“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
70
TIBBIYOT UNIVERSITETI TALABALARINING TANISHUV AMALIYOTIDA
DOLZARB MUAMMOLARI
Djurakulova Azizaxon Karshiyevna.
Tabiiy fanlar kafedrasi o'qituvchisi
Davolash 24-14 guruh talabasi
Abduhamidova Gavhar Yangiboy qizi
Annotatsiya
Ushbu maqolada tibbiyot universiteti talabalarining tanishuv amaliyotida yuzaga kelayotgan
dolzarb muammolar atroflicha ko‘rib chiqiladi. Tanishuv amaliyoti – talabalarning nazariy bilimlarini
amaliyotda sinovdan o‘tkazishi, kasbiy ko‘nikmalarini shakllantirishi uchun muhim bosqichdir.
Biroq, amaliyot jarayonida talabalar ko‘plab qiyinchiliklar va to‘siqlarga duch keladi, bu esa o‘quv
jarayonining samaradorligini pasaytiradi. Maqolada amaliyot bazasining yetishmasligi, rahbarlar
bilan samarali muloqotning yo‘qligi, nazorat va baholash tizimidagi kamchiliklar, shuningdek,
talabalar psixologik holatidagi muammolar kabi asosiy muammolar tahlil qilinadi. Shuningdek,
ushbu muammolarni bartaraf etish uchun amaliyot jarayonini takomillashtirish yo‘llari taklif etilgan.
Maqola tibbiyot ta'limi sohasida sifatni oshirish, talabalarni zamonaviy kasbiy talablar darajasida
tayyorlash maqsadida dolzarb masalalarni yoritishga qaratilgan.
Kalit so‘zlar
Tibbiyot universiteti, talabalar, tanishuv amaliyoti, muammolar, amaliy ko‘nikmalar, ta'lim
sifati.
Muammoning dolzarbligi
Tibbiyot sohasida bilim va amaliy ko‘nikmalarni uyg‘unlashtirish talabalar uchun muhim
ahamiyatga ega. Tanishuv amaliyoti esa nazariy bilimlarni amaliyotga tatbiq etish imkonini beradi.
Biroq, talabalarning amaliyot jarayonida yuzaga keladigan turli muammolar ta'lim sifatiga salbiy
ta'sir ko‘rsatadi. Shu sababli, bu muammolarni aniqlash va bartaraf etish tibbiyot ta'limining
samaradorligini oshirish uchun dolzarb vazifa hisoblanadi.
Kirish
Tibbiyot ta'limi jarayonida nazariy bilimlar va amaliy ko‘nikmalar o‘rtasida muvozanatni
saqlash juda muhim hisoblanadi. Aynan shu jihat talabalarni kasbiy faoliyatga puxta tayyorlashda
asosiy rol o‘ynaydi. Shu nuqtai nazardan, tanishuv amaliyoti – bu talabaning kasbiy bilimlarini real
sharoitda sinovdan o‘tkazishi, kasbiy ko‘nikmalarini shakllantirishi va mustahkamlashi uchun muhim
bosqichdir. Tanishuv amaliyoti paytida talabalar nafaqat tibbiy bilimlarini qo‘llashni o‘rganadilar,
balki kasbiy madaniyat, muloqot ko‘nikmalari va mas’uliyatni ham chuqur anglaydilar.
Biroq, amaliyot jarayonida ko‘plab talabalar turli muammolar, qiyinchiliklar va to‘siqlarga
duch kelmoqda. Ba’zan amaliyot joylari talabalar soniga nisbatan cheklangan bo‘ladi, yoki amaliyot
rahbarlari bilan samarali muloqot yo‘lga qo‘yilmagan bo‘ladi. Bundan tashqari, talabalar amaliyot
davomida duch kelgan qiyinchiliklar, stress va psixologik bosim kabi omillar ham ularning bilim va
ko‘nikmalarini to‘liq shakllantirishga xalaqit beradi. Natijada, amaliyot samaradorligi pasayadi,
talabalarning kasbiy tayyorgarlik darajasi yetarlicha bo‘lmaydi.
Shuning uchun tibbiyot universiteti talabalarining tanishuv amaliyotida duch kelayotgan
muammolarni chuqur o‘rganish va ularni hal etish yo‘llarini izlash bugungi kundagi eng dolzarb
vazifalardan biridir. Ushbu maqolada ana shunday muammolar va ularning sabablarini tahlil qilib,
amaliyot jarayonini yaxshilashga qaratilgan tavsiyalar keltiriladi.
Asosiy qism
Tibbiyot universiteti talabalarining tanishuv amaliyotida yuzaga keladigan muammolar ko‘p
qirrali va bir nechta asosiy omillar bilan bog‘liq. Ushbu bo‘limda ular haqida batafsil to‘xtalib
o‘tamiz.
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
71
1. Amaliyot bazasining yetarli emasligi
Amaliyot jarayonining sifatli bo‘lishi uchun yetarlicha sharoitlar, jihozlangan klinikalar va
tajribali mutaxassislar kerak. Afsuski, ko‘plab tibbiyot universitetlarida amaliyot bazasi talabalar
soniga nisbatan yetarli emas. Shifoxonalarda joy cheklanganligi yoki zamonaviy tibbiy uskunalarning
kamligi talabalar uchun to‘liq tajriba orttirishga to‘siq bo‘ladi. Natijada, ular kam ko‘riladigan
kasalliklar yoki murakkab jarayonlarda amaliyot o‘tkaza olmay qoladilar. Bu esa, o‘z navbatida,
talabalar bilim va ko‘nikmalarining yetishmasligiga olib keladi.
2. Rahbarlar bilan yetarlicha samarali muloqot yo‘qligi
Amaliyot rahbarlari – talabaning o‘rganishi va kasbiy rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi.
Ammo ko‘pincha rahbarlar ko‘p ish bilan band bo‘lgani uchun talabalar bilan individual ishlashga
yetarli vaqt ajrata olmaydilar. Shu sababli, talabalar ko‘p hollarda yuzaga kelgan savollariga javob
topishda qiynaladi, o‘z kamchiliklarini aniqlay olmaydi. Bu esa ularning amaliy ko‘nikmalarini
chuqurlashtirish jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
3. Nazorat va baholash tizimidagi kamchiliklar
Amaliyot davomida talabalar faoliyati to‘g‘ri, adolatli va aniq baholanmasligi ko‘p
uchraydigan muammolardan biridir. Ba’zida baholash faqat nazariy bilimlar yoki umumiy
taassurotlar asosida amalga oshiriladi, amaliy ko‘nikmalar va kasbiy xulq-atvor kam e’tibor
qozonadi. Bu esa talabalarning o‘z ustida ishlash istagini kamaytiradi va professional o‘sishni
cheklaydi.
4. Psixologik bosim va stress omillari
Tibbiyot sohasining o‘zi juda javobgar va murakkab yo‘nalish hisoblanadi. Talabalar amaliyot
davomida o‘zlari uchun yangi va ba’zida hayotiy mas’uliyatni his qiladilar. Bu esa ko‘plab talabalarni
ruhiy jihatdan charchatadi, stressga soladi. Ba’zan ular o‘z xatolaridan qo‘rqib, o‘zlarini erkin
namoyon eta olmaydi. Bu holat amaliyot jarayonining samaradorligini kamaytiradi va sog‘lom o‘quv
muhiti yaratilishiga to‘sqinlik qiladi.
5. Amaliyot dasturining zamonaviy talablar bilan mos kelmasligi
Tibbiyot sohasida doimiy yangiliklar va innovatsiyalar yuzaga kelmoqda. Shuning uchun
amaliyot dasturi doimiy ravishda yangilanib, zamonaviy tibbiyot standartlari va talablariga
moslashtirilishi kerak. Afsuski, ba’zi universitetlarda amaliyot dasturi eskirgan bo‘lib, talabalarni
zamonaviy usullar va texnologiyalar bilan tanishtirish imkoniyati yetarli emas. Natijada, talaba o‘z
kasbiy faoliyatida kerakli bilim va ko‘nikmalardan mahrum bo‘lish xavfi mavjud.
Xulosa
Tibbiyot universiteti talabalarining tanishuv amaliyotida duch kelayotgan muammolar
bugungi ta’lim jarayonining eng dolzarb masalalaridan biridir. Amaliyot jarayoni nazariy bilimlarni
amaliyotga tatbiq etish, kasbiy ko‘nikmalarni shakllantirish va mustahkamlash uchun eng muhim
bosqich hisoblanadi. Biroq, amaliyot bazasining yetarli emasligi, rahbarlar bilan samarali
muloqotning cheklanganligi, nazorat va baholash tizimidagi kamchiliklar hamda talabalar psixologik
holatidagi muammolar kabi omillar talabalarning o‘z salohiyatini to‘liq namoyon etishiga to‘siq
bo‘lmoqda.
Shuningdek, amaliyot dasturining zamonaviy kasbiy talablar bilan mos kelmasligi ham
talabalar tayyorgarligining samaradorligini pasaytiradi. Bu muammolarni hal etish uchun klinik
bazalarni kengaytirish, amaliyot rahbarlarining o‘quv jarayonidagi rolini kuchaytirish va talabalar
bilan yaqindan ishlash tizimini yo‘lga qo‘yish zarur. Bundan tashqari, baholash tizimini shaffof va
adolatli qilish, psixologik qo‘llab-quvvatlash xizmatlarini tashkil etish ham katta ahamiyatga ega.
Tibbiyot ta’limining sifati aynan amaliyot jarayonining samaradorligiga bog‘liq bo‘lgani
uchun, ushbu muammolarni hal etish orqali talabalarning kasbiy tayyorgarligi yanada
mustahkamlanadi va kelajakdagi shifokorlar kasbiy faoliyatga puxta tayyor bo‘ladi. Shu bois, ta’lim
muassasalari, amaliyot bazalari va talabalarning o‘zaro hamkorligi kuchaytirilishi lozim. Bu esa
nafaqat ta’lim sifatini oshirishga, balki tibbiyot sohasining rivojlanishiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
72
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Islomov A. Tibbiyot ta'limi metodikasi. — Toshkent: O‘zbekiston Tibbiyot
Akademiyasi Nashriyoti, 2020. — 256 bet.
2.
Karimova N. Tibbiyot amaliyotida yangi yondashuvlar // Tibbiyot jurnali. — 2022.
— №3. — B. 45-52.
3.
Abdullayev B. Talabalar psixologiyasi va amaliyotdagi muammolar // Psixologiya va
ta'lim. — 2021. — №4. — B. 30-38.
4.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi. Tibbiyot ta'limi standartlari. —
Toshkent, 2019. — 48 bet.
5.
Nazarov S., Rustamova M. Tibbiyot talabalarining amaliy ko‘nikmalarini
rivojlantirish yo‘llari. — Toshkent: Tibbiyot Nashriyoti, 2021. — 180 bet.
6.
Qodirov J. Tibbiyot ta'limida zamonaviy innovatsiyalar. // Ilmiy ishlanmalar to‘plami,
2023. — №1. — B. 12-20.
7.
Ergashev D. Amaliyotda talabalar bilan ishlash usullari. — Toshkent, 2022. — 150
bet.
8.
Saidova N. Tibbiyot talabalarining psixologik holatini qo‘llab-quvvatlash metodlari.
// Sog‘liqni saqlash sohasidagi ilmiy maqolalar, 2020. — №2. — B. 55-60.
9.
World Health Organization. Global standards for quality health-care education. —
Geneva: WHO, 2020. — 64 p.
10.
Brown L., Smith K. Medical education challenges and solutions. — New York:
Medical Press, 2019. — 320 p.
