World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-38_Issue-1_April-2025
318
KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARNING JISMONIY
RIVOJLANISHINI O'ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
(7- 8 YOSH MISOLIDA)
Karimov Nuriddin Muradovich
Farg'ona davlat universiteti Jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari
nazariyasi va metodikasi yo'nalishi. 2 - bosqich magistranti
Annotatsiya:
Kichik maktab yoshidagi bolalar, ya'ni 7-8 yoshdagi bolalar,
hayotlarining muhim bir bosqichida joylashgan. Ushbu davrda ularning jismoniy
rivojlanishi, ruhiy holati va ijtimoiy ko'nikmalari o'zaro bog'liq ravishda rivojlanadi.
Bolalar o'zlarining jismoniy qobiliyatlarini rivojlantirish jarayonida turli xil
faoliyatlarga jalb etilishi, ularning umumiy sog'lig'i va salomatligi uchun katta
ahamiyatga ega. Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarning jismoniy
rivojlanishini o'ziga xos xususiyatlari haqida ma'lumotlar berilgan.
Kalit so‘zlar:
jismoniy rivojlanish, jismoniy qobiliyatlar, ijtimoiy ko'nikmalar,
bolalar; salomatlik, sport.
Kichik maktab yoshidagi bolalar o'zlarining harakat qilish qobiliyatlarini
oshirishda juda faol bo'ladilar. Ular yugurish, sakrash, to'p o'ynash kabi jismoniy
faoliyatlar orqali o'z mushaklarini rivojlantiradilar. Jismoniy faoliyat bolalarning
mushak va suyak tizimining mustahkamlanishiga yordam beradi. Bu jarayon, o'z
navbatida, ularning umumiy jismoniy holatini yaxshilaydi va energiya darajasini
oshiradi. Bolalar ko'pincha o'yinlar o'ynash orqali o'z jismoniy qobiliyatlarini
sinovdan o'tkazadilar. Bu o'yinlar nafaqat jismoniy rivojlanish, balki ruhiy rivojlanish
uchun ham muhimdir. Jismoniy faoliyat bolalarning ruhiy holatiga ham ijobiy ta'sir
ko'rsatadi. Jismoniy mashqlar va o'yinlar bolalar uchun stressni kamaytirish,
kayfiyatni yaxshilash va o'z-o'zini baholashni oshirishga yordam beradi. Ushbu
davrda bolalar o'z hissiyotlarini boshqarishni o'rganadilar. Jismoniy mashqlar
davomida bolalar o'zlarini erkin his qiladilar va yangi tajribalar orttiradilar. Bu
jarayon bolalarning o'ziga bo'lgan ishonchini oshiradi va ijtimoiy ko'nikmalarini
rivojlantirishga yordam beradi. Bolalar o'zaro munosabatlar o'rnatish jarayonida
jamoaviy o'yinlar orqali bir-birlari bilan muloqot qilishni o'rganadilar. Jamoaviy
o'yinlar bolalarga birgalikda ishlash, bir-birini qo'llab-quvvatlash va raqobatni qabul
qilishni o'rgatadi. Ushbu ko'nikmalar kelajakda ularning ijtimoiy hayotida muhim rol
o'ynaydi. Bolalar jamoaviy o'yinlarda o'zaro aloqalarni o'rnatish orqali do'stlik va
hamkorlikni rivojlantiradilar. Bu jarayonlar bolalarning ijtimoiy ko'nikmalarini
shakllantirishda katta ahamiyatga ega.[1]
Oziqlanish ham bolalarning jismoniy rivojlanishida muhim rol o'ynaydi. 7-8
yoshdagi bolalar uchun to'g'ri va muvozanatli ovqatlanish zarur. Ularning organizmi
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-38_Issue-1_April-2025
319
tez o'sib borayotganligi sababli, ular ko'p energiya va oziq moddalariga muhtoj.
Oziqlanishda oqsil, vitaminlar, minerallar va uglevodlar muhim ahamiyatga ega.
Bolalar uchun sog'lom ovqatlanish, ularning jismoniy rivojlanishiga va ruhiy holatiga
ijobiy ta'sir ko'rsatadi. Ota-onalar va tarbiyachilar bolalarga sog'lom ovqatlarni
tanlashda yordam berishlari, ularni to'g'ri ovqatlanishga o'rgatishlari kerak. Ushbu
yoshda bolalar o'zlarining jismoniy rivojlanishlariga e'tibor berishlari, jismoniy
faoliyatni rag'batlantirishlari va sog'lom ovqatlanishga ahamiyat berishlari zarur.
Jismoniy
rivojlanish
jarayoni
bolalarning
kelajakdagi
muvaffaqiyatlariga
tayyorgarlik ko'rishlariga yordam beradi. Ota-onalar va o'qituvchilar bolalarning
jismoniy faoliyatini qo'llab-quvvatlash orqali ularning sog'lom va baxtli bo'lishlariga
yordam berishlari mumkin. Shuningdek, bolalar o'z hissiy holatlarini boshqarishni
o'rganishlari va raqobatni qabul qilishni o'rganishlari muhimdir. Bu jarayonlar
ularning o'ziga bo'lgan ishonchini oshiradi va kelajakdagi muvaffaqiyatlariga
tayyorgarlik ko'rishga yordam beradi. 7-8 yoshdagi bolalar o'zlarining jismoniy
qobiliyatlarini rivojlantirishda ko'p vaqt sarflashlari, o'zaro munosabatlar o'rnatish va
yangi tajribalar orttirishlari zarur.[2]
Bolalar o'zlarining jismoniy rivojlanishlarini kuzatish va baholashda ota-onalar
va o'qituvchilar bilan birgalikda ishlashlari muhimdir. Ularning jismoniy
faoliyatlarini rag'batlantirish, sog'lom ovqatlanishni ta'minlash va ijtimoiy muhitni
rivojlantirish orqali bolalarning jismoniy rivojlanishiga e'tibor berish zarur. Bu
jarayonlar bolalarning kelajakda sog'lom, baxtli va muvaffaqiyatli insonlar
bo'lishlariga xizmat qiladi. Shunday qilib, 7-8 yoshdagi bolalarning jismoniy
rivojlanishi, ijtimoiy va ruhiy salomatliklari bilan chambarchas bog'liqdir. Ushbu
davrda bolalar o'zlarining jismoniy qobiliyatlarini rivojlantirib, harakat qilish, o'yin
o'ynash va sport bilan shug'ullanish orqali energiya darajasini oshiradilar. Jismoniy
faoliyat nafaqat mushak va suyak tizimining mustahkamlanishiga, balki ruhiy
holatning yaxshilanishiga ham yordam beradi.[3]
Xulosa:
Umuman olganda, kichik maktab yoshidagi bolalarning jismoniy rivojlanishi,
ularning kelajagi uchun muhim bir asosni tashkil etadi. Ota-onalar, o'qituvchilar va
jamiyatning boshqa a'zolari bolalarning jismoniy rivojlanishiga e'tibor berish orqali
ularning kelajagi uchun mustahkam poydevor yaratadilar. Jismoniy faoliyat, sog'lom
ovqatlanish va ijtimoiy ko'nikmalarni rivojlantirish orqali bolalarning jismoniy va
ruhiy salomatligini ta'minlash zarur. Bu, albatta, bolalarning kelajakda muvaffaqiyatli
va baxtli insonlar bo'lishlariga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Mamatqulov, A. (2020). "Bolalar jismoniy tarbiyasi: nazariya va amaliyot".
Tashkent: O'qituvchi.
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-38_Issue-1_April-2025
320
2. Xudoyberdiev, I. (2019). "Bolalar sporti va uning ahamiyati". Tashkent: Fan
va texnologiya.
3. Rahmonov, S. (2021). "Yosh bolalar uchun jismoniy faoliyat va uning
rivojlanishi". Tashkent: Ma’rifat.
4. Shodmonov, B. (2022). "Jismoniy tarbiya va sog'lom hayot tarzi". Tashkent:
Yoshlar.
5. Abdullaeva, N. (2020). "Bolalar psixologiyasi va jismoniy rivojlanish".
Tashkent: O'zbekiston davlat pedagogika universiteti.
6. Qodirov, M. (2021). "Sport va bolalar: jismoniy rivojlanishning asosiy
omillari". Tashkent: O'zbekiston sport akademiyasi.
7. Nurmatova, D. (2023). "Bolalar jismoniy rivojlanishi va sog'lom ovqatlanish".
Tashkent: O'zbekiston sog'liqni saqlash vazirligi.
