34
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 2-SON, (YOʻITJ)
“JANGOVAR MASHG‘ULOTLARGA TAYYORGARLIK
KO‘RISH VA O‘TKAZISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI “
Muxitov Musaxan Olimjanovich
Chirchiq oliy tank qoʻmondonlik muhandislik bilim yurti qurollanish va
otish kafedrasi oʻqituvchisi podpolkovnik
https://doi.org/10.5281/zenodo.14845277
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 3- fevral 2025 yil
Ma’qullandi: 5- fevral 2025 yil
Nashr qilindi:10-fevral 2025 yil
Harbiy
xizmatchilarning
jangovar
tayyorgarligi asosida eng muhim ustuvorliklardan
biri –shaxsiy tarkibning professionalligini oshirish
vazifasi qo‘yildi. Muddatli harbiy xizmatchilar
jangovar
o‘quv
mobaynida
professionalga
aylanadilar, bu o‘quvning ta’sirchanligi esa nafaqat
harbiy xizmatchiga, uning o‘z professional
mahoratini oshirib borishga bo‘lgan munosabatiga,
balki uning komandiri-ofitser va serjantga,
ularning uslubiy mahorati, professionalligi va
bilimdonligiga bog‘liqdir.
Harbiy pedagogikada jangovar tayyorgarlik va uning mazmun mohiyatiga qo‘yilgan
talablar.
Qurolli Kuchlarni shakllantirish jarayonida eng dolzarb masalalardan biri-bu salohiyatli
kadrlarni tayyorlash va ularni amaliy faoliyatga tayyorlashdan iborat. Mazkur muammoni hal
etish maqsadida harbiy ta’lim sohasi tubdan isloh qilina boshlandi. Bir qator oliy harbiy ta’lim
muassasalari faoliyati yo‘lga qo‘yilib, ularda harbiy xizmatga salohiyati yetarli, “shu aziz
Vatan meniki, uni ko‘z qorachig‘indek asrab-avaylayman, kerak bo‘lsa, hatto jonimni fido
qilishga ham tayyorman, degan ahdi qat’iy, shijoatli, mard va jasur harbiy kadrlar
tayyorlashga kirishildi.
Islohot yillari mobaynida Qurollli Kuchlar hayotida o‘ta dolzarb sanalgan ushbu vazifalarning
bosqichma-bosqich amalga oshirilishi natijasida strategik, tashkiliy va taktik jihatdan bir
qator tahsinga loyiq ishlar amalga oshirildi.
Strategik jihatdan
.
Zamonaviy talablar, yuz berishi mumkin bo‘lgan harbiy haraktlar
teatrining o‘ziga xos xususiyatlari, hududimizning jug‘rofiy joylashuvidan kelib chiqqan holda,
mamlakatimiz xavfsizligini ta’minlash va uning hududiy yaxlitligini ishonchli himoya qilish
maqsadida eng muhim operatsion yo‘nalishlarda asosiy harbiy-ma’muriy birliklar sifatida
harbiy okruglar tashkil etildi. Harbiy operatsiyalar amalga oshiriladigan eng muhim
yo‘nalishlarda mamlakatimizni ehtimol tutilgan dushmanning bosqinchilik haraktlaridan
ishonchli muhofaza qilishga qodir bo‘lgan harakatchan, yaxshi ta’minlangan bo‘linmalar
to‘zildi. Qurolli Kuchlarning tashkiliy-shtat to‘zilishi prinsiplari jihatdan o‘zgartirildi, tezkor-
strategik boshqaruv, operativ tayyorgarlik va qo‘shinlarni jangovar qo‘llashning haqiqiy
markaziga aylangan Birlashgan shtab boshchiligida qo‘shin turlarini samarali boshqarish
tizimi yaratildi.
Tashkiliy jihatdan.
Qo‘shinlarni boshqarishning prinsipial jihatdan yangi, yagona tizimi joriy
etildi. Boshlang‘ich jangovar bo‘linmalarning tashkiliy-shtat to‘zilishi, holati va tavsiflari
35
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 2-SON, (YOʻITJ)
hamda ularning vazifalari qayta ko‘rib chiqildi. Biz katta va kam samarali bo‘linmalar hamda
jangovar boshqaruv organlaridan voz kechdik. Bu esa qism va bo‘linmalarning
harakatchanligi va jangovar qobiliyatini oshirish imkonini berdi.
Mamlakatimiz xavfsizligiga xalqaro terrorizim va diniy ekstremizim tomonidan real xatarlar
mavjudligini nazarda tutgan holda va mamlakatdagi ijtimoiy-siyosiy vaziyatni
beqarorlashtirishga, konstitutsiyaviy to‘zumni bo‘zishga yo‘naltirilgan qo‘poruvchilik-
terrorchilik aktlarini o‘z vaqtida bartaraf etish borasidagi chora-tadbirlar samaradorligini
oshirish maqsadida maxsus operatsiyalarni amalga oshiradigan, terrorchilikka qarshi
kurashadigan bo‘linmalar tashkil etildi.
Taktik jihatdan
.
Qurolli Kuchlar, barcha tur va xildagi qo‘shinlar tayyorgarligi asosida
harakatchanlik, tezkorlik va jangovar operatsiyalarni o‘tkazishda yuqori samaradorlikka
erishish vazifalari qo‘yildi. Qo‘shinlarning barcha turlari va xillari hamda kuch
to‘zilmalarining o‘zaro hamkorlikdagi tayyorgarligi va jangovar qo‘llanilishini ta’minlash
vazifalari hal etildi. Zamonaviy talablar va standartlarni hisobga olgan holda o‘quv dasturlari,
ta’lim jarayonining yo‘nalishlari qayta ko‘rib chiqildi. Xavfsizligimizga nisbatan mavjud
bo‘lgan tahdid va xatarlarni tahlil qilish, ularning rivojlanish yo‘nalishlari va ehtimoliy
oqibatlarini aniqlash bo‘yicha tizimli ishlar joriy etildi. Qurolli Kuchlarimiz tezkor, loqal
jangovar operatsiyalarni o‘tkazish, iqtisodiyotga, mamlakatning hayotiy muhim ob’ektlariga,
fuqarolarning hayoti va salomatligiga zarar yetkazishga yo‘naltirilgan qurolli kurashning turli
shakl va usullaridan foydalanishi mumkin bo‘lgan noqonuniy uyushmalar va qo‘poruvchi-
terrorchi guruhlarga qarshi samalarli kurash olib borishga doimo shay bo‘lishiga eng muhim
vazifalar sifatida qaraldi.
O‘tgan davr ichida armiyada mavjud qurol-aslahani takomillashtirish, uni yuqori malakali
kadrlar bilan ta’minlash, professional armiyani vujudga keltirish yo‘lida samarali ishlar
amalga oshirildi. Bundan asosiy maqsad armiyaning jangovar tayyorgarligi uchun sharoit
yaratishdir.
Bugungi kunda dunyodagi, shu jumladan, mintaqamizdagi harbiy-siyosiy vaziyat, turli
joylarda terrorchi va ekstremistik guruhlarning paydo bo‘lishi mamlakat mudofaa qudratini
yanada mustahkamlash, armiyada doimiy oshirish, shaxsiy tarkibning harbiy saboq va san’ati,
texnikani puxta o‘rganishini, ma’naviy-ruhiy jihatdan har tomonlama tayyorlangan bo‘lishini
talab etmoqda.
Tarixdan ma’lumki, sohibqiron Amir Temur o‘z sipohlarining doimiy jangovar shayligiga
alohida ahamiyat bergan. U tanlab olgan sarkardalar o‘zlarining harbiy mahoratlarini nafaqat
urush kezlarida, balki tinch mehnat chog‘ida ham namoyish etishini talab qilgan.
Qo‘mondonlar tarkibining harbiy ishdan talab darajasida mahorat va malakaga ega bo‘lgan
shaxslardan shakllanishiga alohida e’tibor qaratgan. Doimiy harbiy tayyorgarlik va harbiy
san’atni rivojlantirishi tufayli jahon harbiy san’ati tarixida birinchi bo‘lib qo‘shinni jang
maydonida yetti qo‘lga bo‘lib joylashtirish tartibini joriy etdi. Qo‘shin qanoatlarini jang
chog‘ida dushman hujumidan muhofaza qilish va aksincha, dushman kuchlarining yon
tomonidan aylanib o‘tib, unga ortidan zarba berish maqsadida maxsus otliq qismlar joriy etdi.
Tog‘li hududlarda jang harakatlarini olib boruvchi piyodalardan to‘zilgan maxsus harbiy
qismlar tashkil etdi. Bularning hammasi o‘z o‘rnida g‘alaba manbai bo‘lib xizmat qildi.
Jangovar tayyorgarlikning mazmuni va umumiy yo‘nalishi davlatning harbiy (mudofaa)
doktrinasi, ehtimol tutilgan urushning ehtimoliy xususiyati, jangovar nizomlar, qo‘llanmalar,
o‘quv kurslari, tegishli buyruqlar, rejalar va dasturlarda qo‘yilgan talablar bilan belgilanadi.
Jangovar tayyorgarlikda ko‘zlangan asosiy maqsad- qo‘shinlarning jangovar qobiliyati va
jangovar shayligini oshirish, harbiy xizmatchilarning jangovar harakatlarini muvaffaqiyatli
olib borishlari uchun zarur bo‘ladigan ko‘nikmalarinini shakllantirishdir.
Jangovar tayyorgarlik o‘z ichiga oddiy askarlar, serjantlar va ofitserlar tarkibining yakka
tartibdagi tayyorgarligi, bo‘linma va harbiy qismlarning hamjihat tayyorgarligi, ofitserlar va
36
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 2-SON, (YOʻITJ)
komandirlik lavozimidagi, shtab, xizmat turi va boshqaruv organida faoliyat yuritayotgan
ofitserlar tayyorgarligini mujassam etadi.
Jangovar tayyorgarlik armiya hayotining barcha jabhalarini qamrab olgan. Ular bir-biri bilan
o‘zaro uzviy bog‘liqdir. Jangovarlikni ta’minlashga jangovar va ma’naviy-ma’rifiy
tayyorgarlikning barcha yo‘nalishlari, xizmatni tashkil etish, ichki gornizon va qorovul xizmati,
jangovar navbatchilik yo‘naltirilgan.
Chunonchi, jangovar tayyorgarlikning asosiy elementlaridan biri sergaklikdir. Sergaklik
doimo dushman tajovuzini qaytarishda bosh rolni o‘ynagan. Mana shundan kelib chiqqan
holda har bir yosh askar Qurolli Kuchlar safiga kirayotganida avvalo “doimo sergak jangchi
bo‘lishga” tantanali ravishda qasamyod qiladi.
Sergak bo‘lish-
bu komandirlar tomonidan
berilayotgan harbiy bilimlarni puxta egallash, harbiy texnika va qurol-aslaxani mukammal
egallashga kuch va g‘ayratni ayamaslik, har qanday sharoitda harbiy mahoratini oshirishga
intilish, o‘z ustida ishlash, davlat va harbiy sirlarni saqlay bilish, qism va bo‘linmalarda
amalga oshirilayotgan harbiy tayyorgarlik va umuman harbiy hayot bilan bo‘lgan
ma’lumotlarni bo‘linma qismdan tashqarida olib chiqmaslik, harbiy texnika va qurol aslaxani
ko‘z qorachig‘idek asrash, davlat mulkini talon-taroj qilishga yo‘l qo‘ymaslikdir.
Har bir harbiy xizmatchi xizmat vazifasini bajarishga kirishar ekan, sergaklik Vatani va
xalqining tinchligi, osoyishtaligi, garovi ekanligini unutmasligi lozim. Komandir va boshliqlar
bu yo‘nalishda shaxsiy tarkib bilan muntazam ravishda ish olib bormoqdalar, harbiy
Qasamyod, Nizomlar va xalqimiz talablarini o‘z qo‘li ostidagilarga doimiy ravishda
tushuntirib kelmoqdalar.
Jangovar tayyorgarlikning mazmuni va umumiy yo‘nalishi davlatning harbiy
(mudofaa) doktrinasi, ehtimol tutilgan urushning ehtimoliy xususiyati.
Harbiy xizmatchilarning jangovar tayyorgarligi asosida eng muhim ustuvorliklardan biri –
shaxsiy tarkibning professionalligini oshirish vazifasi qo‘yildi. Muddatli harbiy xizmatchilar
jangovar o‘quv mobaynida professionalga aylanadilar, bu o‘quvning ta’sirchanligi esa nafaqat
harbiy xizmatchiga, uning o‘z professional mahoratini oshirib borishga bo‘lgan munosabatiga,
balki uning komandiri-ofitser va serjantga, ularning uslubiy mahorati, professionalligi va
bilimdonligiga bog‘liqdir.
Professionallikning ahamiyati juda katta. Shu sababli ham respublikamiz rahbariyati, Mudofaa
vazirligi professional harbiy xizmatchilarni tayyorlashga jiddiy e’tibor qaratmoqda va ana shu
maqsadda qo‘shinlarni barcha zaruriy vositalar-zamonaviy o‘quv-moddiy baza, eng yangi
trenajyorlar, texnik vositalar, kompyuter va axborot texnologiyalari bilan ta’minlanmoqda,
o‘quv-tarbiya jarayoniga harbiy fan va harbiy ish amaliyotining zamonaviy yutuqlari,
modellashtirish va simulyatsiya uslublarini tatbiq etmoqda. Bugun oliy harbiy ta’lim
muassasalari, poligonlar, harbiy qism va bo‘linmalarning o‘quv moddiy bazasiga bir nazar
tashlasak-barcha joylarda biz fan va texnikaning ilg‘or yutuqlari asosida jihozlangan sinflar,
kompyuter trenajyorlari hamda mustahkam kasbiy bilimlar, yuksak jangovar mahoratini
egallash uchun zarur bo‘lgan barcha vositalarni ko‘ramiz.
Jangovar tayyorgarlik (boevaya podgotovka) Qurolli kuchlar shaxsiy tarkibini belgilangan
vazifasiga muvofiq, jangovar harakat yoki o‘zga vazifalarni bajara olishi uchun o‘qitish va
harbiycha tarbiyalash borasida amalga oshiriladigan tadbirlar tizimi.
Jangovar tayyorgarlik tinchlik davrida ham, urush davrida ham o‘tkaziladi. Jangovar
tayyorgarlik shaxsiy tarkibga dala, dengiz, havo (parvoz qilish) ta’limotini berish va
mashqlarni o‘tkazishga yo‘naltirilgan bo‘lib, yuksak malaka jangovar vaziyatlarga maksimal
yaqinlashtirilgan sharoitda egallanadi.
Jangovar tayyorgarlikning asosiy tamoyillaridan biri-urush jarayonida talab etiladigan zaruriy
mahoratlarni shakllantirishdir.
Jangovar harakatlar, qurolli kuchlar turi va qo‘shin turi orasidagi hamkorlik hamda jangovar
ta’minot masalalari-umumqo‘shin mashqlar (manyovrlar) jarayonida ko‘rib, o‘rganilib chiqildi.
37
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 2-SON, (YOʻITJ)
Jangovar tayyorgarlik
– bu qo‘shinlarning shunday xolatiki, har qanday vaqt va eng og‘ir
sharoitlarda ham jangovar vazifani bajara olishi, bosqinchilarning tajavo‘ziga shavqatsiz zarba
bera olishidan iborat.
Jangovar tayyorgarlikning asosiy sharti shaxsiy tarkibning ma’naviy va ruhiy
tayyorgarligi,texnika va qurollarning dushmanning kutilmagan xujumini qaytara olishi va
unga yo‘q qiluvchi zarba bera olishga tayyorligi qisqa vaqt ichida dushman bilan janga kirisha
olishi va vaziyatga qaramasdan, yilning ixtiyoriy vaqtida kunduzi va tunda ham, dushman
tomonidan ommaviy qirg‘in quroli qo‘llangan xolda ham,oddiy vositalar qo‘llangan xolda ham
qo‘yilgan vazifani bajara olish xisoblanadi.
Qism va bo‘linmalar uchun jangovar tayyorgarlikning bir necha bosqichlari mavjud xar bir
keyingi bosqich qism va bo‘linmaning vazifani zudlik bilan bajarish tayyorgarligiga ketadigan
vaqtni qisqartiradi.
“Jangovar tayyorgarlik” tushunchasi shaxsiy tarkibning istisnosiz barcha faoliyat soxalarini
qamrab oladi.U bir tomandan turgan vazifalarning shaxsiy tarkib tomonidan bajarilishini
ta’minlaydi,boshqa tomondan shaxsiy tarkib faoliyatining natijasi xisoblanadi.
Uning birinchi tomoni jangovar tayyorgarlikning muxim sharti bo‘lib xisoblangan quyidagi
ob’ektiv ko‘rsatkichlarni o‘z ichiga oladi.
-qism (bo‘linma)larning shaxsiy tarkib, qurol-yaroq, moddiy zaxiralar bilan ta’minlanganligi;
- jangovar texnika va qurolning xolati;
- shaxsiy tarkibning bilim darajasi;
- qo‘shinlar xizmatining tashkillashtirilishi;
- shaxsiy tarkibning ma’naviy ruhiy xolati, harbiy intizom xolati.
Uning sub’ektiv xolati har bir harbiy hizmatchining jangovar tayyorgarlikni oshirish
masalalari bilan bog‘liq majburiyatlarini bajarishga munosabati xisoblanadi.
Qism va bo‘linmalarning jangovar tayyorgarligini oshirish har bir ofitser, ixtiyoriy darajadagi
boshliqning eng muxim vazifasidir. Harbiy xizmatchilarning tinchlik davrida jangovar
tayyorgarlik asosiy kundalik hayotidir. Dala o‘quv mashg‘ulotlari jangovar tayyorgarlikning
asosiy mashg‘ulotlaridan biri xisoblanadi; shaxsiy tarkibni «yigin» marsh signali ostida
kutarish, belgilangan rayonga yetib borgunga kadar bo‘lgan masofani «jang» xolatida bosib
utish. Xar bir bosqichda serjantlarga va faollarga tarbiyaviy va mafkuraviy ishlarni tashkil
qilishda anik vazifani qo‘yish kerak. Xar bir bosqich tugagandan so‘ng kilingan ishlar
to‘g‘risida xisobotlarni eshitish lozim.
Bunda asosiy e’tibor tashkiliy va tarbiyaviy ishlarni yaxshilashga, xarbiy xizmatchilarning
qasamiyotga sodikligiga nizom talablari va komandir, boshliklar buyruklarini so‘zsiz
bajarishlariga, qurollar bilan ishlash hamda texnika xovfsizligi va qoidalariga rioya qilishga
qaratilishi kerak. Xarbiy intizomni mustaxkamlashning asosiy shartlaridan biri
komandirlarning o‘z kul ostidagi shaxsiy tarkibni yaxshi bilishi va ular bilan yakka tartibda
tarbiyaviy ishlarni o‘tkazishidir.ular orasida o‘zaro jipslikni vujudga keltirish, xarbiy jamoani
birlashtirish va soglom muxitni yaratish kerak.
Jangchilarni ongli ravishda intizomli bo‘lish ruhida tarbiyalash, komandirlarning shaxsiy
o‘rnak bo‘lishlarini yo‘lga qo‘yish, intizom va talabchanlikni uyg‘unligiga ishontirish, qo‘l
ostidagilarning insoniylik tug‘ularini xurmat qilish va ular haqida g‘amxo‘rlik qilish lozim.
Xarbiy intizomni mustaxkamlashda ijtimoiy-siyosiy, xarbiy texnikaviy, ruhiy kunikmalarni
e’tiborga olish, intizom axvolini taxlil qilib borishni takomillashtirish va uni xaqqoniy baholab
borish kerak.
Shaxsiy tarkib yuksak ma’naviy – jangovar va ruhiy sifatlarini rivojlantirishda tinchlik
davridagi jangovar o‘qishning aloxida roli bor. Xozirgi zamon janggida yaxshi ukitilgan,
dushmanga karshi turishi mumkin bo‘lgan, olis masofadan, xar kanday obi-xavo va xar
kanday joyda, kun va tunda nishonni bir uk urishdayok yakson kila oladigan, katta ma’naviy
va ruhiy og‘irlikni va jismoniy keskinlikni yenga oladiganlargina g‘alabaga erishadi. Ishonib
38
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 2-SON, (YOʻITJ)
topshirilgan qurol va xarbiy texnikani mukammal egallagan, undan jangda moxirona qo‘llay
oladigan, jangovar kasb ustasi, o‘ziga ishongan jangchi so‘zsiz g‘alabaga erishadi.
Tinchlik davrida shaxsiy tarkibni jangovar xarakatlarga ma’naviy va ruhiy tayyorlash jarayoni
ularda xarbiy nitizom, shaxsiy tarkibning ijrochilik ruhida tarbiyalashni ham taqozo etadi.
Tajriba shuni ko‘rsatadiki, janglarda g‘alabaning muhim manbai sifatida aynan mustahkam
intizom, mardlik va matonatning misli ko‘rilmagan namunalari zarurdir. Tinchlik davrida
intizomli jangchini tarbiyalash birinchi navbatda kism va bo‘linmalarda qat’iy nizom tartibini
saqlash, kun tartibini o‘z vaqtida bajarishga aloqador bo‘lib, bu jangchilarda intizomlik, xozir
javoblik, ijrochilik kabi ma’naviy-jangovar sifatlarini shakllantiradi.
Jangovor tayyorgarlik harbiy xizmatchilarning tinchlik davridagi kundalik faoliyatining asosiy
mazmunidir. Jangovar tayyorgarlik jarayonida shaxsiy tarkibda yuksak jangovar va axloqiy –
ruhiy sifatlarni shakllantirish uchun keng imkoniyatlar ochiladi. Shu imkoniyatlardan
foydalanish maqsadida har bir bo‘linma komandiri o‘quv jarayonini ma’naviy-ruhiy jixatdan
ta’minlay olishi shart. Bu vazifan bajarish uchun komandir dastavval o‘z bo‘linmasining
jangvar tayyorgarlikdagi vazifasini, ya’ni uning bo‘linmasi jangovar xolat, yoki xarbiy qism,
qo‘riqlanayotgan ob’ktiga noqonuniy xarakatlar yuz berganida nima vazifani bajarishlarini
bilishi kerak. Shu bilan bir qatorda komandir jangovar tayyorgarlikning maqsadini, uning
tashkillashtirilishi tartibini o‘zlashtirgan bo‘lishi kerak
Jangovar tayyorgarlikning maqsadi – har bir harbiy xizmatchini xozirgi zamon jangining
murakkab vaziyatlarda bo‘linmalarda o‘zining jangovar vazifasini muvaffaqiyat bilan
bajarishga o‘rgatish va unda yuksak axloqiy-jangovarlik sifatlarini shakllantirishdir.
Mana shu jarayonlarning amalda bajarilishi natijasida jangovar tayyorgarlikni ma’naviy-ruhiy
ta’minlashning asosiy vazifalari hal etiladi.
Bo‘linma komandiri jangovar tayyorgarlik vazifalarini hal etishga yo‘naltirilgan tarbiyaviy
ishlarni olib borar ekan, buning ikkita muxim jixatini (yo‘nalishini) hisobga olishi zarur.
Birinchi jixat (yo‘nalish) - jangchining o‘z vazifasini bajarishining eng maqbul usullarini
belgilovchi texnologik g‘oyalar kashf etish. Bu jangchidan jangovar tayyorgarlikning barcha
soxalarini mukammal bilishni, komandirdan esa bundan tashqari jangovar tayyorgarlik
mashg‘ulotlarini tashkil etish va o‘tkazish uslubiyatini bilishni talab qiladi.
Ikkinchi jixat (yo‘nalish)- jangchilarda jangovar tayyorgarlikni zarur ekanligini, uning yuksak
ahamiyati, jangovar ko‘nikmalarni o‘rganish soxasidagi ijobiy munosabatlarni, dunyoqarashni
shakllantirish.
Bo‘linma komandiri jangovar tayyorgarlik yoki xizmatni o‘tash yo‘riqnomalari jarayonida
tarbiyaviy ishlarni tashkillashtirar ekan, tarbiyaviy ishning ommaviy shakllaridan faqatgina
biron-bir zaruriy vazifani hal etishda foydalanishi, asosiy e’tiborni esa har bir jangchining
shaxsiy tayyorgarligi haqida axborot to‘plash. Har bir jangchiga ularning professionalligini
yuksaltirish bo‘yicha shaxsiy ta’sir ko‘rsatishga qaratishi, ya’ni yakka tartibdagi tarbiyaviy ish
yuritishi maqsadga muvofiqdir.
Jangovar tayyorgarlik bo‘yicha o‘qish turli jabhalarni o‘z ichiga oladi va bo‘linma
komandiridan har bir soxaga (jismoniy tayyorgarlik, jangovar mashinalarni boshqarish,
jangovar o‘q otish mashqlari, taktik dala mashg‘ulotlariga) o‘ziga xos tarbiyaviy ta’sir
qo‘llashni talab qiladi.
Asosiy adabiyotlar:
1. Abdurahimova D.A., Harbiy pedagogika. – T.:Akadnmiya, 2022. –370 b
2. Sotib-Oldiev A., Karimjonov A., Harbiy pedagogika. – T.: Sharq, 2005. – 209 b
3. Avazova A.I., Ismadiyorova Y.U. Kasbiy pedagogika. – T.: Cho‘lpon NMIU, 2014. – 320 b
4. B.Ziyomuhammadov. Pedagogik mahorat asoslari. – T.: “Tib-Kitob”, 2009. – 182 b.
5.T. Atamatova, X. Ergasheva, M. Qurbonov. Mutaxassislik fanlarini o‘qitish metodikasi. – T.:
“Yangi asr avlodi” 2008. – 180 b.
6. Ishmuhammedov R., Abduqodirov A., Pardaev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar. – T.:
Iste’dod. 2008. -180 b.
39
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 2-SON, (YOʻITJ)
7. Ishmuhammedov R., Abduqodirov A.,Pardaev A. Tarbiyada innovatsion texnologiyalar. – T.:
Iste’dod. 2010. -180 b. (8 ta)
8. O‘rinov O‘.R./O‘quv qo‘llanma/. Toshkent: O‘R QK 2008. – 38 b.
9. Ro‘zimov U.B. Pedagogik mahorat. Pedagogik texnologiyalarning oliy harbiy ta’limda
qo‘llanilishi. Ilmiy-uslubiy qo‘llanma. Toshkent OUQBYu. 2015. – 120 b.
10. Nasriddinov Ch. Harbiy pedagogika. – T.: Sharq, 2004. – 152 b.
11. Karimova V.M. Ijtimoiy pedagogika va ijtimoiy amaliyot.O‘quv qo‘llanma.
T., 1999 g. 95 bet.
