SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
225
BOSHLANG‘ICH TA'LIM YO‘NALISHIDA TAHSIL OLAYOTGAN
TALABALARDA SUN’IY INTELLEKT BILAN SAMARALI ISHLASH KO‘NIKMASINI
SHAKLLANTIRISH
Azimov Akbarjon Niyozidin o‘g‘li
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15354468
Boshlang‘ich ta’lim kafedrasi o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada hozirgi kunda jadallik bilan rivojlanib brayotgan sun’iy intellekt
hamda u bilan ishlash jarayonini boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalarga
o‘rgatish orqali ta’lim jarayoniga integratsiya qilish masalasi haqida fikrlar yuritilgan.
Kalit so‘zlar:
sun’iy intellekt, kompyuter texnologiylari, zamonaviy ta’lim, integratsiya.
Hozirgi zamonaviy ta’lim jarayonida sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish juda
muhim ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar
uchun sun’iy intellekt bilan samarali ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish zamonaviy pedagogikaning
dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada sun’iy intellektdan foydalanish
imkoniyatlari, uni samarali o‘qitish metodlari va amaliy tajribalarga e’tibor qaratiladi. Sun’iy
intellekt – bu insonning intellektual faoliyatini taqlid qiluvchi dasturiy va apparat vositalari majmuasi
bo‘lib, u ta’lim jarayonida talabalarning bilish faoliyatini rivojlantirish, shaxsiy yondashuvni qo‘llash
va o‘qitish jarayonini samarali tashkil etish imkonini beradi. Sun’iy intellekt texnologiyalarining
asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat:
- Shaxsiy yondashuv imkoniyati
- O‘quv jarayonini avtomatlashtirish
- Interfaol ta’lim muhiti yaratish
- Talabalarning mustaqil ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirish
Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishidagi talabalar uchun sun’iy intellekt bilan ishlash ko‘nikmalarini
rivojlantirish quyidagi usullar yordamida amalga oshirilishi mumkin:
1.
Amaliy mashg‘ulotlar
– talabalar sun’iy intellekt vositalaridan foydalanish bo‘yicha real
loyihalarda ishtirok etishlari lozim.
1.
Interfaol darslar
– chatbotlar, avtomatlashtirilgan repetitorlar va ta’lim
platformalaridan foydalanish orqali o‘qitish.
2.
Tahlil va muammolarni hal qilish
–sun’iy intellekt yordamida masalalarni tahlil
qilish va yechim topish metodologiyasini o‘rganish.
3.
Kodlash asoslari
– dasturlashning boshlang‘ich tushunchalarini o‘rgatish orqali
talabalarni sun’iy intellekt sohasiga jalb etish.
Dunyoda va O‘zbekistonda olib borilayotgan turli tajribalarga asoslanib, sun’iy intellekt
texnologiyalarini boshlang‘ich ta’lim jarayonida qo‘llash natijasida quyidagi ijobiy o‘zgarishlar
kuzatilmoqda:
- Talabalar mustaqil ta’lim olishga ko‘proq qiziqish bildirmoqda;
- O‘qituvchilarning yuklamasi kamayib, darslar interfaol shaklda o‘tmoqda;
- Talabalar tahliliy fikrlash va muammolarni hal qilish bo‘yicha yaxshi natijalarga erishmoqda.
Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishidagi talabalarning sun’iy intellekt bilan samarali ishlash
ko‘nikmalarini shakllantirish uchun amaliy mashg‘ulotlarni oshirish, interfaol metodlardan keng
foydalanish va dasturlash asoslarini o‘qitish muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, ta’lim
jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish orqali talabalarni kelajakda zamonaviy
texnologiyalar bilan ishlashga tayyorlash mumkin. Shu boisdan, O‘zbekiston ta’lim tizimida sun’iy
intellektdan samarali foydalanish bo‘yicha yanada keng qamrovli tadqiqotlar olib borish tavsiya
etiladi.
Sun’iy intellektni ta’lim jarayoniga integratsiya qilishda quyidagi ishlarni amalga oshirish
maqsadga muvofiq:
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
226
a) Sun’iy intellektning asoslarini o‘rgatish: Boshlang‘ich ta'lim talabalari uchun Sun’iy intellekt
texnologiyalarining asosiy tushunchalari va imkoniyatlarini o‘rgatish muhimdir. Bu ularga
zamonaviy texnologiyalar bilan tanishishga yordam beradi;
b) O‘quv dasturlarini boyitish: Xitoy kabi rivojlangan mamlakatlarda boshlang‘ich va o‘rta
maktablarda sun’iy intellekt texnologiyalarini o‘quv dasturlariga kiritish tavsiya etilmoqda. Bu
kelajak avlodning texnologik savodxonligini oshirishga xizmat qiladi.
d) Sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida o‘quvchilarning ijodiy fikrlash qobiliyatlarini
rivojlantirish mumkin. Bu ularga muammolarni yechishda innovatsion yondashuvlarni qo'llash
imkonini beradi.
e) Sun’iy intellekt yordamida har bir o‘quvchining ehtiyojlariga moslashtirilgan o‘quv
dasturlarini yaratish mumkin. Bu o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini oshirishga yordam beradi.
f) Boshlang‘ich ta'lim yo'nalishidagi talabalar uchun sun’iy intellekt texnologiyalari bo‘yicha
maxsus treninglar va seminarlar o‘tkazish orqali ularning malakasini oshirish mumkin.
Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak, boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalarda
sun’iy intellekt bilan ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish zamonaviy ta’lim tizimining ustuvor
yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Buning uchun: sun’iy intellekt asoslarini tushuntirish, amaliy
mashg‘ulotlar va loyiha asosida o‘qitish, o‘qituvchilarning malakasini oshirish, sun’iy intellektning
axloqiy jihatlariga e’tibor qaratish, milliy va xalqaro tajribalarni o‘rganish va tatbiq etish. Ushbu
yondashuvlar yordamida O‘zbekiston ta’lim tizimida sun’iy intellektdan foydalanish samaradorligini
oshirish mumkin.
F
оу
d
а
l
а
nilg
а
n
а
d
а
bi
уо
tl
а
r
1.Mirzi
уоу
ev Sh. “K
а
sb-hun
а
r t
а
’limini riv
о
jl
а
ntirishg
а
о
id” q
а
r
о
ri. 2020
2.
А
bdull
а
ev
а
, G. Sun’i
у
intelekt texn
о
l
о
gi
уа
l
а
rining t
а
’lim tizimid
а
gi
о
‘rni.
О
‘zbekist
о
n
ped
а
g
о
gik
а
jurn
а
li, 2020. 4 (27), 45-51.
3.
Abdulmadjidova,
M.
Muloqot–Bola
Psixik
Rivojlanishining
Muhim
Omili.
BARQARORLIK VA YETAKCHI. 2021.
4. Sattarova Iroda Muradaliyevna Pedagogical futurology and effective pedagogical strategies
for the development of intellectual competence of primery school students. Ijtimoiy fanlarda
innovatsiya onlayn ilmiy jurnal. Science box.www.sciencebox.uz Jild:04 Nashr: 02/ yanvar-2024.
ISSN:2181-2594. 127- 129 betlar
5. Sattarova, I. M., & Abdulmadjidova, M. (2021). Ta’lim Jarayoni Samaradorligini
Oshirishda O ‘Yinli Texnologiyalardan Foydalanish Pedagogik Zaruriyat Sifatida. TA'LIM VA
RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI, 1(6), 5-9.
