P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
255
TALABALARNI AXLOQIY-ESTETIK TARBIYALASH JARAYONINING
PEDAGOGIK TAMOYILLARI
Turkmenov Farrux Nuritdinovich
Buxoro davlat pedagogika instituti
kafedrasi dotsenti, p.f.f.d. (PhD)
Annotatsiya:
Ushbu maqolada axloqiy-estetik tarbiyalash jarayonining pedagogik
tamoyillari orqali talabalarda umuminsoniy tarbiyaning tarkibiy qismlari hisoblangan
-axloqiy, estetik, vatanparvarlik kabi tarbiya turlariga xos ijobiy
fazilatlar, ularni shakllantirish hamda amalga oshirilishi uchun muhim ahamiyatga ega
axloqiy-estetik tarbiya, barkamollik, insoniy fazilatlar, sport
-
-
-
Abstract:
The article examines the positive qualities inherent in such types of
education, as mental, physical, spiritual and moral, aesthetic, patriotic, which are
considered components of the universal education of students, as well as educational
processes relevant to their formation and realization through pedagogical principles of the
process of moral and aesthetic education.
Key words:
moral-aesthetic education, decency, human qualities, sports festivals,
friendship, physical education, values.
-estetik tarbiyalash jarayonini takomillashtirish muhim
va dolzarb vazifalardan hisoblanadi.
xloqiy-estetik tushunchalar, iymon, insof, diyonat,
or-
-
dan
rivojlanmaydi. Bularning barchasi zaminida tarbiya yotadi. Shu jumladan, barkamollik,
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
256
Oliy
axloqiy-estetik tarbiyalash tamoyillari, omillari, tizimi, sharti va mohiyati masalalariga
xloqiy-estetik tarbiyalash tamoyillari quyidagilar hisoblanadi:
- talabalarning yoshi, ularning individual psixologik tavsifi, axloqiy-estetik
- tizimlilik, izchillik, bosqichma-
-ketlik, integrativlik;
- texnologiyalilik, birlik va butunlik;
- barcha didaktik tamoyillaridan foydalanish;
-
-
-
-
-estetik tarbiyalashni,
- madaniy muvofiqlik milliy-madaniy, umuminsoniy, axloqiy-estetik qadriyatlar bilan
b
- shaxsga qaratilganlik shaxsga diqqat-
.
-estetik tarbiya axloqiy-estetik dunyoqarash bilan ham uzviy
Har tomonlama rivojlangan barkamol shaxs tarbiya jarayonida shakllanganidek,
insonning axloqiy-estetik dunyoqarashi ham shu jarayonda rivojlanadi. Zero, tarbiya
muayyan maqsadga qaratilgan, ongli amalga oshiriladigan, ijtimoiy tajribalar: bilimlar,
ijtimoiy t
-atvor va
-
-estetik aloqalar idrok etilib, ijodiy
fa
va metodlar, shakl va vositalar, subyekt-obyekt, boshqarish va natijaga erishish bilan
yaxlit pedagogik tizimdir. Boshqa ijtimoiy tuzilmalardagidek, tarbiya ham uni tashkil
sport bayramlari vositasida axloqiy-estetik tarbiyalash jamiyat talab va ehtiyojlari asosida
tashkil qilinadi.
xloqiy-estetik tarbiya talabalarda axloqiy-
-
estetik ideal, axloqiy-estetik tafakkur, axloqiy-estetik qadriyatlarga sodiqlikni
rivojlantirish ishlarini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Shuning uchun ham bu
jarayon muayyan qonuniyatlarga amal qiladi.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
257
yati mamlakat uchun
qanchalik foydali, maqsadga muvofiq, munosabatlari esa oqilona tashkil etilsa, bu jamiyat
di va maqsadga erishadi.
ijtimoiy muhitga va boshqa odamlarga munosabati jarayonida shakllanadi hamda shaxs
va rivojlanishi bu inson faoliyati
subyektlari
tarbiyachi-murabbiylar, professor-
talabalar, ota-
ing tashkilotlari, mahalla va h.k.
jamoalardagi shaxslararo munosabatlar tarbiyalovchi munosabatni vujudga keltiradi va
ular inson uchun qimmatli shaxsiy sifatlar hamda fazilatlarning tarkib topishi, rivojlanishi
uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bois o
-estetik
dunyoqarashini rivojlantirishning negizi va manbai sanaladi [1. B. 172].
xloqiy-estetik tarbiyalash prinsiplari deganda, axloqiy-estetik tarbiya mazmuniga,
uni rivojlantirishning shakl, metod, vositalariga, tashkil etilishiga, shu jarayon subyektlari
-estetik tarbiya
shuniladi. Ushbu qoidalar
talabalarni axloqiy-
xloqiy-estetik tarbiyalash jarayonida ularga rioya qilib, faoliyat tashkil etilsa, u natijali
ero, prinsiplar mazkur jarayon
-
xloqiy-estetik tarbiya prinsiplari quyidagilardan iborat:
1.
xloqiy-estetik tarbiyaning bir maqsadga qaratilganligi va ijtimoiy
ganligi tamoyili.
Jamiyatning umumiy maqsadi, talabi, ehtiyoji asosida tarbiyaviy
ishlarni tashkil etish, talabalarda milliy axloqiy-
axloqiy-
rpo
etishda bor kuchi va salohiyatini ayamasligini, ijtimoiy foydali mehnatda bevosita ishtirok
kelajakka intilishga yordam beradi.
2.
xloqiy-
tamoyili.
rivojlanadi. Shunga asosan axloqiy-estetik tarbiya insonning tabiatg
va kishilarga, jamiyatning voqea-
ifodalaydi.
xloqiy-estetik bilimlar talaba-yoshlarni qurilayotgan fuqarolik jamiyatining
mazmun-mohiyati, hayoti bilan keng tanishtirishni, shu jamiyatni barpo etishda faol
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
258
3.
xloqiy-estetik tarbiyalash jarayonini insonparvarlashtirish tamoyili.
Talabalarni axloqiy-estetik tarbiyalash jarayonini insonparvarlashtirish tamoyili
-saodati
uchun erkin kurashishni, adolatparvarlikni tarbiyalashni nazarda tutar ekan, avvalo, bu
- talaba-tarbiyalanuvchi shaxsi, qadr-qimmatini hurmat qilish va unga insoniy
-
-
ruhida tarbiyalash;
- namunali tarbiyaviy vaziyatl
haq-
anligini har bir yoshning ongiga va
qalbiga singdirish.
4.
xloqiy-estetik tarbiyalash jarayonini rivojlantirishga yaxlit (butunlik)
yondashish tamoyili. Talabalarni axloqiy-estetik tarbiyalash jarayonining rivojlanishi
ong, his-
-atvor, hatti-
-estetik tarbiyalash jarayonini rivojlantirishning maqsadi,
etiladi. Bunday eht
-iqtisodiy taraqqiyot talablaridan kelib
-estetik
tarbiyalash jarayonini rivojlantirish va uni boshqarish tizimli yondashuvni ham
5.
Talabalarni axloqiy-estetik tarbiyalashda milliy va umuminsoniy qadriyatlarga
tayanish tamoyili.
Ushbu tamoyil, umuman, tarbiya, jumladan, axloqiy-estetik tarbiya,
davomida yuksak tafakkur asosida
rivojlanadi.
Madaniy merosimizning uzviy va ajralmas qismi b
-ajdodlarimizga
samarali foydalanish
foydalanishimiz zarur.
-odatlar, udumlarning negizida
uchun, el-
-madaniy sport tadbirlari
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
259
mazmunida halollik, vijdonlilik, kuch-
mutaxassislar hamda sportchil
molikdir [3. B. 228].
6.
-
Bu prinsip talabaning
shaxsiy sifatlar
-
shakllangan dunyoqarashlari, faoliyat va xulq motivlariga asoslanishi lozim.
tezkorlik bilan tarbiyalanuvchi shaxsiy sifatlarining rivojlanganligini inobatga olib, ularni
axloqiy-
axloqiy-estetik tarbiya rivojlanishini tezlashtiradi.
unga intiladilar. Jismoniy mashqlarni axloqiy-
-
rtibga
solish imkonini ham beradi. [2. B. 136-137].
mustahkamlash vositasi hamdir. Uning yordamida talabalar muntazam tarzda turli millat
a hamkorlikka kirishadilar. Talabalar sport
xalqlarning madaniyati, turmush tarzi, tarixiy obidalari bilan tanishishga muvaffaq
va hamkorlikka kirishadilar.
Shunday qilib, axloqiy-estetik tarbiya jarayonini rivojlantirish maqsadida tahlil
etilgan qonuniyatlar va prinsiplarga asoslanib pedagogik faoliyatni tashkil etish
axloqiy-
1. Hasanova Z.D. Bo
qituvchilarida axloqiy-estetik dunyoqarashni rivojlantirish.
Buxoro, 2016. 195 b.
2. Masharipo
ilmiy-amaliy konfrensiya materiallari. Termiz: 2003. 1 qism. B. 136-137.
3.
-axloqiy tarbiya asoslari. Monografiya. T.: Fan va texnologiya, 2015. - 228 b.
