P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
627
RAQAMLI
MODELLARI
Rasuljon Atamuratov
texnologiyalar kafedrasi dotsenti, ped.f.f.d (PhD)
Annotatsiya.
Mazk
Pedagogik dizayn, pedagogik dizayn modellari, ADDIE modeli, SAM
modeli, ALD modeli, Backward modeli.
MODELS OF PEDAGOGICAL DESIGN IN THE CONTEXT OF DIGITAL
EDUCATION
Annotation.
This article defines the term of "Pedagogical design" and analyzes the
difference in the organization of digital education. Also, it discusses modern pedagogical
design models and their educational importance in developing the competencies of all
students in the educational process.
Keywords:
Pedagogical Design, Pedagogical Design Models, ADDIE Model, SAM
Model, ALD Model, Backward Model.
ADDIE
SAM
ALD
Backward.
Kirish
. Raqamli texnologiyalar kun sayin rivojlanib borayotgatan raqamli
transformatsiya
ga alohida
Adabiyotlar tahlili va metodlar.
pedagogik dizayn
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
628
nstructional design -
dizayn
bildiradi.
Pedagogik dizayn (ID
Instructional Design) bu
ari va
muhitda ishlashni davom ettirish
deb
imkoniyati [2],
strategiyalarini ishlab chiqish hamda samaradorligini oshirish vositasi [3], shuningdek,
pedagogik tizimni qurish, muammolarni tahlil qilish deb bilishadi.
Muhokama.
ravishda yangi ishlanmalar bilan yangilanadi. Ular tahlil qilinadi, tizimlashtiriladi va
tayyor modellarga jamlanadi. Pedagogik dizayn modellari, ayniqsa, raqamli ta
asoslardir.
Ushbu modellar s
individual ehtiyojlarga
ADDIE modeli.
(loyihalash),
Development (ishlab chiqish), Implementation (amalga oshirish) va Evalution (baholash)
tma-ket bosqichli
boshqarish uchun foydalaniladigan tizimli pedagogik dizayn asosidir. Bu takrorlanuvchi
loyihalash, mazmunni ishlab chiqish, yechimni amalga oshirish va uning samaradorligini
m oluvchilar maqsadlariga mos
SAM modeli
. SAM (Successive Approximation Model) - ketma-ket yaqinlashish
-
mulohaza yuritish va tezkor tuzatishlar kiritishga undaydi. Bu model murakkab
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
629
materialni maqsadli auditoriyaning amaliy ehtiyojlari va imkoniyatlariga mos keladigan
qilib soddalashtirish tushuniladi. ADDIE modeli ketma-ket bosqichli jarayonlar orqali
uch bosqichdan iborat iterative (takrorlanuvchi) s
tahlil, dizayn
va
rivojlanish
.
chiliklarga tuzatishlar kiritadi. Natijada, maqsadli
auditoriya ehtiyojlariga eng mos keladigan kontentga tez muddatda erishish imkonini
beradi. Iterativ rivojlanish uch bosqichli takroriy sikllar orqali amalga oshiriladi.
Bular:
rivojlanish; bajarish va baholash
. Iterativ rivojlanishning ushbu kichik
mumkin.
Kurs maqbul darajaga yetganda, alfa va beta versiyalari ishga tushiriladi. Barcha
versiyalar yuqori darajada baholansa,
ALD modeli.
ALD
Bu modelning maqsadi moslashuvchan t
Agile
amay
A
lign maqsadni aniqlash va unga kirishish;
G
et set jarayon uchun kerakli rejani tuzish;
I
terate rejaga muvofiq maqsadga erishish uchun takroriy amalga oshirish;
L
everage takror amalga oshirishlar
E
valuate
loyihaga singdirish.
Backward modeli.
lgan pedagogik dizayn modellarida dastlab
tahlil boshqichidan boshlab to natijalarni baholash boshqichda yakun topar edi. Bu safar
asosiy natijalar birinchi shakllantiriladi. Bu natijalarga erishish uchun mezonlar (baholash
vositalari ishlab chiqiladi) aniqlanadi.
Faraz qilaylik, darsning mazmunini bilamiz. Bu esa, kutilayotgan natijalarni va
ularni qanday baholashdan kelib chiqib ularga erishish uchun kerakli materialni
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
630
zar
Xulosa
tashabbuskor harakatlantiruvchi kuchidir. Pedagog dizaynerlar nafaqat bilimlarni
oluvchilarni ilhomlantiradigan va qiziqishini kuchaytiradigan muvaffaqiyatli elektron
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Ussainova G., Kazarenkov V. Pedagogical Design: Concept, Principles, Models
2023.
-15. DOI: 10.52081/mpimet.2023.v02.i2.012.
2. Khaldi M. Choosing Pedagogical Models for a Learning Activity // Advances
in educational technologies and instructional design book series. 2024.
140.
DOI: 10.4018/979-8-3693-1206-3.ch004.
3.
2023.
-2.
-127. DOI: 10.25807/22224378_2023_1-2_123.
4. Erradi O., Barhone J.E., Khaldi M. Main Models of Design and Pedagogical
Scenarisation for Online Adult Training Courses // Advances in educational
technologies and instructional design book series. 2024.
244. DOI:
10.4018/979-8-3693-1206-3.ch010.
5.
// Pedagogical Review. 2024.
-121. DOI: 10.23951/2307-6127-
2024-2-113-121.
