13
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 2-SON, 2-QISM (YOʻITJ)
AYOLLARDA KO‘KRAK BEZI SARATONI VA U BILAN
BOG‘LIK MUOMMALAR
Allambergenova Jasmina Ergashevna
Toshkent tibbiyot akademiyasi 2-son davolash fakulteti
1-bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14947570
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:20-fevral 2025 yil
Ma’qullandi: 25-fevral 2025 yil
Nashr qilindi: 27-fevral 2025 yil
Ushbu maqolada ko‘krak bezi saratoni, uning kelib
chiqishiga sabab bo‘luvchi omillar haqida ma’lumot
berilgan.
KEY WORDS
saraton, gormon, esterogen,
radiasiya, raqamli mammografiya,
saraton oldi kasalliklari
Kirish
. Ko‘krak bezi saratoni ayollar orasida uchraydigan eng ko‘p va keng tarqalgan o‘sma
kasalliklari guruhiga kiradi. Ko‘krak bezi saratoni kasalligi bilan kasallanish ko‘proq 50
yoshdan oshgan, genetik kasallikka ega bo‘lgan, ko‘p spirtli ichimlik isteʼmol qiladigan,
farzand ko‘rmagan, yoshi 30 dan oshganda ilk bor ona bo‘lgan, farzandini ko‘krak suti bilan
boqmagan, estrogen gormonal dori vositalarini 1 yildan ko‘p vaqt davomida qabul qilgan,
radiatsiya taʼsiriga uchragan ayollarda uchrashi olimlar tomonidan aniqlangan. Lekin so‘nggi
yillarda kasallik yosharib bormoqda [1]. Atmosferadagi radiasiya, oziq-ovqat mahsulotlarida
kimyoviy vositalarning ko‘pligi, gormonal buzilishlar, irsiy omillar, stresslar onkologik
kasalliklarga sabab bo‘lmoqda. Xususan, oziqovqat mahsulotlari xavfsizligini ta'minlashning
samarali tizimi yaratilmagan deyishga asoslar yetarli. Misol uchun, ularning tarkibida texnik
palьma moyining ishlatilishi qat'iyan taqiqlangan, lekin buni aniqlaydigan mexanizmlar yo‘lga
qo‘yilmagan. Vaholanki, ushbu mahsulot inson organizmi uchun g‘oyat zararli bo‘lib, hayotiy
muhim organlarni ishdan chiqarishi bilan birga onkologik kasalliklarga sabab bo‘ladi [2].
Jahonda sut bezi kasalligining alimentar profilaktikasini maxsuslashtirilgan oziq-ovqat
mahsulotlarini qo‘llash orqali shakllantirishning yuqori samaradorligiga erishish maqsadida
qator ilmiy-tadqiqotlar amalga oshirilmoqda. Bu borada ayollarda ko‘krak bezi saratoni
rivojlanishining ijobiy va salbiy omillarini asoslash, kasallikning tibbiy-biologik va ijtimoiy-
gigienik xavf omillarining o‘rnini asoslashdan iborat. Ko‘krak bezi saratonini oldini olish va
davolashda maxsuslashtirilgan mahsulotlarning samaradorligini, ko‘krak saratoniga
chalingan ayollar ovqat rasionini korreksiyalash va yangi davolovchi ovqat mahsulotlarining
foydalanish samaradorligini baholashga qaratilgan sog‘lomlashtiruvchi chora-tadbirlar
kompleksini ishlab chiqish va gigienik me'yorlar yaratish kabilar alohida ahamiyat kasb etadi.
Aholini sifatli oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash, sog‘lom ovqatlanish orqali aholi
orasida kasallanish darajasini kamaytirish va uzoq-umr ko‘rish darajasini oshirish imkonini
beradi. Bugungi kunda mamlakatimizda sog‘lom ovqatlanish bilan bog‘liq kasalliklarni oldini
olish va bartaraf etish bo‘yicha qator ishlar amalga oshirilmoqda [3]. Ko‘krak bezi xavfli o‘sma
kasalligi hozirgi kunda dunyo bo‘yicha o‘sma kasallar ichida birinchi o‘rinda turadi. Bu
kasallik bilan bemorlar kechki bosqichda murojat qilib kelayotganliklari onkologiyada eng
katta muammolardan biridir. Ko‘krak bezi xavfli o‘sma kasalligi ertangi bosqichlarda
14
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 2-SON, 2-QISM (YOʻITJ)
bemorlarda klinik simptomlarsiz kechishi tufayli ayollar kechiktirib murojat qilish holati
kuzatilmoqda.
Xulosa
. Ko‘krak bezi saratoni bilan kasallangan ayollarning ovqatlanishini o‘rganish
orqali zararli mahsulotlar iste'molini kamaytirib, to‘g‘ri, sifatli va foydali mahsulotlar iste’moli
yordamida bemorlarni to‘liq sog‘ayib ketishiga zamin yaratish hamda to‘g‘ri va foydali
ovqatlanish, sog‘lom turmush tarziga rioya qilish orqali ayollarda ko‘krak bezi saratoniga
chalinish xavfini kamaytirish orqali ko‘zlangan maqsadga erishish mumkun.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O.R.Parpieva, E.Muydinova, G.Safarova //Breast canser// ACADEMICIA: An
International Multidisciplinary Research Journal.Vol. 11, Issue 11, November 2021.
482-485 pages
2. Парпиева Одинахон Рахмановна //КЎКРАК БЕЗИ САРАТОНИ ҲАҚИДА
ТУШУНЧА// International Journal of Education, Social Science & Humanities. FARS
Publishers. Volume-11| Issue-3| 2023. 460-468 pages
3. Васильев Д.А., Зайцев А.Н., Берштейн Л.М. Маммографическая плотность
молочных желез и определяющие ее факторы в свете повышенного
онкологического
риска.
Опухоли
женской
репродуктивной
системы
2011;(3):15—22
