guidelines for Americans
// Department of Health and Human Services. -
. web.archive.org (19 марта
2012). Дата обращения: 24 октября 2020. Архивировано из
марта 2012 года.
8.
. web.archive.org (2 июня 2011). Дата обращения: 24 октября 2020.
Архивировано 2 июня 2011 года.
9.
British
Nutrition
