157
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 2-SON (YOʻITJ)
ZAHIRIDDIN MUHAMMAD BOBURNING ADABIYOTGA
QOʻSHGAN HISSASI
Ochilova Shoxsanam Furqat qizi
Samarqand viloyati Oqdaryo tumani 6-umumta’lim maktabi ona tili va
adabiyot fani oʻqituvchisi
shoxsanamochilova@mail.ru
https://doi.or
g
/10.5281/zenodo.14898253
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:11-yanvar 2025 yil
Ma’qullandi: 12-yanvar 2025 yil
Nashr qilindi: 20-yanvar 2025 yil
Zahiriddin Bobur oʻz zamonasining buyuk davlat arbobi,
sarkarda, shoir va tarixchi boʻlgan. U oʻzbek va tojik
adabiyotining buyuk vakillaridan biri hisoblanadi.
Boburning asarlari tarix, siyosat, adabiyot va
madaniyatga oid koʻplab nuqtalarni qamrab oladi.
KEY WORDS
shoir,
sarkarda,
siyosat,
meros,she’riyat, tasavvuf, Markaziy
Osiyo, mamlakat.
Kirish
Zahiriddin Muhammad Bobur (1483-1531) Markaziy Osiyo tarixida buyuk ta’sir
koʻrsatgan shoir, mutafakkir va davlat arbobi boʻlgan. U oʻz asarlarida fors va turk tillarini
boyitirib, adabiyotga katta hissa qoʻshgan. Boburning ijodi uning davlat boshqaruvida ham,
adabiy faoliyatida ham yaqqol koʻzga tashlanadi. Uning asarlari orqali Markaziy Osiyo
madaniyati va adabiyoti Yaqin Sharq mamlakatlariga keng tarqalgan.
Adabiy merosi
. Bobur oʻz she’rlarida Sufiylik tasavvuf, adolat va insoniylik gʻoyalarini
targʻib qilgan. Uning "Sharhus-saada", "Andarznama" kabi asarlari Fors va Turk tillarida
yozilgan boʻlib, ular orqali u jamiyatdagi adolatsizlikka qarshi oʻz ovozini koʻtarib, ozodlik va
inson huquqlari haqida fikrlar bildirgan.
Tasavvuf va ijtimoiy fikrlar
. Bobur she’rlarida tasavvufiy gʻoyalar bilan bir qatorda,
ijtimoiy masalalarga ham murojaat qilgan. U insonning ma’navigiga, ruhiga tegishli
mavzularda yozgan. Shuningdek, u oʻz asarlarida hukmdorlarga ma’naviy maslahatlar berib,
ularni adolatli boshqaruvga chaqirgan.
Davlat boshqaruvi va adabiyot
. Bobur davlat boshqaruvida ham, adabiyotda ham
yangiliklar kiritgan. U oʻz asarlarida davlatni boshqarish san’atini, xalq bilan aloqalarni va
adolatli boshqaruvni targʻib qilgan. Uning bu qarashlari hozirgi zamon davlat boshqaruvi
uchun ham ahamiyatga ega.
Boburning ta’siri.
Bobur oʻz asarlari bilan keyingi davrda yashagan shoir va
mutafakkirlarga katta ta’sir koʻrsatgan. Uning ijodi Markaziy Osiyo, Eron va Turkiyadagi
adabiy an’analarda keng oʻzlashtirilgan. Hozirgi kunda ham uning asarlari oʻquvchilar va
tadqiqotchilar tomonidan katta qiziqish bilan oʻqiladi.
Xulosa
Zahiriddin Muhammad Bobur oʻz adabiy asarlarida insoniyat, adolat va ma’naviyat
gʻoyalarini targʻib qilgan. Uning ijodi Markaziy Osiyo va Yaqin Sharq adabiyotining rivojiga
katta hissa qoʻshgan. Boburning merosi hozirgi zamon uchun ham ahamiyatli boʻlib qolmoqda,
chunki uning gʻoyalarilarning koʻparrasi zamonaviy jamiyatning ehtiyojlari bilan mos keladi.
158
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 2-SON (YOʻITJ)
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI
1. Sayfiddin Jalolov, “Bobur haqida oʻylar”, Toshkent- 2006.
2. Rahmon Farmonov, “Zahiriddin Muhammad Bobur. Shoh, shoir va diplamat”. Nashriyot
“TAVFIQNASHR” -2023
3. Q. Yoʻldoshev, S. Qambarova, D. Toʻxliyeva, N. Yusufjonova, O. Olimjonov. Adabiyot 5-sinf
II-qism (30-36 b)Toshkent – 2024
