P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
602
IQTIDORINI ANIQLASHNING ZAMONAVIY PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK
YONDASHUVLARI.
Inamidinova Dilarom Kiramidinovna,
e-mail2006saidali@gmail.com, +998941584921
Annotatsiya.
abalarning
-pedagogik yondashuvlar ilmiy
asoslangan holda tahlil qilingan. Talabalarning grafik kompetensiyalarini rivojlantirishda
innovatsion metodlar, psixologik diagnostika va pedagogik monitoring vositalarining
samarali integratsiyasi imkoniyatlari ochib berilgan. Natijada muhandislik grafikasi
da pedagoglar va
psixologlar uchun muhim ilmiy-metodik ahamiyatga ega.
Muhandislik grafikasi, iqtidor, psixologik diagnostika, pedagogik
yondashuv, grafik fikrlash, kreativlik, kompetensiya, innovatsion metodika, individual
monitoring.
-
e-mail: 2006saidali@gmail.com, +998941584921
-
-
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
603
Modern psychological and pedagogical approaches to determining students'
giftedness in the "Engineering Graphics" field.
Inamidinova Dilorom Kiramidinovna,
Namangan State Technical University, senior lecturer
e-mail: 2006saidali@gmail.com, +998941584921
Abstract.
The article scientifically analyzes modern psychological and pedagogical
approaches to identifying the giftedness of engineering graphics students. The
possibilities of effective integration of innovative methods, tools of psychological
diagnostics, and pedagogical monitoring in the development of students' graphic
competencies are revealed. As a result, practical recommendations have been developed
for the timely identification of talented students in engineering graphics and individual
work with them. This work has important scientific and methodological significance for
teachers and psychologists of higher educational institutions.
Keywords.
Engineering graphics, talent, psychological diagnostics, pedagogical
approach, graphical thinking, creativity, competence, innovative methodology, individual
monitoring.
kasb-
etilmoqda. Jumladan, 2022-yil 28-yanvardagi
2026-
60-sonli Farmoni [1] hamda
2019-yil 8-
-quvvatlash tizimini yanada
takomillashtirish chora-
4471-sonli Qarori [2] talaba-
belgilab berdi.
iqtidorli
yoshlarni erta aniqlash, ularni r
rivojlantirishdir. Ayniqsa, muhandislik grafikasi
kasb etadi, chunki bu soha talabalardan yuqori darajadagi fazoviy tafakkur
,
grafik ifoda
,
texnik savodxonlik va yaratuvchanlikni talab qiladi.
iqtidorini zamonaviy psixologik va pedagogik usullar yordamida aniqlash dolzarb
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
604
vazifaga aylanmoqda. Chunki muhandislik sohasida muvaffaqiyatga erishish nafaqat
Zamonaviy psixologik-pedagogik yondashuvlar esa nafaqat talabaning mavjud
ochishga xizmat qiladi. Bu borada kompetensiyaviy yondashuv, diagnostik testlar,
ashtirish dolzarb ilmiy-amaliy
masala hisoblanadi.
Zamonaviy psixologik-pedagogik yondashuvlar differensial yondashuv, diagnostik
yondashuv, konstruktorlik va loyihaviy metodlar, AKT (Axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari) asosida baholash,
Portfolio
usuli, psixologik kuzatuv va suhbat
dan
iborat
t/r
Yondashuvlar
Mazmuni
1.
Differensial
yondashuv
uslubi, qobiliyatiga qarab yondashish. Muhandislik
grafikasi darslarida mustaqil topshiriqlar, loyihalash
ishlari orqali talabalarning iqtidorini ochish
2.
Diagnostik
yondashuv
Turli testlar, Psixometrik metodlar (fazoviy tafakkur
testlari, kreativlik testlari) orqali iqtidorni aniqlash.
3.
Konstruktorlik va
loyihaviy metodlar
Real muhandislik masalalarini yechish orqali
iqtidorli talabalarni aniqlash. 3D modellash,
AutoCAD, SolidWorks kabi dasturlarda loyiha ishlab
4.
AKT (Axborot-
kommunikatsiya
texnologiyalari)
asosida baholash
Virtual laboratoriyalar, simulyatorlar orqali grafik
topshiriqlarni bajarish. Talabaning mustaqil ishlash
darajasi, kreativ yondashuvi baholanadi
5.
Portfolio usuli
Talabaning loyihalari, grafik ishlari, tanlovlarda
ishtiroki asosida iqtidor baholanadi.
6.
psixologik kuzatuv
va suhbat
chi tomonidan tizimli kuzatuvlar, suhbatlar
orqali talabada iqtidor unsurlari aniqlanadi
1-rasm. Zamonaviy psixologik-pedagogik yondashuvlar
Bu yondashuvlar asosiy maqsadi
talabalarning individual imkoniyatlari,
qobiliyatlari va salohiyatini aniqlash orqali ularni to gri yo naltirish va rivojlantirishdan
iborat. eng samarali natijalarga erishish uchun psixologik, pedagogik va texnik
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
605
yondashuvlarni integratsiyalash zarur[4]. Bunda ta lim muhitining ijodkorlikni qo llab-
quvvatlovchi bo lishi, talabani mustaqil izlanishga yo naltirish, ko nikmalarni amaliy
mashg ulotlarda rivojlantirish muhim rol o ynaydi.
Maqolada iqtidor tushunchasi va uning muhandislik grafikasi bilan bog liqligini
o rganib chiqqanimizda iqtidor ko nikmalari mohiyatiga ham e tibor berildi. Bunda
iqtidor
bu shaxsning muayyan faoliyat turida yuqori natijalarga erishish imkonini
beruvchi
individual-psixologik
xususiyatlar
majmuasidir.
Muhandislik grafikasi sohasida iq
2
Muhandislik grafikasida talabalarni iqtidorini aniqlashda quyidagi vositalarning
maxsus diagnostik topshiriqlar
(
fazoviy
modellashtirish, detallarni chizish), psixologik testlar (Guilford testlari, Torrens kreativlik
testi), texnik ijodkorlik mashqlari (yangi mexanizmlar loyihasini taklif qilish), IT
vositalari (grafik dizayn dasturlaridan foydalanish qobiliyati)dan iborat[5].
-
quvvatlash
rni erta aniqlash va
rivojlantirish orqali jamiyat ehtiyojlariga mos, raqobatbardosh mutaxassislar tayyorlash
fanida ijodiy fikrlovchi, fazoviy tasavvurga ega va texnik tafakkur bilan ajralib turuvchi
talabalarni aniqlash muhim ahamiyat kasb etadi.
Talabalarning iqtidorini aniqlashda quyidagi asosiy usullar
Usul
Tavsifi
Psixologik testlar
Fazoviy tasavvur, ijodiy tafakkur, diqqat va xotira
tekshiriladi
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
606
Grafik topshiriqlar
mashqlar
Portfolio baholash
Davriy kuzatuvlar
Peer-review
ni baholab, iqtidorli talabalarni
monitoringi
3-rasm. Talabalarning iqtidorini aniqlash usullari
Iqtidorli talabalar bilan ishlashning zamonaviy metodlari sifatida mentorlik tizimi
aqamli loyiha ishlarini
yaratish
(
veb-
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, iqtidorli talabalarni aniqlash va rivojlantirishda
moslashuvchan
,
individual
,
innovatsion yondashuvlar muhim. Talabalarning iqtidorini
aniqlash
talab etadigan jarayondir. Bunda psixologik-pedagogik yondashuvlar, zamonaviy
Foydalanilgan adabiyotlar.
1.
2022-yil 28-
2026-yillarga
60-sonli
Farmoni.
2.
-yil 8-
dorli yoshlarni
-quvvatlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari
4471-sonli Qarori.
3.
LASH
-94.
4. Kiramidinovna, I. D., & Diyora, A. (2023). Importance of formation and development of
creativity
skills
among
students
in
teaching
general
technical
subjects.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE & INTERDISCIPLINARY
RESEARCH ISSN: 2277-3630 Impact factor: 8.036, 12(03), 39-41.
5.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
607
-275.
6. Kiramidinovna, I. D. (2023). CRITERIA FOR DETERMINING THE DEGREE OF
CREATIVITY OF FUTURE SPECIALISTS OF THE DIRECTION OF TECHNICAL
EDUCATION. European journal of education and applied psychology, (4), 112-115.
