Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi
19-to’plam 1-son may 2025
10
“GINKGO BILOBA O’SIMLIGINING BOTANIK TAVSIFI,
O’SIMLIKLAR QOPLAMIDAGI O’RNI, TARQALISHI VA AHAMIYATI”
Toxirjonova Mubina Azamatjon qizi
Annotatsiya: Ushbu maqolada Ginkgo biloba o'simligining botanika tavsifi,
o'simliklar qoplamasidagi o'rni, tarqalish sohasi va inson hayotidagi ahamiyati
yoritiladi. Ginkgo biloba qadimgi o'simlik bo‘lib, uning ekologik, farmatsevtik va
iqtisodiy jihatlari tahlil qilinadi.
Abstract: This article describes the botanical characteristics, ecological
role, distribution, and significance of the Ginkgo biloba plant. Ginkgo biloba is an
ancient plant, and its ecological, pharmaceutical, and economic aspects are
analyzed.
Аннотация: В данной статье описаны ботанические характеристики
растения Ginkgo biloba, его роль в растительном покрове, ареал
распространения и значение в жизни человека. Ginkgo biloba является
древним растением, и в статье рассматриваются его экологические,
фармацевтические и экономические аспекты.
Ginkgo biloba – dunyodagi eng qadimiy o'simliklardan biri bo‘lib, uning
tarixi 200 million yildan ortiq davrni o‘z ichiga oladi. U yagona tirik qolgan vakili
hisoblanib, Ginkgoaceae oilasiga mansub. Ushbu o‘simlik farmakologiya, ekologiya
va landshaft dizaynida katta ahamiyatga ega.Ginkgo biloba – balandligi 20–35
metrga yetadigan, uzoq umr ko‘ruvchi daraxt bo‘lib, yelpig‘ichsimon barglari va
ikki uyli gullash xususiyatiga ega. Uning urug‘lari yong‘oqsimon va o‘ziga xos
hidga ega. Ginkgo biloba fotosintez jarayoni va tashqi muhitga chidamliligi bilan
ajralib turadi.Ginkgo biloba turli ekotizimlarda uchrasa-da, asosan shahar
landshaftlarida keng qo‘llaniladi. U ekologik muhitni yaxshilashda, havoni
tozalashda va shaharlar estetik qiyofasini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Bundan
tashqari, u genetik jihatdan barqaror turlardan biri hisoblanadi.
Tarqalishi
.Ginkgo biloba o‘simligining tarqalishi: Ginkgo biloba tabiiy
Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi
19-to’plam 1-son may 2025
11
holatda faqatgina Xitoyning janubiy-sharqiy hududlarida yovvoyi holda uchraydi.
Biroq inson tomonidan uni ko‘plab hududlarga, ayniqsa: Yaponiya, Koreya, AQSh,
Yevropa mamlakatlari, Markaziy Osiyon hududlariga introduksiya qilingan (ya'ni
sun'iy ravishda o‘tqazilgan). Xitoyda uni qadimdan madaniy, diniy va dorivor
ahamiyatga ega daraxt sifatida qadrlashgan. Hozirgi kunda ko‘plab bog‘lar,
xiyobonlar, shahar ko‘chalarida manzarali daraxt sifatida keng o‘tqaziladi, chunki u
ekologik jihatdan toza, chang va tutundan kam zarar ko‘radi, sovuqqa, ifloslanishga
chidamli.
Ahamiyati
. a)Farmatsevtika: Ginkgo biloba barglaridan tayyorlangan
ekstraktlar asab tizimini mustahkamlash, qon aylanishini yaxshilash va kognitiv
funksiyalarni oshirishda ishlatiladi. b)Ekologiya: U havoni chang va gazlardan
tozalash, tuproq eroziyasini kamaytirish va biologik xilma-xillikni saqlashga
yordam beradi.d) Iqtisodiyot: Daraxt yog‘ochi va urug‘lari turli sanoat tarmoqlarida
ishlatiladi, shuningdek, dekorativ maqsadlarda ekiladi.
Xulosa
.Ginkgo biloba o'simligi noyob biologik va ekologik xususiyatlarga
ega bo‘lib, inson hayotining turli jabhalarida keng qo‘llaniladi. Uning farmatsevtik,
ekologik va iqtisodiy ahamiyati uni dolzarb o‘rganish lozim bo‘lgan o‘simliklardan
biriga aylantiradi. Kelajakda Ginkgo biloba bo‘yicha olib boriladigan tadqiqotlar
uning yangi ilmiy va amaliy jihatlarini ochib berishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR/ИСПОЛЬЗУЕМАЯ
ЛИТЕРАТУРА/REFERENCES:
1. Qodirov A.Q., Tursunov Sh.T. "O‘simlikshunoslik". – Toshkent: O‘zbekiston
Milliy
Ensiklopediyasi, 2018. – 320 b.
2. Karimov A.A. "Dorivor o‘simliklar va ularning ahamiyati". – Toshkent: Fan,
2017. – 215 b.
3. Махмудов А.Х. "Фармакогнозия". – Ташкент: Медицина, 2019. – 280 с.
4. Singh, R. et al. "Ginkgo biloba: A living fossil with medicinal properties".
Pharmacognosy
Reviews, 2019, Vol. 13(25), pp. 39-45.
Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi
19-to’plam 1-son may 2025
12
5. Smith, J.V., Luo, Y. "Studies on Ginkgo biloba extract and neuronal protection".
Journal of
Ethnopharmacology, 2020, Vol. 227, pp. 1-9.
6. Китайская Фармакопея. – Пекин: Научное издательство, 2021. – 500 с.
