“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
164
TABIIY FANLARDAN ENERGIYAGA OID DASTLABKI TUSHUNCHALARNI
SHAKLLANTIRISHDA MEDIATA’LIM RESURSLARINING O‘RNI
Raupova Sojida Abduvaitovna
Termiz davlat pedagogika instituti o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Maqolada boshlang‘ich sinflarda “Tabiiy fanlar”ni o‘qitishda o‘quvchilarga
zamonaviy energiya manbalariga oid dastlabki tushunchalarni shakllantirishning metodik tavsiflari
hamda mediata’lim resurslaridan foydalanish yuzasidan taklif va tavsiyalar keltirib o‘tilgan.
Tayanch so‘z va iboralar:
mediata’lim, mediatexnologiya, energiya manbalari, mediata’lim
resurslari.
Jamiyatning raqamli transformatsiyasida mediata’limni modernizatsiyalash jarayonining bir
qismi sifatida virtual olamning paydo bo‘layotgan afzalliklarini hisobga oladi va mediatexnologiyalar
salohiyatidan to‘liq foydalanish imkonini beradi. Raqamli multimedia ta’lim resurslarini yaratish va
ulardan foydalanish nafaqat maktab o‘quvchilarini o‘qitish, tarbiyalash va rivojlantirish, balki ularni
raqamli jamiyatda hayotga tayyorlashning samarali vositasiga aylanmoqda. Zamonaviy dunyoda
media-ta’lim muhandislik ta’limi, yoshlarning ilmiy-texnik ijodkorligini, ijodiy media faoliyatini
ommalashtirish hamda media ijodi madaniyatini shakllantirishda muhim vosita sifatida ahamiyat
kasb etadi.
Ta’limning turli shakllarida amalga oshiriladigan media-ta’lim o‘quvchining o‘z-o‘zini
rivojlantirish va ijodiy anglashini rivojlantiradi, u turli manbalardan olingan ma’lumotlarni uyg‘un
tarzda birlashtirish, uni tanqidiy baholash, tahlil qilish, qayta ishlash, qo‘llashni o‘rganadi[1].
O‘quvchilar uchun o‘quv jarayoni rasmiy ta’limning eng asosiy darajasi bo‘lgan boshlang‘ich
ta’limdan boshlanadi. O‘quvchilar ta’limidagi mavzulardan biri qayta tiklanadigan energiya
manbalari sohasidir. Qayta tiklanadigan energiya manbalari tabiatdan kelib chiqadigan, erkin
foydalanish mumkin bo‘lgan, uzluksiz va cheksiz foydalanish mumkin bo‘lgan energiya
manbalaridir. Ta’lim o‘quvchilarni o‘rgatilayotgan materialga qiziqtirishi va munozaralar davomida
faol bo‘lishi uchun imkon qadar jozibador tarzda to‘plangan o‘quv vositalaridan foydalanishni talab
etadi(1-rasm). O‘rganishning dastlabki natijalari berilgan savollarga o‘quvchilarning ma’lumotlarni
qay darajada o‘zlashtirishini va baholash mezoni sifatida ishlatilishini aniqlashga qaratilgan[2].
1-rasm. Energiya manbalariga oid savollar
Mediata’lim resurslari (masalan, videolar, illyustratsiyalar, interaktiv o‘yinlar va onlayn
materiallar) o‘quvchilarga yangi bilimlarni qiziqarli va tushunarli tarzda taqdim etish imkonini
beradi.
Mediata’lim resurslari yordamida energiyaning kundalik hayotdagi o‘rni, masalan, elektr
energiyasining ishlatilishi yoki qayta tiklanadigan energiya manbalarini taqdim etish, o‘quvchilarning
mavzuga bo‘lgan qiziqishini oshiradi[3].
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
165
O‘quvchilar faolroq bo‘lishi, muhokamalarini o‘tkazishda zerikmasliklari uchun jozibador
raqamli ta’lim usullari bilan qo‘llash lozim. Atrof-muhit muammolari boshlang‘ich sinflarda energiya
savodxonligi dasturlarining paydo bo‘lishiga sabab bo‘ladi. Tarbiyaning bir qismi bo‘lgan energiya
savodxonligini o‘rganish o‘quvchilarning energiyadan oqilona foydalanishga bo‘lgan munosabati va
xulq-atvorini yanada chuqurlashtirishni talab qiladi.
Energiya tushunchalari tabiiy fanlar orqali shakllantirish, o‘quvchilarga energiyaning turli
shakllari, uning saqlanishi va uzatilishi haqida tushuncha berishning samarali usulidir. Tabiiy
fanlarda energiya konsepsiyasini o‘rganishda asosiy maqsad energiyaning qonuniyatlarini va
tabiatdagi o‘zgarishlarni tushunish hisoblanadi.
Tabiiy fanlar orqali energiya tushunchasini o‘rganish, o‘quvchilarga ilmiy va amaliy jihatdan
energiyaning tabiatdagi o‘zgarishlarini yanada chuqurroq tushunishga yordam beradi. Bu
metodologiya, shuningdek, kelajakda energiyani tejash va barqaror rivojlanishga yo‘naltirilgan
qarorlarni qabul qilishga ham yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. М.В. Кузьмина. Методические рекомендации «Медиаобразование как ресурс
профессиональной ориентации детей и молодежи» / – Киров: ИРО Кировской области, 2020.
– 60 с.
2. Rohman, A., & Nandiyanto, A. B. D. (2022). Learning of Renewable Energy Sources in
Elementary School Based on Digital. Open Global Scientific Journal, 1(1), 33–40.
https://doi.org/10.70110/ogsj.v1i1.6
3. Malikova Y. V. Tabiiy fanlar. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 3-sinfi uchun darslik,
2-qism / Y. V. Malikova. - Toshkent. “Novda Edutainment”.2023. - 120 b.
