Current Issue

Vol. 42 No. 1 (2025)
Published: 13-08-2025

Articles

3-6 47 6

REVOLUTIONIZING MACHINE LEARNING WITH ODAM TILI THEORY: A NATURAL CODING PARADIGM FOR AI ADVANCEMENT

Mahmudjon Kuchkarov, Marufjon Kuchkarov

Abstract: Recent developments in machine learning (ML) and artificial intelligence (AI) have achieved remarkable successes in tasks such as natural language processing (NLP), image recognition, and conceptual learning. However, current models remain limited by their reliance on vast labeled datasets, computationally intensive optimization, and abstract mathematical frameworks. This paper introduces Odam Tili (Human Language) theory, a groundbreaking linguistic paradigm that posits human language as a naturally evolved system of acoustic and semantic codes. By integrating Odam Tili principles into ML and AI, we propose a transformative approach to training models that reduces computational overhead, enhances generalization, and aligns AI with the natural efficiency of human cognition. Through an exploration of phonetic-semantic coding, hierarchical generational models, and diachronic linguistic evolution, we demonstrate how Odam Tili can redefine foundational AI architectures, yielding unprecedented advancements in NLP, multimodal learning, and reinforcement learning.

3-6 26 2

REVOLUTIONIZING MACHINE LEARNING WITH ODAM TILI THEORY: A NATURAL CODING PARADIGM FOR AI ADVANCEMENT

Mahmudjon Kuchkarov, Marufjon Kuchkarov

Abstract: Recent developments in machine learning (ML) and artificial intelligence (AI) have achieved remarkable successes in tasks such as natural language processing (NLP), image recognition, and conceptual learning. However, current models remain limited by their reliance on vast labeled datasets, computationally intensive optimization, and abstract mathematical frameworks. This paper introduces Odam Tili (Human Language) theory, a groundbreaking linguistic paradigm that posits human language as a naturally evolved system of acoustic and semantic codes. By integrating Odam Tili principles into ML and AI, we propose a transformative approach to training models that reduces computational overhead, enhances generalization, and aligns AI with the natural efficiency of human cognition. Through an exploration of phonetic-semantic coding, hierarchical generational models, and diachronic linguistic evolution, we demonstrate how Odam Tili can redefine foundational AI architectures, yielding unprecedented advancements in NLP, multimodal learning, and reinforcement learning.

3-6 26 6

REVOLUTIONIZING MACHINE LEARNING WITH ODAM TILI THEORY: A NATURAL CODING PARADIGM FOR AI ADVANCEMENT

Mahmudjon Kuchkarov, Marufjon Kuchkarov

Abstract: Recent developments in machine learning (ML) and artificial intelligence (AI) have achieved remarkable successes in tasks such as natural language processing (NLP), image recognition, and conceptual learning. However, current models remain limited by their reliance on vast labeled datasets, computationally intensive optimization, and abstract mathematical frameworks. This paper introduces Odam Tili (Human Language) theory, a groundbreaking linguistic paradigm that posits human language as a naturally evolved system of acoustic and semantic codes. By integrating Odam Tili principles into ML and AI, we propose a transformative approach to training models that reduces computational overhead, enhances generalization, and aligns AI with the natural efficiency of human cognition. Through an exploration of phonetic-semantic coding, hierarchical generational models, and diachronic linguistic evolution, we demonstrate how Odam Tili can redefine foundational AI architectures, yielding unprecedented advancements in NLP, multimodal learning, and reinforcement learning.

29-31 21 6

THE FIRST TYPE OF DIABETES MELLITUS IN CHILDREN: CAUSES, SYMPTOMS, AND TREATMENT METHODS

Ergasheva Farangiz Ravshan qizi

Annotation: this article highlights causes of diabetes origin, clinical symptoms, methods of diagnosis and modern treatment approach.

32-34 26 3

BANK AKTIVLARI SAMARADORLIGI VA UNING TAHLILINI TAKOMILLASHTIRISH

Muminova Asalxon Yakubovna

Annotatsiya: Ushbu  tezis  O'zbekiston bank tizimidagi  tijorat  banklarida  bank aktivlari samaradorligi hisobini  takomillashtirishga   bag'ishlangan.  Ushbu tezisda tijorat banklari aktivlarini samaradorligini oshirish yo‘llari bo‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga harakat qilindi.

35-37 19 3

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI BANKLARIDA BUXGALTERIYA HISOBINI TASHKIL ETISH VA HISOB YURITISH JARAYONINI TAKOMILLASHTIRISH

Saparov Jasurbek Babajonovich

Annotatsiya: Ushbu tezis O'zbekiston bank tizimidagi tijorat banklarida buxgalteriya hisobini tashkil etishning o’ziga xos xususiyatlari va ularni takomillashtirishga bag'ishlangan. Tadqiqot maqsadi banklardagi buxgalteriya hisobini tashkil etishda vujudga keladigan muammo va kamchiliklarni bartaraf etishda metodlardan foydalanish.

38-40 26 0

BANKLARDA XUSUSIY KAPITAL TO‘G‘RISIDAGI HISOBOT VA UNING TARKIBI TAHLILINI TAKOMILLASHTIRISH

Axmetova Maqsuda Fayzullayevna

Annotatsiya:   Ushbu tezisda banklarda xususiy kapital to‘g‘risidagi hisobot va uning tarkibi tahlilini takomillashtirish, bank xizmatlarining ilmiy-nazariy asoslari o’rganib chiqilib, rivojlangan xorij amaliyotida ularni rivojlantirish amaliyoti o’rganib chiqilgan. Xususiy kapitalning asosiy tarkibiy qismlari, jumladan, ustav kapitali, qo‘shimcha kapital, jamg‘armalar va bank foydasi yoritiladi. Shu bilan birga, hisobotdagi kapitalning aks ettirilishi va tahlili bankning moliyaviy holatini baholash uchun zarur vosita sifatida qaraladi.

41-44 22 15

NEW UZBEKISTAN ECOLOGICAL STRATEGY: PHILOSOPHICAL FOUNDATIONS AND SOCIO-CULTURAL PROSPECTS

Seitova Zukhrahon

   Annotation.The article is devoted to the issues of environmental policy in Uzbekistan. Because the development of nature has led to ecological disasters, the largest of which was the drying up of the Aral Sea. The author considers the problem from the point of view of moral responsibility. Environmental transformation requires not only laws and investments, but also a new type of consciousness, that is, environmental transformation requires not only laws and investments, but also a new type of consciousness.

45-48 23 2

AVTOMATLASHTIRILGAN BOSHQARUV TIZIMLARINING SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA SUN’IY INTELLEKT IMKONIYATLARI

Jalilov Abduag‘zam Abduxakim o‘g‘li

Ushbu maqolada avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarining samaradorligini oshirishda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining tutgan o‘rni va ularning amaliy imkoniyatlari yoritiladi. Ayniqsa, sanoat jarayonlarida ma’lumotlarni real vaqt rejimida tahlil qilish, bashorat qilish, optimal qarorlar qabul qilish hamda inson omiliga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirishda sun’iy intellektning roli tahlil qilinadi. Shuningdek, aqlli algoritmlar, mashinaviy o‘rganish, ekspert tizimlar va neyron tarmoqlar orqali avtomatlashtirilgan tizimlarni yanada moslashuvchan va ishonchli qilish bo‘yicha amaliy yondashuvlar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda mahalliy va xorijiy tajriba asosida sun’iy intellekt yordamida ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning dolzarb jihatlari tahlil qilinadi.

49-52 24 0

ZAMONAVIY PLOMBA MATERIALLARI VA ULARNING BIOLOGIK MOSLIGI

Kuliyev Ozodjon Abduraxmonovich, O’ktamova Shaxnozabonu

Annotatsiya; Bu maqola zamonaviy plomba (restorativ) materiallar — kompozit rezinlar, glass-ionomerlar (GIC), rezin-modifikatsiyalangan GIC (RMGIC), bioaktiv materiallar (kaltsiy silikat asosli materiallar), keramika va boshqa yangi “bioaktiv” restorativlar — ning xususiyatlari, afzalliklari, kamchiliklari va ularning biologik mosligi (biokompatibiliti) masalalarini tahlil qiladi. Maqolada materiallarning klinik va laborator tekshiruvlari, potentsial toksiklik manbalari (monomerlar, qo‘shimchalar), ion chiqarilishi va bioaktiv reaksiyalar, shuningdek materialni tanlash mezonlari haqida tavsiyalar taqdim etiladi. So‘nggi tadqiqotlar va sharhlar asosida klinik amaliyot uchun tavsiyalar beriladi.

7-9 28 2

XORIJIY MAMLAKATLAR FUQAROLIK PROTSESSIDA UCHINCHI SHAXSLAR ISHTIROKINING OʼZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Joʻrayev Javlonbek Norboboyevich

Annotatsiya: Ushbu maqolada xorijiy mamalkatlarda fuqarlik ishlari koʼrilishida uchinchi shaxslarning ishtiroki, uning oʼziga xos jihatlari, sud protsessiga jalb etish, advokatlarning vakilligi bilan bogʼliq masalalarda haqida soʼz boradi

10-13 29 3

ISSIQXONALARDA CHERRI POMIDOR YETISHTIRISH UCHUN MOS NAV NAMUNALARINI TANLASH

Egamberdiyev Sobir Yо‘ldoshevich

Annotatsiya: Ushbu maqolada cherri pomidor namunalarning barg soni ham sanab chiqilgan. Issiqxonalarda о‘simlik bargining sonini ahamiyati katta bо‘lib, u fotosintez jarayoni va о‘simlik mahsuldorligiga asosiy omil bо‘lib xizmat qilganligi, hosildorligining kо‘payishi har bir о‘simlikdagi barglar soniga bog‘liq. Kuzatuvlar natijalarga kо‘ra, 62 va 80 kungi kuzatuvlarda namunalar aro farqlanish yuqoriroq bо‘lganligi, issiqxonaning harorati ushbu davrlarda mо‘tadil emasligi va oxirgi 117 kundagi kuzatuv natijalariga kо‘ra, standart navga nisbatan 2 ta namuna Guliver va Quality seed navlari barg soni 14-17 donaga kam ekanligi, qolgan namunalarda esa yuqori ekanligi, ayniqsa Balkonnoye chuda va Balkonniy jeltiy F1 namunalari standartga nisbatan 22-33 dona barg soni yuqori ekanligi keltirib о‘tilgan.

14-19 22 1

ДЖУЛЬХИРС В УЗБЕКИСТАНЕ: ИСТОРИИ И ТРАДИЦИИ КОВРОТКАЧЕСТВА

Г.Э.Абророва, Н.Собирова

В этой статье рассматривается один из образцов древнего ковроткачества «джульхирс».  Особенность джульхирса не только в длинном ворсе, но и в том, что технологии изготовления этого вида ковров считается один из самым древним демонстрирующих переход от гладкотканого ткачества к ворсовому. Описано развитие традиции и техники ковроткачества «джульхирса» которые отражают религиозно-магические представления народов на территории Узбекистана.

20-28 23 5

MAKROIQTISODIY BARQARORLIKKA ERISHISHDA DAVLATNING ROLI

Sobirxo‘jayev Xadyatillo

Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekistonning 2000-2024-yillardagi makroiqtisodiy barqarorlikka erishish va uni saqlashda davlat siyosatlarining roli empirik va nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tavsifiy va solishtirma yondashuv yordamida fiskal siyosat, monetar/valyuta siyosati hamda institutsional islohotlarning o‘sish va inflyatsiya ko‘rsatkichlariga ta’siri o‘rganiladi. Natijalar Keynes nazariyasi va monetarist/institutsional mexanizmlarning sinergiyasini eng samarali deb ko‘rsatdi. COVID‑19 davrida amalga oshirilgan fiskal stimulyatsiya va Markaziy bank siyosati uyg‘unligi iqtisodni zarbadan tez tiklashga yordam berdi. O‘zbekiston misolida islohotlarni barqarorlikni yo‘qotmasdan olib borish, fiskal intizomni saqlash, markaziy bank mustaqilligini kuchaytirish va institutional shaffoflik muhimligini namoyish etdi.

29-31 30 5

THE FIRST TYPE OF DIABETES MELLITUS IN CHILDREN: CAUSES, SYMPTOMS, AND TREATMENT METHODS

Ergasheva Farangiz Ravshan qizi

Annotation: this article highlights causes of diabetes origin, clinical symptoms, methods of diagnosis and modern treatment approach.

7-9 27 5

XORIJIY MAMLAKATLAR FUQAROLIK PROTSESSIDA UCHINCHI SHAXSLAR ISHTIROKINING OʼZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Joʻrayev Javlonbek Norboboyevich

Annotatsiya: Ushbu maqolada xorijiy mamalkatlarda fuqarlik ishlari koʼrilishida uchinchi shaxslarning ishtiroki, uning oʼziga xos jihatlari, sud protsessiga jalb etish, advokatlarning vakilligi bilan bogʼliq masalalarda haqida soʼz boradi

10-13 28 0

ISSIQXONALARDA CHERRI POMIDOR YETISHTIRISH UCHUN MOS NAV NAMUNALARINI TANLASH

Egamberdiyev Sobir Yо‘ldoshevich

Annotatsiya: Ushbu maqolada cherri pomidor namunalarning barg soni ham sanab chiqilgan. Issiqxonalarda о‘simlik bargining sonini ahamiyati katta bо‘lib, u fotosintez jarayoni va о‘simlik mahsuldorligiga asosiy omil bо‘lib xizmat qilganligi, hosildorligining kо‘payishi har bir о‘simlikdagi barglar soniga bog‘liq. Kuzatuvlar natijalarga kо‘ra, 62 va 80 kungi kuzatuvlarda namunalar aro farqlanish yuqoriroq bо‘lganligi, issiqxonaning harorati ushbu davrlarda mо‘tadil emasligi va oxirgi 117 kundagi kuzatuv natijalariga kо‘ra, standart navga nisbatan 2 ta namuna Guliver va Quality seed navlari barg soni 14-17 donaga kam ekanligi, qolgan namunalarda esa yuqori ekanligi, ayniqsa Balkonnoye chuda va Balkonniy jeltiy F1 namunalari standartga nisbatan 22-33 dona barg soni yuqori ekanligi keltirib о‘tilgan.

14-19 22 2

ДЖУЛЬХИРС В УЗБЕКИСТАНЕ: ИСТОРИИ И ТРАДИЦИИ КОВРОТКАЧЕСТВА

Г.Э.Абророва, Н.Собирова

В этой статье рассматривается один из образцов древнего ковроткачества «джульхирс».  Особенность джульхирса не только в длинном ворсе, но и в том, что технологии изготовления этого вида ковров считается один из самым древним демонстрирующих переход от гладкотканого ткачества к ворсовому. Описано развитие традиции и техники ковроткачества «джульхирса» которые отражают религиозно-магические представления народов на территории Узбекистана.

20-28 22 2

MAKROIQTISODIY BARQARORLIKKA ERISHISHDA DAVLATNING ROLI

Sobirxo‘jayev Xadyatillo

Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekistonning 2000-2024-yillardagi makroiqtisodiy barqarorlikka erishish va uni saqlashda davlat siyosatlarining roli empirik va nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tavsifiy va solishtirma yondashuv yordamida fiskal siyosat, monetar/valyuta siyosati hamda institutsional islohotlarning o‘sish va inflyatsiya ko‘rsatkichlariga ta’siri o‘rganiladi. Natijalar Keynes nazariyasi va monetarist/institutsional mexanizmlarning sinergiyasini eng samarali deb ko‘rsatdi. COVID‑19 davrida amalga oshirilgan fiskal stimulyatsiya va Markaziy bank siyosati uyg‘unligi iqtisodni zarbadan tez tiklashga yordam berdi. O‘zbekiston misolida islohotlarni barqarorlikni yo‘qotmasdan olib borish, fiskal intizomni saqlash, markaziy bank mustaqilligini kuchaytirish va institutional shaffoflik muhimligini namoyish etdi.

29-31 22 3

THE FIRST TYPE OF DIABETES MELLITUS IN CHILDREN: CAUSES, SYMPTOMS, AND TREATMENT METHODS

Ergasheva Farangiz Ravshan qizi

Annotation: this article highlights causes of diabetes origin, clinical symptoms, methods of diagnosis and modern treatment approach.

7-9 22 4

XORIJIY MAMLAKATLAR FUQAROLIK PROTSESSIDA UCHINCHI SHAXSLAR ISHTIROKINING OʼZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Joʻrayev Javlonbek Norboboyevich

Annotatsiya: Ushbu maqolada xorijiy mamalkatlarda fuqarlik ishlari koʼrilishida uchinchi shaxslarning ishtiroki, uning oʼziga xos jihatlari, sud protsessiga jalb etish, advokatlarning vakilligi bilan bogʼliq masalalarda haqida soʼz boradi

10-13 27 7

ISSIQXONALARDA CHERRI POMIDOR YETISHTIRISH UCHUN MOS NAV NAMUNALARINI TANLASH

Egamberdiyev Sobir Yо‘ldoshevich

Annotatsiya: Ushbu maqolada cherri pomidor namunalarning barg soni ham sanab chiqilgan. Issiqxonalarda о‘simlik bargining sonini ahamiyati katta bо‘lib, u fotosintez jarayoni va о‘simlik mahsuldorligiga asosiy omil bо‘lib xizmat qilganligi, hosildorligining kо‘payishi har bir о‘simlikdagi barglar soniga bog‘liq. Kuzatuvlar natijalarga kо‘ra, 62 va 80 kungi kuzatuvlarda namunalar aro farqlanish yuqoriroq bо‘lganligi, issiqxonaning harorati ushbu davrlarda mо‘tadil emasligi va oxirgi 117 kundagi kuzatuv natijalariga kо‘ra, standart navga nisbatan 2 ta namuna Guliver va Quality seed navlari barg soni 14-17 donaga kam ekanligi, qolgan namunalarda esa yuqori ekanligi, ayniqsa Balkonnoye chuda va Balkonniy jeltiy F1 namunalari standartga nisbatan 22-33 dona barg soni yuqori ekanligi keltirib о‘tilgan.

14-19 27 5

ДЖУЛЬХИРС В УЗБЕКИСТАНЕ: ИСТОРИИ И ТРАДИЦИИ КОВРОТКАЧЕСТВА

Г.Э.Абророва, Н.Собирова

В этой статье рассматривается один из образцов древнего ковроткачества «джульхирс».  Особенность джульхирса не только в длинном ворсе, но и в том, что технологии изготовления этого вида ковров считается один из самым древним демонстрирующих переход от гладкотканого ткачества к ворсовому. Описано развитие традиции и техники ковроткачества «джульхирса» которые отражают религиозно-магические представления народов на территории Узбекистана.

20-28 23 3

MAKROIQTISODIY BARQARORLIKKA ERISHISHDA DAVLATNING ROLI

Sobirxo‘jayev Xadyatillo

Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekistonning 2000-2024-yillardagi makroiqtisodiy barqarorlikka erishish va uni saqlashda davlat siyosatlarining roli empirik va nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tavsifiy va solishtirma yondashuv yordamida fiskal siyosat, monetar/valyuta siyosati hamda institutsional islohotlarning o‘sish va inflyatsiya ko‘rsatkichlariga ta’siri o‘rganiladi. Natijalar Keynes nazariyasi va monetarist/institutsional mexanizmlarning sinergiyasini eng samarali deb ko‘rsatdi. COVID‑19 davrida amalga oshirilgan fiskal stimulyatsiya va Markaziy bank siyosati uyg‘unligi iqtisodni zarbadan tez tiklashga yordam berdi. O‘zbekiston misolida islohotlarni barqarorlikni yo‘qotmasdan olib borish, fiskal intizomni saqlash, markaziy bank mustaqilligini kuchaytirish va institutional shaffoflik muhimligini namoyish etdi.