Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 1–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 306
BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA TA’LIM-TARBIYA JARAYONINING
ZAMONAVIY YONDASHUVLAR ASOSIDA TASHKIL ETILISHI
Yo‘ldasheva Shaxlo Zarifovna
Samarqand viloyati, PastDarg‘om tumani
MMTB ga qarashli 14-umumiy o‘rta ta’lim maktabi
Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim tizimida ta’lim va tarbiya
jarayonining ahamiyati, o‘qituvchining roli hamda zamonaviy pedagogik yondashuvlar
haqida fikr yuritiladi. Innovatsion metodlar, axborot texnologiyalarining joriy etilishi va
shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim mazmuni yoritiladi.
Kalit so‘zlar:
Boshlang‘ich ta’lim, pedagogika, innovatsion metod, shaxsga
yo‘naltirilgan yondashuv, o‘quvchi faolligi, tarbiya.
Boshlang‘ich ta’lim – bu ta’lim tizimining eng muhim va mas’uliyatli bosqichlaridan
biridir. Aynan shu davrda bolalarning bilimga bo‘lgan ishtiyoqi, dunyoqarashi va axloqiy
qadriyatlari shakllana boshlaydi. Shu bois, ushbu bosqichda ta’lim va tarbiya uyg‘unligiga
asoslangan, zamonaviy yondashuvlar asosida tashkil etilgan o‘quv jarayoni nihoyatda
muhimdir.
1. Boshlang‘ich ta’limning maqsadi va vazifalari
Boshlang‘ich ta’limning asosiy vazifasi – o‘quvchilarda boshlang‘ich savodxonlik,
yozuv, hisoblash, muloqot qilish, kuzatish va tahlil qilish kabi ko‘nikmalarni
shakllantirishdir. Shu bilan birga, o‘quvchining mustaqil fikrlash, o‘zini ifoda etish,
mehnat qilishga nisbatan ijobiy munosabat hamda madaniy xulq-atvorini tarbiyalash
muhim ahamiyatga ega.
2. O‘qituvchining roli
Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi – bu faqat bilim beruvchi emas, balki bolaning
psixologik va ijtimoiy rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatuvchi murabbiydir. U har bir bolaning
individual imkoniyatlarini e’tiborga olgan holda, shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvni
qo‘llashi lozim.
3. Zamonaviy yondashuvlar va metodlar
Bugungi kunda boshlang‘ich ta’limda quyidagi zamonaviy yondashuvlar keng
qo‘llanilmoqda:
Interfaol metodlar: klaster, aqliy hujum, insert, “fikrlar daraxti”, rolli o‘yinlar.
Axborot texnologiyalari: elektron darsliklar, ta’limiy videolar, multimediali
prezentatsiyalar.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 1–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 307
STEAM yondashuvi: fan (science), texnologiya (technology), muhandislik
(engineering), san’at (art), matematika (mathematics) integratsiyasiga asoslangan o‘qitish.
O‘quvchilarning faolligini oshirishga qaratilgan metodlar: loyiha asosida o‘qitish,
muammo asosida o‘qitish.
4. Tarbiya jarayonining integratsiyasi
Ta’lim bilan bir qatorda tarbiya ham boshlang‘ich sinflarda muhim o‘rin tutadi. Dars
jarayonida odob, mehnatsevarlik, vatanparvarlik, tozalikka rioya qilish kabi fazilatlarni
shakllantirish zarur. Tarbiya darslikdan tashqari faoliyatlar, sinfdan tashqari mashg‘ulotlar
orqali amalga oshiriladi.
Xulosa,Boshlang‘ich ta’lim – bu shaxsni har tomonlama rivojlantirishga qaratilgan
asosiy poydevordir. O‘qituvchining bilimdonligi va mehribonligi, metodlarning
zamonaviyligi, o‘quvchiga shaxs sifatida yondashish bu bosqichda muvaffaqiyat kalitidir.
Shuning uchun boshlang‘ich ta’limda ta’lim va tarbiya jarayoni zamonaviy pedagogik
texnologiyalar asosida tashkil etilishi lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 2021.
2. Karimova G., “Boshlang‘ich ta’lim metodikasi”, Toshkent, 2019.
3. Axmedova M., “Zamonaviy dars va pedagogik texnologiyalar”, Toshkent, 2020.
