ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
87
O‘ZBEKISTONDA AGRAR SIYOSATNI MODERNIZATSIYA QILISH VA
UNING QISHLOQ XO‘JALIGIGA TA’SIRI
Rashidova Sevinch
Esonova Ozoda
Murtozayeva Mavjuda
Terdu, iqtisodiyot va turizm fakulteti, Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo'yicha)
yo’nalishi talabalari
Annotatsiya
Ushbu maqola O‘zbekistonda agrar siyosatni modernizatsiya qilish jarayonlarini
o‘rganishga bag‘ishlanadi. Agrar sohani rivojlantirish uchun davlat tomonidan amalga
oshirilayotgan chora-tadbirlar, shu jumladan, yer islohoti, suv resurslarini boshqarish,
qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini eksport qilish imkoniyatlarini oshirish kabi yo‘nalishlar
tahlil qilinadi. O‘zbekistondagi agrar siyosatning samaradorligi va iqtisodiy natijalarga
ta’siri maqolada o‘z aksini topgan.
Kalit so’zlar.
Agrar siyosat, qishloq xo‘jaligi islohotlari, yer islohoti, suv
resurslarini boshqarish, O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi, eksport salohiyati.
Abstract
This article is devoted to studying the processes of modernization of agrarian policy
in Uzbekistan. Measures implemented by the state for the development of the agrarian
sector, including land reform, water resources management, and increasing the
opportunities to export agricultural products, are analyzed. The effectiveness of agrarian
policy in Uzbekistan and its impact on economic results are reflected in the article.
Keywords.
Agrarian policy, agricultural reforms, land reform, water resources
management, agriculture of Uzbekistan, export potential.
KIRISH
Agrar soha O‘zbekiston iqtisodiyotida asosiy o‘rinni egallaydi va mamlakat
iqtisodiy barqarorligini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. So‘nggi yillarda agrar
siyosatni isloh qilish va modernizatsiya qilish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan
biri sifatida belgilangan. Mamlakatda qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtirish va
eksport qilishni ko‘paytirish, yangi texnologiyalarni joriy qilish, yer va suv resurslarini
samarali boshqarish chora-tadbirlari ko‘rilmoqda. Ushbu maqola O‘zbekistonda agrar
siyosatning bugungi kundagi holati va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlarini tahlil qiladi.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
88
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
O‘zbekiston agrar siyosati bo‘yicha bir nechta muhim tadqiqotlar amalga
oshirilgan:
Agrar islohotlarning umumiy ko‘rinishi: Agrar sohada erkinlashtirish va
islohotlarni amalga oshirish orqali qishloq xo‘jaligi mahsuldorligini oshirish haqida
ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan.
Suv resurslarini boshqarish masalalari: O‘zbekistonda suv resurslari cheklanganligi
sababli, bu resurslardan samarali foydalanish masalasi agrar siyosatning muhim
yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini eksport qilish: Eksport salohiyatini oshirish va
xalqaro bozorlarga chiqish uchun O‘zbekiston agrar siyosatida bir qator chora-tadbirlar
qo‘llanilmoqda.
Mazkur tadqiqotda statistik tahlil va taqqoslash metodlari qo‘llanildi. O‘zbekiston
agrar siyosatining asosiy yo‘nalishlarini aniqlash uchun davlat dasturlari va xalqaro
tashkilotlarning tadqiqotlari tahlil qilindi. Maqolada asosiy e’tibor agrar siyosatning
iqtisodiy natijalarga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan.
NATIJALAR
O‘zbekiston agrar siyosatida quyidagi ustuvor yo‘nalishlar aniqlangan:
Yer islohotlarini amalga oshirish: Yer islohoti qishloq xo‘jaligi yerlarini
xususiylashtirish, ularni samarali boshqarish va qo‘shimcha qiymat yaratish imkonini
beradi.
Suv resurslarini boshqarish va tejamkorlik: Qishloq xo‘jaligi suvdan ko‘p
foydalanadigan sohalardan biri bo‘lib, suv tejovchi texnologiyalarni joriy qilish zarur.
Texnologiyalarni joriy qilish va innovatsiyalar: Qishloq xo‘jaligida innovatsion
texnologiyalarni joriy qilish ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi va mahsulotlar
sifatini yaxshilaydi.
Eksport salohiyatini oshirish: Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini eksport qilish uchun
xalqaro standartlarga mos mahsulot yetishtirish zarur.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
89
1-jadval. O‘zbekiston qishloq xo‘jaligining asosiy ko‘rsatkichlari va eksport
hajmi o‘sishi keltirilgan jadval
Ko‘rsatkich
2021-yil
2022-yil
2023-yil
O‘sish %
Qishloq xo‘jaligi yalpi mahsuloti
15 mlrd $
17 mlrd $
20 mlrd $
25%
Qishloq xo‘jaligi eksport hajmi
1 mlrd $
1.2 mlrd $ 1.5 mlrd $ 20%
Sug‘oriladigan yerlar (ming ga)
4500
4600
4700
5%
Agrar siyosatni rivojlantirish O‘zbekiston iqtisodiyotining barqarorligini
ta’minlashda asosiy o‘rin tutadi. Yurtimizda agrar sohani modernizatsiya qilish bo‘yicha
keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Ushbu islohotlar quyidagi asosiy
maqsadlarga qaratilgan:
1. Qishloq xo‘jaligi mahsulotlari eksportini oshirish: Qishloq xo‘jaligi
mahsulotlarini xalqaro bozorga chiqarish iqtisodiyotga yangi daromad oqimlarini olib
keladi va eksportga yo‘naltirilgan agrar siyosatni shakllantirishga yordam beradi. Shu bilan
birga, mahsulot sifatini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish bo‘yicha ishlar olib
borilmoqda.
2. Kooperatsiya va klaster tizimini joriy qilish: Qishloq xo‘jaligida kooperatsiyalar
va klasterlar yaratish orqali hosildorlikni oshirish va fermerlar o‘rtasida
raqobatbardoshlikni kuchaytirish imkoniyati yaratilmoqda. Bu tizim qishloq xo‘jaligi
mahsulotlarining yetishtirilishidan tortib, ularni qayta ishlash va sotishgacha bo‘lgan
barcha jarayonlarni yagona tizimda boshqarish imkonini beradi.
3. Fermerlar va agrar sektor uchun moliyaviy yordam dasturlari: Davlat tomonidan
agrar sektorga moliyaviy yordam dasturlari ajratilmoqda. Bunga imtiyozli kreditlar,
subsidiya va grantlar kiradi. Bu yordamlar fermerlarga o‘z faoliyatini kengaytirish,
zamonaviy texnologiyalarni sotib olish va ularni qo‘llash imkonini yaratadi.
4. Suv resurslarini boshqarishning innovatsion usullari: Sug‘orish tizimlarini
modernizatsiya qilish orqali suv resurslaridan tejamli foydalanish imkonini yaratish dolzarb
hisoblanadi. O‘zbekistonda suv ta’minotida mavjud bo‘lgan qiyinchiliklar sababli qishloq
xo‘jaligida tomchilatib sug‘orish, suvni qayta ishlash kabi texnologiyalar joriy qilinmoqda.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
90
5. Agrosanoat ishlab chiqarishini kengaytirish va mahalliy brendlarni rivojlantirish:
Mahalliy brendlar va yuqori sifatli mahsulotlarni joriy qilish orqali ichki bozorni
rivojlantirish va chet el bozorlariga kirish imkoniyatlari kengaytirilmoqda. Shu bilan birga,
mahsulotlarning xalqaro brendlar bilan raqobatlashish qobiliyatini oshirishga qaratilgan
chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.
Yuqorida keltirilgan islohotlar orqali O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi sohasini
diversifikatsiya qilish, eksportga yo‘naltirish va xalqaro raqobatbardoshlikni kuchaytirish
imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu, o‘z navbatida, qishloq hududlarining rivojlanishiga, yangi
ish o‘rinlari yaratilishiga hamda mamlakatning umumiy iqtisodiy o‘sishiga katta hissa
qo‘shadi.
XULOSA
O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi sohasini rivojlantirish uchun agrar siyosatning
ustuvor yo‘nalishlariga e’tibor qaratish muhimdir. Yer va suv resurslarini samarali
boshqarish, texnologiyalarni joriy qilish va eksport salohiyatini oshirish orqali qishloq
xo‘jaligida barqaror rivojlanish ta’minlanadi. Ushbu yo‘nalishlarda amalga oshirilayotgan
islohotlar O‘zbekistonning iqtisodiy barqarorligini oshirishda katta ahamiyat kasb etadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. (2022). Agrar siyosatning
rivojlanish dasturi. Toshkent.
2.
Khodjaev, A. (2021). Water Resource Management in Uzbekistan. Tashkent:
Academy of Science.
3.
Asian Development Bank. (2020). Agriculture Sector Overview in Central
Asia. Manila: ADB.
4.
OECD. (2021). Agricultural Modernization and Trade Development in
Uzbekistan. Paris: OECD
