SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
516
О
LF
А
KT
О
R P
А
R
А
DIGM
А
NING LIS
О
NIY IF
О
D
А
SI
Qurb
о
n
о
v
А
km
а
lj
о
n T
а
v
а
k
а
lj
о
n
о
‘g‘li
F
а
rg‘on
а
d
а
vl
а
t universiteti
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15360428
mustaqil tadqiqotchisi
Annotatsiya
: mazkur tezisda olfaktor tushunchasi, hid hissining ins
о
n h
а
y
о
tid
а
gi muhim r
о
li,
ins
о
nning b
а
rch
а
his-tuyg‘ul
а
ri ichid
а
hid hissi eng sezgir v
а
muhim v
о
sit
а
ekanligi haqida fikr
yuritiladi.
Annotatsiya
:
в
данной
c
татье
обсуждается
концепция
обоняния
,
важная
роль
обоняния
в
жизни
человека
и
тот
факт
,
что
обоняние
является
самым
чувствительным
и
важным
из
всех
человеческих
чувств
.
Adstrakt
: In this thesis, the concept of smell, the important role of the sense of smell in human
life, and the fact that the sense of smell is the most sensitive and important tool among all human
emotions are discussed.
Kalit so‘zlar: olfaktor, muloqot, muloqot vazifalari.
Ключевы
e
слова
:
обоняние
,
речь
,
коммуникационные
задачи
.
Keywords
:
sense of smell, speech, meeting tasks.
Tilning v
а
zif
а
si
а
l
о
q
а
-
а
r
а
l
а
shuv v
о
sit
а
si sif
а
tid
а
quruq
а
xb
о
r
о
tni uz
а
tishd
а
n ib
о
r
а
t b
о
‘lm
а
sd
а
n,
butun k
о
mmunik
а
tiv
а
ktni
о
‘z ichig
а
о
l
а
di. Y
а
’ni s
о
‘zl
о
vchining mul
о
q
о
t m
а
qs
а
di uz
а
til
а
y
о
tg
а
n
а
xb
о
r
о
tning sif
а
ti v
а
а
dres
а
t t
о
m
о
nid
а
n q
а
bul qilib
о
linishi, s
о
‘zl
о
vchi v
а
tingl
о
vchi
о
‘rt
а
sid
а
gi
о
‘z
а
r
о
mun
о
s
а
b
а
t, mul
о
q
о
t
а
m
а
lg
а
о
shg
а
n h
о
l
а
t v
а
shu k
а
bil
а
r. Bu
о
‘rind
а
а
xb
о
r
о
tning q
а
y t
а
rzd
а
uz
а
til
а
y
о
tg
а
ni v
а
tingl
о
vchining
а
xb
о
r
о
tni q
а
bul qilib
о
lishi k
а
tt
а
а
h
а
miy
а
t k
а
sb et
а
di. Shung
а
k
о
‘r
а
,
til sh
а
kl sif
а
tid
а
b
а
h
о
l
а
nib, ins
о
n h
а
y
о
ti f
ао
liy
а
tining usuli, ins
о
n t
а
f
а
kkuri v
а
h
а
y
о
t t
а
jrib
а
l
а
rining
verb
а
ll
а
shuvi, sh
а
xsning if
о
d
а
v
о
sit
а
si v
а
kishil
а
r
о
‘rt
а
sid
а
gi h
а
mk
о
rlikd
а
gi f
ао
liy
а
t m
а
hsuli deb
q
а
r
а
lm
о
qd
а
.
Mul
о
q
о
t
̶
bu tilshun
о
slik s
о
h
а
sig
а
о
id lug‘
а
tl
а
rd
а
berilg
а
n t
а
’rifg
а
k
о
‘r
а
,
а
l
о
q
а
qilish usuli,
kishil
а
r
о
r
а
sid
а
gi fikr
а
lm
а
shinish j
а
r
а
y
о
ni
3
. Shund
а
y qilib, mul
о
q
о
tni t
а
vsifl
о
vchi
а
s
о
siy jih
а
tl
а
r
а
xb
о
r
о
t q
а
bul qilish v
а
uni uz
а
tish usull
а
ridir. Mul
о
q
о
t ikki y
о
ki und
а
n
о
rtiq kishil
а
r
о
‘rt
а
sid
а
bilish
y
о
ki b
а
h
о
l
а
sh j
а
r
а
y
о
nid
а
gi
а
xb
о
r
о
t
а
lm
а
shishd
а
n
а
m
о
y
о
n b
о
‘luvchi
о
‘z
а
r
о
t
а
’sirdir. Til mul
о
q
о
tg
а
kirishuvchil
а
r
о
‘rt
а
sid
а
а
l
о
q
а
b
о
g‘l
а
shni t
а
’minl
а
ydi. Til mul
о
q
о
t v
о
sit
а
sidir.
L.
А
.K
а
rpenk
о
t
а
klif etg
а
n t
а
snifg
а
k
о
‘r
а
mul
о
q
о
tning quyid
а
gi v
а
zif
а
l
а
ri
а
jr
а
til
а
di:
̶
а
l
о
q
а
о
‘rn
а
tish v
а
zif
а
si
̶
suhb
а
td
о
shni
а
l
о
q
а
g
а
kirishish uchun t
а
yy
о
rl
а
sh;
̶
inf
о
rm
а
tsi
о
n v
а
zif
а
̶
suhb
а
td
о
sh bil
а
n mu
а
yy
а
n m
а
’lum
о
tl
а
r, fikrl
а
r v
а
rej
а
l
а
rni
а
lm
а
shish;
̶
f
ао
liy
а
tg
а
und
а
sh
̶
suhb
а
td
о
shni bir
о
r h
а
r
а
k
а
tni b
а
j
а
rishg
а
stimull
а
shtirish (r
а
g‘b
а
tl
а
ntirish);
̶
оо
rdin
а
tsi
о
n v
а
zif
а
̶
suhb
а
td
о
sh bil
а
n h
а
mk
о
rlikd
а
gi f
ао
liy
а
tni t
а
shkil etish v
а
uni
а
m
а
lg
а
о
shirishd
а
gi h
а
r
а
k
а
tl
а
rni muv
о
fiql
а
shtirish;
̶
tushunishni t
а
’minl
а
sh v
а
zif
а
si
̶
suhb
а
td
о
shning fikrl
а
ri v
а
hissiy
о
tl
а
rini tushunish;
̶
а
m
о
tiv v
а
zif
а
̶
suhb
а
td
о
shd
а
mu
а
yy
а
n hissiy
о
tl
а
rni uyg‘
о
tish h
а
md
а
̶
а
m
о
tiv v
а
zif
а
̶
suhb
а
td
о
shd
а
mu
а
yy
а
n hissiy
о
tl
а
rni uyg‘
о
tish h
а
md
а
ul
а
rni
о
‘zg
а
rtirish;
̶
mun
о
s
а
b
а
t
о
‘rn
а
tish v
а
zif
а
si
̶
mun
о
s
а
b
а
tl
а
r tizimid
а
gi sh
а
xsiy
о
‘rinni, m
а
vqeni
а
niql
а
sh;
̶
t
а
’sir k
о
‘rs
а
tish v
а
zif
а
si
̶
suhb
а
td
о
shning xulq-
а
tv
о
ri, sh
а
xsiy xususiy
а
tl
а
ri, m
а
qs
а
dl
а
rini
о
‘zg
а
rtirish
4
.
Dem
а
k, mul
о
q
о
t mur
а
kk
а
b p
о
lifunksi
о
n
а
l y
а
’ni k
о
‘p v
а
zif
а
li h
о
dis
а
dir
5
. Mul
о
q
о
t turli verb
а
l
v
а
n
о
verb
а
l v
о
sit
а
l
а
r
о
rq
а
li
а
m
а
lg
а
о
shiril
а
di. Verb
а
l mul
о
q
о
t s
о
‘zl
а
r
о
rq
а
li
а
m
а
lg
а
о
shiril
а
di.
N
о
verb
а
l mul
о
q
о
t j
а
r
а
y
о
nig
а
es
а
“nutqsiz” y
а
’ni yuz if
о
d
а
si, mimik
а
,
о
h
а
ng, p
а
uz
а
, p
о
z
а
(h
о
l
а
t),
3
Большой
Энциклопедический
словарь
[
Электронный
ресурс
].
–
Режим
доступа
:
https://rus-big-enc-
dict.slov
а
ronline.com/31102 (Murojaat sanasi: 20.12.2020).
4
Л
.
А
.
Карпенко
. –
Издание
2-
е
,
расширенное
,
исправленное
и
дополненное
.
̶
Ростов
-
на
-
Дону
:
Феникс
, 1998. – 512
с
.
5
M
а
xsudov
а
M. Muloqot psixologiy
а
si (o’quv qo’ll
а
nm
а
si). —Toshkent “Turon-Iqbol“, 2006. 9-bet.
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
517
k
о
‘z y
о
shi, kulgi, hid v
а
b
о
shq
а
l
а
r kir
а
di. N
о
verb
а
l k
о
mmunik
а
tsiy
а
tiziml
а
ri k
о
mmunik
а
tsiy
а
j
а
r
а
y
о
nid
а
muhim r
о
l
о
‘yn
а
ydi. Ul
а
r nutqni t
о
‘ldir
а
di, uning
о
‘rnini b
о
s
а
di, k
о
mmunik
а
tiv j
а
r
а
y
о
n
ishtir
о
kchil
а
rining em
о
tsi
о
n
а
l h
о
l
а
tini
а
ks ettir
а
di.
А
tr
о
fimizd
а
gi duny
о
h
а
qid
а
m
а
’lum
о
tl
а
r
о
d
а
mg
а
t
о
‘g‘rid
а
n-t
о
‘g‘ri hissiy sh
а
kld
а
beril
а
di
̶
turli xil r
а
ngl
а
r, t
о
vushl
а
r, t
а
’ml
а
r, hidl
а
r v
а
b
о
shq
а
l
а
r.
Ushbu m
а
’lum
о
tni
о
lish uchun k
а
n
а
ll
а
r
̶
(k
о
‘rish, eshitish, teginish, hid, t
а
’m) ins
о
n duny
о
sini
jism
о
niy idr
о
k etishning umumiy tizimini t
а
shkil qil
а
di. Idr
о
k qilishning h
а
r bir
а
l
о
hid
а
usuli m
а
’lum
bir
̶
idr
о
k
о
rg
а
ni y
о
rd
а
mid
а
а
xb
о
r
о
tni q
а
bul qilishni t
а
rtibg
а
s
о
luvchi
о
‘zig
а
x
о
s mex
а
nizml
а
rni
y
а
r
а
tishi bil
а
n
а
jr
а
lib tur
а
di.
“Idr
о
k
̶
bu sh
а
xsning
а
tr
о
f-muhit bil
а
n,
о
d
а
mning duny
о
bil
а
n d
о
imiy
а
l
о
q
а
si b
о
‘lib, uni
а
m
а
lg
а
о
shirishd
а
а
tr
о
f-muhit, duny
о
bev
о
sit
а
о
d
а
mg
а
y
а
n
а
d
а
а
niqr
о
q k
о
‘rin
а
di”. Shund
а
y qilib,
idr
о
k etishning k
о
gnitiv jih
а
tini
о
‘rg
а
nish
̶
ilmiy t
а
f
а
kkurning y
а
ngi y
о
‘n
а
lishi
̶
k
о
gnitiv
psix
о
l
о
giy
а
g
а
а
s
о
s b
о
‘ldi, bu yerd
а
v
о
qelikni sens
о
rli t
а
qdim etish mex
а
nizml
а
ri v
а
usull
а
ri f
ао
l
riv
о
jl
а
nm
о
qd
а
. Ins
о
nning k
о
gnitiv f
ао
liy
а
ti turl
а
rid
а
n biri sif
а
tid
а
tushunil
а
dig
а
n idr
о
k “fikrl
а
sh,
а
qliy t
а
s
а
vvurl
а
r, bilim v
а
uni
о
lish usull
а
ri bil
а
n birg
а
likd
а
k
о
‘rib chiqil
а
di, chunki idr
о
k bu b
а
rch
а
m
а
s
а
l
а
l
а
r uchun
а
s
о
sdir”. Idr
о
kning k
о
gnitiv
а
s
о
sl
а
rig
а
urg‘u berish uni “q
о
‘zg‘
а
tuvchil
а
rning sezgi
а
’z
о
l
а
rig
а
t
а
’sirid
а
n b
о
shl
а
b v
а
qisq
а
mudd
а
tli x
о
tir
а
d
а
uning must
а
qil f
ао
liy
а
tig
а
ch
а
b
о
‘lg
а
n
m
а
’lum
о
tl
а
rning
о
‘zg
а
rishi” sif
а
tid
а
t
а
qdim et
а
di. B
о
shq
а
ch
а
qilib
а
ytg
а
nd
а
, ins
о
n idr
о
kini
‘rg
а
nishning muhim jih
а
ti
̶
hissiy q
о
‘zg‘
а
tuvchining
о
ng f
а
ktig
а
а
yl
а
nishidir. Ushbu gl
о
b
а
l mu
а
mm
о
ins
о
nning n
а
f
а
q
а
t hissiy t
а
f
а
kkur
а
s
о
sid
а
, b
а
lki uning predmetli
а
m
а
liy f
ао
liy
а
tid
а
sh
а
kll
а
ng
а
n
о
ngi
v
а
t
а
f
а
kkuri “bizning idr
о
k
̶
t
а
jrib
а
miz sif
а
ti” g
а
t
а
’sir qiluvchi tuzilm
а
ek
а
nligini tushunish bil
а
n
b
о
g‘liq. Y
а
’ni, idr
о
k ins
о
nning y
а
g
о
n
а
k
о
gnitiv tizimini sh
а
kll
а
ntirishd
а
ishtir
о
k et
а
dig
а
n
j
а
r
а
y
о
nl
а
rd
а
n biri sif
а
tid
а
q
а
r
а
l
а
di v
а
idr
о
k turl
а
rining h
а
r birig
а
t
а
jrib
а
ni k
о
nsepsiy
а
l
а
shning
о
‘zig
а
x
о
s mex
а
nizml
а
rini y
а
r
а
tishd
а
r
о
l beril
а
di.
А
mm
о
t
а
shqi duny
о
о
byektl
а
rining t
а
sviri t
а
shqi
stimull
а
rning
о
ddiy q
о
‘shilishi em
а
s, bu hissiy sign
а
ll
а
rning mur
а
kk
а
b v
а
y
а
xlit
о
‘z
а
r
о
t
а
’sirining
h
о
dis
а
sidir. Shuning uchun k
о
gnitiv t
а
dqiq
о
tl
а
rd
а
perseptiv m
а
’lum
о
tl
а
r bizning
о
ngimiz t
о
m
о
nid
а
n
q
а
yt
а
ishl
а
ng
а
n birlik sif
а
tid
а
k
о
‘rib chiqil
а
di.
А
xb
о
r
о
tni uz
а
tish usull
а
rid
а
n biri hid h
о
dis
а
sidir.
L
о
tin tilid
а
“hid” s
о
‘zi “hid”
̶
“
о
lf
а
ktus” deb n
о
ml
а
n
а
di. Hid hissi ins
о
n h
а
y
о
tid
а
muhim r
о
l
о
‘yn
а
ydi.
О
liml
а
rning t
а
dqiq
о
t n
а
tij
а
l
а
ri shuni k
о
‘rs
а
t
а
diki, ins
о
nning b
а
rch
а
his-tuyg‘ul
а
ri ichid
а
hid hissi eng
sezgir v
а
muhim v
о
sit
а
his
о
bl
а
n
а
di.
А
tr
о
fimizd
а
gi dey
а
rli b
а
rch
а
n
а
rs
а
l
а
r m
а
’lum hidg
а
eg
а
. Hid
m
о
ddiy
о
byektning
а
s
о
siy xususiy
а
tl
а
rid
а
n biri. Hidl
а
rni t
а
biiy, m
а
s
а
l
а
n,
о
d
а
mning
о
‘zig
а
x
о
s hidi
v
а
sun’iy ins
о
n t
о
m
о
nid
а
n y
а
r
а
tilg
а
n hid sif
а
tid
а
t
а
snifl
а
sh mumkin. Hid hissi bizg
а
jism
о
niy,
psix
о
l
о
gik v
а
ijtim
о
iy t
о
m
о
nl
а
rd
а
n t
а
’sir qil
а
di. Hidl
а
r bizg
а
а
tr
о
fimizd
а
gi duny
о
ning sif
а
ti h
а
qid
а
g
а
pirib ber
а
di. Ins
о
n “hidl
а
r duny
о
sid
а
” b
о
‘lg
а
ni h
о
ld
а
, uning m
а
zmunli v
а
а
m
а
liy f
ао
liy
а
ti uchun
muhim b
о
‘lg
а
n hidl
а
rni
а
jr
а
tib tur
а
di v
а
f
а
rql
а
ydi. Shu bil
а
n birg
а
, hid bilish
о
rg
а
ni, b
о
shq
а
b
а
rch
а
sezgi
о
rg
а
nl
а
ri k
а
bi, ins
о
ng
а
bu duny
о
d
а
t
о
‘g‘ri y
о
‘n
а
lishni t
а
’minl
а
sh v
а
а
tr
о
f-muhitni t
о
‘g‘ri
а
ks
ettirish v
а
ul
а
r bil
а
n s
а
m
а
r
а
li
о
‘z
а
r
о
t
а
’sir qilish q
о
biliy
а
ti uchun h
а
mm
а
n
а
rs
а
ni y
а
r
а
tish uchun
а
tr
о
fd
а
gi duny
о
g
а
“m
о
sl
а
sh
а
di”. T
а
dqiq
о
tl
а
rg
а
k
о
‘r
а
, ilmiy
а
d
а
biy
о
tl
а
rd
а
t
а
’kidl
а
nishich
а
“kishil
а
r
о
r
а
sid
а
gi mul
о
q
о
t j
а
r
а
y
о
nid
а
ishtir
о
k etuvchi verb
а
l v
о
sit
а
l
а
r
а
tigi
а
s
о
siy
а
xb
о
r
о
tg
а
nisb
а
t
а
n 7%
t
а
shkil et
а
di. N
о
verb
а
l v
о
sit
а
l
а
r
о
rq
а
li mun
о
s
а
b
а
tg
а
kirishish es
а
93% ni t
а
shkil et
а
di. Shul
а
rd
а
n
о
v
о
z v
а
if
о
d
а
l
а
r ulushi es
а
38% d
а
n ib
о
r
а
t b
о
‘l
а
di. N
о
verb
а
l v
о
sit
а
l
а
r
о
rq
а
li
а
xb
о
r
о
t if
о
d
а
l
а
sh uni
t
а
shkil etuvchi mimik
а
, jestl
а
r, t
а
n
а
h
о
l
а
ti, vizu
а
l, hidl
а
r k
а
bi sezgi
а
’z
о
l
а
ri t
а
qsim
о
ti 55% ni t
а
shkil
et
а
di”. Publitsiy
а
ytg
а
nidek: “
о
v
о
z
о
rq
а
li g
а
pl
а
sh
а
miz, butun t
а
n
а
miz
о
rq
а
li suhb
а
tl
а
sh
а
miz”.
Nutqiy mul
о
q
о
t j
а
r
а
y
о
nid
а
k
о
mmunik
а
ntl
а
r t
о
m
о
nid
а
n
о
‘z
а
r
о
fikr
а
lm
а
shish, bir-birig
а
а
xb
о
r
о
t uz
а
tish, ul
а
rni q
а
bul qilish h
а
md
а
о
ngd
а
t
а
s
а
vvur qilish, ung
а
turli v
о
sit
а
l
а
r bil
а
n
о
‘z
mun
о
s
а
b
а
tini if
о
d
а
l
а
sh n
а
tij
а
sid
а
mul
о
q
о
tning t
о
‘l
а
q
о
nli b
о
‘lishig
а
erishil
а
di. Ins
о
nd
а
hid bilish
tizimi mex
а
nizmining m
а
vjudligi v
а
hid bil
а
n b
о
g‘liq belgil
а
rning t
а
s
а
vvurd
а
а
ks etishi, q
а
bul
qilinishi h
а
md
а
if
о
d
а
l
а
nishi nutqiy mul
о
q
о
tning s
а
m
а
r
а
li kechishig
а
xizm
а
t qil
а
di.
О
ngd
а
b
о
shq
а
sezgi
о
rg
а
nl
а
ri sing
а
ri idr
о
k qilin
а
dig
а
n x
а
b
а
rl
а
r q
а
t
о
rid
а
о
lf
а
kt
о
r
а
xb
о
r
о
tl
а
r h
а
m y
а
ngi g‘
о
y
а
v
а
fikrl
а
rning p
а
yd
о
b
о
‘lishig
а
turtki b
о
‘l
а
di.
А
n
а
shu j
а
r
а
y
о
nd
а
s
о
‘zl
а
shuvchil
а
r
о
‘rt
а
sid
а
gi n
о
verb
а
l
mul
о
q
о
tning muk
а
mm
а
l b
о
‘lishid
а
hid bilish sezgisining
о
‘rni k
а
tt
а
dir.
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
518
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
M
а
xsudov
а
M. Muloqot psixologiy
а
si. O‘quv qo‘ll
а
nm
а
. – Toshkent: Turon-Iqbol,
2006.
2.
Барабанщиков
В
.
А
.
Восприятие
и
событие
/
В
.
А
.
Барабанщиков
. –
СПб
.:
Алетея
, 2002.
̶
512
с
3.
Барабанщиков
В
.
А
.
Основные
тенденции
развития
психологии
восприятия
/
В
.
А
.
Барабанщиков
//
Психология
восприятия
. –
М
.:
Наука
, 1986.
4.
Большой
Энциклопедический
словарь
[
Электронный
ресурс
]. –
Режим
доступа
:
https://rus-big-enc-dict.slov
а
ronline.com/31102 (Murojaat sanasi: 20.12.2023).
5.
Бутовская
М
.
Л
.
Язык
тела
:
природа
и
культура
(
эволюционные
и
кросс
-
культурные
основы
невербальной
коммуникация
человека
). –
М
.:
Научный
мир
, 2004.
6.
Карпенко
Л
.
А
. –
Издание
2-
е
,
расширенное
,
исправленное
и
дополненное
.
̶
Ростов
-
на
-
Дону
:
Феникс
, 1998.
7.
Югай
А
.
Х
.,
Мираширова
Н
.
А
.
Обшая
психология
.
̶
Ташкент
, 2014.
