Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 2 –to’plam May 2025
Sahifa: 240
MUROSAVIY TASHQI SIYOSAT TAMOYILLARI: SHAVKAT MIRZIYOYEV
DAVRIDAGI USTUVOR YO‘NALISHLAR TAHLILI
Maqsudova Durdonaxon
Toshkent davlat sharqunoslik universiteti 1-bosqich talabasi
TDSHU katta o‘qituvchisi t.f.b.f.d. PhD
V.E. Abirov
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Murosaviy tashqi siyosat tamoyillari va Shavkat
Mirziyoyev davrida amalga oshirilayotgan ustuvor yo’nalishlar tahlili haqida ma’lumotlar
keltirilgan.
Kalit so’zlar:
Murosaviy tashqi siyosat, diplomatik muloqot, tenglik, o‘zaro
manfaat va ishonch, siyosiy yondashuv, ichki barqarorlik, mintaqaviy xavfsizlik.
O‘zbekiston mustaqillikka erishgach, tashqi siyosatda o‘zining suveren
manfaatlarini himoya qilishga va xalqaro hamjamiyatda munosib o‘rin egallashga intildi.
2016-yilda Shavkat Mirziyoyevning Prezident etib saylanishi bilan mamlakat tashqi
siyosatida yangi davr boshlandi. Bu davrda ochiqlik, amaliy hamkorlik va o‘zaro manfaatli
muloqotga asoslangan
murosaviy tashqi siyosat
tamoyillari asosiy yo‘nalish sifatida
e’tirof etila boshladi.
Murosaviy tashqi siyosat – bu xalqaro munosabatlarda kuch ishlatishga emas, balki
diplomatik muloqot, tenglik, o‘zaro manfaat va ishonchga asoslangan siyosiy
yondashuvdir. Bu yondashuv:
̶
ichki barqarorlikni ta’minlash;
̶
mintaqaviy xavfsizlikni mustahkamlash;
̶
xalqaro maydonda ijobiy imij yaratish kabi maqsadlarga xizmat qiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev rahbarligida olib
borilayotgan tashqi siyosat mustaqillik yillaridagi yondashuvlardan tubdan farq qilmoqda.
Agar ilgari O‘zbekiston ehtiyotkorlik va yopiqlikka asoslangan tashqi siyosat yuritgan
bo‘lsa, yangi davrda ochiqlik, konstruktiv muloqot hamda o‘zaro manfaatli hamkorlik
asosiy tamoyillar sifatida ilgari surilmoqda.
Shavkat Mirziyoyev tashqi siyosatda quyidagi tamoyillarni ustuvor deb belgiladi:
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 2 –to’plam May 2025
Sahifa: 241
̶
Yaxshi qo‘shnichilik va o‘zaro hurmat;
̶
Murosaga asoslangan masalalarni hal qilish;
̶
Ko‘p vektorli va ochiq siyosat yuritish;
̶
Iqtisodiy manfaatlarni ilgari surish;
Prezident Mirziyoyev tashqi siyosatning ustuvor yo‘nalishlarini aniqlab, eng avvalo,
yaqin qo‘shnilar bilan aloqalarni yaxshilashni bosh maqsad qilib oldi. Bu yondashuv
“Avvalo, qo‘shnilar bilan do‘st bo‘lishimiz kerak” degan prinsip asosida amalga oshirildi.
Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston bilan uzoq yillar davomida hal
qilinmay kelgan chegara masalalari diplomatik muzokaralar orqali muvaffaqiyatli hal
etildi. Bu esa mintaqada ishonch muhitini yaratdi va iqtisodiy hamkorlik uchun yangi
yo‘llarni ochdi.
Murosaviy tashqi siyosatning yana bir muhim yo‘nalishi — xalqaro tashkilotlar
bilan faol va konstruktiv hamkorlikdir. O‘zbekiston BMT, Yevropa Ittifoqi, Shanxay
hamkorlik tashkiloti (ShHT), Islom hamkorlik tashkiloti (IHT), Mustaqil Davlatlar
Hamdo‘stligi (MDH) kabi nufuzli tuzilmarda o‘zining tashabbuskorligi va faolligi bilan
ajralib turmoqda. Jumladan, BMT Bosh Assambleyasi tomonidan qabul qilingan
“Markaziy Osiyoda tinchlik va xavfsizlikni mustahkamlash” rezolyutsiyasi aynan
O‘zbekiston tashabbusi bilan ilgari surilgan bo‘lib, xalqaro hamjamiyat tomonidan yuqori
baholandi.
Murosaviylik tamoyiliga asoslangan tashqi siyosat nafaqat siyosiy, balki iqtisodiy
yo‘nalishda ham ijobiy natijalar bermoqda. So‘nggi yillarda O‘zbekistonga to‘g‘ridan-
to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi sezilarli darajada ortdi. Jumladan, Xitoy, Rossiya,
Janubiy Koreya, Turkiya kabi yetakchi davlatlar bilan yirik iqtisodiy loyihalar amalga
oshirilmoqda. Bu esa O‘zbekiston tashqi siyosatining barqarorligi, ochiqligi va xalqaro
hamjamiyat ishonchini qozonganidan dalolatdir.
Transchegaraviy daryolardan foydalanish va suv resurslarini boshqarish kabi nozik
masalalarda ham O‘zbekiston konstruktiv va murosaviy pozitsiyani egallab kelmoqda. Bu
yo‘nalishda qo‘shni davlatlar bilan hamkorlikda tuzilgan bitimlar hamda qo‘shma
komissiyalar faoliyati muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 2 –to’plam May 2025
Sahifa: 242
Shuningdek, O‘zbekiston Afg‘oniston masalasida ham murosaviy vositachi sifatida
faol ishtirok etmoqda. Toshkentda tashkil etilgan xalqaro konferensiyalar Afg‘onistondagi
muammoni tinch yo‘l bilan hal etishga qaratilgan xalqaro sa’y-harakatlarga amaliy hissa
bo‘lib xizmat qilmoqda. Bularning barchasi O‘zbekistonning mintaqaviy xavfsizlik va
barqarorlikni ta’minlashdagi o‘sib borayotgan rolini ifodalaydi.
2018-yil mart oyida Toshkentda Afg‘oniston muammosiga bag‘ishlab “Tinchlik
jarayoni, xavfsizlik sohasida hamkorlik va mintaqaviy sheriklik” mavzusida xalqaro
konferensiya tashkil etildi. 2021-yil iyul oyida esa “Markaziy va Janubiy Osiyo:
Mintaqaviy bog‘liqlik — tahdidlar va imkoniyatlar” mavzusida yana bir yirik xalqaro
konferensiya o‘tkazildi. Ushbu tadbirlar O‘zbekiston tashabbusi bilan mintaqaviy
xavfsizlik va integratsiyani mustahkamlashga qaratilgan muhim tashqi siyosiy
platformalar bo‘ldi.
Murosaviy tashqi siyosat, shuningdek, madaniy-gumanitar sohalarda ham o‘z
ifodasini topmoqda. Xorijiy davlatlar bilan talabalar almashinuvi dasturlari, madaniy
festivallar, ilmiy hamkorlik loyihalari kabi tashabbuslar orqali O‘zbekiston xalqaro
maydonda ochiq, madaniyatlararo muloqotga tayyor va taraqqiyotga intilayotgan davlat
sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Shavkat Mirziyoyev rahbarligida tashqi siyosatda amalga oshirilgan murosaviy
yondashuv O‘zbekistonning xalqaro maydondagi nufuzini oshirdi. Bu yondashuv
mintaqada barqarorlikni ta’minlash, iqtisodiy manfaatlarni ilgari surish va global
muammolarda faol ishtirok etishga imkon yaratdi. O‘zbekiston bugun o‘zining ochiq,
tinchlikparvar va ishonchli hamkor sifatida namoyon bo‘layotgan davlatga aylandi. Ushbu
murosaviy siyosat yurtimizning barqaror rivojlanishida muhim strategik omil bo‘lib
qolmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O’zbekiston Respublikasining Konstitusiyasi. – Toshkent.
2. Mirziyoyev Sh. Erkin va farovon, demokratik O'zbyekiston davlatini birgalikda
barpo etamiz. – Toshkent: O'zbyekiston, 2016. – 56 b.
3. Mirziyoyev Sh. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta'minlash – yurt
taraqqiyoti va halq farovonligining garovi. Toshkyent: O'zbyekiston, 2017. – 48 b.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 2 –to’plam May 2025
Sahifa: 243
4. Mirziyoyev Sh. Tanqidiy tahlil, qat'iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har
bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo'lishi kyerak. – T.:O'zbyekiston, 2017. – 104
b.
5. Mirziyoyev Sh. Buyuk kyelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga
quramiz. – Toshkyent: O'zbyekiston, 2017.
