42
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 6-SON (YOʻITJ)
BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA STEAM YONDASHUVINI
QO‘LLASH IMKONIYATLARI
Ergasheva Husniya Mirzoxid qizi
Shahrisabz davlat pedagogika instituti Boshlang’ich ta’lim 1-
bosqich magistranti
https://doi.org/
10.5281/zenodo.15629765
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 01-iyun 2025 yil
Ma’qullandi: 03-iyun 2025 yil
Nashr qilindi: 10-iyun 2025 yil
Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida
STEAM yondashuvini joriy etishning nazariy asoslari va
amaliy imkoniyatlari yoritilgan. STEAM (Science,
Technology,
Engineering,
Art,
Mathematics)
komponentlari orqali o‘quvchilarda ijodkorlik, tanqidiy
fikrlash, muammoni hal qilish va ilmiy-tadqiqot
ko‘nikmalarini rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilinadi.
Ushbu
yondashuvni
darslarda
qo‘llash
orqali
o‘quvchilarni real hayotga yaqinlashtirish va ularni
kompleks fikrlashga undash metodlari ko‘rib chiqiladi.
KEY WORDS
STEAM,
boshlang‘ich
ta’lim,
integratsiya, fanlararo bog‘liqlik,
ijodkorlik,
muammoli
vaziyat,
amaliy yondashuv, texnologiya,
loyiha asosida o‘qitish
XXI asrda raqobatbardosh va yetuk shaxsni shakllantirish uchun ta’limda innovatsion
yondashuvlar muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichida
o‘quvchilarda ijodkorlik, mustaqil fikrlash va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish uchun
STEAM yondashuvining joriy etilishi dolzarb masalaga aylangan. STEAM yondashuvi o‘z ichiga
fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematikani integratsiyalash orqali o‘quvchini faol,
izlanuvchan va ijtimoiy jihatdan moslashuvchan etib tarbiyalashni nazarda tutadi.
STEAM yondashuvining mazmuni va maqsadi STEAM yondashuvi — bu fanlararo
integratsiyalashgan yondashuv bo‘lib, u o‘quvchilarning ilmiy va ijodiy salohiyatini
rivojlantirishga xizmat qiladi. Asosiy maqsad — ta’lim jarayonini hayotiy muammolar bilan
bog‘lash, o‘quvchilarni amaliy faoliyatga jalb etish, tajriba asosida bilim olishga o‘rgatishdir.
Bu yondashuv orqali o‘quvchilarda ko‘p tomonlama fikrlash, hamkorlikda ishlash, loyiha
tuzish va uni amalga oshirish kabi muhim kompetensiyalar shakllanadi.
Boshlang‘ich ta’limda STEAM yondashuvini qo‘llashning afzalliklari
Ijodiy fikrlashni rivojlantiradi: O‘quvchilarga muammoni turli burchaklardan ko‘rib chiqishga
imkon yaratadi.
Amaliy bilimlarni oshiradi: Hayotiy vaziyatlarga mos yechim topish ko‘nikmasini
shakllantiradi.
Fanlararo integratsiyani ta’minlaydi: O‘quvchilar matematika, texnologiya va boshqa
fanlar orasidagi bog‘liqlikni tushunadi.
Motivatsiyani kuchaytiradi: Yangi texnologiyalar va loyiha asosida darslar o‘quvchilarda
qiziqish uyg‘otadi.
Hamkorlikda ishlashni o‘rgatadi: Guruhli ishlarda o‘z fikrini ifodalash, tinglash va bahs
yuritish ko‘nikmalari shakllanadi.
43
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 6-SON (YOʻITJ)
STEAM yondashuvini darslarga integratsiyalash usullari
Loyiha asosida o‘qitish: Har bir mavzu doirasida kichik loyihalar ishlab chiqish va ularni
amaliyotda sinab ko‘rish.
Muammoli vaziyatlar yaratish: O‘quvchilarni mustaqil yechim topishga undaydigan
topshiriqlar berish.
Texnologiyadan foydalanish: Raqamli vositalar, dasturlar, robototexnika elementlaridan
foydalanish.
San’at elementlarini kiritish: Chizma, dizayn, teatr sahnalari orqali fanlar bilan san’atni
uyg‘unlashtirish.
O‘yin asosida o‘qitish: O‘yinli faoliyat orqali o‘quvchilarni bilimga qiziqtirish va
rag‘batlantirish.
Amaliy misollar
Matematika va san’at integratsiyasi: Geometrik shakllarni turli bezaklarga tatbiq qilish orqali
san’at elementlari bilan boyitish.
Tabiatshunoslik va texnologiya uyg‘unligi: O‘simliklarning o‘sish sharoitlarini o‘rganish va
ularga qulay sharoit yaratish bo‘yicha mini-loyihalar tuzish.
Muhandislik va fizika: Oddiy mexanizmlar yasash orqali harakat, og‘irlik markazi, ishqalanish
kabi tushunchalarni amaliy ko‘rsatish.
Pedagogik shart-sharoitlar STEAM yondashuvining samarali qo‘llanilishi uchun quyidagi
shart-sharoitlar muhim:
O‘qituvchining zamonaviy metodik bilimlarga ega bo‘lishi;
Zarur texnik vositalar va materiallar bilan ta’minlanganlik;
O‘quv dasturlarining moslashuvchanligi;
O‘quvchilar uchun ochiq va erkin fikrlash muhitini yaratish;
Jamoaviy faoliyatni rag‘batlantirishga xizmat qiluvchi dars shakllarini tanlash.
Boshlang‘ich ta’limda STEAM yondashuvini qo‘llash — bu zamonaviy, interaktiv, o‘quvchini
markazga qo‘ygan ta’lim modelidir. Bu yondashuv orqali o‘quvchilarda nafaqat nazariy
bilimlar, balki hayotiy ko‘nikmalar, ijodkorlik va tanqidiy fikrlash rivojlanadi. O‘qituvchining
asosiy vazifasi esa bu imkoniyatlarni samarali yo‘naltirib, o‘quvchining ichki salohiyatini
yuzaga chiqarishdan iborat.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. Mahmudova M. "STEAM yondashuvi va boshlang‘ich ta’lim", Toshkent, 2022.
2. Xudoyberdiyeva Z. "Integratsiyalashgan ta’lim: nazariya va amaliyot", Samarqand, 2021.
3. Rustamov A. "Innovatsion pedagogika asoslari", Toshkent, 2020.
4. Mirzaahmedova L. "Boshlang‘ich ta’limda zamonaviy metodlar", Ilmiy maqolalar to‘plami,
2023.
44
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 6-SON (YOʻITJ)
5. www.steamedu.uz — O‘zbekiston ta’lim tizimida STEAM metodikasining joriy etilishi
haqida rasmiy ma’lumotlar.
6.
Qodirov, Farrux, and Husniya Ergasheva. "INVESTITSIYALARNI JALB QILISH VA UNING
SAMARADORLIGI."
Общественные науки в современном мире: теоретические и
практические исследования
3.11 (2024): 64-69.
7.
Omonovich, Uralov Eliboy, and Ergasheva Husniya Mirzahid. "Science Teaching Process
for Primary Students."
International Conference on Linguistics, Literature And Translation
(London)
. Vol. 3. 2024.
8.
Kupaysinovich, Homidov Husniddin. "Ergasheva Husniya Mirzoxid qizi."."
Theoretical
Foundations of Working with Educational Information Competencies" Journal of Preschool
Education and Psychology
1.2 (2024).
9.
Kupaysinovich, Homidov Husniddin. "Ergasheva Husniya Mirzoxid qizi."."
Theoretical
Foundations of Working with Educational Information Competencies" Journal of Preschool
Education and Psychology
1.2 (2024).
10.
Qizi, Ergasheva Husniya Mirzoxid. "BOSHLANG ‘ICH TA’LIMDA IJODKORLIKNI
RIVOJLANTIRISH."
Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management
Studies
2.2 (2024): 118-122.
11.
Kupaysinovich, Homidov Husniddin. "Theoretical Foundations of Working with
Educational Information Competencies."
Journal of Preschool Education and Psychology
Research
1.2 (2024): 3-4.
