SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
326
SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA TALABALARDA YARATISH VA KREATIVLIKNI
RIVOJLANTIRISH
Yusupova Umida Zayniddin qizi
Andijon davlat pedagogika instituti
Pedagogika fakulteti Boshlang‘ich ta‘lim
yo‘nalishi 206-guruh talabasi
Andijon davlat pedagogika instituti
Pedagogika fakulteti dekani Falsafa fanlari doktori,
professor
Egamberdiyev Azizbek Abdumalikovich
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15356137
Annotatsiya
: Ushbu maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining talabalar orasida kreativlik
va ijodiy fikrlashni rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt vositalari orqali
talabalarning muammolarni hal qilish, yangi g‘oyalar ishlab chiqish va innovatsion loyihalar yaratish
qobiliyatlari oshirilishi mumkin. Maqolada sun’iy intellektning ta’lim jarayoniga ta’siri, uning
afzalliklari, chaqiriqlari va kelajak istiqbollari haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, Sun’iy intellekt
yordamida avtomatlashtirilgan o‘quv platformalarining rivojlanishi natijasida talabalarga
moslashtirilgan topshiriqlar, ijodiy mashg‘ulotlar va innovatsion loyihalar taqdim etilishi mumkin.
Bunday texnologik yondashuvlar ta’lim samaradorligini oshirish, kreativlikni qo‘llab-quvvatlash
hamda zamonaviy muammolarni hal qilish uchun yangi avlod mutaxassislarini tayyorlashda beqiyos
ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘z
: Sun’iy intellekt, kreativlik, ijodkorlik, ta’lim, talabalar, innovatsiya, texnologiya,
muammolarni hal qilish, algoritmlar, mashinaviy o‘rganish, kreativ tafakkur, digital texnologiyalar,
ta’lim innovatsiyalari, zamonaviy ta’lim.
Abstract: This article analyzes the role of artificial intelligence technologies in the development
of creativity and creative thinking among students. Through artificial intelligence tools, students'
abilities to solve problems, develop new ideas, and create innovative projects can be increased. The
article discusses the impact of artificial intelligence on the educational process, its advantages,
challenges, and future prospects.Also, as a result of the development of automated learning platforms
using artificial intelligence, students can be provided with customized tasks, creative activities, and
innovative projects. Such technological approaches are of great importance in increasing educational
efficiency, supporting creativity, and preparing a new generation of specialists to solve modern
problems.
Keywords: Artificial intelligence, creativity, creativity, education, students, innovation,
technology, problem solving, algorithms, machine learning, creative thinking, digital technologies,
educational innovations, modern education.
Аннотация
:
В
данной
статье
анализируется
роль
технологий
искусственного
интеллекта
в
развитии
творческих
способностей
и
творческого
мышления
у
студентов
.
Используя
инструменты
искусственного
интеллекта
,
можно
улучшить
способность
учащихся
решать
проблемы
,
разрабатывать
новые
идеи
и
создавать
инновационные
проекты
.
В
статье
рассматривается
влияние
искусственного
интеллекта
на
образовательный
процесс
,
его
преимущества
,
проблемы
и
перспективы
.
Также
в
результате
разработки
автоматизированных
обучающих
платформ
с
помощью
искусственного
интеллекта
студентам
могут
быть
представлены
индивидуальные
задания
,
творческая
деятельность
и
инновационные
проекты
.
Подобные
технологические
подходы
имеют
неоценимое
значение
в
подготовке
нового
поколения
специалистов
для
повышения
эффективности
образования
,
поддержки
творчества
и
решения
современных
проблем
.
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
327
Ключевые
слова
:
Искусственный
интеллект
,
креативность
,
креативность
,
образование
,
студенты
,
инновации
,
технологии
,
решение
проблем
,
алгоритмы
,
машинное
обучение
,
креативное
мышление
,
цифровые
технологии
,
образовательные
инновации
,
современное
образование
.
Hozirgi paytda Respublikamizda so‘nggi besh yil davomida, ya’ni yangi O‘zbekistonni barpo
etish yo‘lida amalga oshirilgan ishlar asrlarga arzigulik mazmun va samara kasb etmoqda.
Oliy ta
ʼ
lim tizimini rivojlantirishning eng muhim vazifalaridan biri yuqori malakali kadrlar
tayyorlash sifatini oshirish, xalqaro standartlar asosida yuqori malakali, kreativ va tizimli
fikrlaydigan, mustaqil qaror qabul qila oladigan kadrlar tayyorlash, ularning intellektual
qobiliyatlarini namoyon etishi uchun zarur shart-sharoit yaratish pedagog kadrlarni maqsadli
tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish orqali mavjud muammolarni bartaraf etish ko‘zda
tutilgan. Kreativlik nima? “Kreativlik” atamasi birinchi marta amerikalik psixolog va professor Joy
Pol Guilford tomonidan kiritilgan. Kreativlikni rivojlantirish uchun asos divergent fikrlash bo‘lib, u
bir xil muammoning bir nechta y
е
chimlarini topishdan iborat.
Talabalarga ta
ʼ
lim berish sifatini yaxshilash, fan sohalari bo‘yicha professor o‘qituvchilarning
kasbiy muloqot maydonchalarini yaratish, ta
ʼ
lim sifatini ta
ʼ
minlash jarayoniga talabalarni keng jalb
etish. Kreativlikni rivojlantirish talabalarning jamoa bilan ishlash shuningdek rolli o‘yinlar shaklida
turli xil axborot manbalari bilan faol samarali hamkorligi, yangi ijtimoiy va professional tajribani
o‘zlashtirish uchun unda kasbiy sifatlarni rivojlantirish hisoblanadi. Eng avvalambor talabalarda
kreativlikni rivojlantirish uchun amaliy mashg‘ulotlarda berilgan topshiriqlarni bajarish kamlik
qiladi, buning uchun talabalarda motivatsiya va o‘zi bajargan ishdan qoniqish hissini tug‘dirish kerak.
Ta’lim olish jarayonini muhokama qilar ekanmiz eng avvalambor uning ishtirokchilarida ya’ni talaba
o’quvchi ularda kreativlikning mavjud ekani va albatta buni rivojlantirish yo’llarini, bundan tashqari
kreativlikni bunga doir tushunchalar bilan ishlaydigan mantiqiy tafakkurdan, qaraladigan ijodkorlik
tasvirlar bilan ularni o‘zgartirish maqsadida harakat qiladi. Sun'iy intellekt texnologiyalaridan
foydalanishni kengaytirish, raqamli ma'lumotlarni yig'ish, saqlash va qayta ishlash tizimini
takomillashtirish maqsadida hozirda yurtimizda ushbu sohada malakali kadrlarni tayyorlash, mazkur
yo'nalishdagi ilmiy-loyihalarni qo'llab-quvvatlash bo'yicha qator ishlar amalga oshirilmoqda. O'z
navbatida sun'iy intellektni ilm-fanga joriy etish uchun malakali kadrlar sonini oshirish talab etiladi.
Ta’limda sun’iy intellektdan foydalanish – axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini (AKT)
ta’lim faoliyatining barcha jabhalariga integratsiyalash jarayonidir. Ta’limda hozirgi zamon
standartlarini amalga tadbiq etish pedagoglardan nafaqat yuqori malakani va doimiy kasbiy
rivojlanishni, balki o’z ishiga ijodiy yondashishni talab etadi. XXI asr pedagogi faniga kreativlik
tushunchasi shiddat bilan kirib keldi. Mazkur muammoning pedagogik mohiyatini ochib berishga
qaratilgan qator ilmiy-tadqiqot ishlari mavjud. Lekin bugungi kunda ham bu muammoni ilmiy
jihatdan tadqiq qilishga talab va ehtiyoj mavjud. Buning asosiy sababi talabalarda kreativlikni
rivojlantirishning lokal va mintaqaviy jihatlarga bog‘liqligi, pedagogik va didaktik tamoyillarning
namoyon bo‘lishiga ta’sir qiluvchi mikro muhitning o‘ziga xosligi, ta’lim sub’yektlarining kasbiy va
shaxsiy sifatlari va boshqalar shular jumlasidan.
Sun'iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishni kengaytirish, raqamli ma'lumotlarni yig'ish,
saqlash va qayta ishlash tizimini takomillashtirish maqsadida hozirda yurtimizda ushbu sohada
malakali kadrlarni tayyorlash, mazkur yo'nalishdagi ilmiy-loyihalarni qo'llab-quvvatlash bo'yicha
qator ishlar amalga oshirilmoqda. O'z navbatida sun'iy intellektni ilm-fanga joriy etish uchun malakali
kadrlar sonini oshirish talab etiladi. Sun’iy intellekt (SI) zamonaviy ta'lim tizimida muhim rol o'ynay
boshladi. U talabalarning yaratish va kreativlik qobiliyatlarini rivojlantirishda yangi imkoniyatlarni
taqdim etadi. Sun’iy intellekt, kompyuter tizimlarining inson fikrlash jarayonlarini takrorlash
imkonini beruvchi texnologiyadir.
Hozirda yurtimizda shu yo'nalish bo'yicha “Raqamli texnologiyalar va sun'iy intellekt”
ixtisosligi oliy malakali kadrlarning ilmiy va ilmiy-pedagogik mutaxassisliklar nomenklaturasiga
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
328
kiritildi va uning pasporti yaratildi. Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot
texnologiyalari universiteti hamda Raqamli texnologiyalar va sun'iy intellektni rivojlantirish ilmiy-
tadqiqot institutida “Raqamli texnologiyalar va sun'iy intellekt ixtisosligi” bo'yicha oliy ta'limdan
keyingi ta'lim instituti ochildi.
Sun‘iy intellekt hozirgi XXI asrda har bir sohaga kirib bormoqda, shu bilan birgalikda ta‘lim
tizimiga ham tez kirib kelmoqda va jadal rivojlanayapti. Bugungi kunda yurtimizda ta‘lim sohasida
juda katta e‘tibor qaratilmoqda. Bu tizimini isloh qilish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar ham
salmoqlidir. Bu tizimda zamonaviy texnalogiyalardan foydalanish imkoniyatlari joriy qilish, ta‘lim
tizimini yuqori va zamon talablariga moslash bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlardan ushbu
fikrlarimizni isbotini topishimiz mumkindir. O‘rta va Oliy ta‘lim uchun sun‘iy intellekt (AI)
ilovalarini ishlab chiqish va joriy etish talabalarining fanlarni o‘rganishi va o‘qituvchilarning dars
berish usullarini ijobiy tomonga o‘zgartirish imkoniyatlariga ega. AI ilovalari talabalar uchun
shaxsiylashtirilgan ta‘lim tajribasini taqdim etiladi. Sun’iy intellekt (SI) zamonaviy ta'lim tizimida
muhim rol o'ynay boshladi. U talabalarning yaratish va kreativlik qobiliyatlarini rivojlantirishda yangi
imkoniyatlarni taqdim etadi. Sun’iy intellekt, kompyuter tizimlarining inson fikrlash jarayonlarini
takrorlash imkonini beruvchi texnologiyadir. Ta'limda sun’iy intellekt qo'llanilishi quyidagi sohalarda
o'z ifodasini topadi:
- O'qitish jarayonini individualizatsiya qilish: Talabalarning o'ziga xos qobiliyatlari va
qiziqishlariga moslashgan ta'lim dasturlari yaratish.
- Interaktiv o'quv muhitlari: Virtual o'qituvchilar va o'yinlar orqali o'quv jarayonini qiziqarli
qilish. Biz sun‘iy intellekt yordamida biz o‘quvchilarga bir qator Yaratish va Kreativlikni
Rivojlantirish
SI yordamida talabalarda yaratish va kreativlikni rivojlantirishning bir necha yo'nalishlari
mavjud:
- Ijodiy vositalar: SI asosidagi dasturlar, masalan, grafik dizayn, musiqa yaratish yoki
yozuvchilar uchun yordam beruvchi vositalar, talabalarga o'z g'oyalarini amalga oshirishda yordam
beradi. Misol uchun, Adobe Creative Cloud va Canva kabi platformalar.
- G'oya generatsiyasi: Sun’iy intellekt, talabalarga yangi g'oyalarni ishlab chiqishda yordam
beradigan algoritmlar orqali ilhom berishi mumkin. Masalan, OpenAI tomonidan ishlab chiqilgan
dasturlar talabalarga yozuv yoki san'at asarlarini yaratishda yordam beradi.
- Muammolarni hal etish: SI yordamida talabalarga murakkab muammolarni hal qilishda
yordam beradigan simulyatsiyalar va o'yinlar taklif etiladi. Bu, ularning analitik fikrlash va ijodiy
yondashuvlarini rivojlantiradi.
Sun‘iy intellektni ta‘limda qo'llash misollari
-Dasturlash va Robototexnika: Talabalarga dasturlash va robototexnika orqali ijodiy
muammolarni hal qilish imkoniyatlari beriladi. Misol uchun, talabalar o'z robotlarini yaratish va
ularni turli vazifalarni bajarishga o'rgatish orqali ijodiy fikrlashlarini rivojlantiradilar.
- San'at va Dizayn: Sun’iy intellekt yordamida san'at va dizayn sohasida yangi uslublar va
texnikalarni sinab ko'rish imkoniyatlari yaratiladi. Talabalar, masalan, SI yordamida o'z rasmlarini
yaratish yoki musiqalarini kompozitsiya qilishlari mumkin
Xulosa qilib shuni aytib o‘tishimiz mumkin. Sun’iy intellekt texnologiyalari zamonaviy ta’lim
tizimida talabalar ijodkorligi va kreativ fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishda muhim rol
o‘ynamoqda. Bu texnologiyalar nafaqat ta’lim jarayonini interaktiv va individuallashtirilgan shaklda
tashkil etishga yordam beradi, balki talabalarni mustaqil fikrlash, muammolarni yangicha yondashuv
bilan hal qilish hamda innovatsion loyihalar yaratishga undaydi. Sun’iy intellekt vositalari orqali
ta’lim samaradorligi oshib, o‘quv jarayoni yanada qulay va samarali kechadi. Biroq, ushbu
texnologiyalardan unumli foydalanish uchun talabalarning texnologik savodxonligini oshirish, sun’iy
intellekt imkoniyatlari va cheklovlarini to‘g‘ri tushunish muhim ahamiyat kasb etadi. Kelajakda SI
asosidagi ta’lim yondashuvlarini yanada takomillashtirish orqali talabalar uchun yanada kreativ va
innovatsion muhit yaratish mumkin bo‘ladi. Shu bois, sun’iy intellekt ta’lim jarayonining ajralmas
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
329
qismiga aylanishi kerak va u talabalar tafakkurini rivojlantirishda muhim vosita bo‘lib qolishi
kutilmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
О
‘zb
е
kist
о
n R
е
s
р
ublik
а
sining 2020
у
il 23 s
е
nt
уа
brd
а
gi
О
‘RQ-637-s
о
nli “T
аʼ
lim
t
о
‘g‘risid
а
”gi Q
о
nuni. htt
р
s://l
ех
.uz/d
ос
s/5013007
2.
https://yuz.uz/uz/news/suniy-intellekt--texnologik-rivojlanish-asosi
3.
https://ilmiyanjumanlar.uz/uploads/conferences/0066/66_i_20250220_161835_1.3.p
df
4.
Илк
қадам
”
мактабгача
таълим
муассасасининг
ўқув
дастури
. –
Тошкент
, 2018.
– 43
б
. –
Б
.12.
5.
In
с
h
ео
n d
ес
l
а
r
а
ti
о
n/
Е
du
са
ti
о
n 2030: T
о
w
а
rds in
с
lusiv
е
а
nd y
е
quit
а
bl
е
qu
а
lity
y
е
du
са
ti
о
n
а
nd lif
е
l
о
ng l
еа
rning f
о
r
а
ll (W
о
rd Y
е
du
са
ti
о
n F
о
rum, 19-22 m
а
y 2015, In
с
h
ео
n,
R
е
publi
с
о
f K
о
r
еа
). – P.6.
