P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
877
BADIIY MATN VOSITASIDA O QITISH: MAXSUS PEDAGOGIK
KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISHDAGI ILMIY-AMALIY
YONDASHUV
Dadamirzayeva Barnoxon Otamirza qizi
Namangan davlat universiteti Doktoranti
Email: Barno3007209@gmail.com
Annotatsiya
:shbu maqola maxsus pedagogik kompetensiyalarni shakllantirishda
badiiy
matnlardan foydalanish orqali na
nazariy tahlil va mazmuniy struktural yondashuv tasvirlanadi. Natijalar, bu metod orqali
talabalarda mustaqil fikrlash, ijodkorlik va hamkorlikning qanday mustahkamlanishi
-amaliy ahamiyati, cheklovlari va keyingi tadqiqot
Kalit so`zlar:
badiiy matn vositasida o`qitish, maxsus pedagogik kompetensiyalar,
hamkorlik ko`nikmalari, pedagogik metodologiya.
TEACHING THROUGH ARTISTIC TEXT: SCIENTIFIC-PRACTICAL
APPROACH TO DEVELOPING SPECIAL PEDAGOGICAL COMPETENCIES
Abstract:
This article analyzes the role of the method of teaching through artistic texts in
the formation of special pedagogical competencies. The use of artistic texts in lessons
harmonizes theoretical and practical knowledge in a real sense. The methods describe
theoretical analysis and a content-structural approach. The results show how this method
strengthens independent thinking, creativity, and collaboration among students. The
discussion covers the scientific-practical significance, limitations, and future research
directions.
Keywords:
teaching through artistic texts, special pedagogical competencies,
collaboration skills, pedagogical methodology.
-
-
-
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
878
KIRISH
Zamonaviy ta'lim jarayoni nazariy bilimlarni yetkazish bilan cheklanmay,
talabalarning real hayot sharoitida kasbiy faoliyatga tayyorlanishiga ham qaratilgan
pedagogik kompetensiyalarni shakllantirishni talab qiladi. Ayniqsa, maxsus pedagogik
kompetensiyalar ya'ni pedagoglarning nazariy bilimlarni badiiy matn ko magida amaliy
kontekstga moslashtirish, talabalarda mustaqil fikrlashni qo llab-quvvatlash, ijodiy
yondashuvni rag batlantirish va hamkorlik ko nikmalarini rivojlantirish qobiliyatlari
mamlakatimizda ham ta'lim sifatini oshirish uchun muhim vazifa hisoblanadi.
Badiiy matn vositasida o qitish
metodikasi (art-literature-based teaching)
bu
nazariy mavzularni o quvchilarning hissiy va estetik tajribalariga moslab tushuntirish
orqali ta lim jarayonini boyitishga xizmat qiladi. Ushbu yondashuv darsni yanada
badiiy matnlardagi
odamlarning hayotiy tajribasi orqali yoritish, talabalarda chuqurroq tushuncha va
empatiya shakllantiradi. Shu bilan birga, matematika yoki fizika darslarida badiiy
hikoyalar yoki maqollar yordamida nazariy tamoyillarni hayotiy muammola
talabalarga mavzuni boshqacha idrok etishda yordam beradi.
METODLAR
Tadqiqot quyidagicha tashkil etildi:
Nazariy tahlil:
Badiiy adabiyotning pedagogik rolini adabiyotshunoslik va
iy olam fidoyiligi
orqali taxayyulni rivojlantirish usullari tahlil qilindi
Struktural yondashuv:
Darslarda badiiy matnlardan foydalanish orqali
pedagogik faoliyat tarkibi tahlil qilindi:
Nazariy-amaliy integratsiya (masalan, adabiyot-matematika, adabiyot-
biologiya)
Biroq, adabiyotshunoslik va pedagogik tadqiqotlarda bu metodning maxsus
pedagogik kompetensiyalarni shakllantirishdagi samaradorligi ustiga chuqur ilmiy tahlil
yetarli emas. Mazkur maqolaning asosiy maqsadi
pedagoglarning:
1.
2.
Talabalarda mustaqil va ijodiy fikrlashni rivojlantirish;
3.
Hamkorlikdagi pedagogik jarayonni kuchaytirish;
4.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
879
itish talabalarning
yoki matematik tushunchalarni badiiy metaforalar yordamida tushuntirish orqali mavzular
talabalarga tizimli va chuqurroq idrok etildi
bu pedagogik jihatdan real hayotga
-based
pedagogy" orqali ham ijtimoiy va hissiy jihatlarni musta
[1] Bu metod talabalarga muammoli vaziyatlarda faol ishtirok etishni, mustaqil tahlil va
Shunin
motiva
talabalar uchun chuqurroq tushuncha yaratishi, ijodiy va tahliliy fikrlashni
da hamkorlik salohiyatini oshirishi ilmiy-ancha asosli tarzda
tasdiqlaydi.
NATIJALAR
yoki matematik tushunchalarni badiiy metaforalar orqali tushuntirish talabalarga
mavzularni tizimli va chuqurroq idrok etishga yordam beradi
bu pedagogik jihatdan
kreativlik,
ekanliklarini va bu jarayon orqali ijodiy hamda tahliliy fikrlashlari kuchayganini qayd
etishgan [3].
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
880
-
-ijtimoiy
jihatlarda ham ijobiy natijalarni berdi
talabalar hissiy jihatdan yanada faol va
MUHOKAMA
nazariy va amaliy bilimlarni birlashtirib, pedagogik kompetensiyalarni katta darajada
boyitadi.
Sage Journals
-
Amaliy ahamiyati jihatidan guvohlik berilganidek, pedagoglar darsni badiiy adabiyot
mutaxassislar malaka oshirish kurslaridan keyingi tahlil shuni isbotlaydiki, 53 ta
berish emas, balki
ochadi.
Shunga qaramay, cheklovlar ham mavjud. Badiiy matnlar bilan ishlash aniq metodik
qilishda das
ishonchli ilmiy tadqiqotlar yetishmaydi
bu metodlarning barcha fanlar uchun universal
XULOSA
maxsus pedagogik kompetensiyalarni
otiy, ijodiy va
motivatsion qiladi hamda talabalarda mustaqil fikrlash, ijodkorlik va hamkorlik
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Dewey J.
Experience and Education
2.
Thornhill-
Creativity, Critical Thinking,
Communication, and Collaboration: Assessment, Certification, and Promotion of 21st
Century Skills for the Future of Work and Education
// MCIN, 2023.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
881
3.
Tang T., Vezzani V., Eriksson V. Developing critical thinking, collective
creativity skills and problem solving through Playful Design Jams //
Thinking Skills and
Creativity
, 2020.
4.
Magsamen S., Ross I.
Arts-based pedagogy unlocks potential
//
Cultural
Anthropology
, 2024.
5.
White Rose Research Online.
Developing critical thinking, collective
creativity skills and problem solving through playful design jams
//
Thinking Skills and
Creativity
, 2020.
