28
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 7-SON, (YOʻITJ)
KIMYO DARSLARIDA INNOVATSION PEDAGOGIK
TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH.
Normurodova Lobar Baxtiyor qizi
Buxoro davlat pedagogika institute talabasi
https://doi.org/
10.5281/zenodo.15849055
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:28-iyun 2025 yil
Ma’qullandi: 30-iyun 2025 yil
Nashr qilindi: 9-iyul 2025 yil
Ushbu maqolada kimyo fanini o‘qitishda
innovatsion
pedagogik
texnologiyalardan
foydalanishning ahamiyati, usullari va samaradorligi
yoritilgan. Innovatsion yondashuvlar dars jarayonida
o‘quvchilarning faolligini oshirish, mustaqil fikrlash va
ilmiy tafakkurni shakllantirishga xizmat qiladi. Muallif
zamonaviy texnologiyalarning, jumladan, axborot-
kommunikatsiya vositalari, interaktiv metodlar va
STEAM ta’lim konsepsiyasining kimyo darslariga
integratsiyasini tahlil qiladi. Shuningdek, darslarda
tajriba va amaliy mashg‘ulotlarni innovatsion yondashuv
asosida tashkil qilish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
KEY WORDS
kimyo,
innovatsion
texnologiya, pedagogika, interaktiv
metod, AKT, STEAM, ta’lim sifati
KIRISH.
B
ugungi kunda har bir fan kabi ,,KIMYO ,, fanini ham oqitish uchun ta’lim muassasalarning
o’quv – tarbiyaviy
jarayonida pedogogik texnologiyalardan foydalanib kelinmoqda.
Texnologiyalarga alohida e’tibor berilayotganining asosiy sababi quydagilarni aytish
mumkin.
Har qanday pedogogik texnologiyaning o’quv tarbiya jarayonida qo’llanilishi shaxsiy Kimyoni
o’qitishda o’quvchilarning bilim saviyasi, o’zlashtirish qobiliyati ta’lim manbai, didaktik
vazifalariga
qarab
munosib ravishda metod tanlash, ta’lim jarayonini innovatsion
texnologiyalar yordamida takomillashtirish muhim hisoblanadi..
Hozirgi davrda sodir bo’layotgan innovatsion jarayonlarda ta’lim tizimi oldidagi
muammolarni hal etish uchun yangi axborotni o’zlashtirish va o’zlashtirilgan bilimlarini
o’zlari tomonidan baholashga qodir, zarur qarorlar qabul qiluvchi mustaqil va erkin
fikrlaydigan shaxslar kerek.
Shuning uchun ham, ta’lim muassasalarining o’quv-tarbiyaviy jarayonida zamonaviy
o’qitish uslublari interfaol uslublar, innovatsion texnologiyalarning o’rni va ahamiyati
beqiyosdir. Pedogogik texnologiya va ularning ta’limda qo’llanilishiga oid bilimlar, tajriba
o’quvchilarni bilimli va yetuk malakaga ega bo’lishlarni ta’minlaydi.
Innovatsiya \ inglizcha-,, innovation ,,\ yangillik kiritish, yangilik demakdir.
Innovatsion texnologiyalar pedagogik jarayon hamda o’qituvchi va o’quvchi faoliyatiga
yangilik, o’zgarishlar kiritish bo’lib , uni amalga oshirishda asosan interfaol uslublardan
foydalaniladi.
Boshqacha so’z bilan aytganda, o’qitishning interfaol uslubiyatlari – bilish va kommunikativ
faoliyatni tashkil etishning maxsus shakli bo’lib unda ta’lim oluvchilarni bilish jarayoniga jalb
qilingan bo’ladilar, ular biladigan va o’ylayotgan narsalarni tushunish va fikrlash imkoniyatiga
29
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 7-SON, (YOʻITJ)
ega bo’ladilar. Interfaol darslarda o’qituvchining o’rni qisman o’quvchilarning faoliyatini dars
maqsadlariga erishishga yo’naltirishga olib keladi.
Ayniqsa, kimyo faniga endigina qadam qo’yayotgan o’quvchilarga didaktik o’yinlarni o’zida
mujassam etgan noan’naviy mashg’ulotlar, texnik vositalar bilan tashkil etilgan dars
jarayonining o’zda ,,ajayib’’tuyuladi. Anorganik kimyoda kimyoviy elementlarning ,,Davriy
qonuni va davriy jadvali ‘’ mavzusini uslubiy jihati mukammal bo’lishida zaruriy ko’rgazmalar
va o’qitish vositalaridan samarali foydalanish juda muhimdir.
Kimyoda o’quv dasturining asosiy vazifasi o’tuvchiga ayni fanning zaruriy tushunchalari va
qonunlari asosida kimyoviy jarayonlarni olish va ulardan nafaqat sanoat, boshqarish
zamonaviy usullar bilan yangi-yangi moddalar qishloq xo’jaligi miqiyosida shuningdek
kundalik turmushda oilada foydalanishning umumiy yo’nalishlarni ko’rsatib berishdan iborat
bo’lishi kerak.
D.I.Mendeleyevning davriy qonuni va elemenlarning davriy sistemasi kimyo o’qitish
metadikasi fanining asoschisi hisoblanadi.Olimning birinchi davriy sestemasida 63 ta element
mavjud bo’lgan bo’lsa hozirgi davriy sestamisida 118 ta elemet mavjud bo’lib tepadagi davriy
sestemada ko’rishimiz mumkin.
Xulosa
. Hozirgi kunda barkamol avlodni tarbiyalashda innovatsion texnologiyalardan
foydalanib kimyo darslarni o’qitishda elektron darsliklarni yaratish, ularni ta’lim
muassasalarning ta’lim tizimiga qo’llash o’quvchilarni mahoratini shakllantirishda imkon
beradi. Kimyoni o’qitishda kompyuter texnologiyalaridan foydalanish yangi materalarni
o’rganishdarslar uchun taqdimotlar ,turli xil dars ishlanmalarni va ko’nikmalarini
rivojlantirishda shuningdek, kimyoviy darslarda samarali bo’ladi.Ushbu faoliyat doirasida
o’quvchilarning yangi materalarini an’anaviy usul bo’yicha va innavatsion texnologiyalardan
foydalanish orqali o’zlashtirishlarni taqqoslash mumkin. Xulosa qilib aytganda, kimyo fanini
o‘qitishda innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanish ta’lim jarayonining
samaradorligini oshirish, o‘quvchilarning bilimlarini mustahkamlash va ularni ilmiy
izlanishga yo‘naltirishda muhim omil hisoblanadi.
30
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 7-SON, (YOʻITJ)
Foydalangan adabiyotlar ro’yxati.
1.
Rahmatullaev
N.G‘.,
Omonov
H.T.,
Mirkomilov
Sh.M.
Kimyo
o‘qitish
metodikasi.Universitetlar va pedagogika oliy o‘quv yurtlarining “Kimyo” mutaxassisliklari
uchun darslik. -Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2013. -361 b.
2. Omonov H.T. Kimyogarlik kasbi: yutuq va muammolar.// “Kasb ta’limi”: muammolar va
yechimlar” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy seminari materiallari.-Toshkent:Moliya
instituti, 2011. - 56-57 b
3. Дрижун И.Л. Технические средства обучения в химии: учебное пособие для пед.
Вузов.-М.:Высшая школа, 1989. -175c.
4.Sh.R.Sharipov, G‘.N.Sharifov, F.Turdikulova, B.Raxmanov Kimyo fanini
o‘qituvchisining kreaktivlik qobiliyatini shakllantrish metodlari. Zamonaviy kimyoning
dolzarb muommalari mavzusida Respublika anjumani materiallar to‘plami. Buxora, 2020.
216-219.
5. Амирова А.Х. Учебные на уроках химии . Химия в школе. -2002.-№ 7. –C. 37-40.
6.Abdrimova Z.M., Jumaniyozova X.M. "Kimyo darslarida innovatsion usullardan
foydalanishning bosqichlari" (2022) - kimyo darslarida interfaol usullar va pedagogik
texnologiyalarni qo‘llash bosqichlari haqida.
7. Гузеев В.В. Образовательная технология как научная дисциплина. Химия в школе. -
2002. –№. -C. 51-56.
8.Qahharov A.A., Djurayeva D.U. "Kimyo darslarida innovatsion pedagogik texnologiyalardan
foydalanishning afzalliklari" - kimyo laboratoriya darslarida interfaol o‘qitish usullari va
pedagogik texnologiyalar nazariyasi.
