160
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 14-SON (YOʻITJ)
INFORMATIKA SABAQLARıN OQıTıWDA BULTLı
TEXNOLOGIYANıŃ PAYDALANıW
M.Allambergenova
– NMPI P.i.k docenti M.Allambergenova
S.Adilbekova
- NMPI. Tálimde xabar texnologiyaları qániygeligi
2- basqısh magistrantı.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14448623
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 3-dekabr 2024 yil
Ma’qullandi: 8-dekabr 2024 yil
Nashr qilindi: 13-dekabr 2024 yil
Bul maqalada Informatika pánin oqıtıwda bultlı
texnologiyanıń abzallıqları hám imkanıyatları
haqqında sóz etilgen. Sonday-aq, talabalardı
“Informatika hám sanlı texnologiya” páninen óz
betınshe tálimdi rawajlandırıw hám informaciya
resurslari menen támiynlewdiń jańa quralı bultlı
texnologiyaǵa tıykarlanǵan “Google classroom”
tarmaq platformasinda islew boyınsha metodikalıq
islenbe keltirilgen.
tálim,
bulutlı
esaplaw,
bulutlı
texnologiyalar, bulutli xizmetler,
bulutlı tarmaq platformasi, google
classroom.
Globallasıw processleriniń aqırǵı qısqa
dáwirinde tiykarǵı háreketlendiriwshi
mexanizmlerinen biri bolǵan informaciyalıq-kommunikatsiya texnologiy
aları (IKT)
tarawında dáwir talabına sáykes keliwshi jańa baǵdardaǵı texnologiyalar jaratılıp atır.
Sońǵı on jıllıqta bultlı texnologiyalardan paydalanıw keń tarqaldı. Bultlı texnologiyalar
yamasa bultlı esaplaw - bul Internet arqalı paydalanıw múmkin bolǵan maǵlıwmat hám
xızmetlerdi usınıs etetuǵın serverler yamasa maǵlıwmatlar bazaları kompleksi bolıp tabıladı.
Ekonomikanıń barlıq tarawlarında, atap aytqanda social tarawǵa bultlı texnologiyalar
hám xızmetlerdi engiziw cifrlı ekonomikanıń perspektivalı baǵdarı esaplanadı. [3]
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2019-jıl 8-oktyabrdagi PF-5847-sanlı Pármanı
“Ózbekstan Respublikası joqarı bilimlendiriw sistemasın 2030-jılǵa shekem rawajlandırıw
konsepsiyasi” tálim processine “Bultlı texnologiyalar”dı eńgiziw máselesine ayrıqsha itibar
qaratılǵan. Sol sebepli, bultlı texnologiyalarǵa tiykarlanǵan tarmaq xızmetlerinen paydalanıw
bilimlendiriw mekemelerinde búgingi kún zárúrliklerin qaanatlandıratuǵın eń nátiyjeli
usıllardan biri esaplanadı [2].
Bilimlendiriwde bultlı texnologiyalardan paydalanıwǵa mısal retinde tómendegilerdi
atap kórsetiw múmkin:
— elektron kúndelikler, jurnallar ;
— talabalar hám oqıtıwshılar ushın jeke esaplar ;
— ınteraktiv qabıllaw;
— talabalar maǵlıwmat almasıwları múmkin bolǵan tematikalıq forum ;
— bultlı maǵlıwmatlardı saqlaw.
Bilimlendiriw
iskerliginde
bultlı
texnologiyalardan
paydalanıw
baǵdarları
tómendegilerden ibarat :
1. Hújjetler boyınsha jumısshılardıń sherikligi. Mısalı, tálim programması yamasa jıllıq joba.
Bul hújjet administraciya xızmetkerleri hám hár qanday tarawǵa juwapker bolǵan
161
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 14-SON (YOʻITJ)
oqıtıwshılar tárepinen dúziledi. Hár kim hújjettiń óz bólegi ushın juwapker bolıp tabıladı hám
basqa bloklarǵa ózgertiw kirite almaydı.
2. Talabalardıń birgeliktegi óz betinshe joybar jumısı. Mısalı, Google Docsdan paydalanıw,
onıń tiykarǵı abzallıǵı hújjetlerdi (tekstler, súwretler, prezentaciyalar, kesteler) birgelikte
redaktorlaw múmkinshiligi bolıp tabıladı.
Talabalar joybarlar ushın temalardı aladı. Keyin olar 2 gruppaǵa bólinedi. Hár bir gruppanıń
óz wazıypaları boladı, bunda menedjer hújjet jaratadı hám kiriw ruxsatın beredi. Bular
siltemeler yamasa elektron pochta mánzilleri bolıwı múmkin. Talabalar úyde yamasa oqıwda
joybar ústinde islesedi, hújjetlerdi toltıradı, jumıs tawsılǵannan keyin, oqıtıwshıǵa kiriw
ruxsatı beriledi. Eger kerek bolsa, oqıtıwshı oqıwshılarǵa dúzetiw kirgiziwi ushın
túsindirmeler qaldırıwı múmkin boladı.
3. Aralıqtan oqıtıw. Oqıtıwshı elektron kúndelik járdeminde talabalarga tapsırmalar beredi.
Mısalı, keys tapsırmalar, talabalar hújjet jaratadı yamasa hújjet ústinde isleydi. Oqıtıwshı
ózgertirilgen hújjetti kóriwi múmkin, sebebi ol oǵan kiriw ruxsatına iye. [4]
Bultlı texnologiyalar tiykarında júdá kóplep xızmetler iskerlik kórsetedi. Olardan biri
Google classroom xızmeti bolıp tabıladı.
Google classroom xızmetinen paydalanıp kurs jaratıw hám odan paydalanıw ushın
dáslep Google akkaunt kerek boladı. Eger akkount bolmasa, birinshi náwbette hár bir
paydalanıwshı óz akkauntın jaratıp alıwı lazım. Sonnan keyin, menyular bóliminde “Klass”
túymesi saylanadı hám tikkeley túymeni basıw arqalı platformaga ótiledi yagniy Google
classroom platformasınıń bas menyusına ótiledi. Bul aynada aldınan kurs jaratqan bolsaq,
jaratılǵan barlıq kurslarımız sáwlelenedi. Eger sizde jańa kurs jaratıw kerek bolsa, onıń ushın
qosıw (+) belgisinen “Создать курс” (Kurs jaratıw ) túymesin basamız.
1-súwret.Google classroom platformasınıń bas menyusı.
Joqarıdaǵı súwrette 2MI atlı kurs jaratılǵanı kórsetilgen. Bul kurs ishinde 2 MI toparı ushın
“Informatika hám sanlı texnologiya” páninen “Sanaq sistemalar” temasına baylanıslı
maǵlıwmatlar jaylastırılǵan.Sonıń menen birge, bul bólimde talabalar “Присоединиться”
(kursqa qosılıw) túymesi járdeminde jaratılǵan kursqa qosılıw imkaniyatına iye boladı.
Jańa jaratılǵan kurstıń tiykarǵı menyusında tórt tiykarǵı bólim bar bolıp, bular :
Транслировать,
Класная
робата,
Пользователи
(Pеорle)
hám
162
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 14-SON (YOʻITJ)
Оценки
.
2-súwret.Jaratılǵan kurstıń tiykarǵı menyuları.
Транслировать - bul bólimde tiykarǵı betke múráját etkenimizde ashılatuǵın interfeys
bolıp tabıladı. Kurs ushın zárúrli bolǵan informaciyalar, oqıw resursları hám de oqıtıwshı
jaylastırǵan daǵazalardı kórsetiwge mólsherlengen. Sonıń menen birge, jaratılǵan tapsırmalar,
oqıtıwshı hám talabalar tárepinen qaldırǵan pikir, usınıs hám túsindirmelerdi de bul
bólimnen tabıw múmkin.
Класная робата - bul bólimde kurs ushın jaratılǵan tapsırmalar berilgen temalarǵa say
arnawlı bir tártipte jaylastırıladı, mısalı aldın birinshi tema keyin ekinshi temanı payda etemiz.
Sonnan keyin, hár bir temaǵa wazıypa, test, soraw tapsırmalar hám temaǵa tiyisli oqıw
materialların jaylastırıw imkaniyatın beredi, mısalı “Создать + задание” bóliminde tapsırma
atı, tapsırmanı orınlaw boyınsha kórsetpeler, temaǵa tiyisli resursların biriktiriw, qoyılatuǵın
ball muǵdarı hám de orınlaw múddeti kórsetiledi.
3-súwret.Kurs ishine jaylastırılǵan materiallar
Joqarıdaǵı 3-súwrette kurs ishine jaylastırılǵan tema boyınsha prezintatsiya, video sabaqlıq
hám temanı bekkemlew ushın tapsırmalar berılgen. Kursǵa qosılǵan hár bir talaba kurs
materialların kórıw hám odan paydalanıw imkanıyatına iye boladı.
Sonıń menen birge, oqıtıwshı nátiyjelerdi kóriw bóliminde talabalar jumısın bahalaw,
orınlanǵan jumıslar boyınsha pikir qaldırıw hám nátiyjelerdi baspadan shıǵarıwı jumısların
ámelge asırıwı múmkin boladı.
Пользователи(People) - bul bólimde talabalar tárepinen orınlanǵan tapsırmalardı
tekseriwge ruxsat etilgen oqıtıwshılar hám talabalardi kursqa tartıw jumısların ámelge asırıw
múmkin. Barlıq usınıslar paydalanıwshılardıń elektron pochtasına jiberiledi. Bunnan tısqarı
kurstıń tiykarǵı aynasında keltirilgen kurstıń arnawlı kodı arqalı da kursqa qosılıw
múmkinshiligi beriledi.(4-súwret)
Kurs siltemesin nusqalap paydalanıwshıǵa berıw arqalı yamasa hár bir paydalanıwshınıń
google akkauntın kiritip shıǵıw arqalıda kursqa qosıwımızǵa boladı.
4-súwret.Arnawlı kod
163
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 14-SON (YOʻITJ)
Оценки (Bahalaw )- bul sońǵı bólimde oqıtıwshı tapsırma nátiyjesin bahalaǵan bolsa, kurstıń
ulıwma bahasın kóriw imkaniyatın beredi.[6]
Solay etip, bultlı texnologiyalar — bul maǵlıwmatlardı qayta islew texnologiyaları bolıp,
bul jaǵdayda kompyuter resursları Internet paydalanıwshısına online xızmet retinde usınıs
etiledi. [7]
Jaqın keleshekte «bulutlar» sırt el mámleketleri sıyaqlı Ózbekstanda da keń tarqalǵan
texnologiyaǵa aylanadı.
Demek solay eken, bul texnologiyanı tereńrek úyrenip onıń imkaniyatlarınan
paydalanǵan halda sabaq processin shólkemlestiriw hám oqıtıwshılarǵa hám talabalarǵa
anaǵurlım keń imkaniyatlar esigin ashadı dep oylayman.
Paydalanılǵan ádebiyatlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 11 iyuldagi PQ-4391-son qaroriga 4-
ilova, Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi sifatini oshirish boyicha kompleks chora-
tadbirlar rejasi.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8 oktabrdagi PF-5847-son Farmoniga
1-ilova. O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasi.
3. “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” (Economics and Innovative Technologies)
ilmiy elektron jurnali
4. Гавриленкова,И.В.
Информационные
технологии
в
естественнонаучном
образовании и обучении. Практика, проблемы и перспективы профессиональ-ной
ориентаци. Монографии М.: КноРус, 2018. — 284 c.
5. Захарова, И. Г. Информационные технологии в образовании: Учебник /
М.:Академия,2013.—192c.
6. https://jdpu.uz/oquv-jarayonida-bulutli-texnologiyalardan-foydalanish-imkoniyatlari/
7. Романова И. Облачные технологии и их применение // Молодой ученый. — 2016.
— № 17.1. — С. 109–112.
8. https://www.youtube.com/watch?v=Bghi6M7Wx1Q
9. https://www.google.ru
