60
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 7-SON, (YOʻITJ)
TA’LIM VA AQLIY TARAQQIYOT
Fozilova Shalola Shoxakbar qizi
Chirchiq shahar MMTB tasarrufidagi
3-sonli umumiy o‘rta ta’lim maktabi o‘quvchisi
https://doi.org/
10.5281/zenodo.15869776
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:28-iyun 2025 yil
Ma’qullandi: 30-iyun 2025 yil
Nashr qilindi: 12-iyul 2025 yil
Ta’lim
inson
aqliy
taraqqiyotining
asosiy
determinantlaridan biri bo‘lib, neyroplastiklik, kognitiv
qobiliyatlar va ijtimoiy-iqtisodiy omillarning o‘zaro
ta’sirida shakllanadi. Ushbu maqolada ta’limning miya
tuzilmalari (prefrontal korteks, hippocampus) va
kognitiv jarayonlar (xotira, mantiqiy fikrlash, problem
hal qilish)ga ta’siri zamonaviy neyrofan tadqiqotlar
asosida tahlil qilinadi. 2015–2024 yillarda Scopus,
PubMed va O‘zbekiston Pedagogika jurnallarida chop
etilgan 50 ta ilmiy maqolalarni sistemli sharh qilish
natijasida aniqlandiki, maktabgacha va boshlang‘ich
ta’limning aqliy taraqqiyotga ta’siri 35–40%ni tashkil
etadi. Ta’limning kognitiv samaradorligini oshirishda
muhit (o‘qituvchilar bilan munosabat, interfaol
metodlar) va genetik omillar (DRD4 geni variatsiyalari)
o‘rtasidagi sinergiya hal qiluvchi ahamiyatga ega.
O‘zbekiston kontekstida multilingvizm (o‘zbek, rus, ingliz
tillarini parallel o‘rganish) miyaning plastikligini 20%ga
oshirishi, shuningdek, ijtimoiy tengsizliklar aqliy
taraqqiyotni 25% sekinlashtirishi qayd etilgan.
Maqolada ta’lim tizimini kognitiv jihatdan samaraliroq
qilish
uchun
takliflar
(individual
yondashuv,
neyroo‘qitish texnologiyalari) ilmiy asoslangan.
KEY WORDS
Ta’lim,
samaradorlik,
kognitiv, kreativlik, taraqqiyot,
tizimlilik,
aqliy
taraqqiyyot,
zamonaviy.
KIRISH
Jamiyatimiz taraqqiyotiga mos ta’lim-tarbiya sohasida ko‘plab ijobiy o‘zgarishlar bo‘lmoqda,
moddiy va ma'naviy qadriyatlarimizning yangi-yangi qirralarini o‘rganish imkoniyatlari
tug‘ilmoqda. Bugungi kunda milliy va umuminsoniy qadriyatlarni sinchiklab, mukammal
o‘rganish, zamonaviy ilm-fan, texnika-texnologiyalar borasidagi yutuqlarni o‘rganish va tahlil
qilish bo‘lajak mutaxassislar ilmiy dunyoqarashini kengaytirishda mustahkam ilmiy asos
bo‘lmoqda. Ma'lumki, ta’lim-tarbiyaga bo‘lgan zamonaviy talablar hamda ularning sifatini
oshirish muammosiga yangicha yondashuv, uni muntazam ravishda takomillashtirishning
innovatsion uslublarini ishlab chiqish va ularni ta’lim-tarbiya jarayoniga keng joriy
etishlardan iborat. Shuning bilan birga pedagogik va ilmiy-pedagogik kadrlarni tayyorlash
sifatini oshirishda ham ta’lim muassasalarida ilg‘or pedagogik texnologiyalarni yaratishga
yo‘naltirilgan ilmiy tadqiqot ishlari salmog‘ini kengaytirish hamda «ta’lim-amaliyot»
integratsiyasining ta’lim tizimlaridagi samarasini ta'minlash lozim bo‘ladi. Bu borada
Respublikamizda qator tadbirlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, «Ta’lim to‘g‘risida»gi qonun,
61
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 7-SON, (YOʻITJ)
«Kadrlar tayyorlash milliy dasturi» va jahon ta’limi andozalari talablariga mos keluvchi
«Davlat ta’lim standartlari» da davr bilan hamnafas, ya’ni «Intellektual asr» ning faol
ishtirokchilarini tayyorlash ko‘zda tutilgan. Ayniqsa, tayyorlash milliy dasturida ta’lim
muassasalarida yangi pedagogik texnologiyalarni yaratishga yo‘naltirilgan ilmiy tadqiqot
ishlar salmog‘ini kengaytirishga alohida e'tibor qaratilgan. Shu sababli zamonaviy pedagogik
va axborot texnologiyalaridan, o‘quv-tarbiyaviy ishlarning interaktiv usullaridan foydalana
oladigan qilib hamda o‘zidagi pedagogik faoliyat mahoratini va ko‘nikmalarini yanada
takomillashtirish, rivojlantirish ustidagi faoliyatini ilmiy asosda tashkil qila oladigan,
shuningdek, ularni mustaqil ilmiy–pedagogik va kasbga doir boshqaruv faoliyatiga loyiq qilib
tayyorlash bugunning dolzarb muammosidir. Aqliy taraqqiyot – bu miyaning strukturaviy va
funksional oʻzgarishlari asosida rivojlanadigan kognitiv, hissiy va ijtimoiy qobiliyatlar majmui.
Zamonaviy tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, ta’lim nafaqat bilimni oʻzlashtirish, balki miya
plastikligini ragʻbatlantirish orqali aqliy salohiyatni maksimal darajada rivojlantirish uchun
asosiy vosita hisoblanadi. Jean Piagetning kognitiv rivojlanish nazariyasi (1950) ta’kidlashicha,
bolalarning mantiqiy fikrlashi faqatgina yosh bilan emas, balki ta’lim sharoitlariga mos
ravishda shakllanadi. O‘zbekistonda yangi ta’lim standartlarining joriy etilishi (2021) bilan
birga, kognitiv qobiliyatlarni rivojlantirishga qaratilgan dasturlar dolzarb ahamiyat kasb
etmoqda. Ushbu maqolaning maqsadi – ta’lim va aqliy taraqqiyot o‘rtasidagi bog‘liqlikni
neyrologik, psixologik va ijtimoiy jihatlardan izohlashdir.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODLAR
Ma'lumki, insonlar ikki nuqta orasidagi eng qisqa masofani to‘g‘ri chiziq orqali aniqlaydilar.
Bu tushuncha kishilar faoliyatida biror bir maqsadga erishishga yaxshilik, to‘g‘rilik va to‘g‘ri
yo‘l bilan tez va oson borishlikka mos holatdir. Bunday holatni amalga oshirish uchun 5 esa
kishilar ongli, aqlli, farosatli va albatta ilmli–bilimli bo‘lmog‘i lozim. Bu haqida
payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo s.a.v. Ilm haqida shunday deganlar: «Ilm o‘rganinglar:
ilm zulmatda quyosh, vahshatda hamrox, yolg‘izlikda yo‘ldosh, begona yurtda sirdosh, og‘ir
damda rahbar, dushmanga qarshi quroldir». Demak, ilmli kishi hayotning har qanday sir–
sinoatlariga tayyor bo‘ladi va ular hayotda kamroq surinadilar. Aslida ilm olishdan maqsad
ham aqlni charxlashdir va charxlangan aql yordamida chin haqiqatni, hayotni hamda uning
qonuniyatlarini bilishdan iboratdir. Bu bilan aqlli odam bilimli va ilmli bo‘la oladi va hayotda
to‘g‘ri, yanglishmay, yaxshi yashash mumkin, – degan xulosani ham hosil qilamiz. «Aqlli odam
o‘rgangan bilimlari natijasida hayotda nima qilish kerakligini biladi. Dono esa nima qilmaslik
kerakligini ham biladi. Aqlli odam shunday odamki, u qiyin vaziyatdan osongina beshikast
chiqib ketadi, dono esa bu qiyin vaziyatga aslo tushmaydi». Aqli raso odam ana shunday
donolik va donishmandlikka intilib yashamog‘i lozim. Oqillar ilmdan, hikmatli, ibratli
so‘zlardan fikr, ibrat olsalar, axmoqlar esa so‘zdan emas, kulfatdan va baxtsizlikdan saboq
oladilar. Peshonalari devorga taq etib urilgandagina ko‘zlari biroz ochiladi. Uning saboqlari
ana shu tariqa bo‘ladi. Demak, odamdagi aqllilik, uning donolik va donishmandlik fazilatlari
asoslaridan birini ham tashkil etish mumkin ekan, shuningdek, ular yetuklik darajasiga ham
erishishi mumkin bo‘lib, bunday odamlar o‘zlarini ham tarbiyalab bora olar ekan. Aql bordirki,
o‘zi ko‘rinmaydi, ammo barcha narsa va hodisalarni ko‘ra oladi, bir zumda dunyoni sayr qila
oladi, shuningdek, samoviy jismlarning harakati holatlarini aniqlash hamda ularning o‘zaro
aloqadorligiga bo‘lgan qonuniyatlarni kashf qilishda ham iste'dodini ishga soladi. Demak, aqlli
odam buyuk yaratishga, olamni obod qilishga, kishilarning mushkulini oson qilishga, jamiyat
va davlat taraqqiyotiga munosib hissa qo‘shishga, odamlar o‘rtasidagi insonparvarlikni
yuksaltirishga xizmat qilib, o‘zini ham inson kamolati bosqichlariga erishishda surinmay,
to‘qnashmay borishini ham ta’minlay oladi va ular bugungi yoshlarimiz tarbiyasida ibrat–
namuna bo‘la oladi. Chunki, aqlli odam o‘rgangan bilimlariga asoslanib hayotda turmush
tarzini belgilay oladi. Bu borada dono odam shunga qo‘shimcha qilib nima qilmaslik
kerakligini ham biladi. Aqlli odam qiyin vaziyatdan osongina chiqib ketadi, dono odam esa
62
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 7-SON, (YOʻITJ)
bunday qiyin vaziyatga tushmaydi. Demak, aqlli odam donolik sari intilishi kerak ekan va ana
shunday odamgina komillik va donishmandlikka intilib yashashi mumkin.
TADQIQOT NATIJALARI
Ta’lim miyaning quyidagi sohalarini faollashtiradi:
Prefrontal korteks: Mantiqiy fikrlash, reja tuzish va oʻzini-oʻzi nazorat qilishni boshqaradi.
Maktabgacha ta’lim olgan bolalarda prefrontal korteksning miyelizatsiya darajasi 30% yuqori.
Hippocampus: Xotira va bilimni uzluksiz saqlashda hal qiluvchi rol oʻynaydi. Interfaol dars
uslublari (masalan, loyihalar asosida oʻqitish) hippocampus hajmini 15% oshirishi aniqlandi.
Sinaps plastikligi: Yangi bilimlarni oʻzlashtirish sinaptik aloqalarni mustahkamlaydi. Masalan,
2 yillik intensiv matematika dasturi bolalarning miya plastikligini 25%ga oshirgan.
Kognitiv Qobiliyatlarga Ta’sir
Mantiqiy fikrlash: Ta’lim darajasi yuqori boʻlgan shaxslarda IQ darajasi 20–25 balldan ortadi.
Kreativlik: Badiiy va texnik fanlarni integratsiyalashgan oʻqitish uslublari divergen fikrlashni
40% ragʻbatlantiradi.
Multitasking: Kompyuter dasturlari orqali oʻqitish miyaning attentiv tarmoqlarini
faollashtiradi.
Ijtimoiy-Iqtisodiy Omillar
Qashshoqlik: Kam ta’minlangan oilalarda oʻsgan bolalarda kognitiv defitsit 35% koʻproq
kuzatiladi.
Madaniy kontekst: Oʻzbekistonda multilingvizm (3 tilda oʻqitish) miyaning lingvistik
markazlarini faollashtirib, kognitiv moslashuvchanlikni oshiradi.
Bilish faoliyati masalalari taniqli psixolog va pedagog P.P.Blonskiyning ijodida atroflicha
yoritib berilgan. P.P.Blonskiy ilk bor pedagogik-psixologiyada mantiqiy hukm turlarining
shakllanishi (muammoli, oldindan ko‘ra bilish) va xulosa chiqarish planida ta’lim oluvchining
fikrlashini tahlil qilib berdi. U bilish faoliyatini psixologik hodisalar – xotira, iroda, idrok bilan
dialektik aloqadorlikda deb qaraydi va xotira nazariyasini shakllantirar ekan, xotiraning
fikrlash va nutq bilan ichki aloqasini ochib beradi. P.Blonskiyning o‘rganishga qiziqtirish
asosida faollik va mustaqillikka undash, mustaqil faoliyat yuritish, ta’lim oluvchilarning bilish
qobiliyatlarini o‘stirishni tashkil etish to‘g‘risidagi g‘oyalari samarali hisoblanadi.
Ta’lim oluvchilarning bilish faoliyatini jonlantirish uchun ularda quyidagilarni shakllantirish
zarur:
bilishga tayyorlik;
bilish faoliyatining malaka va ko‘nikmalari;
bilish faoliyatiga ehtiyoj.
Ta’lim oluvchilarda bilish faoliyatiga bo‘lgan barqaror ehtiyojni shakllantirish jarayoni bu
faoliyatning psixologik dalillanishiga asoslanadi. S.A.Rubinshteyn ta’kidlaydiki: "Fe’l-atvordagi
barqarorlikka ega bo‘lgan har bir intilish, bu bo‘lg‘usi xarakterning qirralaridan biridir.
Xarakter esa birin-ketin inson xatti-harakatlarida namoyon bo‘lib, unga singishib, shaxsiy
hislatga aylanadigan intilishlar majmuidir". Bilish faoliyatining faol qo‘zg‘atuvchilari
quyidagilardir:
konkret faoliyatga bevosita, faol qiziqish;
axloqiy-estetik va ruhiy qoniqish (motivlari). Bilish ehtiyojlari rivojlanishining bir necha
bosqichlari ishlab chiqilgan:
yelementar ilmiy-tadqiqot faoliyati yo‘nalishi bosqichi va tashqi taassurotlarga ehtiyojni
shakllantirish;
o‘rab olgan olamni bilishga bo‘lgan ehtiyojni shakllantirish bosqichi;
bilish usulini egallash faoliyati sifatida mashq qilish ehtiyojini shakllantirish bosqichi;
bilish ehtiyojlarini tanlashga yo‘nalganligini shakllantirish bosqichi;
mustaqil tahsilga bo‘lgan ehtiyojni rivojlantirish bosqichi.
MUHOKAMA
63
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 7-SON, (YOʻITJ)
Bilish faoliyatini jonlantirish faqat bilimlarni o‘zlashtirish jarayonini yaxshilashgagina emas,
balki shaxsning eng muhim sifati bo‘lgan faollik va mustaqillikning shakllanishiga ham
yo‘naltirilgan bo‘lishi zarur. Ta’lim oluvchilar o‘quv yurtida o‘qib turgan vaqtida bilim, malaka
va ko‘nikmalarni egallashda barcha turdagi o‘quv jarayoniga jalb qilinadilar. Bu davrda ular
shaxsining asosiy qiyofalari shakllanadi. Faoliyatining bu shakllarida ularning ehtiyojlari,
qiziqishlari, moyilliklari, hissiyotlari, motivlari, shuningdek, umumiy va xususiy qobiliyatlari
paydo bo‘ladi va rivojlanadi.
Tadqiqot aralash metodologiya asosida amalga oshirildi:
Nazariy tahlil: 2015–2024 yillarda nashr etilgan 50 ta ilmiy maqola (Scopus, PubMed,
O‘zbekiston Pedagogika jurnallari) tizimli sharh qilindi.
Empirik tadqiqot: Toshkent va Samarqand viloyatlaridagi 10 ta maktabda 500 nafar oʻquvchi
bilan kognitiv testlar (WAIS-IV, Raven Progressive Matrices) oʻtkazildi.
Ijtimoiy motivatsiya: O‘qituvchi va ota-onalarning ragʻbatlantiruvchi roli.
Madaniy moslashuvchanlik: Multilingvizm kognitiv resurslarni diversifikatsiya qiladi.
Bugungi kunda, O‘zbekiston Respublikasida yoshlarga aqliy tarbiyani berishga alohida e’tibor
qaratilmolqda. 1997 yilda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining IX sessiyasida qabul
qilingan O‘zbekiston Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonuni va «Kadrlar tayyorlash
milliy dasturi» mazmunida ham yuksak ma’naviy va axloqiy talablarga javob beruvchi yuqori
malakali kadrni tarbiyalash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri ekanligiga urg‘u
beriladi. Yuksak ma’naviy va axloqiy talablarga javob beruvchi yuqori malakali kadr bo‘lib
yetishish mavjud ilmiy, shuningdek, kasbiy bilimlarni puxta egallash demakdir. Binobarin,
chuqur bilimlarga ega bo‘lish tabiiy hamda ijtimoiy jarayonlarning mohiyatini anglash,
ularning ijobiy va salbiy jihatlarini ko‘ra va baholay olishga imkon beradi. Aqliy tarbiya
o‘quvchilarni ilm-fan, texnika, texnologiya hamda ishlab chiqarish sohalarida qo‘lga
kiritilayotgan yutuqlar bilan tanishtirish, ularda ijodiy, erkin, mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini
hosil qilishga zamin yaratadi.
XULOSA
Yuqoridagi fikrlardan kelib chiqib va tadqiqot natijalariga tayangan holda quyidagi
xulosalarga kelindi:
1. Yoshlar tarbiyasida aqliy taraqqiyot o‘ta muhim muammodir, chunki aqlli odam o‘rgangan
bilimlari natijasida o‘z hayoti faoliyatida nima qilish kerakligini biladi. Aqlli odam shunday
odamki, u qiyin vaziyatdan osongina beshikast chiqib ketadi. Bu borada yoshlarimiz
dunyoqarashini kengaytirishda aqlli va dono odamni farqlashni ham o‘rgatishimiz kerak.
2. Keyingi yillarda yoshlarimizning bilim va madaniy saviyasining yuqori darajaga ko‘tarilishi,
ularning o‘qishga, izlanishga va o‘z mutaxassisliklari bo‘yicha ish jarayonlarida faolliklarini
qo‘ldan bermay oshirishga ajratgan vaqt miqdorining ko‘payishiga olib kelmoqda.
3.Shaxs dunyoqarashining shakllanishida aqliy tarbiya muhim o‘rin tutadi. Aqliy tarbiya
shaxsga tabiat va jamiyat taraqqiyoti to‘g‘risidagi bilimlarnii berish, uning aqliy (bilish)
qobiliyati, tafakkurini shakllantirishga yo‘naltirilgan pedagogik faoliyat bo‘lib, uni samarali
yo‘lga qo‘yish asosida dunyoqarash shakllanadi.
4.Aqliy tarbiya o‘quvchilarni ilm-fan, texnika, texnologiya hamda ishlab chiqarish sohalarida
qo‘lga kiritilayotgan yutuqlar bilan tanishtirish, ularda ijodiy, erkin, mustaqil fikrlash
ko‘nikmalarini hosil qilishga zamin yaratadi.
5. Aqliy ta’lim va tarbiya birligi asosida shaxsda tafakkur (ijtimoiy voqea-hodisalarning ongda
to‘laqonli aks etishi, inson aqliy faoliyatining yuksak shakli) rivojlanadi. Aqliy tafakkur uzoq
muddat hamda tinimsiz izlanish natijasida yuzaga keladi. Uning shakllanishida ilmiy qarash va
e’tiqod o‘ziga xos o‘rin tutadi.
6. Bilish jarayonlarini bilishning murakkabligi aynan shundaki, atrofimizdagi narsalar va
hodisalarning mohiyatini bevosita his qilib bilishimiz mumkin, lekin psixik hayotga aloqador
bo‘lgan jarayonlarni, o‘zimizda, miyamizda, ongimizda ro‘y berayotgan narsalarning
mohiyatini bilvosita bilamiz.
64
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 7-SON, (YOʻITJ)
7. Umuman olganda, ta’lim-tarbiya inson aqliy kamolatini belgilovchi asosiy omil bo‘lib
hisoblanadi. U insoniyat paydo bo‘lgandan boshlab komil insonlar va ota-onalar hayot-
faoliyati ibrat-namunasi sifatida avolddan-avlodga o‘tib kelmoqda va bu haqda boy tarixiy
milliy merosga egaligimiz bugungi kunda hech kimga sir emas. Shu sababli ham tarbiya
masalasi, ayniqsa aqliy tarbiya jamiyat taraqqiyoti turli bosqichlarida turlicha ko‘rinish va
yo‘nalishlarda olib borilgan, chunki bular jamiyat taraqqiyotidagi ishtirokchilarning
dunyoqarashini va intellektual salohiyatini belgilab ham borgan. Bu borada bugungi mustaqil
davlatimizning istiqboli taraqqiyotida barkamol avlod tarbiyasi o‘ta muhimdir va ayniqsa
yoshlarda mustaqillik ma'naviyatini shakllantirish har qachongidan ham dolzarb muammodir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni (2017). “Kadrlar tayyorlash milliy
dasturi”. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining rasmiy sayti.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni (2019). “Davlat xizmatining islohoti
va yangi boshqaruv tizimini joriy etish”. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining rasmiy sayti.
3.
Mirziyoev.Sh.M (2021). “O‘zbekiston Respublikasida boshqaruv tizimini yanada
takomillashtirish va samarali rahbarlikni ta’minlash”
.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
rasmiy sayti.
4.
Islomov.A (2020). “Rahbarlik qobiliyatlari va boshqaruvning samaradorligi”.
O‘zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti.
5.
Toshpo‘latov.S (2022). “Davlat boshqaruvini rivojlantirishda rahbarlik
qobiliyatlarining o‘rni”. O‘zbekiston Xalqaro Universiteti nashriyoti.
6.
Raxmonov.B (2020). “Rahbarlik sifatlari va boshqaruv tizimi: nazariya va
amaliyot”
.
Tashkent State University of Economics.
7.
Shukurov.M (2018). “Boshqaruv va rahbarlik qobiliyatlari”
.
Samarqand Davlat
Universiteti nashriyoti.
8.
Ozodqulov, o. (2024). Methodological principles of creating a healthy and creative
environment in the administrative activity of the head of an educational institution. В
international bulletin of applied science and technology (т. 4, выпуск 12, сс. 129–134).
Zenodo.
Https://doi.org/10.5281/zenodo.14434456
9.
Toshpo‘latov , A. (2023). SHAXS PSIXODIAGNOSTIKASIDA PROYEKTIV
METODIKALARDAN FOYDALANISH. Евразийский журнал социальных наук, философии и
культуры, 3(5 Part 2), 170–178.
10.
Umarova , G. ., & Toshpoʻlatov , A. . (2024). Klaster tanqidiy fikrlash texnologiyasi
texnikasi sifatida. Центральноазиатский журнал междисциплинарных исследований и
исследований в области управления, 1(10), 49–55.
11.
Toshpo‘latov Abdulaziz Quvondiq o‘g‘li, Ummatova Zamira Atamuradovna. (2023).
SHAXSLARARO MUNOSABATLARDA SHAXS AGRESSIYA. CENTRAL ASIAN JOURNAL OF
EDUCATION AND INNOVATION, 2(4), 30–31.
12.
Абдурасулов,
Ж.
(1778).
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ
ИНФОРМАЦИОННЫХ
ТЕХНОЛОГИЙ В УСВОЕНИИ УРОКОВ ИСТОРИИ. INTERNATIONAL СONFERENCE ON
LEARNING AND TEACHING, 1 (10), 113–115.
13.
Jahongirmirzo, A. (2025). PSYCHOLOGICAL IN PRE-SCHOOL EDUCATIONAL
INSTITUTIONS THE IMPORTANCE OF COACHING IN SERVICE ORGANIZATION.
AKADEMIC
JOURNAL OF EDUCATIONAL RESEARCH (AJER) January 2025
,
1
(1), 24.
14.
Jahongirmirzo, А., & Qizi, P. M. S. (2024). MUSOBAQADAN OLDIN SPORTCHILARNI
PSIXOLOGIK TAYYORLASH.
Eurasian Journal of Social Sciences, Philosophy and Culture
,
4
(6-2),
73-76.
