P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
248
B
MUSTAQIL FIKRLASH MALAKALARINI TAKOMILLASHTIRISH
Sayfiddinova Jamila Ziyodaulla qizi
-
jamilasayfiddinova2@gmail.com
Annotatsiya:
savodxonligini rivojlantirish jarayonida mantiqiy fikrlash qobiliyatini oshirishga
y
uv jarayoni.
-
jamilasayfiddinova2@gmail.com
c
Improving pupils' independent thinking skills through teaching logical
reasoning in primary grade reading literacy lessons
Sayfiddinova Jamila Ziyodaulla qizi
Teacher at the Uzbekistan-Finland Pedagogical Institute
jamilasayfiddinova2@gmail.com
Annotation:
this article analyzes modern approaches aimed at improving the ability
to think logically in the process of developing reading literacy in primary school students.
The importance of developing logical thinking through teaching methodologies and
didactic approaches is demonstrated. Recommendations and suggestions are made for
teachers.
Keywords:
reading literacy, logical thinking, Primary School, modern approaches,
educational methods, educational process.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
249
Kirish
keyin fikrlash asosiy vazifaga aylanadi. Bolani ham aqliy ham mantiqiy fikrlashga
tayyorlash kerak. Mantiqiy fikrlashga tahlil qila olish, mulohaza yuritish, sintez qilish,
mustaqil fikrlash, yechimlarini izlash kerak. Aqliy fao
-sinf
iq, ayrimlari hech
-
naydi. Fikrlashni
rivojlantirish zarurligini hisobga olgan holda, mantiqiy fikrlashni rivojlantirish uchun
qish va tushunish,
uvchilarida mantiqiy
Metodologik asosi
biridir. Fransuz faylasufi Jozef Ernest Renanning:
degan qarashlari yuqoridagi fikrlarni asoslab beradi. Inson
yetadi, milliy qadriyatlar, urf-odatlar,
-
tushunadi. Zero, har bir millatning kelajagi mantiqiy asoslarga tayangan holda mustaqil
qdir.
a
.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
250
Olimning fikricha, mantiq
aylanadi. U m
qilgan.
Mantiqiy fikrlashn
T/r
Yondshuvlar nomi
Asosiy mazmuni
1
Masalan,
kuchaytiradi.
2
Savollar berish
uvchilarga savollar berib, ulardan javoblarni
qilib?" savollari orqali ularni chuqurroq fikrlashga
undang.
3
Mantiqiy
munozaralar
asoslash va boshqalarning fikrlarini tahlil qilish
4
Misollar keltirish
Haqiqiy hayotdagi vaziyatlar yoki hikoyalar orqali
Misol
uchun,
muammolarni qanday hal qilish mumkinligini
5
Ijtimoiy va hissiy
rivojlanish
Mantiqiy fikrlash nafaqat matematikada, balki boshqa
bilan samarali ishlashda yordam beradi.
6
Tahlil va sintetik
fikrlash
Bu
jarayon
chuqurlashtiradi.
Mantiqiy fikrlashni rivojlantirish jarayonida sabr-
O'qish savodxonligi
zamonaviy ta'lim tizimining muhim komponentlaridan biri
bo'lib, u o'quvchilarning matnlarni tushunish, tahlil qilish va baholash qobiliyatini
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
251
rivojlantiradi. Ushbu jarayon nafaqat o'qish ko'nikmalarini, balki mantiqiy fikrlashni ham
oshiradi. Mantiqiy fikrlash, o'z navbatida, o'quvchilarning muammolarni hal qilish,
tahliliy fikr yuritish va qaror qabul qilish qobiliyatini mustahkamlaydi.
qobiliyatini oshirishda zamonaviy pedagogik metodlar va yondashuvlar alohida
ishtirokini ta'minlash orqali ularning mantiqiy fikrlash qobiliyatini oshirishga imkon
erkin ifoda etishiga va mantiqiy tahlil qilishiga yordam beradi.
savodxonligining nafaqat akademik muvaffaqiyatga, balki ijtimoiy va shaxsiy hayotga
esa ularning umumiy rivojlanishiga yordam beradi.
ja
-
aniqlash, xato topish, krossvord yechish orqali rivojlantirish kerak. Eng samara beradigan
usullardan biri bu rasmdir. Chizish jarayonida bolaning bilish faoliyati rivojlanadi, rang,
ni
topqirlikka, unda qonun-
Ayniqsa, ularda
vujudga keladi.
Interaktiv usullar
metodlar,
Muammoni hal qilish yondashuvi
undash, ularning mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
252
-
-
a tushsa
yomonlikka ishlatilishi mumkinligi, ammo kitoblar har joyda ezgulikka xizmat qilishini
a chorlash kerak.
kerak. Sinfdan 5-
i tanlashni va nima uchun
yozishni aytish kerak. Bu bilan bolalar fikrlab yozishga harakat qiladilar. Bolalarni nima
-
erishish mumkinligini tushuntirish kerak. Kitob va boylik matnida ham bir boyvachchani
dur-u javohirlari, Hasan Dashtiyni esa sandiq-
doim ezgulikka xizmat qiladi.
-topshiriqlar
bilan murojaat qilishimiz mumkin:
1.
tutadi?
2.
3.
4.
Oxirgi m
5.
ochishga harakat qiling.
6.
Agar jahon va xalq erta
7.
8.
Ayting-chi, bu ertakdan qanday xulosa chiqardingiz? Sizning-cha, Hasan
9.
10.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
253
Natijalar tahlili
-birlariga tengqurlarining qiziqishlariga, fikrlashlariga, yordam
limlarini
-
antiradi,
mantiqiy fikrlashga undaydi. Tadqiqotlar natijasida, interaktiv metodlar yordamida
-munozaralarda ishtirok etish
asosda unda m
-
energiyadan xalos
uning faolligini oshirish orqali organizmda ishlamay turgan a'zolarini ishga, harakatga
keltirib yuboradi.
Xulosa
rivojlantirishda zamonaviy yondashuvlar muhim ahamiyatga ega. Mantiqiy fikrlash
i va
ularning kelajakdagi muvaffaqiyati uchun mustahkam poydevor yaratadi. Ushbu tahlil,
In
ng
ta'lim darajasini yaxshilashlari mumkin.
Taklif va tavsiyalar:
1.
2.
Ta'lim dasturlariga mantiqiy fikrlashni rivoj
faoliyatlar kiritilishi lozim.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
254
3.
tavsiya etiladi.
1. Abdukarimov A. "Mantiqiy fikrlash va ta'lim". - Toshke
2. Azizov B. "Zamonaviy ta'lim uslublari". -
3.
-
4. Gegel. Ensiklopediya filosofskix nauk. T.1. Nauka logiki. Moskva: Pedagogika,
1974, S. 107
5.
- 350 b. 182-b.
6.
-
2022.
7. Mamatq
- Toshkent:
8. Tafakkur gulshani. //Vatandosh hamda xorijiy allomalarning aforizmlari va
54 b.
9.
g 4-sinfi
uchun darslik. I qism. -
- 80 b.
10.
.
,
11.
