YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 8-SON (YOʻITJ)
38
JISMONIY TARBIYA VA SPORT MENEJMENTI
Pardabayeva Madinabonu Saydulla qizi
Chirchiq davlat pedagogika universiteti
Jismoniy madaniyat fakulteti talabasi
Jismoniy tarbiya va sport menejmenti nima?
Jismoniy tarbiya va sport menejmenti jismoniy mashqlar, sport faoliyati va rekreatsion
tadbirlarni tashkil etish, boshqarish va nazorat qilish bilan bog‘liq jarayonlarni o‘z ichiga oladi.
Ushbu menejment turi sport tashkilotlari, maktablar, universitetlar, fitnes markazlari va
boshqa jismoniy tarbiya muassasalarida qo‘llaniladi.
Yurtimizda o‘tgan yillar davomida bozor iqtisodiyoti sohasidagi o‘zgarishlaming ishonchli
qonunchilikbazasini shakllantirish borasida amalga oshirilgan ulkan ishlar hech kimga sir
emas, albatta. Bularning barchasini e'tirof etgan holda, majud gonunlarimizning ko‘pchiligini
ularni qollash amaliyoti va mamlakatimizda bozor munosabatlari rivolanishining hozirgi
davrdagi yangi real holatidan kelib chiqib, jiddiy qayta ko‘rib chiqish zarur.Yurtimizda sportni,
avalambor, bolalar sportini rivolantirishga doimiy ravishda katta e'tibor qaratayotganimiz
ham, hech shubhasiz, aholi salomatligini mustahkamlashga xizmat qilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyevning jismoniy tarbiya va sport sohasini
yanada rivojlantirishga qaratilagan chora - tadbirlari, O‘zbekiston Respublikasi jismoniy
tarbiya va sport sohasining maxsus vakolatli organlari tomonidan joriy etilayogan qaror va
farmonlaming barchasi mamlakatimizda bolalar sportini qolaversa, xotin - qizlar sportini
rivolantirishga poydevor bo‘lib xizmat qilmoqda.Ushbu dastur "Jismoniy tarbiya va sport
menejmenti" fani bo‘y ich a ishlab chiqilgan bo‘lib, jismoniy va sport sohasida mutaxassislar
tayyorlash jarayonini bozor iqisodiyoti talablariga b o‘lgan ko‘nikmalarni berish asosini
tashkil etadi.
O‘quv dasturi o‘z ichiga jismoniy tarbiya va sport menejmentining funktsional turlari,
jismoniy tarbiya va sport menejmentining usullari tanlangan sport turlarining menement
tasnifi va uning nazariy asoslaridan iborat bo‘lib bo‘lajak mutaxassis kadrlar o‘qituvchi va
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:25-iyun 2024 yil
Ma’qullandi: 28-iyun 2024 yil
Nashr qilindi: 04-iyul 2024 yil
Jismoniy
tarbiya
va
sport
menejmenti sport sohasida muvaffaqiyatli
va samarali boshqaruvni ta’minlash uchun
zarur bo‘lgan bilim va ko‘nikmalarni o‘z
ichiga oladi. Bu maqola jismoniy tarbiya va
sport
menejmenti
sohasining
asosiy
jihatlarini ko‘rib chiqadi.
KEY WORDS
Jismoniy
tarbiya
sport
menejmenti, ko‘nikma, boshqaruv, tashkil
etish
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 8-SON (YOʻITJ)
39
murabbiylar uchun zamon talabidagi bilimlarga oid ma'lumotlarni o‘zlashtirish hamda fanga
doir masalalarni qo‘yish va echishni o‘zi ichiga oladi.
Mazkur fan O‘zbekistonda iqtisodiy islohotlarni amalga oshirish jarayonida bozor
munosabatlari sharoitida jismoniy tarbiya va sport menejmenti sohasini o‘rganish va
barqaror rivolantirish va bu holat fanning katta ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.Fanning
maqsad va vazifalari"Jismoniy tarbiya va sport menejmenti" fanining asosiy maqsadi -
talabalarga jismoniy tarbiya va sport menejmenti faoliyatini amalga oshirishning uslublarini
va muvofiqlashtirish yo‘llarini o‘rgatishdan iborat. "Jismoniy tarbiya va sport menejment"
fanining vazifasi talabalarga quyidagilarni o‘rgatishdan iborat: jismoniy tarbiya va sport
menejmenti faoliyati, uning funktsiyalari va sport menejmenti usullari, sport sohasi
boshqaruvida menejmentni tashkil etish, sport turlari boyicha musobaqalarni tashkil etish,
sportni boshqarishning huquqiy asoslari kabi mavzular bo‘yicha
ko‘nikmalar hosil
qilishdan iborat.
Fanning o‘quv rejadagi boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi va uslubiy jihatdan uzviyligi
"Jismoniy tarbiya va sport menejmenti" fani umumkasbiy tayyorgarlik fani hisoblanib,
bakalavriat yo‘nalishida o‘qitiladi. Rejalashtirilgan gumanitar va ijtimoiy, umumkasbiy
(psixologiya, jismoniy tarbiya va sport tarixi, jismoniy tarbiya nazariyasi va uslubiyati,
olimpiya bilim asoslari, iqisodiyot nazariyasi, soliq va soliqqa tortish) fanlaridan etarlicha
bilim va ko‘nikmalarga ega bolishlik talab etiladi.
Asosiy qismda (ma'ruza) fanni mavzulari mantiqiy ketma-ketlikda keltiriladi. Har bir
mavzuning mohiyati asosiy tushunchalar va tezislar orqali ochib beriladi. Bunda mavzu
bo‘yicha talabalarga DTS asosida etkazilishi Zarur bolgan bilim va ko‘nikmalar to la gamrab
olinishi kerak. Asosiy qism sifatiga qo‘yiladigan talab mavzularning dolzarbligi,Ulaming Ish
beruvchilar talablari va Ishlab Chiqarish Ehtiyojlariga mosligi,mamlakatimizda bo‘layotgan
ijtimoiy-siyosiy va demokratik o‘zgarishlar, iqtisodiyotni erkinlashtirish, iqtisodiy-huquqiy va
boshqa sohalardagi islohatlarning ustuvor masalalarini qamrab olishi hamda fan va
texnologiyalarning so‘ngi yutuqlari e’tiborga olinishi tavsiya etiladi.
Fanning jismoniy tarbiya va sport hamda ishlab chiqarishdagi o‘rni"Jismoniy tarbiya va sport
menejmenti" jismoniy tarbiya va sport mutaxassislari kasbiy ta'limining nazariy poydevori
hisoblangan keng bilimlar majmuasini o‘z ichiga olgan asosiy umumiy ixtisoslik fanidir.
Mazkur fan jismoniy tarbiya va sport b o 'yicha mutaxassislar tayyorlashda asosiy sanaladi. Bu
fanning zaruriyati inson faoliyatining ta'lim, tarbiya, ishlab chiqarish, dam olish, sport singari
ko‘pgina sohalariga tobora chuqurroq kirib borayotgan serqirra ijtimoiy hodisa - jismoniy
tarbiya to‘g‘risidagi xilma-xil ilmiy-amaliy bilimlarni yaxlit holda anglashga intilish bilan
taqozo etiladi.
Nazariya va uslubiyat inson kamolotining deyarli barcha tomonlarini ochib berar ekan,
mutaxassisning jismoniy tarbiya va sport sohasidagi kasbiy o‘sishi uchun zarur barcha
imkoniyatlarini yaratadi.Jismoniy tarbiya va sport menejmenti sport va jismoniy tarbiya
faoliyatlarini samarali tashkil etish, boshqarish va rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan bilim va
ko‘nikmalarni o‘z ichiga oladi. Bu soha strategik rejalashtirish, marketing, moliya boshqaruvi,
kadrlar boshqaruvi va operatsion jarayonlarni qamrab oladi. Samarali menejment sport
tadbirlarini muvaffaqiyatli o‘tkazish, sportchilar va xodimlarning motivatsiyasini oshirish,
hamkorliklar va homiyliklarni jalb qilish hamda moliyaviy barqarorlikni ta’minlash imkonini
beradi. Jismoniy tarbiya va sport menejmenti sohasidagi muammolar, xususan moliyaviy
cheklovlar va malakali kadrlar yetishmasligi, ijodkorlik va strategik yondashuvni talab qiladi.
Umuman olganda, jismoniy tarbiya va sport menejmenti sportning rivojlanishi va
ommalashishiga katta hissa qo‘shadi, bu esa sog‘lom va faol jamiyatni shakllantirishga yordam
beradi.
Asosiy komponentlar
1. Strategik rejalashtirish:
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 8-SON (YOʻITJ)
40
- Missiya va maqsadlarni aniqlash: Tashkilotning uzun muddatli va qisqa muddatli
maqsadlarini belgilash.
- Strategiyalarni ishlab chiqish: Belgilangan maqsadlarga erishish uchun qadamlarni aniqlash.
2. Marketing va kommunikatsiya:
- Sport tadbirlarini targ‘ib qilish: Reklama va PR faoliyatlari orqali tadbirlar va xizmatlarni
ommaga yetkazish.
- Hamkorlik va homiylik: Sport tashkilotlari uchun moliyaviy va texnik ko‘maklarni jalb qilish.
3. Moliya menejmenti:
- Byudjetni tuzish va boshqarish: Daromad va xarajatlarni rejalashtirish.
- Moliyaviy nazorat: Xarajatlarni monitoring qilish va moliyaviy hisobotlarni tayyorlash.
4. Kadrlar boshqaruvi:
- Kadrlarni yollash va o‘qitish: Malakali mutaxassislarni yollash va ularga zarur treninglar
o‘tkazish.
- Ishchi kuchini boshqarish: Xodimlarning mehnat samaradorligini oshirish.
5. Tashkiliy boshqaruv:
- Operatsion jarayonlar: Sport inshootlarini boshqarish, tadbirlarni tashkil etish va o‘tkazish.
- Sifat nazorati: Sifatli xizmatlarni ta'minlash uchun standartlarga rioya qilish.
Jismoniy Tarbiya va sport menejmenti muammolari
1. Moliyaviy cheklovlar: Ko‘plab sport tashkilotlari moliyaviy resurslarning yetishmasligidan
aziyat chekadi.
2. Kadrlar tanqisligi: Malakali menejerlar va mutaxassislar topish qiyin bo‘lishi mumkin.
3. Sportchilarni rag‘batlantirish: Sportchilarning motivatsiyasini yuqori darajada ushlab
turish.
Xulosa
Jismoniy tarbiya va sport menejmenti sport va jismoniy tarbiya faoliyatlarini samarali tashkil
etish, boshqarish va rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan bilim va ko‘nikmalarni o‘z ichiga oladi.
Bu soha strategik rejalashtirish, marketing, moliya boshqaruvi, kadrlar boshqaruvi va
operatsion jarayonlarni qamrab oladi. Samarali menejment sport tadbirlarini muvaffaqiyatli
o‘tkazish, sportchilar va xodimlarning motivatsiyasini oshirish, hamkorliklar va homiyliklarni
jalb qilish hamda moliyaviy barqarorlikni ta’minlash imkonini beradi. Jismoniy tarbiya va
sport menejmenti sohasidagi muammolar, xususan moliyaviy cheklovlar va malakali kadrlar
yetishmasligi, ijodkorlik va strategik yondashuvni talab qiladi. Umuman olganda, jismoniy
tarbiya va sport menejmenti sportning rivojlanishi va ommalashishiga katta hissa qo‘shadi, bu
esa sog‘lom va faol jamiyatni shakllantirishga yordam beradi
Foydalanilgan adabiyotlar
1. O‘zbekiston Respublikasining "Jismoniy tarbiya va sport to 'g‘risida" gi Qonun., Toshkent;
2015y.
2. 2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "Jismoniy tarbiya va sport sohasida boshqaruv
tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PF-5368 sonli Farmoni. 2018
yil 5 mart.
3.Maxmudov E.A., Ablaeva E.S., Timasheva A.R., Ekonomika i menedjment v sporte.
Metodicheskoe posobie, UzGIFK 2008 g.
4.Shomurodov X.S. «O‘zbekistonda jismoniy tarbiya va sport faoliyatida tadbirkorlik. Tafakkur
qanoti, 2014 g.
5.Yunusov T.T. Organizatsiya upravleniya fizkulbturnim dvijeniem v Respublike Uzbekistan.
UzGIFK, 1995g.
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 8-SON (YOʻITJ)
41
6.Yarashev K.D. «Jismoniy tarbiya va sportni boshqarish>, Darslik. Toshkent: "Ibn
Sino‘ nashriyoti; 2002 y.
7.
Аbdurasulov J. (2024). HARBIY PEDAGOGIKANING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQASI.
Молодые
ученые,
2(6),
48–52.
извлечено
от
academy.uz/index.php/yo/article/view/28164
8.
Jurayev , S., & Abdurasulov , J. (2024). PSYCHOLOGICAL PROBLEMS OF A MILITARY
OFFICER . International Conference on Management, Economics & Social Science, 2(1), 26–29.
Retrieved from
https://aidlix.org/index.php/fi/article/view/547
9.
Жўраев , Ш. ., & Абдурасулов , Ж. (2024). ҲАРБИЙ ЖАМОАДАГИ ИЖТИМОИЙ
ФИКР. Журнал академических исследований нового Узбекистана, 1(2), 97–103.
извлечено от
