GINKGO (GINKGO BILOBA) O’SIMLIGINI BOTANIK TAVSIFI, TARQALISHI VA AHAMYATI

Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi

www.tadqiqotlar.uz

19-to’plam 1-son may 2025

17

GINKGO (GINKGO BILOBA) O’SIMLIGINI BOTANIK TAVSIFI,

TARQALISHI VA AHAMYATI

Andijon davlat pedagogika inistituti tabiy

Fanlar fakulteti biologya yo'nalish talabasi

Olimova Gulzira Dilshodbek qizi

Anatatsiya. Ushbu adabiyotlar Ginkgo biloba oʻsimligining botanik tavsifi,

farmakologik ta’siri, ekologik ahamiyati va dorivor xususiyatlarini o‘rganilgan.

Bunda bu o’simlikni guli,bargi,mevasini tuzilishi haqida bayon etilgan bo’lib yana

qanday muhitda yashashi, moslanishi haqida yoritilgan.

Abstract.

These

publications

study

the

botanical

description,

pharmacological effects, ecological significance, and medicinal properties of the

Ginkgo biloba plant. They describe the structure of the flower, leaf, and fruit of this

plant, as well as its habitat and adaptations.

Kalit soʻzlar: Ginkgo biloba, botanik tavsif, dorivor oʻsimlik, ekologiya,

tibbiyot, manzarali o’simlik.

Ginkgo biloba – dunyodagi eng qadimgi daraxt turlaridan biri boʻlib, u

taxminan 270 million yildan beri mavjud. Bu oʻsimlik noyob xususiyatlari, uzoq umr

koʻrishi va dorivor ta’siri sababli ilmiy va tibbiy jihatdan katta ahamiyatga ega.

Ushbu tadqiqotda Ginkgo biloba oʻsimligining botanik tavsifi, tarqalish geografiyasi

va inson hayotidagi roli tahlil qilinadi.

Ginkgo biloba – barg toʻkuvchi, ikki uyli daraxt boʻlib, oʻrtacha 20–35 m

balandlikka yetadi. Yelpigʻichsimon, ikki qismga boʻlingan, uzun bandli, kuzda

sargʻayadi.Aprel-may oylarida gullaydi.Urugʻlari yumaloq shaklda, tashqi qavati

silliq va yoqimsiz hidga ega.Hayot davomiyligi: 1000 yil va undan ortiq umr koʻrishi

mumkin.Ginkgo biloba tabiiy holda asosan Xitoyning ayrim hududlarida uchraydi.

U inson tomonidan Yaponiya, Koreya, Yevropa va Shimoliy Amerikaga tarqatilgan.

Hozirda bu daraxt shahar ekologiyasini yaxshilash maqsadida koʻplab davlatlarda

Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi

www.tadqiqotlar.uz

19-to’plam 1-son may 2025

18

ekilmoqda. U changlanishga chidamliligi va ifloslangan havoga moslashuvchanligi

sababli shahar koʻchalarida keng qoʻllaniladi.Ginkgo biloba barglari flavonoidlar va

terpenoidlarga boy boʻlib, quyidagi kasalliklarga ijobiy ta’sir koʻrsatadi:Xotirani

mustahkamlash, miya qon aylanishini yaxshilash.Altsgeymer va Parkinson

kasalliklarini davolashda qoʻllaniladi.Yurak-qon tomir kasalliklarini oldini olishda

foydalidir.Antidepressant va antioksidant xususiyatlarga ega. Ginkgo biloba shahar

muhitida havoni ifloslantiruvchi moddalarni filtrlaydi.U tuproq eroziyasining oldini

olishga yordam beradi.Manzarali daraxt sifatida bogʻ va xiyobonlarda keng

qoʻllaniladi.

Ginkgo biloba Sharq madaniyatida uzoq umr, donishmandlik va barqarorlik

ramzi hisoblanadi.Xitoy va Yaponiyada bu daraxt muqaddas hisoblanib, buddaviy

ibodatxonalari atrofiga ekiladi.Ginkgo biloba oʻsimligi nafaqat botanik jihatdan

noyob, balki inson salomatligi va ekologiya uchun ham muhim ahamiyatga ega.

Uning dorivor xususiyatlari ilmiy tadqiqotlar bilan tasdiqlangan va tibbiyotda keng

qoʻllanilmoqda. Bundan tashqari, bu daraxt shahar ekologiyasini yaxshilashga

yordam beradi va madaniy meros sifatida qadrlanadi.Ginkgo biloba asosida ishlab

chiqariladigan dorilarni keng tadqiq qilish va ularning qoʻllanilish doirasini

kengaytirish.Shahar muhitida ushbu daraxtni koʻproq ekish orqali ekologik

barqarorlikni ta’minlash.Uning madaniy va tarixiy ahamiyatini oʻrganish va targʻib

qilish.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

1. Singh, R., Tiwari, P., & Prakash, A. (2019). Ginkgo biloba: A living fossil with

therapeutic properties. Journal of Herbal Medicine, 25(3), 45-59.

2.Mahadevan, S., & Park, Y. (2008). Multifaceted therapeutic benefits of Ginkgo

biloba L. Current Pharmaceutical Design, 14(8), 1006-1014.

3.Xue, X., & Zhang, W. (2010). Ecological and medicinal significance of Ginkgo

biloba. Environmental Biology Journal, 7(4), 211-220.

4. World Health Organization (WHO). (2002). WHO Monographs on Selected

Medicinal Plants: Ginkgo biloba. Geneva: WHO Pres

Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi

www.tadqiqotlar.uz

19-to’plam 1-son may 2025

19

5. Tang, W., & Eisenbrand, G. (1992). Chinese Drugs of Plant Origin: Chemistry,

Pharmacology, and Use in Traditional and Modern Medicine. Springer-Verlag.

6. Мухина, Г. И., & Кузнецов, О. П. (2015). Гинкго билоба и его применение в

медицине. Фитотерапия, 12(3), 45-58.

7. O’zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Botanika Instituti. (2020).

Oʻzbekiston oʻsimliklari ensiklopediyasi. Toshkent: Fan nashriyoti.

8. Qoraboyev, A. R. (2021). Dorivor oʻsimliklar va ularning farmakologik

xususiyatlari. Samarqand: Ilm-fan nashriyoti.