128
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 6-SON, 2-QISM (YOʻITJ)
MA’MURIY JARIMA SOLISH TO‘G‘RISIDAGI QARORNI IJRO
ETISHNING SODDALASHTIRILGAN TARTIBI: MAZMUN VA
MOHIYAT.
M.Siddiqov
Jinoyat ishlari bo‘yicha Quva tuman sidi Tergov sudyasi
https://doi.org/
10.5281/zenodo.15738395
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:11-iyun 2025 yil
Ma’qullandi: 13-iyun 2025 yil
Nashr qilindi: 25-iyun 2025 yil
Ushbu maqolada ma’muriy jarimalarni ijro etish
jarayonida qo‘llaniladigan soddalashtirilgan tartibning
huquqiy asoslari, uning afzalliklari va amaliy ahamiyati
tahlil qilinadi. Shuningdek, mazkur tartib orqali
ma’muriy
huquqbuzarliklarga
qarshi
samarali
kurashish va fuqarolarga nisbatan qonun ustuvorligini
ta’minlashda erishilayotgan natijalar yoritiladi.
KEY WORDS
ma’muriy
jarima,
ijro,
soddalashtirilgan
tartib,
huquqbuzarlik, sud, IIO, qonun
ustuvorligi.
Kirish
Ma’muriy huquqbuzarliklarning oldini olish va ularga nisbatan samarali chora ko‘rish,
jamiyatda huquqiy tartibotni ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Ma’muriy jazolar —
ayniqsa, jarimalar — bu borada keng tarqalgan va samarali usullardan biri hisoblanadi. Shu
bois, jarimalarni o‘z vaqtida va samarali ijro etish huquqiy tizimning asosiy vazifalaridan biri
sifatida qaraladi.
1. Soddalashtirilgan ijro tartibining huquqiy asoslari.
Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi Kodeksi (MJtK), shuningdek, 2021
yilda qabul qilingan “Ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ishlarni yuritishda elektron
tizimlarni qo‘llash tartibi to‘g‘risida”gi qonuniy hujjatlar asosida jarimalarni soddalashtirilgan
tartibda ijro etishning huquqiy poydevori yaratilgan.
O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy Javobgarlik to‘g‘risidagi Kodeksiningg tegishli
moddalariga muvofiq, ma’muriy jarima to‘g‘risidagi qarorni ijro etish uchun rasmiy qaror
qabul qilingan paytdan boshlab belgilangan muddat ichida jarima ixtiyoriy ravishda to‘lanishi
talab etiladi. Agar jarima belgilangan muddatda to‘lanmasa, ijro jarayoni majburiy tartibda,
ayrim hollarda esa soddalashtirilgan usulda amalga oshiriladi.
2. Soddalashtirilgan tartibning mohiyati va amaliy qo‘llanilishi.
Soddalashtirilgan tartib — bu jarimani ijro etishning an’anaviy sud orqali yoki majburiy ijro
byurosi aralashuvisiz, elektron tizimlar yordamida avtomatlashtirilgan holda amalga
oshirilishi shaklidir. Bu tartib quyidagi bosqichlarni o‘z ichiga oladi:
• Jarima to‘g‘risida qaror qabul qilingach, u elektron bazaga kiritiladi (masalan, YaIDXP, «Ye-
adliya», IIO elektron platformalari).
• Fuqaro jarimani bank mobil ilovasi, elektron to‘lov tizimlari orqali mustaqil ravishda
to‘laydi.
• Agar fuqaro belgilangan muddat ichida to‘lovni amalga oshirsa, ish tugatilgan hisoblanadi
va qo‘shimcha harakatlar talab etilmaydi.
• Jarima ixtiyoriy to‘lanmagan taqdirda, u avtomatik ravishda majburiy ijro jarayoniga
o‘tkaziladi.
3. Afzalliklari va samaradorlik tahlili.
129
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 6-SON, 2-QISM (YOʻITJ)
Soddalashtirilgan ijro tartibi quyidagi ustunliklarga ega:
• Vaqt va resurs tejaladi: Sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar vaqtini boshqa muhim
ishlarga sarflashi mumkin.
• To‘lov intizomini oshiradi: Elektron monitoring orqali fuqarolar o‘z majburiyatlarini tezroq
bajarishga undiradi.
• Ochiqlik va shaffoflik ta’minlanadi: Elektron platformalar orqali qaror qabul qilish va ijro
etish jarayonlari shaffof tarzda kuzatilib boriladi.
• Qonuniylikni mustahkamlaydi: Jazo muqarrarligi prinsipi amalda ta’minlanadi.
4. Muammolar va yechim takliflari.
Garchi bu tartib amalda samarali bo‘lsa-da, ba’zi muammolar mavjud:
• Elektron platformalardan foydalanishda ayrim fuqarolarning huquqiy savodxonligi yetarli
emas;
• Qishloq joylarda internet va texnik vositalarga kirish imkoniyati cheklangan;
• Qarorlarni nomuvofiq tuzish yoki texnik xato sababli ijro jarayoni cho‘zilishi mumkin.
Tavsiyalar:
• Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini barcha hududlarda keng joriy etish;
• Aholi o‘rtasida huquqiy va raqamli savodxonlikni oshirish;
• Elektron platformada jarima va ijro jarayonini monitoring qiluvchi avtomatlashtirilgan
nazorat mexanizmlarini takomillashtirish.
Xulosa
Ma’muriy jarimalarni soddalashtirilgan tartibda ijro etish zamonaviy huquqiy davlatning
muhim belgilaridan biri hisoblanadi. Bu nafaqat huquqbuzarliklarga qarshi kurash
samaradorligini oshiradi, balki fuqarolarda qonunga bo‘lgan hurmat va javobgarlik tuyg‘usini
mustahkamlaydi. Mazkur tartibni yanada takomillashtirish orqali jamiyatda huquqiy
madaniyatni rivojlantirish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy Javobgarlik to‘g‘risidagi Kodeksi.
2. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlari va farmonlari (so‘nggi yillardagi
ma’muriy jarima solish to‘g‘risidagi).
