“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
413
KLAYNFELTER SINDROMI KASALLIGI VA UNING KELIB CHIQISH SABABLARI
G‘aniyeva Zulxumor Soatovna
Termez iqtisodiyot va servis universiteti, Tibbiyot fakulteti Davolash ishi yo‘nalishi 1-bosqich 24-
13-guruh talabasi
Tog‘ayev Azizbek Aliyor o‘g‘li
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti Tabiiy fanlar kafedrasi o‘qituvchisi
Annotatsiya.
Ushbu maqolada klaynfelter sindromi kasalligi, kelib chiqish sabablari,
oqibatlari, tashxis qo‘yish va uni davolash haqida yozilgan.Klaynfelter sindromini ilk bor qayerda va
kim tomonidan topilganligi,unga tashxis qo‘yish va davolash,bu sindromning alomatlari,qanday kelib
chiqishi va turlari haqida ma’lumot berilgan.
Kalit so‘zlar.
klaynfelter, sindrom, xromasoma, zigota, genetik kasallik, psixologik,
sitogenetik, genotip, diploid, xromasoma, testesteron, symptom, giperaktivlik, otoimmun, qon testi.
KLINEFELTER SYNDROME DISEASE AND ITS CAUSES OF ORIGIN
Ganiyeva Zulxumor Soatovna
Termez University of Economics and Service, Faculty of Medicine, Medical Department, Student
Tog‘ayev Azizbek Aliyor o‘g‘li
Lecturer, Department of Natural Sciences, Termez University of Economics and Service
Abstrct.
This article describes the disease of Klinefelter syndrome, its causes, consequences,
diagnosis and treatment. Information is provided about where and by whom Klinefelter syndrome
was first discovered, its diagnosis and treatment, symptoms of this syndrome, its origin and types.
Keywords.
Klinefelter, syndrome, chromosome, zygote, genetic disease, psychological,
cytogenetic, genotype, diploid, chromosome, testosterone, symptom, hyperactivity, autoimmune,
blood test.
ЗАБОЛЕВАНИЕ СИНДРОМ КЛАЙНФЕЛЬТЕРА И ЕГО ПРИЧИНЫ
Ганиева Зулхумор Соaтовна
Термезский университет экономики и сервиса, медицинский факультет, лечебное отделение,
студент
Тогаев Азизбек Алиёр угли
Преподаватель кафедры естественных наук Термезского университета экономики и сервиса
Аннотация.
В статье описывается заболевание синдром Клайнфельтера, его причины,
последствия, диагностика и лечение. В нем содержится информация о том, где и кем впервые
был обнаружен синдром Клайнфельтера, его диагностике и лечении, симптомах этого
синдрома, его происхождении и типах.
Ключевые слова:
Клайнфельтер, синдром, хромосома, зигота, генетическое
заболевание, психологическое, цитогенетическое, генотип, диплоидный, хромосома,
тестостерон, симптом, гиперактивность, аутоиммунный, анализ крови.
Kirish.
Klayn felter sindromi erkaklarda qo‘shimcha X xromasoma tufayli kelib chiqadi va
bir qator qoloqliklarga olib keladi. U birinchi marta 1942 yilda doktor
Garri Klaynfelter
tomonidan
tasvirlangan.
Klaynfelter sindromi kasalligi faqat erkaklarda uchraydi.Qo‘shimcha X xromasomasi
bor bunday bemorlarning kariotpi 1959-yilda aniqlangan.Klaynfelter sindromining yetakchi klinik
ko‘rinishi birlamchi gipogonadizm bo‘lganligi sababli,bunday bemorlarni boshqarish
endokrinologiya va andrologiya sohasidagi mutaxasislar tomonidan amalga oshiriladi.Sitogenetik
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
414
tahlil natijasida ularning jinsiy ,,X’’ xromasomalar soni normaga nisbatan bittaga ko‘payganligi
aniqlandi.
Klaynfelter kasalligiga uchragan insonlarda qo‘l oyoqlar haddan tashqari uzun, yelka
chanoqqa nisbatan tor bo‘lib jinsiy bezlarning rivojlanishi buzuladi. Balog‘atga yetish davridan
boshlab bir qator aqliy qoloqlik yuzaga keladi.Bu kasallik o‘rta hisobda yangi tug‘ilgan 850-1000 ta
o‘g‘il boladan bittasida uchraydi.Aqliy zaiflik bilan aziyat chekadigan bolalar orasida Klaynfelter
sindromining 1-2%ni tashkil qiladi.Daun sidromida bo‘lgani kabi,Klaynfelter sindromida ham
xromasoma aberatsiyasi meyoz paytida jinsiy xromasomalarning ajralmasligi zigota bo‘linishining
buzulishi bilan bog‘liq.Shu bilan birga Klaynfelter sindromi bo‘lgan o‘g‘il bolalar otadan ko‘ra
ko‘proq ya’ni 60% onadan qo‘shimcha X xromasoma oladi.Erkaklarning bepushtligi sabablari
orasida Klaynfelter sindromi 10%ni tashkil qiladi.
Turlari
: Eng keng tarqalgan patogenetuk turi bu sindromning 47,XXY kariotipli to‘liq
variantidir.Mozaiklik 46XY\47XXY yoki 46XX\47XX kam uchraydi,polisomiya 48XXX-bundan
kamroq;48XXYY;49XXXXY turlari ham bor.
Alomatlari
.
Klaynfelter sindromi bilan og‘rigan odamlarda jiddiylik darajasi har xil bo‘lishi
mumkin bo‘lgan bir qator alomatlar namoyon bo‘lishi mumkin. Umumiy simptomlar va belgilarga
quyidagilar kiradi:
Gipogonadizm:
Asosiy xususiyatlardan biri testesteron ishlab chiqarishning kamayishiga
olib keladigan kam rivojlangan moyaklardir. Bu ko‘pincha bepushtlik, jinekomastiya (ko‘krak
rivojlanishi) va yuz va tanadagi sochlarning etishmasligiga olib keladi.
Uzun bo‘yli:
Klaynfelter sindromi bo‘lgan ko‘plab odamlar o‘rtachadan balandroq.
Jinekomastiya-ko‘krak rivojlanishi
X xromasoma trisomiyasi
O‘rganishdagi nuqsonlar
: Ba'zi odamlar til va o‘rganishda qiyinchiliklarga duch kelishi
mumkin, jumladan nutq va til kechikishlari, shuningdek, o‘qish va yozishda qiyinchiliklar.
Xulq-atvor va psixologik muammolar:
Ular tashvish, ruhiy tushkunlik va diqqat
etishmasligi giperaktivlik buzilishi(DEHB) kabi ijtimoiy va hissiy qiyinchiliklar xavfi yuqori bo‘lishi
mumkin.
Jismoniy xususiyatlar:
Boshqa jismoniy xususiyatlar mushak massasining kamayishi, zaif
suyaklar va otoimmun kasalliklarning yuqori xavfini o‘z ichiga olishi mumkin.
Kelib chiqish sabablari
. Klaynfelter sindromi odatda urug‘lanish paytida xromasoma xatosi
tufayli vujudga keladi.Bunda erkak yoki ayol bolaga qo‘shimcha X xromasomasini beradi.
Tashxis qo‘yish:
Klaynfelter sindromiga tug‘ilishdan oldin yoki keyin tashxis qo‘yish
mumkin.Tug‘ilishdan keyin tashxis qo‘yishda ko‘pincha qon testi orqali tashxis qo‘yiladi va bunda
xromasoma soni aniqlanadi.Tug‘ilishdan oldin esa quyidagi yo‘llar bilan aniqlash mumkin:
Amniotsintez: Homiladorlik paytida homilaning xromasomalarini tekshirish uchun amalga
oshiriladi.
Koryon villus namunasi(CVS): Homiladorlikning dastlabki bosqichlarida homilaning
xromasomalarini tekshirish uchun amalga oshiriladi.
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
415
Davolash
. Klaynfelter sindromi uchun maxsus davo yo‘q, ammo alomatlarni boshqarishga
yordam beradigan bir qator davolash usullari mavjud.Misol uchun:
Testesteron terapiyasi: Bu erkakalarda jinsiy rivojlanishni yaxshilashga va ba’zi jismoniy
alomatlarni yengillashtirishga yordam beradi.
Nutq terapiyasi: Bu nutqni yaxshilash va til muammolarini bartaraf etishga yordam beradi.
Psixoterapiya: Bu Bu ruhiy tushkunlik va ijtimoiy tashvish kabi ruhiy alomatlarni
boshqarishga yordam beradi.
Xulosa:
Umuman olganda Klayn felter sindromining davosi yoq,chunki u genetik
izchillikning buzilishi natijasida kelib chiqadi.Shuning uchun bu kasallikning kelib chiqish
sabablarini o‘rganib unga qarshi kurashish kerak.Bunda onaning farzand ko‘rish yoshiga va bu
kasallikni keltirib chiqaruvchi turli radioaktiv nurlardan uzoqlashish kerak.Kasallikka chalingan
insonlarga esa e’tibor qaratish ularga sog‘lom insondek muomala ko‘rsatishga harakat
qilish,jamiyatga tortish zarur.Maktab yoshidagi bolalarga esa kasallik darajasiga ko‘ra ilm
berish,ularga keng imkoniyatlar yaratish kerak
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
1.
Klinefelter’s
Syndrome.J
Bertmann,R
Breit,E
Perwein.
https://books.google.com/books?id=NGgrBgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=klaynfelter+sindr
omi&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=1&sa=X&ved=2ahUKEwj1otb-
kOmKAxUvEhAIHZVALlUQ6wF6BAgHEAE
2.
Andrea
Garolla,Giovanni
Corona.Klinefelter’s
Syndrome.
https://books.google.com/books?id=hGr6DwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=klaynfelter+sindr
omi&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=1&sa=X&ved=2ahUKEwj1otb-
kOmKAxUvEhAIHZVALlUQ6AF6BAgIEAI
3.Q.Ashton
Acton,PHD
General
Editor.
https://books.google.com/books?id=It8yQy1cakcC&printsec=frontcover&dq=klaynfelter+sindromi
&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=1&sa=X&ved=2ahUKEwj1otb-
kOmKAxUvEhAIHZVALlUQ6AF6BAgNEAI
4.wikapedia https://uz.wikipedia.org/wiki/Klaynfelter_sindromi
5.CM-Klinika https://www.smclinic.ru/diseases/sindrom-klaynfeltera/
6.Krasota Meditsine
https://www.krasotaimedicina.ru/diseases/children/klinefelter-syndrome
7.biologiya 10-sinf darsligi A.G’afurov, A. Abukarimov, J.Tolipova, O.Ishankulov,I.
Abdurahmonova. 119-bet.
