Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
45-son_1-to’plam_May -2025
208
ISSN:3030-3621
BOLALAR KIYIMI MATERIALIGA QO‘YILADIGAN SANITARIYA VA
GIGIYENIK TALABLAR
Abdullayev Ahror
Buxoro Davlat Tibbiyot institute
2-son Gigiyena kafedrasi
Annotatsiya
: Bolalar kiyimi nafaqat bolalarning estetik qiyofasini
shakllantirish, balki ularning salomatligini saqlash va qulayligini ta'minlashda muhim
ahamiyatga ega. Bolalar terisi yetarlicha nozik bo'lib, tashqi muhitga nisbatan yuqori
sezuvchanlikka ega. Shu sababli, bolalar kiyimlariga qo‘yiladigan gigiyenik talablarni
qattiq nazorat qilish zarur.
Kalit so’zlar
: Bolalar kiyimi, gigiyena, tabiiy materiallar, xavfsizlik,
ergonomika, parvarishlash, salomatlik, havo almashinuvi, kiyim standartlari.
1. Materialning gigiyenik xususiyatlari
Bolalar kiyimlari uchun ishlatiladigan materiallar:
Tabiiy tolali bo'lishi: Paxta, zig‘ir, jun va ipak kabi tabiiy tolalardan
tayyorlangan matolar havo o'tkazuvchanligi va terini tirnash xususiyatiga ega
emasligi bilan ajralib turadi.
Kimyoviy ishlov berilmagan: Material tarkibida zararli bo'lishi mumkin bo'lgan
bo'yoqlar, formaldegid yoki boshqa kimyoviy moddalarning mavjud emasligi
muhimdir.
Gigroskopik xususiyat: Kiyim namlikni yaxshi singdirib, bolalar terisini quruq
saqlashga yordam berishi kerak.
2. Ergonomik talablarga moslik
Kiyim bolalarning harakatlanish erkinligini cheklamasligi, qulay bo'lishi va tanaga
mos kelishi lozim. Bu:
Kiyimning o'lchami: Juda tor yoki juda keng bo'lmasligi kerak.
Tikuv va bezaklar: Tikuv joylari yumshoq bo‘lib, bolalar terisini tirnash
xususiyatidan holi bo'lishi kerak.
3. Havo almashinuvi va issiqlikni saqlash
Kiyim:
Teringa havo yetkazishi: Yozgi kiyimlar havo o'tkazuvchan bo‘lib, issiq havoda
tana haroratini me‘yorida saqlashga yordam berishi lozim.
Qishki kiyimlar: Sovuqda issiqlikni yaxshi ushlab turadigan, lekin terlashga
sabab bo'lmaydigan xususiyatga ega bo'lishi zarur.
4. Gigiyenik xavfsizlik me'yorlariga rioya qilish
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
45-son_1-to’plam_May -2025
209
ISSN:3030-3621
Bolalar kiyimlarini tayyorlashda xalqaro va milliy gigiyenik standartlarga rioya qilish
lozim. Bu talablarga:
Bolalar yoshiga mos dizayn: Bo‘g‘ilish xavfini oldini olish uchun kichik
tugmalar yoki bo'g'inlar bolalar kiyimida kamroq ishlatiladi.
Aksessuarlar xavfsizligi: Kiyimga tikilgan aksessuarlar bolalar tomonidan
osongina yutib yuborilmasligi kerak.
5. Yuvish va parvarishlash qulayligi
Bolalar kiyimlari tez-tez ifloslanib turadi, shu bois:
Yuvish uchun qulay bo'lishi: Materiallar yuvishga chidamli va o‘z
xususiyatlarini yo‘qotmaydigan bo'lishi kerak.
Dezinfeksiya qilish imkoniyati: Kiyimlar yuqori haroratda yuvilishi va
sterilizatsiya qilinishi muhimdir.
6. Shaxsiy gigiyena va madaniyat
Bolalarni yoshligidan kiyim-kechak gigiyenasi madaniyatiga o'rgatish muhim. Ularga
kiyimni toza saqlash va vaqtida almashtirish odatini singdirish salomatlikka ijobiy
ta'sir ko'rsatadi.
7. Kiyimni qayta ishlash va ekologik barqarorlik
Bolalar kiyimlarini ishlab chiqarishda ekologik jihatlar ham muhim ahamiyat kasb
etadi. Kiyim materiallari qayta ishlanadigan va ekologik zarar yetkazmaydigan bo'lishi
kerak. Shu bilan birga:\n
Qayta ishlashga yaroqli materiallar:
Kiyimlarni ishlab chiqarishda ekologik
xavfsiz va qayta ishlanadigan tolalardan foydalanish lozim.\n
Qoldiqlarni minimallashtirish:
Ishlab chiqarish jarayonida chiqindilarni
kamaytirish orqali ekologik muvozanatni saqlash mumkin.\n
Foydalanish muddati tugagan kiyimlar:
Eskirgan kiyimlarni boshqalarga
ulashish yoki xayriya tashkilotlariga topshirish orqali ularning foydalanish
doirasini kengaytirish zarur.\n
8. Kiyim ishlab chiqaruvchilarning mas’uliyati
Ishlab chiqaruvchilar bolalar kiyimlariga nisbatan yuqori gigiyenik va ekologik
talablarga javob beradigan usullarni qo'llashlari lozim. Ular:\n
Zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish:
Gigiyenik jihatdan xavfsiz va sifatli
mahsulotlar yaratishga yordam beradi.\n
Mahsulot sinovlari:
Ishlab chiqarilgan kiyimlar gigiyenik talablar va xavfsizlik
me’yorlariga muvofiqligi bo‘yicha tekshirilishi kerak.\n
Mahsulot sertifikatlash:
Faqat tasdiqlangan va belgilangan standartlarga javob
beruvchi kiyimlar savdoga chiqarilishi kerak.\n
9. Ota-onalar uchun tavsiyalar
Ota-onalar bolalar kiyimini tanlashda quyidagilarga e’tibor berishlari kerak:\n
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
45-son_1-to’plam_May -2025
210
ISSN:3030-3621
Kiyimning yorliqlarini o‘qish:
Tarkibi va parvarishlash bo‘yicha
ko‘rsatmalarni diqqat bilan o‘rganish muhimdir.\n
Foydalanuvchi fikrlariga tayanish:
Mahsulot sifatini baholash uchun boshqa
foydalanuvchilarning fikrlari bilan tanishib chiqish foydali bo‘lishi mumkin.\n
Sezuvchan teriga mos kiyim tanlash:
Agar bola allergiyaga moyil bo‘lsa,
maxsus gippoallergen matolardan foydalanilgan kiyimlarni tanlash kerak
Xulosa Bolalar kiyimlariga qo‘yiladigan gigiyenik talablar bolalarning umumiy
sog'lig'i va qulay hayot tarzini ta’minlashga xizmat qiladi. Shu sababli, ota-onalar va
kiyim ishlab chiqaruvchilar ushbu talablarga qat‘iy rioya qilishlari zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Jumaeva.A.A., Nurov.A.S.
HYGIENIC PRINCIPLES OF FEEDING CHILDREN AND
ADOLESCENTS //
Central Asian Academic Journal of Scientific Research, (2022).-P.
258-263.
2.
Nurov.A.S.
STRATEGIES AND APPROACHES TO REACH OUT-OF-SCHOOL
EUROPEAN JOURNAL OF MODERN
MEDICINE AND PRACTICE(2023/3/30).-P. 56-58
3.
Nurov.A.S.
Key Considerations for Assessing School Food Environments//
AMALIY VA
TIBBIYOT FANLARI ILMIY JURNALI, (2023/3/30).-P. 85-87
4.
Nurov.A.S.
Disruption of Natural Systems Affects Health //
AMALIY VA TIBBIYOT
FANLARI ILMIY JURNALI, (2022/11/15).-P. 258-260
5.
Nurov.A.S.
The Importance of Ecology for Children's Health and Well-Being //
AMALIY
VA TIBBIYOT FANLARI ILMIY JURNALI, (2022/11/15).-P. 238-240
6.
Nurov.A.S.
CHANGES IN TASTE AND FOOD INTAKE DURING THE
Science and innovation, (2022).-P. 251-253
7.
Nurov.A.S.
Causes of Rational Eating Disorders in Children and Adolescents //
AMERICAN Journal of Pediatric Medicine and Health Sciences. AMERICAN Journal of
Pediatric Medicine and Health Sciences, (2023).-P.236-239
8.
Nurov.A.S.
Current Problems in Providing the Population with Clean Drinking Water //
AMERICAN Journal of Pediatric Medicine and Health Sciences. AMERICAN Journal of
Pediatric Medicine and Health Sciences, (2023).-P.240-242
9.
Nurov.A.S.
The Role of Water in the Spread of Infectious and Non-Infectious Diseases //
AMERICAN Journal of Pediatric Medicine and Health Sciences. AMERICAN Journal of
Pediatric Medicine and Health Sciences, (2023).-P.243-245
10.
Nurov.A.S.
Existing Problems in Providing the Population With Drinking Water Through
Underground Water Sources // AMALIY VA TIBBIYOT FANLARI ILMIY JURNALI,
(2023).-P.77-79
11.
Nurov.A.S.
Cleaning of Open Water Bodies From Waste Water From Production
Enterprises // AMALIY VA TIBBIYOT FANLARI ILMIY JURNALI, (2023).-P.80-82
12.
Nurov.A.S.
Sanitary Protection of Water Bodies and The Process of Natural Cleaning in
Water Bodies// AMALIY VA TIBBIYOT FANLARI ILMIY JURNALI, (2023).-P.83-85
