Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
https://scientific-jl.com
45-son_4-to’plam_May -2025
15
ISSN:3030-3621
INGLIZ TILI O‘RGATISH JARAYONIDA NON-PROFESSIONAL
TALABALAR UCHUN MADANIYATLARARO MULOQOT
KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHDA PODCASTNING ROLI
O‘zbekiston Davlat jahon
tillari universiteti o‘qituvchilari
Ismoilova Zaripa Abduqaxxorovna,
Bobojonova Zarina Rashidovna.
Abstrakt:
Ushbu maqolada ingliz tili o‘rgatish jarayonida madaniyatlararo
muloqot kompetensiyasini rivojlantirishda podcastlarning roli tahlil qilinadi.
Madaniyatlararo muloqot kompetensiyasi talabalar uchun turli madaniyatlar bilan
samarali muloqot qilish va ularni tushunish qobiliyatini anglatadi. Podcastlar,
zamonaviy ta'lim texnologiyasi sifatida, nafaqat til o‘rganishda, balki talabalarga turli
madaniyatlarni o‘rganish imkoniyatini yaratadi. Podcastlarning afzalliklari va ingliz
tili darslarida ularni qanday samarali qo‘llash mumkinligi muhokama qilinadi. Maqola,
podcastlar orqali talabalar uchun madaniyatlararo muloqotni rivojlantirishning
samaradorligini ko‘rsatadi hamda bu metodning ingliz tili o‘qituvchilari tomonidan
kengroq joriy etilishi zarurligini ta'kidlaydi.
Kalit so‘zlar
: Ingliz tili o‘rgatish, madaniyatlararo muloqot, kompetensiya,
podcast, ta’lim, til o‘rganish, global kommunikatsiya, interaktiv ta’lim, lingvistik
farqlar, ta’lim texnologiyalari.
Kirish
Globalizatsiya
jarayonida
madaniyatlararo
muloqot
kompetensiyasi
(intercultural communication competence) muhim ahamiyat kasb etadi. Ingliz tili
o‘rgatish jarayonida, ayniqsa, kasb-hunar bo‘lmagan (non-professional) talabalar
uchun bu kompetensiyani rivojlantirish, ular uchun yangi madaniyatlarni tushunish va
o‘zaro muloqotda samarali bo‘lish imkoniyatlarini yaratadi. Bunday kompetensiyani
rivojlantirishda zamonaviy texnologiyalar, xususan, podcastlar katta rol o‘ynaydi.
Ushbu maqolada ingliz tili o‘rgatish jarayonida podcastlar yordamida madaniyatlararo
muloqot kompetensiyasini rivojlantirishning samaradorligi tahlil qilinadi.
Madaniyatlararo muloqot kompetensiyasi va uning ahamiyati
Madaniyatlararo muloqot kompetensiyasi – bu turli madaniyatlar o‘rtasida
samarali muloqot o‘rnatish, boshqalar bilan to‘g‘ri va hurmatli tarzda munosabatda
bo‘lish qobiliyatidir. Ingliz tili kabi xalqaro tilni o‘rgatishda, talaba nafaqat tilni
o‘rganadi, balki yangi madaniyatni ham o‘rganadi. Bu jarayon talabalar uchun boshqa
mamlakatlar, xalqlar va ularning an’analari haqida tushuncha shakllantiradi.
Madaniyatlararo muloqot kompetensiyasining tarkibiy qismlari:
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
https://scientific-jl.com
45-son_4-to’plam_May -2025
16
ISSN:3030-3621
Talaba turli madaniyatlarda mavjud bo‘lgan qadriyatlar, urf-odatlar, til va
ijtimoiy strukturalar haqida bilimga ega bo‘lishi kerak. Bu, ularning boshqa
madaniyatlar bilan to‘g'ri muloqot o‘rnatishlarini osonlashtiradi.
O‘z madaniyatini anglash
Madaniyatlararo muloqotda faqat boshqa madaniyatlarni o‘rganish emas, balki
o‘z madaniyatini tushunish ham muhimdir. O‘z madaniy qarashlarini bilish, boshqa
madaniyatlarga nisbatan ochiq fikrli bo‘lishga yordam beradi.
Emosional intellekt (EQ)
Madaniyatlararo muloqotda yuqori darajada hissiy intellekt (EQ) zarur. Talaba
boshqalar bilan yaxshi munosabatlar o‘rnatishi, turli vaziyatlarda o‘z his-tuyg'ularini
nazorat qilishi va boshqalarning his-tuyg'ularini tushunishi kerak.
Til ko‘nikmalari
Madaniyatlararo muloqotda tilning roli katta. Tilni nafaqat grammatik jihatdan, balki
uning ijtimoiy va madaniy kontekstlarini tushunish ham muhimdir. Bu boshqa
madaniyatlar bilan samarali muloqot qilishni ta'minlaydi.
2. Podcastlarning ingliz tili o‘rgatishda roli
Podcastlar – bu ovozli kontent bo‘lib, ular talabalar uchun tinglash, nutqni
rivojlantirish va turli madaniyatlar haqida bilim olish imkonini beradi. Ingliz tilini
o‘rganayotgan talaba uchun podcastlar nafaqat tilni rivojlantirishga yordam beradi,
balki boshqa madaniyatlar haqida ma'lumot olishga ham imkon yaratadi.
Podcastlarning afzalliklari:
Qulaylik va moslashuvchanlik
: Talabalar istalgan vaqtda va istalgan joyda
podcastlarni tinglab, o‘qish jarayoniga samarali qo‘shilishlari mumkin.
Interaktivlik
: Ba’zi podcastlar tinglovchilarga savollar yoki munozaralar orqali
fikr bildirish imkoniyatini beradi, bu esa madaniyatlararo muloqot qobiliyatlarini
rivojlantirishga yordam beradi.
3. Ingliz tili o‘rgatish jarayonida podcastlarning integratsiyasi
Ingliz tili o‘rgatishda podcastlarni qanday integratsiya qilish mumkin? Darslar
davomida podcastlarni tinglash va ular asosida munozaralar, qisqacha muhokamalar
o‘tkazish talabalarni madaniyatlararo muloqotga tayyorlaydi. Masalan:
Darsga tayyorgarlik
: Talabalarga podcastlar orqali turli madaniyatlar haqida
ma'lumotlarni tinglashni topshirish va o‘rgatilgan material asosida dars davomida
muhokama qilish.
Lingvistik va madaniy farqlarni aniqlash
: Podcast orqali talabalarga turli
madaniy tendensiyalar, urf-odatlar, an’analarga oid misollar keltiriladi, bu esa
madaniyatlararo muloqot kompetensiyasini oshirishga yordam beradi.
Podcastlar asosida topshiriqlar
: Talabalarga podcastni tinglab, undagi muhim
fikrlarni yozib olish yoki muhokama qilish kabi topshiriqlar berilishi mumkin.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
https://scientific-jl.com
45-son_4-to’plam_May -2025
17
ISSN:3030-3621
4.
Madaniyatlararo
muloqotni
rivojlantirishda
podcastlarning
samaradorligi
Podcastlar talabalarga nafaqat tilni o‘rganishga yordam beradi, balki turli
madaniyatlarni o‘rganishga, ular bilan qanday muloqot qilishni tushunishga ham
yordam beradi. Misol uchun, turli madaniy qadriyatlar, odatlar, tilning turli usullari
orqali talabalar ingliz tilida boshqalar bilan samarali muloqot qilishni o‘rganadilar. Bu
o‘z navbatida talabalar uchun global miqyosda muvaffaqiyatli kommunikatsiya
qobiliyatlarini rivojlantiradi.
Xulosa
Ingliz tili o‘rgatish jarayonida podcastlar nafaqat til o‘rganishga yordam beradi,
balki madaniyatlararo muloqot kompetensiyasini rivojlantirishda muhim vosita bo‘lib
xizmat qiladi. Podcastlar orqali talabalar turli madaniyatlar bilan tanishib, o‘zaro
muloqotda samarali bo‘lishni o‘rganadilar. Shuning uchun, ingliz tili o‘rgatishda
podcastlarni samarali tarzda integratsiya qilish, talabalarning global kommunikatsiya
kompetensiyalarini rivojlantirishga katta yordam beradi.
Adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Liddicoat, A. J., & Scarino, A. (2013).
Intercultural Language Teaching and
Learning
. Wiley-Blackwell.
2.
Levy, M. (2009).
Technologies in Use for Second Language Learning
. The Modern
Language Journal, 93(1), 769-782.
3.
Vandergrift, L., & Goh, C. (2012).
Teaching and Learning Second Language
Listening: Metacognition in Action
. Routledge.
4.
Talibjanova A.L. (2024
) Language specificity of youth slang of the english
language
Artificial Intelligent on Science, Technology and Economical Sciences
5.
Talibjanova A.l. (Poland) 2023 Linguacultural Approach to the Study of Youth
Slang. International Congress on Models and Methods in Modern investigations.
6.
Bobojonova Z.R. (2024) The formation and functional characteristics of food
names in English and Uzbek languages(based on literary works) Galaxy
International Interdisciplinary research journal (GIIRJ)
7.
Bobojonova Z.R (2025) Ingliz var us tillarida O‘zbek milliy taom nomlarining
qo‘llanilish xususiyatlari Qo‘qon davlat Pedagogika Instituti Ilmiy xabarlari 2025-
1-son
8.
Bobojonova Z.R (2022) Basic Approches of Minimization of Vocabulary in
Russian and European Educational Lexicography Bursa,Turkety international
developments in education conference-pages (169-174)
9.
Shukurova Sh.Q. Thebenefits of using a neclectic approach to enhance critical
thinking skills Xalqaro Ilmiy Amaliy Anjuman 2025-29-aprel
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
https://scientific-jl.com
45-son_4-to’plam_May -2025
18
ISSN:3030-3621
10.
Jumayeva S.M. (2024)Usage of New Methods in Teaching Phraseology
International Journal of Trend in Scientific Research and Analysis-
Exploringinnovations Vol 8, Issue 3, ISSN-2456-6470 b.23-25
11.
Jumayeva S.M.(2024) The importance of teaching phraseological units on the
basis of texts Western Europian Journal of Modern Experiments and scientific
Methods Vol 2, Issue 6, June 2024 ISSN-(E): 2942-1896 b. 185-187
