“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
633
TIBBIYOT OLIY O’QUV YURTI TALABALAR UCHUN TANISHUV AMALIYOTINING
O’RNI VA UNI TABIIY FANLAR BILAN ALOQASI
Olimova Asal Qulfiddinovna
Termiz Iqtisodiyot va Servis Universiteti Tibbiyot fakulteti Davolash ishi yo’nalishi 24-26-guruh
talabasi
E-mail:
Telefon raqam: +88-843-04-74
Djurakulova Azizaxon Karshiyevna
Termiz Iqtisodiyot va Servis Universiteti Tibbiyot fakulteti o’qituvchisi
E-mail:
Telefon raqam: +91-981-91-99
Annotatsiya:
Ushbu maqolada tibbiyot oliy o‘quv yurtlarida tahsil olayotgan talabalarning
tanishuv, ya’ni ijtimoiy munosabatlar va shaxslararo aloqa o‘rnatish amaliyotining ahamiyati hamda
uning psixologiya, fiziologiya, nevrologiya va biologiya kabi tabiiy fanlar bilan qanday chambarchas
bog‘liq ekani tahlil qilinadi. Muloqotga kirishish, tanishish va ijtimoiy ko‘nikmalarning shakllanishi
kelajakdagi shifokorning kasbiy kompetensiyasi va empatiya qobiliyatini rivojlantirishga xizmat
qiladi.
Kalit so‘zlar:
tanishuv amaliyoti, kommunikatsiya, empatiya, shaxslararo munosabatlar,
psixologiya, fiziologiya, nevrologiya, tibbiyot talabalari, sog‘liq, stress.
Kirish
Tibbiyot sohasi — bu nafaqat ilm-fan, balki insonlar bilan ishlash san’ati. Har bir shifokor
bemor bilan muloqotda bo‘lishi, uni tinglashi, holatini to‘g‘ri tushunishi kerak. Shu sababli, tibbiyot
talabalarining faqat nazariy bilimlargina emas, balki ijtimoiy va kommunikativ ko‘nikmalari ham
mukammal bo‘lishi zarur. Bu ko‘nikmalar ko‘p hollarda tanishuv, do‘stlashish va o‘zaro
munosabatlar orqali rivojlanadi.
1. Tanishuv amaliyoti nima va u nima uchun muhim?
Tanishuv amaliyoti — bu yangi odamlar bilan muloqot qilish, do‘stona yoki romantik
munosabatlar o‘rnatish, o‘zini anglash va boshqalarni tushunishga intilish jarayonidir. Tibbiyot
talabalari uchun bu tajriba bir necha yo‘nalishda foyda keltiradi:
Stressni kamaytiradi – o‘rtoqlashish, hissiy yordam olish orqali.
Emotsional barqarorlikni oshiradi – boshqalarning hissiyotlarini tushunish orqali empatiya
rivojlanadi.
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
634
Professional aloqa asoslarini mustahkamlaydi – kelajakda bemorlar, hamkasblar bilan
muloqot qilishda foydali.
2. Tanishuv amaliyotining tabiiy fanlar bilan aloqasi
Psixologiya
Tanishuv jarayonida inson o‘zini tutish, his-tuyg‘ularni ifodalash, boshqalarni tushunish kabi
qator psixologik jarayonlarni boshdan kechiradi. Bu jarayonlar klinik psixologiya fanida ham asosiy
o‘rinni egallaydi.
Fiziologiya
Muloqot va yaqinlik paytida miya va yurak-qon tomir tizimida o‘zgarishlar sodir bo‘ladi.
Masalan, tanishuv davomida oksitotsin va dopamin kabi neyromediatorlar faollashadi — bu ijobiy
hislarni kuchaytiradi va insonni emotsional jihatdan sog‘lom qiladi.
Nevrologiya
Do‘stlik va yaqinlik miyada emotsional markazlar, masalan, amigdala va prefrontal
korteksning faolligiga olib keladi. Bu esa xotira, e’tibor va stressni boshqarish bilan chambarchas
bog‘liq.
Biologiya
Evolyutsion biologiyaga ko‘ra, insonlar o‘zaro aloqa o‘rnatishga intiladi, bu esa ijtimoiy
guruhda omon qolish va barqarorlik uchun muhim bo‘lgan.
3. Tibbiyot talabalari uchun foydalari
➤
Kasbiy rivojlanish
Yaxshi muloqotga ega shifokorlar bemorlar bilan ishonchli aloqa o‘rnatadi.
Romantik yoki do‘stona munosabatlar orqali emotsional aql rivojlanadi.
➤
Stress va charchoqqa qarshi kurash
O‘qish davridagi psixologik bosimni engillashtiradi.
Ijtimoiy yordam va tushunish orqali ruhiy holat yaxshilanadi.
➤
Etik va axloqiy o‘sish
Shaxsiy tajribalar orqali empatiya, sabr va e’tibor ko‘nikmalari shakllanadi.
4. Sanalarni emas, insonlarni eslab qolish muhim
Tibbiyotda ko‘pincha faktlar, dori nomlari va kasalliklar yodlanadi. Ammo shifokorning
yuragi — insoniylikdir. Tanishuv va ijtimoiy muloqot orqali talaba inson bilan ishlashni o‘rganadi.
Bu uni chinakam shifokorga aylantiradi.
Xulosa:
Tanishuv amaliyoti tibbiyot talabalari uchun shunchaki shaxsiy tajriba emas, balki
kasbiy tayyorgarlikning ajralmas qismidir. Bu amaliyot tabiiy fanlar bilan uzviy bog‘liq bo‘lib,
shaxsiy va professional taraqqiyotga xizmat qiladi. Do‘stlashish, muloqot qilish, o‘zini anglash —
bularning barchasi zamonaviy tibbiyotda eng zarur ko‘nikmalardan biridir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Goleman D. Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. Bantam Books,
2006.
2. Sapolsky R. Behave: The Biology of Humans at Our Best and Worst. Penguin Press, 2017.
3. Lieberman M.D. Social: Why Our Brains Are Wired to Connect. Crown Publishers, 2013.
4. Baumeister R.F., Leary M.R. The Need to Belong: Desire for Interpersonal Attachments as
a Fundamental Human Motivation, Psychological Bulletin, 1995.
5. Lammers J. et al. Power and Relationships: Insights from Social Neuroscience, Current
Directions in Psychological Science, 2020.
6. Cacioppo J.T., Patrick W. Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection.
W.W. Norton, 2008.
7. Baron-Cohen S. The Science of Evil: On Empathy and the Origins of Cruelty. Basic Books,
2011.
