Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
44-to’plam_1-qism_Iyun-2025
123
TASVIRIY SAN'AT FANI O'QITISHDA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR
Adxamova Oltinoy Rafiqjon qizi
Nizomiy nomidagi O'zbekiston milliy pedagogika Universiteti
Tasviriy sanat yo'nalishi 1-bosqich Magistranti
Annotatsiya:
Ushbu maqolada tasviriy san’at fani o‘qitishda zamonaviy
pedagogik yondashuvlar, ya’ni raqamli texnologiyalar, interaktiv metodlar,
integratsiyalashgan dars modellarining ahamiyati va ularni amaliyotga joriy etish
yo‘llari tahlil etilgan. O‘quvchilarning ijodiy va estetik tafakkurini shakllantirishda
yangi yondashuvlarning ta’siri ochib berilgan
.
Kalit so‘zlar
:
zamonaviy metodlar, tasviriy san’at, raqamli texnologiya,
interaktiv dars, integratsiya, ijodiy fikrlash.
KIRISH
XXI asrda ta’lim sohasida yuz berayotgan islohotlar o‘qitish usullariga yangicha
yondashishni taqozo qilmoqda. Ayniqsa, tasviriy san’at kabi ijodiy fanlarda zamonaviy
yondashuvlar orqali o‘quvchilarni estetik tafakkurga, mustaqil fikrlashga va
innovatsion
g‘oyalarni
ilgari
surishga
undash
mumkin.
An’anaviy usullar, ko‘pincha, darsni o‘qituvchi markazida tashkil etishga asoslangan
bo‘lsa, zamonaviy yondashuvlar – konstruktivizm, ko‘rgazmali-interaktiv metodlar,
STEAM integratsiyasi va raqamli texnologiyalar yordamida darsni o‘quvchi
markaziga yo‘naltiradi.
Bugungi globallashuv davrida san’at darslarining zamonaviy ko‘rinishda tashkil
etilishi nafaqat estetik bilimlar, balki texnologik savodxonlik, jamoaviy ish, tanqidiy
va kreativ fikrlash kompetensiyalarini shakllantirishga xizmat qilmoqda. Shu sababli,
tasviriy san’atni o‘qitishda yangi yondashuvlarni joriy etish dolzarb hisoblanadi.
METODOLOGIYA
Tadqiqot quyidagi metodlar asosida olib borildi:
Nazariy tahlil
– ilg‘or xorijiy va milliy metodik adabiyotlar, davlat ta’lim
standartlari, o‘quv dasturlar ko‘rib chiqildi;
Tajriba-sinov ishlari
– 6–7-sinf tasviriy san’at darslariga innovatsion metodlar
joriy qilindi;
So‘rovnoma va intervyu
– tasviriy san’at o‘qituvchilari va o‘quvchilar orasida
fikrlar olindi;
Kuzatuv
– zamonaviy yondashuvlar ta’sirini baholash maqsadida darslar
monitoring qilindi.
NATIJALAR
Tajriba darslari natijalari quyidagi muhim jihatlarni aniqladi:
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
44-to’plam_1-qism_Iyun-2025
124
1.
Interaktiv metodlar (aql charxi, rolli o‘yin, klasterlar)
yordamida
o‘tilgan darslar o‘quvchilarning faolligini 65% dan 90% gacha oshirdi.
2.
Raqamli vositalar
(Prezi, Canva, Art Set, Sketchbook kabi ilovalar)
orqali mashg‘ulotlarda ishtirok etgan o‘quvchilarning kreativ chizmalari yanada rang-
barang va mazmunli bo‘ldi.
3.
Fanlararo integratsiya
asosida tashkil etilgan darslar (masalan, tasviriy
san’at + tarix, adabiyot, biologiya) o‘quvchilarning predmetlararo aloqadorlikni
tushunishiga yordam berdi.
4.
STEAM modeli
asosida o‘tilgan darslarda (rasm + texnologiya +
matematika) o‘quvchilar loyihaviy ishlarni bajarishga intildi, bu ularning amaliy va
analitik fikrlashiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi.
MUNOZARA
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, tasviriy san’at darslarida zamonaviy
yondashuvlar o‘quvchilarning faolligini oshiradi, ularni o‘z fikrini rasmlar orqali
ifodalashga,
hayotiy
muammolarni
kreativ
yechishga
o‘rgatadi.
Raqamli asrda bolalar raqamli texnologiyalar bilan shakllangan muhitda
ulg‘aymoqdalar. Shuning uchun ham
rasm chizish ilovalari
,
virtual galereyalar
,
animatsiya vositalari
ularga tanish bo‘lib, shu orqali estetik ifoda vositalari bilan
ishlash osonroq kechadi.
Biroq bu jarayonda
o‘qituvchilarning metodik savodxonligi
va texnologik bilim
darajasi muhim rol o‘ynaydi. Ko‘plab o‘qituvchilar an’anaviy usullardan voz
kechishga tayyor emas, bu esa zamonaviy metodikani joriy qilishda muammolar
keltirib chiqaradi.
Yana bir muhim jihat shundaki, zamonaviy yondashuvlar dars vaqtini ham rejali
tashkil qilishni talab qiladi. Har bir bosqich aniq rejalashtirilsa, dars samaradorligi
yuqori bo‘ladi.
XULOSA
Tasviriy san’at fanini zamonaviy yondashuvlar asosida o‘qitish quyidagi
ustunliklarni ta’minlaydi:
o‘quvchilarda ijodiy va tanqidiy fikrlash rivojlanadi;
fanlararo bog‘liqlik asosida integrativ bilim shakllanadi;
raqamli vositalar orqali estetik ifoda ko‘nikmalari mustahkamlanadi;
STEAM modeli orqali loyihaviy va texnik tafakkur yuksaladi;
o‘quvchi shaxsini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Shu bois, tasviriy san’at darslarida zamonaviy metodikalar, raqamli
texnologiyalar va integratsiyalashgan dars modellarini keng joriy etish lozim.
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
44-to’plam_1-qism_Iyun-2025
125
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PQ–4307-sonli
qarori.
2.
Rasulov M. "Tasviriy san’atni o‘qitishda yangi yondashuvlar". – Toshkent, 2021.
3.
Mahmudova G. "Raqamli texnologiyalar va san’at integratsiyasi". – “Pedagogika
va innovatsiya” jurnali, 2023.
4.
OECD. “Arts Education and Digital Innovation in Classrooms”. – 2020.
5.
Yusupova S. “STEAM metodikasi asosida tasviriy san’atni o‘qitish”, Andijon,
2022.
