Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 3–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 160
YOSH O‘QUVCHILARGA INGLIZ TILINI SAMARALI
O‘RGATISH USULLARI VA YO‘LLARI
Kurbaniyazova Manzura Radjapovna
– ilmiy rahbar
Termiz davlat pedagogika instituti Gumanitar yo‘nalishlarda
xorijiy tili kafedrasi stajyor-o‘qituvchisi.
Xoliqulova O‘g‘iloy Olimjon qizi
Termiz davlat pedagogika instituti, Maktabgacha va
boshlang‘ich ta’lim fakulteti Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi
3-bosqich talabasi
Annotatsiya
.Mazkur maqolada yosh o‘quvchilarga ingliz tilini samarali
o‘rgatishning zamonaviy metodlari, pedagogik yondashuvlar va lingvodidaktik tamoyillar
tahlil etiladi. Unda o‘quvchilarning yosh xususiyatlariga mos ravishda tanlangan
interaktiv, kommunikativ va differensial yondashuvlarning ahamiyati ochib beriladi.
Tadqiqot davomida samarali dars tashkil qilish, motivatsiyani oshirish hamda chet tilini
faol muhitda o‘rgatishning ustuvor yo‘llari asoslab berilgan. Maqola ingliz tilini
boshlang‘ich bosqichda o‘rgatishda muhim bo‘lgan psixolingvistik omillarni hisobga olish
zarurligini ko‘rsatadi va o‘qituvchilarga amaliy tavsiyalar beradi.
Kalit so‘zlar:
yosh o‘quvchilar, ingliz tili o‘qitish, samarali metodlar, interaktiv
yondashuv, kommunikativ kompetensiya, lingvodidaktika, differensial ta’lim,
psixolingvistik omillar, motivatsiya, chet tili muhitida o‘rganish.
METHODS AND WAYS OF EFFECTIVELY TEACHING
ENGLISH TO YOUNG STUDENTS
Kurbaniyazova Manzura Radjapovna - scientific supervisor
Termez State Pedagogical Institute, Foreign Language
Department in the Humanitarian Fields.
Kholikulova O‘g‘iloy Olimjon kizi
Termez State Pedagogical Institute, Faculty of Preschool and
Primary Education 3rd year student of the
Primary Education Department
Annotation.
This article analyzes modern methods, pedagogical approaches and
linguodidactic principles of effective teaching of English to young students. It reveals the
importance of interactive, communicative and differentiated approaches selected in
accordance with the age characteristics of students. During the study, priority ways of
organizing an effective lesson, increasing motivation and teaching a foreign language in
an active environment were substantiated. The article shows the need to take into account
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 3–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 161
important psycholinguistic factors in teaching English at the primary level and provides
practical recommendations for teachers.
Keywords:
young learners, English teaching, effective methods, interactive
approach, communicative competence, linguodidactics, differentiated education,
psycholinguistic factors, motivation, learning in a foreign language environment.
МЕТОДЫ И СПОСОБЫ ЭФФЕКТИВНОГО ОБУЧЕНИЯ
АНГЛИЙСКОМУ ЯЗЫКУ МЛАДШИХ ШКОЛЬНИКОВ
Курбаниязова Манзура Раджаповна - научный руководитель
Термезский государственный педагогический институт, кафедра иностранных
языков по гуманитарным направлениям.
Холикулова Угылой Олимжон кызы
Термезский государственный педагогический институт, факультет
дошкольного и начального образования
Студентка 3 курса кафедры начального образования
Аннотация.
В статье анализируются современные методы, педагогические
подходы и лингводидактические принципы эффективного обучения английскому
языку
младших
школьников.
Раскрывается
важность
интерактивного,
коммуникативного и дифференцированного подходов, выбранных в соответствии с
возрастными особенностями учащихся. В ходе исследования обоснованы
приоритетные способы организации эффективного урока, повышения мотивации и
обучения иностранному языку в активной среде. В статье показана необходимость
учета важных психолингвистических факторов при обучении английскому языку на
начальном этапе обучения и даны практические рекомендации для учителей.
Ключевые слова:
учащиеся младшего школьного возраста, обучение
английскому
языку,
эффективные
методы,
интерактивный
подход,
коммуникативная
компетентность,
лингводидактика,
дифференцированное
обучение, психолингвистические факторы, мотивация, обучение в иноязычной
среде.
Kirish
: Global integratsiya jarayonlarining jadallashuvi xorijiy tillarni, xususan,
ingliz tilini o‘rganish va o‘rgatishni dolzarb masalalardan biriga aylantirmoqda. Bugungi
kunda ingliz tili nafaqat xalqaro muloqot vositasi, balki fan, texnologiya va ta’lim
sohalarida ham muhim kommunikativ vosita sifatida e’tirof etilmoqda. Shu boisdan,
maktab ta’limining dastlabki bosqichidayoq chet tilini samarali o‘rgatish zaruriyati ortib
bormoqda. Ayniqsa, yosh o‘quvchilarga mo‘ljallangan dars jarayonlarida pedagogik va
psixologik yondashuvlarni uyg‘unlashtirish, ularning yosh xususiyatlarini hisobga olgan
holda metodik yondashuvlarni tanlash muhim ahamiyat kasb etadi.Mazkur maqolada yosh
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 3–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 162
o‘quvchilarga ingliz tilini samarali o‘rgatishning ilmiy-nazariy asoslari, zamonaviy ta’lim
texnologiyalari, shuningdek, interaktiv va kommunikativ metodlarning amaliyotdagi o‘rni
tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi – boshlang‘ich ta’lim bosqichida chet tilini
o‘rgatishda samaradorlikni oshiruvchi usullarni aniqlash va ularni o‘qituvchilar
amaliyotiga tatbiq qilish imkoniyatlarini ko‘rsatib berishdan iboratdir.
Asosiy qism
Ingliz tilini boshlang‘ich ta’lim bosqichida o‘rgatish o‘ziga xos yondashuvlarni,
noan’anaviy metodlarni va o‘quvchilarning yosh xususiyatlariga moslashtirilgan o‘quv
faoliyatini talab etadi. Chet tilini o‘rganish jarayonida yosh bolalarda tovush, intonatsiya,
so‘z boyligini eslab qolish va takrorlash orqali tilga nisbatan ijobiy munosabat shakllanadi.
Shu sababli, darslar mobaynida o‘yinli metodlardan, dramatizatsiyalardan, rasmli
materiallardan hamda multimediaviy vositalardan foydalanish nafaqat bilim darajasini,
balki o‘quvchilarning darsga bo‘lgan qiziqishini ham oshiradi.
Zamonaviy lingvodidaktika yosh o‘quvchilarga til o‘rgatishda quyidagi asosiy
yo‘nalishlarga e’tibor qaratishni taklif etadi:
* Kommunikativ yondashuv
– bu yondashuv orqali til vositasida muloqot qilish
ko‘nikmalari rivojlanadi. Dialogik nutq, savol-javob mashqlari, rolda chiqishlar orqali
bolalar real hayotiy vaziyatlarda tilni qo‘llashga odatlanadi.
* Interaktiv metodlar
– guruhli ishlash, juftlikda mashqlar bajarish, “Jigsaw” va
“Think-Pair-Share” kabi texnikalar bolalarda tilni faol o‘zlashtirishga xizmat qiladi.
*Audiovizual
vositalardan
foydalanish
– tinglab tushunish (listening
comprehension) va ko‘rish orqali tilni o‘zlashtirish (visual learning) bolalarda eslab qolish
jarayonini tezlashtiradi. Multfilmlar, qisqa videolar va audio topshiriqlar buni samarali
amalga oshiradi.
*Differensial yondashuv
– o‘quvchilarning individual imkoniyatlari va
qiziqishlaridan kelib chiqib, mos materiallar tanlanadi. Bu usul ortda qolayotgan
o‘quvchilarni rag‘batlantirish va ilg‘or o‘quvchilarni yanada rivojlantirish imkonini beradi.
Shuningdek, psixolingvistika fanining yondashuvlariga ko‘ra, tilni o‘rganish
jarayonida bolaning eshitish, tushunish, talaffuz qilish va fikrni ifodalash mexanizmlarini
parallel shakllantirish zarur. Shu nuqtai nazardan, og‘zaki nutqni shakllantirishga xizmat
qiluvchi dars bosqichlari (Warm-up, Practice, Production) muhim o‘rin tutadi. Ilmiy
tadqiqotlar (masalan, J. Piaget va L.S. Vygotskiy nazariyalari) asosida aniqlanishicha,
boshlang‘ich yoshdagi bolalar o‘yin faoliyati orqali yangi bilimlarni osonroq o‘zlashtiradi.
Ingliz tili darslarida “role play”, “storytelling” va “action songs” kabi metodlardan
foydalanish orqali til o‘rganish jarayoni tabiiy va ijobiy muhitda kechadi. Amaliy
kuzatuvlar shuni ko‘rsatadiki, samarali dars tashkil qilishda o‘qituvchining til bilimi bilan
birga metodik kompetensiyasi ham muhim ahamiyatga ega. O‘quvchilarning yoshiga mos
til materiali, vizual vositalar, faoliyatga asoslangan topshiriqlar ularning faolligini oshiradi,
passiv tinglovchidan faol ishtirokchiga aylantiradi.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 3–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 163
Xulosa :
Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak, yosh o‘quvchilarga ingliz tilini samarali
o‘rgatish zamonaviy metodlar, individual yondashuv va motivatsiyani uyg‘otuvchi
didaktik vositalar bilan chambarchas bog‘liq. Til o‘rgatish jarayonida interfaol uslublardan
foydalanish, kommunikativ ko‘nikmalarni shakllantirish va multimediya texnologiyalarini
qo‘llash o‘quvchilarning tilga bo‘lgan qiziqishini oshirib, ularning faol ishtirokini
ta’minlaydi. Shuningdek, yosh xususiyatlariga mos metodik yondashuvlar, tilni real
hayotiy vaziyatlar orqali o‘rgatish va o‘yinlar asosidagi mashg‘ulotlar til o‘zlashtirish
jarayonini yanada samarali qiladi. Tajriba va nazariyaning uyg‘unlashuvi natijasida
pedagog o‘z oldiga qo‘ygan maqsadga erishib, yosh avlodda til kompetensiyasini
muvaffaqiyatli shakllantirishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Uchqunovna, Y. D. (2023). Ingliz tili fanini o‘qitishda zamonaviy metodlardan
foydalanish.
Scientific Approach to the Modern Education System
, 2(16), 82-
2.
Uchqunovna, Y. D. (2023). Ingliz tili o‘qitishning innovatsion metodikasi.
Intellectual
Education Technological Solutions and Innovative Digital Tools
, 2(18), 120-
3.
Uljayeva, S. T. (2023). Yosh o‘quvchilarga ingliz tilini o‘rgatishdagi qiyinchiliklar:
global istiqbollar va mahalliy voqeliklar.
O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti
konferensiyalari
4.
Ratna, A. N., & Muhsin, A. M. (2024). Ingliz tilini o‘rgatish jarayonida til
ko‘nikmalarini integratsiyalashning ahamiyati.
Ko‘p tillilik muhitida xorijiy tillarni
rivojlantirishning
innovatsion
va
integrativ
muammolari
,
1(01),
297–
5.
Zubaydova, N., & Jo‘raqulova, S. B. (2022). Ingliz tilini ertaklar orqali o‘rgatish usuli.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
6.
Sadullayeva, N. K., & Abdurasulova, Z. (2024). Maktabgacha va boshlang‘ich ta'limda
ingliz tilini o‘qitish metodikasi.
PEDAGOG
, 7(2), 101-103.(bestpublication.org)
7.
To‘raqo‘rg‘on, N. (2024). Ingliz tilini o‘rgatishda o‘quvchilarning vazifalari.
Ustozlar
uchun
, 57(7), 101-103.(pedagoglar.org)
8.
Pòlatova, D. E., Turdiyeva, D. A., & Jo‘raeva, M. O. (2023). Boshlang‘ich sinf
o‘quvchilari uchun ingliz tilini o‘qitish metodikasi.
Journal of Science-Innovative
Research in Uzbekistan
, 1(2).(universalpublishings.com)
9.
Harmer, J. (2007).
The Practice of English Language Teaching
. Pearson
Longman.(scientific-jl.org)
10.
Brown, H. D. (2007).
Principles of Language Learning and Teaching
. Pearson
Education.(scientific-jl.org)
