ISSN (E): 2992-9148 SJIF 2024 = 5.333
ResearchBib Impact Factor: 9.576 / 2024
VOLUME-2, ISSUE-10
9
KICHIK BIZNES KORXONALARIDA ASOSIY VOSITALAR
BUXGALTERIYA HISOBINI TAKOMILLASHTIRISH
Turopova Nigora Xolmurod qizi
Termiz davlat universiteti o’qituvchisi
Zulfiqorov Nurmuhammad Zokir o‘g‘li
Termiz davlat universiteti buxgalteriya hisobi va audit yo’nalishi 1-kurs talabasi
Annotatsiya
:
Kichik biznes korxonalarida asosiy vositalarni samarali
boshqarish va ularni to‘g‘ri baholash korxona faoliyatining moliyaviy holati va
rivoji uchun muhimdir. Asosiy vositalar – bu binolar, uskunalar, mashinalar, yer
uchastkalari, vositalar va boshqa aktivlar bo‘lib, ular korxonaning ishlab chiqarish
jarayonida foydalaniladi. Ularning aniq hisobini yuritish korxonaning moliyaviy
hisobotini to‘g‘ri olib borish, asosiy vositalarni samarali boshqarish va soliqqa
tortishda zarurdir. Ushbu maqolada kichik biznes korxonalarida asosiy vositalar
buxgalteriya hisobini takomillashtirish masalalari tahlil qilingan. Asosiy vositalarni
hisobga olish va amortizatsiyalash jarayoni korxonaning moliyaviy holatiga ta’sir
ko‘rsatuvchi muhim omildir. Tadqiqotda buxgalteriya dasturlarining samaradorligi,
amortizatsiyani hisoblash usullari va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish
kichik biznesdagi asosiy vositalar hisobini yaxshilashga qanday yordam berishi
o‘rganildi. Natijalar asosiy vositalarni to‘g‘ri baholash, amortizatsiyani samarali
hisoblash va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish orqali hisob-kitob jarayonini
soddalashtirish imkoniyatini ko‘rsatdi.
Kalit so‘zlar
:
kichik biznes, asosiy vositalar, buxgalteriya hisobi,
amortizatsiya, baholash, buxgalteriya texnologiyalari, inventarizatsiya, iqtisodiy
samaradorlik
Kirish (Introduction).
Bugungi kunda dunyo mamlakatlarida kichik biznes
korxonalarida asosiy vositalar hisobini moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari
talablariga muvofiqlashtirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bunda moliyaviy
hisobotlarda asosiy vositalarga oid axborotlarning qamrovi va shaffofligi oshirishga
yuqori ustivorlik berilmoqda. Jahon amaliyotida olib borilayotgan tadqiqotlarda
kichik biznes korxonalari faoliyatini tashkil etishda yuzaga chiquvchi muammolar,
ularda asosiy vositalar hisobining turlicha yuritilishi, asosiy vositalar to‘g‘risidagi
ma’lumotlarning bir xil andoza talablari doirasida emasligi, asosiy vositalar ob’ekti
sifatida tan olinuvchi aktivlar iqtisodiy mazmunining turlicha talqin etilishi kabi
muammolar keng o‘rganilmoqda. Bugungi kunda rivojlangan mamlakatlarda
ISSN (E): 2992-9148 SJIF 2024 = 5.333
ResearchBib Impact Factor: 9.576 / 2024
VOLUME-2, ISSUE-10
10
moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari asosida hisobni yuritish va asosiy
vositalarni to‘g‘ri hisobga olish bo‘yicha uzluksiz tadqiqot ishlari olib borilmoqda.
Ushbu tadqiqotlarda asosiy vositalarni tacniflash, tan olish, baholash, ularga eskirish
hisoblash, tahlil qilish uclubiyoti, hamda, auditining amaliy-uslubiy jihatlarini
xalqaro standartlarga ko‘ra takomillashtirgan holda tashkil etishni ta’minlashning
afzalliklari belgilab berilgan. Shu sababli dunyo miqyosida moliyaviy hisobotning
xalqaro standartlarini (IFRS) joriy etish asosida kichik biznes korxonalarida asosiy
vositalar hisobini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy tadqiqotlar ustuvor
yo‘nalishlar etib belgilangan.
O‘zbekistonda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar bilan bir qatorda raqamli
iqtisodiyotni tashkil etish sharoitida hisob tizimi, xususan, kichik biznes
korxonalarida asosiy vositalar buxgalteriya hisobini takomillashtirish hamda
moliyaviy axborotlarning shaffofligini ta’minlash masalalari alohida ahamiyat kasb
etadi.
Kichik biznes korxonalari uchun moliyaviy hisobotlarni aniq yuritish juda
muhimdir, chunki ular korxonaning iqtisodiy holatini to‘g‘ri baholash, resurslarni
samarali boshqarish va soliqqa tortishdagi majburiyatlarni kamaytirish imkonini
beradi. Asosiy vositalar, ya’ni binolar, uskunalar, mashinalar va boshqa aktivlarning
to‘g‘ri hisobini yuritish korxonaning uzoq muddatli rivoji uchun muhim. Ammo
kichik biznes korxonalarida buxgalteriya hisobini yuritishdagi cheklovlar, xususan,
asosiy vositalarni baholash va amortizatsiyalash jarayoni ko‘pincha qiyinchiliklar
tug‘diradi. Ushbu maqolamizda kichik biznes korxonalarida asosiy vositalar
hisobini takomillashtirishning zamonaviy usullari, ularning muammolari va ularni
hal etish yo‘llari ko‘rib chiqiladi.
Muammoning o‘rganilganlik darajasi.
Kichik biznes korxonalarida asosiy
vositalar buxgalteriya hisobini takomillashtirish masalalarining ilmiy-nazariy,
uslubiy
jihatlari
xorijiy
iqtisodchi
olimlardan
I.Melnikov,
Ye.Sivkov,
T.Yu.Sergeyeva, V.Mixayles, Yu.Tryashenko, Yu.A.Babayev, A.M.Petrov,
X.P.Raymond va boshqa ko‘plab olimlarning ilmiy asarlarida o‘z aksini topgan.
Mahalliy
iqtisodchi
olimlardan A.A.Karimov, D.Kudbiev,
I.N.Ismanov,
M.B.Kalonov, A.X.Pardayev, M.Q.Pardayev, K.B.Urazov, S.N.Tashnazarov,
B.A.Mamatov, B.O.Bolibekov, D.M.Matkarimov va boshqalarning ilmiy asarlarida
asosiy vositalarning buxgalteriya hisobini takomillashtirish bo‘yicha izlanishlar olib
borilgan hamda bu bo‘yicha nazariy-uslubiy masalalar yoritib berilgan. Professor
A.Karimovning tadqiqotlarida asosiy vositalarni turkumlash va hisobini yuritish
umumqabul qilingan buxgalteriya hisobi tamoyillariga (GAAP) talablariga ko‘ra
tashkillanishi taklif etilgan bo‘lsa, professor D.Kudbiyev va I.N.Ismanovlarning
ilmiy tadqiqotlarida asosiy vositalar tarkibi va ularning tasniflanishi buxgalteriya
ISSN (E): 2992-9148 SJIF 2024 = 5.333
ResearchBib Impact Factor: 9.576 / 2024
VOLUME-2, ISSUE-10
11
hisobining milliy standartlari talablari doirasida o‘rganilib, takomillashtirish
bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. A.X.Pardayev, M.Q.Pardayevlarning
asarlarida asosiy vositalar holatini tahlil qilish metodologiyasini ishlab chiqish
bo‘yicha tadqiqotlar olib borilgan. Lekin ularning yondashuvlarida asosiy
vositalarning buxgalteriya hisobi va tahlilini xalqaro standartlar talablari asosida
moliyaviy hisobot ma’lumotlaridan foydalanuvchilarga tushunarli, shaffof holda
yetkazib berish masalasi hal etilmagan.
Usullar (Methods).
Tadqiqotda kichik biznes korxonalarida asosiy vositalarni
hisobga olish va amortizatsiyalashda qo‘llaniladigan uslublar o‘rganildi. Asosiy
vositalarning qiymatini aniqlash, amortizatsiyani hisoblash usullari va zamonaviy
buxgalteriya dasturlarining qo‘llanilishi tahlil qilindi. Tadqiqot materiallari sifatida
turli buxgalteriya dasturlaridagi hisoblashlar va buxgalteriya standartlari tahlilidan
foydalanildi. Quyidagi tadqiqot uslublari qo‘llanildi:
1. Sohadagi muammolarni tahlil qilish
: Kichik biznesda asosiy vositalar hisobi
yuritishdagi muammolar va ularning yechimlari o‘rganildi.
2. Buxgalteriya dasturlarini qiyosiy tahlil qilish
: Kichik biznes korxonalarida
qo‘llaniladigan buxgalteriya dasturlari, jumladan, 1S, QuickBooks, Zoho Books va
boshqalarning imkoniyatlari qiyosiy tahlil qilindi.
3. Hisob-kitob usullarining samaradorligini baholash
: Amortizatsiyani
hisoblashda qo‘llaniladigan turli usullar, jumladan, sug‘urta va tezlatilgan
amortizatsiya usullarining kichik biznes uchun foydaliligi tahlil qilindi.
Natijalar (Results).
Tadqiqot davomida kichik biznes korxonalarida asosiy
vositalarni samarali hisobga olish va baholash bo‘yicha bir qator muhim natijalar
olindi:
1. Buxgalteriya dasturlari samaradorligi
: Buxgalteriya dasturlaridan
foydalanish asosiy vositalarning aniq hisobini yuritish va amortizatsiyani
avtomatlashtirish imkonini beradi. Masalan, 1S dasturi kichik biznes uchun
amortizatsiyani hisoblashni osonlashtiradi va real vaqtda ma’lumotlarni qayd etish
imkoniyatini beradi.
2. Amortizatsiya usullari
: Amortizatsiyani hisoblashda sug‘urta va tezlatilgan
amortizatsiya usullarining kichik biznes uchun samarali ekanligi aniqlandi. Bu
usullar korxonaning moliyaviy hisobotlarini to‘g‘ri yuritishga va soliqqa tortish
jarayonidagi kamchiliklarni bartaraf etishga yordam beradi.
3. Qayta baholash jarayonining ahamiyati
: Asosiy vositalarning qiymatini
qayta baholash ularning bozor qiymatini inobatga olishga va aktivlarni aniq hisobga
olishga yordam beradi. Bunday qayta baholash natijasida aktivlar haqiqiy qiymat
asosida baholanadi, bu esa korxonaning moliyaviy holatini to‘g‘ri aks ettiradi.
ISSN (E): 2992-9148 SJIF 2024 = 5.333
ResearchBib Impact Factor: 9.576 / 2024
VOLUME-2, ISSUE-10
12
4. Ilg‘or buxgalteriya texnologiyalaridan foydalanish
: Kichik biznesda mobil
buxgalteriya dasturlarini qo‘llash va onlayn inventarizatsiya imkoniyatlari
buxgalteriya hisobotini osonlashtirdi va inson omillari ta’sirini kamaytirdi.
Muhokama (Discussion).
Kichik biznes korxonalari to‘g‘risida so‘z borganda
inson ongida shakllanadigan dastlabki fikr bu – katta moliyaviy resurslarga ega
bo‘lmagan, xodimlar soni sanoqli va ishlab chiqarish ko‘rsatkichlari yirik
summalarni tashkil etmaydigan tadbirkorlik faoliyati vakillaridir. Lekin kichik
biznes korxonalarining mamlakat va xudud iqtisodiyoti barqaror rivojlanishini
ta’minlashdagi ahamiyati juda yuqori. Fikrimizning dalili sifatida ba’zi statistik
ma’lumotlarga e’tibor qaratsak. 2022-yil holatiga AQShda faoliyat yuritayotgan
kichik biznes korxonalari soni 33.2 milliontani tashkil etgan va bu mamlakatda
faoliyat olib borayotgan korxonalarning 99,9%ni tashkil etgan. Bu ko‘rsatkich 2021-
yilda 32,5 milliontaga teng edi. Ushbu kichik biznes korxonalarining 27
milliontasida ishchi xodimlar mavjud emas, 5,4 milliontasida esa 20 nafardan
kamroq ishchi ishlaydi, 650 mingta kichik korxonada 500 dan kam ishchi faoliyat
olib boradi. Shunday bo‘lsada kichik biznes korxonalari ulushiga to‘g‘ri kelayotgan
yangi yaratilgan ish o‘rinlari soni yiliga o‘rtacha 1,6 million donani tashkil qiladi.
Rossiya Federatsiyasida esa kichik va o‘rta biznes korxonalari soni 2022-yil yanvar
holatiga 5866703 dona
1
.
O‘zbekiston Respublikasi statistik ma’lumotlarga ko‘ra 2022-yil yakunlariga ko‘ra,
faoliyat olib borayotgan kichik biznes korxonalari soni 462834 tani tashkil etgan (1-
jadvalga qarang). Iqtisodiyot tarmoqlari kesimida yetakchilik qilayotgan sohalar
savdo 156539 ta, sanoat 90313 ta, qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligi 45897 ta va
qurilish 43410 tani tashkil etgan.
1-jadval
O‘zbekiston Respublikasida iqtisodiyot tarmoqlari kesimida faoliyat ko‘rsatayotgan kichik
tadbirkorlik sub’ektlari soni
(yanvar holatiga ko‘ra)
Tarmoqlar
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Jami
210594
229666
262930
334767
411203
462834
Qishloq, o‘rmon va
baliq xo‘jaligi
17962
20530
23975
28847
40719
45897
Sanoat
42847
48566
56233
69970
82746
90313
Qurilish
21790
23807
28955
36021
40695
43410
Savdo
61214
62714
70457
100573
131597
156539
Tashish va saqlash
10631
11779
13121
15157
17056
18045
Yashash va ovqatlanish
bo‘yicha xizmatlar
15293
16964
19656
25461
29947
32948
Axborot va aloqa
6201
6167
6738
7621
9221
10247
https://opora.ru/news/fns-opublikovala-statistiku-razvitiya-msp-v-rossii-.html сайти маълумотлари
ISSN (E): 2992-9148 SJIF 2024 = 5.333
ResearchBib Impact Factor: 9.576 / 2024
VOLUME-2, ISSUE-10
13
Sog‘liqni saqlash va
ijtimoiy xizmatlar
3709
4417
5364
6370
7588
8814
Boshqa turlari
30947
34722
38431
44747
51634
56621
O‘zbekiston Respublikasi YaIM tarkibida kichik biznes korxonalari ulushi
2017-yil 65.3%ni tashkil etgan bo‘lsa, 2021-yil yakuni bo‘yicha bu ko‘rsatkich
54.9%ga teng bo‘lgan. Bu o‘z navbatida mamlakat YaIMning yarmidan ortiq
qismini kichik biznes korxonalari shakllantirayotganini ko‘rsatadi
2
(2-jadvalga
qarang).
2-jadval
O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyotida kichik biznes va xususiy
tadbirkorlikning ulushi
umumiy hajmga nisbatan % da
Ko‘rsatkichlar
2017
2018
2019
2020
2021
01.07.2022
YaIM
65,3
62,4
56,0
55,7
54,9
Sanoat
41,2
37,4
25,8
27,9
27,0
23,2
Qurilish
64,8
73,2
75,8
72,5
72,4
74,9
Bandlik
78,0
76,3
76,2
74,5
74,4
-
Eksport
22,0
27,2
27,0
20,5
22,3
17,6
Import
53,6
56,2
61,6
51,7
48,7
44,7
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, kichik biznes korxonalarida asosiy vositalarni
samarali hisobga olish va amortizatsiyani to‘g‘ri yuritish ularning moliyaviy
hisobotlarini
yaxshilashga
yordam
beradi.
Asosiy
vositalar
hisobini
takomillashtirishda zamonaviy buxgalteriya texnologiyalarini joriy etish va
amortizatsiyani aniq hisoblash samarali bo‘ldi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki,
buxgalteriya dasturlaridan foydalanish kichik biznesning vaqt va resurslarini
tejashga imkon beradi va hisobotlarni aniq qilib tayyorlashni ta’minlaydi.
Asosiy vositalar va ularning buxgalteriya hisobidagi ahamiyati
Asosiy vositalar korxona aktivlarining muhim qismi bo‘lib, ularning to‘g‘ri
baholanishi va hisoblanishi moliyaviy hisobotlarda aniqlikni ta’minlaydi. Asosiy
vositalarni hisobga olish buxgalteriya hisobida muayyan mezonlarga asoslanadi:
1. Baholash va baholash usullari
: Asosiy vositalarni korxonada baholash va
ularning amortizatsiyasini hisoblash usullari. Amortizatsiyaning tezlatilgan yoki
sug‘urta usullari, kamaytirilgan balans va bir yillik qiymat usullari qo‘llanilishi
mumkin.
2
www.stat.uz/uz – сайти маълумотлари
ISSN (E): 2992-9148 SJIF 2024 = 5.333
ResearchBib Impact Factor: 9.576 / 2024
VOLUME-2, ISSUE-10
14
2. Amortizatsiyani hisoblash
: Kichik biznes uchun bu jarayonning ahamiyati,
chunki amortizatsiya chiqimlari moliyaviy natija va soliqqa tortishda asosiy rol
o‘ynaydi.
3. Asosiy vositalarni baholash va qayta baholash
: Asosiy vositalarning bozor
qiymatini doimiy ravishda baholab turish korxona moliyaviy hisobotlarining
haqqoniyligi uchun muhimdir.
Kichik biznesda asosiy vositalar buxgalteriya hisobining muammolari
Kichik biznes korxonalarida asosiy vositalarni hisobga olishda bir necha
muammolar yuzaga keladi:
1. Qiymatni aniqlash murakkabligi
: Kichik biznes ko‘pincha bozordagi holatni
to‘liq tushunmaydigan yoki baholashda yetarlicha resurslarga ega emas. Bu asosiy
vositalarning bozor qiymatini noto‘g‘ri baholashga olib kelishi mumkin.
2. Amortizatsiya hisoblashda qiyinchiliklar
: Amortizatsiyani hisoblashning
turli uslublari bo‘lib, ularning noto‘g‘ri qo‘llanilishi moliyaviy hisobotlarda xato va
soliq muammolarini keltirib chiqaradi.
3. Buxgalteriya texnologiyalari yetishmasligi
: Kichik biznesda ko‘pincha
zamonaviy buxgalteriya texnologiyalaridan foydalanish kam, bu esa hisobotni
yuritishni va ma’lumotlarni qayta ishlashni qiyinlashtiradi.
Asosiy vositalar hisobini yuritishda takomillashtirish yo‘llari
Kichik biznes korxonalarida asosiy vositalar hisobini yaxshilash uchun
quyidagi tadbirlar samarali bo‘lishi mumkin:
1. Zamonaviy buxgalteriya dasturlarini joriy etish
: Buxgalteriya dasturlari
asosiy vositalarni avtomatlashtirish, amortizatsiya hisoblash va inventarizatsiyani
yaxshilashda yordam beradi. Bu dasturlar buxgalteriya jarayonini avtomatlashtirish
orqali inson xatolarini kamaytiradi.
2. Baholash va qayta baholash mezonlarini yangilash
: Bozor qiymatlarini
muntazam tekshirib, inventarizatsiyani aniq hisobga olish vositalarning aniq
baholanishiga yordam beradi. Bu, ayniqsa, aktivlarning qiymatini oshirish yoki
kamaytirish zarur bo‘lganda muhim.
3. Mutaxassislar malakasini oshirish
: Buxgalterlarning malakasini oshirish
asosiy vositalar hisobini yaxshilashda katta ahamiyatga ega. Hisobchilar zamonaviy
buxgalteriya texnologiyalaridan foydalanishni, amortizatsiyani hisoblashni va
xalqaro buxgalteriya standartlarini bilishlari kerak.
4. Har yilgi inventarizatsiya va audit o‘tkazish
: Inventarizatsiya har bir asosiy
vositaning haqiqiy holatini va qiymatini aniqlaydi, bu esa aktivlarni boshqarishda va
xato hisobotlarni kamaytirishda yordam beradi. Audit jarayonlari esa hisoblarning
aniq va ishonchli ekanligini ta’minlaydi.
ISSN (E): 2992-9148 SJIF 2024 = 5.333
ResearchBib Impact Factor: 9.576 / 2024
VOLUME-2, ISSUE-10
15
Asosiy vositalar amortizatsiyasini hisoblashni takomillashtirish
Amortizatsiya kichik biznes korxonalari uchun katta ahamiyatga ega bo‘lib, bu
jarayonda turli usullardan foydalanish mumkin. Ba’zi usullar kichik biznes uchun
quyidagicha samarali bo‘lishi mumkin:
1. To‘g‘ri hisoblash usulini tanlash
: Sug‘urta yoki tezlatilgan amortizatsiya
usullari kichik biznes uchun samarali bo‘lib, aktivlarning istiqbolli va qiymatdan
tushmasligini ta’minlaydi.
2. Amortizatsiya qiymatini qayta ko‘rib chiqish
: Bozor qiymatlari o‘zgarishiga
qarab amortizatsiya miqdorini aniqlash. Bu korxonadagi vositalarning real qiymatini
aniq ko‘rsatishga yordam beradi.
Muammolar va takliflar
: Asosiy vositalar qiymatini noto‘g‘ri baholash va
amortizatsiyani hisoblashdagi kamchiliklar kichik biznesdagi asosiy muammolardan
biri ekanligi aniqlandi. Bunga yechim sifatida buxgalterlar malakasini oshirish va
amortizatsiya hisoblashda to‘g‘ri usullarni qo‘llash tavsiya etiladi. Shu bilan birga,
qayta baholash jarayonini muntazam o‘tkazish va soliq qonunchiligiga mos
hisobotlar tayyorlash muhim ahamiyatga ega.
Xulosa (Conclusion).
Kichik biznes korxonalarida asosiy vositalar
buxgalteriya hisobini takomillashtirish orqali moliyaviy hisobotlarni to‘g‘ri yuritish,
iqtisodiy samaradorlikka erishish va soliqqa tortish jarayonidagi xatolarni
kamaytirish mumkin. Zamonaviy buxgalteriya texnologiyalarini qo‘llash, asosiy
vositalarni to‘g‘ri baholash, amortizatsiya hisoblash va baholashni yangilash kichik
biznes uchun samarali hisob yuritishning asosiy omillari bo‘lib xizmat qiladi.
Tadqiqotdan olingan natijalar kichik biznes korxonalari buxgalteriya hisobini
takomillashtirishga qaratilgan amaliy takliflar va yechimlar ishlab chiqishga yordam
berdi.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Sh.Abdurahmonov (2020). Kichik biznes korxonalarida buxgalteriya
hisobini takomillashtirish asoslari. O‘zbekiston buxgalteriya va audit Jurnali, 15(3),
12-25.
2. U.Nazarov (2019). Asosiy vositalar va ularni baholash usullari. Moliyaviy
Hisobot va Soliq Tahlili, 7(4), 44-59.
3. B.Karimov (2021). Kichik biznesda buxgalteriya dasturlarini joriy etishning
samaradorligi. Iqtisodiy Tahlil Jurnali, 14(2), 88-98.
4. G.Salimova (2018). Amortizatsiyani hisoblash usullari va ularning ta’siri.
O‘zbekiston Qishloq Xo‘jaligi Tadqiqotlari Jurnali, 9(1), 33-42.
5. N.Axmedov (2022). Buxgalteriya texnologiyalari va kichik biznesda
ularning qo‘llanilishi. Toshkent Moliya Instituti Ilmiy Jurnali, 11(2), 120-134.
ISSN (E): 2992-9148 SJIF 2024 = 5.333
ResearchBib Impact Factor: 9.576 / 2024
VOLUME-2, ISSUE-10
16
6. P.Brown, & J.Harris (2020). Small Business Accounting Systems: Efficiency
and Challenges. Journal of Business and Financial Accounting, 10(5), 210-224.
7. A.Lee, & S.Thompson (2019). Asset Valuation and Depreciation Methods
in SMEs. International Journal of Accounting Studies, 8(3), 155-170.
8. R.Kasimov (2021). Asosiy vositalar va ularning kichik biznesdagi ahamiyati.
O‘zbekiston Iqtisodiyoti Jurnali, 16(4), 56-67.
9. D.Sharipov (2020). Depreciation Strategies for Small Enterprises. Central
Asian Economic Review, 13(2), 105-117.
10. T.Ahmedov, B.Salimov (2022). Implementation of Accounting Software in
Small Business. Journal of Financial and Business Management, 11(3), 234-245.
