ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2024 SJIF 2024 = 5.073/Volume-3, Issue-2
257
SURXONDARYO VILOYATIDA BANDLIK MUAMMOLARI VA ULARNI
HAL QILISH YO‘LLARI
O‘roqov Mirzabek Farxodovich
Termiz davlat universiteti, Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo’yicha) yo’nalishi II
bosqich talabasi
Mirzakulova Soxiba Djumanazarovna
Termiz davlat universiteti, Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo’yicha) yo’nalishi II
bosqich talabasi
Namozov Azizbek Baxodir o‘g‘li
Termiz davlat universiteti, Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo’yicha) yo’nalishi II
bosqich talabasi
Narsayev Muxiddin Shofaatovich
Termiz davlat universiteti, Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo’yicha) yo’nalishi II
bosqich talabasi
Norqulov Asliddin Rustam o‘g‘li
Termiz davlat universiteti, Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo’yicha) yo’nalishi II
bosqich talabasi
Annotatsiya
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyatidagi bandlik muammolari va ularni hal qilish
bo‘yicha takliflar ko‘rib chiqiladi. Aholi bandligidagi asosiy muammolar, mehnat
bozoridagi mavjud muvozanatsizlik va bu sohani rivojlantirish bo‘yicha takliflar tahlil
qilinadi. Ayniqsa, yoshlarda bandlik darajasini oshirishga yo‘naltirilgan dasturlar va
tashabbuslar muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqola viloyat iqtisodiy o‘sishiga
ko‘maklashish, mehnat bozorida talab va taklifni muvofiqlashtirish bo‘yicha tavsiyalar
beradi.
Kalit so’zlar.
Surxondaryo, bandlik, mehnat bozori, iqtisodiy rivojlanish, aholi
bandligi, yoshlar bandligi.
Abstract
This article examines the employment problems of Surkhandarya region and
proposals for their solution. The main problems in employment of the population, the
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2024 SJIF 2024 = 5.073/Volume-3, Issue-2
258
existing imbalance in the labor market and proposals for the development of this sector
are analyzed. Programs and initiatives aimed at increasing the employment rate, especially
among young people, play an important role. This article provides recommendations for
promoting the economic growth of the region and coordinating supply and demand in the
labor market.
Keywords.
Surkhandarya, employment, labor market, economic development,
population employment, youth employment.
KIRISH
Surxondaryo viloyati O‘zbekistonning janubiy qismida joylashgan bo‘lib, iqtisodiy
rivojlanishda katta imkoniyatlarga ega. Viloyatda sanoat, qishloq xo‘jaligi, turizm kabi
sohalar mavjud, ammo aholi bandligi bilan bog‘liq muammolar hanuzgacha dolzarb
masala bo‘lib qolmoqda. Mehnat resurslarining noto‘g‘ri taqsimlanishi va ishsizlik
darajasining yuqoriligi viloyat aholisining yashash darajasiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Viloyat mehnat bozorida ayniqsa yoshlar o‘rtasida bandlik darajasi pastligicha
qolmoqda. Shuning uchun viloyatda bandlik muammolarini hal qilishga yo‘naltirilgan
davlat dasturlari va xususiy tashabbuslar ko‘rib chiqilishi lozim.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va Bandlik Vazirligi tomonidan taqdim etilgan
ma’lumotlarga ko‘ra, Surxondaryo viloyatida bandlik masalasi dolzarb bo‘lib, ayniqsa
yoshlar va ayollar orasida ishsizlik darajasi yuqori ekanligi ta’kidlangan. Xalqaro
tajribalarga asoslanib, mehnat bozorida talab va taklifni muvofiqlashtirish orqali aholi
bandligini oshirish mumkinligi ko‘rsatilgan.
Shuningdek, Jahon Banki va Birlashgan Millatlar Tashkilotining ish o‘rinlari
yaratish va yoshlar bandligini oshirishga yo‘naltirilgan dasturlari bo‘yicha o‘rganilgan
tadqiqotlar ko‘rsatmoqda, mamlakatda innovatsion yondashuvlar yordamida bandlikni
oshirishga erishish mumkinligi qayd etilgan.
Maqolada Surxondaryo viloyatida bandlik darajasini o‘rganish uchun quyidagi
metodlardan foydalanildi:
Statistik tahlil – Viloyatdagi ishsizlik darajasi, sektorlar bo‘yicha bandlik holati va
mehnat bozori ko‘rsatkichlari o‘rganildi.
Tahliliy ko‘rsatkichlar – Bandlikni oshirishda qo‘llaniladigan asosiy iqtisodiy
ko‘rsatkichlar va davlat dasturlari samaradorligi baholandi.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2024 SJIF 2024 = 5.073/Volume-3, Issue-2
259
Suhbat va so‘rovlar – Aholi orasida ishsizlik muammolari bo‘yicha so‘rov
o‘tkazilib, natijalari tahlil qilindi.
NATIJALAR
Surxondaryo viloyatida bandlik darajasini oshirish bo‘yicha tahlillar shuni
ko‘rsatdiki, viloyatda qishloq xo‘jaligi va kichik biznes sohalarida yangi ish o‘rinlari
yaratish bo‘yicha sezilarli imkoniyatlar mavjud. Mehnat bozori rivojlanishi bilan bog‘liq
muvozanatsizlikni kamaytirish uchun davlat tomonidan bandlikni oshirishga
yo‘naltirilgan dasturlar muvaffaqiyatli amalga oshirilgan, ammo to‘liq barqarorlikka
erishilmagan.
So‘rov natijalariga ko‘ra, yoshlar va ayollar orasida ishsizlik yuqoriligi, ayniqsa
qishloq joylarida bandlik muammolarining jiddiyligi qayd etildi. Shuningdek, sanoat va
xizmat ko‘rsatish sohalarida yangi ish o‘rinlari yaratish bo‘yicha strategiyalar ishlab
chiqish zarurati mavjudligi aniqlandi.
Yuqoridagi grafikda Surxondaryo viloyatida 2020-2024 yillar mobaynida ishsizlik
darajasi va yangi ish o‘rinlarining dinamikasi tasvirlangan:
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2024 SJIF 2024 = 5.073/Volume-3, Issue-2
260
1.
Ishsizlik darajasi (%)
– Qizil chiziqda tasvirlangan bo‘lib, ishsizlik darajasi
2020 yildan 2024 yilgacha pasayish tendensiyasini ko‘rsatadi. Bu bandlikni oshirishga
qaratilgan davlat dasturlari va iqtisodiy o‘sish natijasida ishsizlik kamayganligini
anglatadi.
2.
Yangi ish o‘rinlari (ming)
– Moviy chiziqda ko‘rsatilgan, yangi ish o‘rinlari
yil sayin oshib borgan. 2020 yildan 2024 yilgacha yangi ish o‘rinlari 1,2 mingdan 2,3
minggacha ko‘tarilgan, bu tumanda ish bilan ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlarning
muvaffaqiyatini ko‘rsatadi.
Ushbu grafik tumandagi bandlik va ishsizlik ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni
ochib beradi: yangi ish o‘rinlarining ko‘payishi ishsizlik darajasini pasaytirishda muhim
omil bo‘lgan.
XULOSA
Surxondaryo viloyatida bandlikni oshirish uchun qishloq xo‘jaligi, kichik biznes va
xizmat ko‘rsatish sohalariga e’tibor qaratish zarur. Viloyat mehnat bozoridagi asosiy
muammo – ishsizlikni kamaytirish va yangi ish o‘rinlarini yaratishdir. Shu bilan birga,
yoshlarni kasbga yo‘naltirish va ularga ta’lim va ko‘nikmalar berish orqali bandlik
darajasini oshirish mumkin.
Davlat va xususiy sektor hamkorligida olib boriladigan loyihalar viloyat
iqtisodiyoti rivojiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Mavjud dasturlarni kengaytirish va
innovatsion yondashuvlarni joriy qilish bilan mehnat bozori barqarorligini ta’minlash
mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.
O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va Bandlik Vazirligi statistik
ma’lumotlari. (2024).
2.
Jahon Banki. (2023). “Bandlik va iqtisodiy rivojlanish: tahlil va tavsiyalar.”
3.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti. (2022). “O‘zbekiston mehnat bozori va
yoshlar bandligi.”
