170
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
STRESS VA UNI BOSHQARISH USULLARI
Yo‘ldashova Marjona Bahodir qizi
Chirchiq Davlat Pedagogika Universiteti
Pedagogika fakulteti
Amaliy psixologiya yo‘nalishi 2 – boshqich talabasi
https://orcid.org/0009-0005-5149-2521
marjonayoldashova786@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15266844
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 16-aprel 2025 yil
Ma’qullandi:20-aprel 2025 yil
Nashr qilindi: 23-aprel 2025 yil
Maqolada
zamonaviy
inson
hayotining
ajralmas qismi bo‘lib qolgan stress holatining
psixologik mohiyati, yuzaga kelish sabablari va uning
organizmga ta’siri ilmiy asosda tahlil qilinadi. Stress
inson salomatligi va ruhiy barqarorligiga sezilarli
darajada
ta’sir
ko‘rsatib,
uning
faoliyat
samaradorligini pasaytirishi mumkin. Tadqiqotda
stress manbalari, ularning tashqi va ichki omillar bilan
bog‘liqligi keng tahlil qilinib, stressni boshqarishning
zamonaviy psixologik usullari — nafas olish
texnikalari,
jismoniy
faollik,
ijtimoiy
qo‘llab-
quvvatlash, meditatsiya, mindfulness, psixoterapiya va
kognitiv yondashuvlarning samaradorligi ilmiy nuqtai
nazardan yoritiladi. Maqolada stressni boshqarish
bo‘yicha amaliy tavsiyalar ham keltirilgan bo‘lib, bu
inson
ruhiy salomatligini
mustahkamlash
va
barqarorlikni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.
KEY WORDS
Stress,
psixologik
barqarorlik, stress manbalari,
emotsional boshqaruv, stressni
kamaytirish, nafas olish texnikasi,
mindfulness,
psixoterapiya,
relaksatsiya, ruhiy salomatlik.
KIRISH:
Hozirgi davrning intensiv ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlari, raqamli texnologiyalar rivoji, mehnat
va o‘qishdagi yuqori raqobat inson psixikasini doimiy zo‘riqishga, hayotiy omillar bilan
doimiy kurashishga majbur qilmoqda. Natijada, stress fenomeni zamonaviy psixologiya va
tibbiyot fanining markaziy tadqiqot yo‘nalishlaridan biriga aylangan. Stress — bu
organizmning tashqi yoki ichki stressogen tahdidlarga (stressorlar) adaptiv javob shaklida
shakllanadigan psixofiziologik kompleks holatdir. Hans Selye tomonidan ilgari surilgan
“General Adaptation Syndrome” modeli stress holatining bosqichma-bosqich rivojlanishini
tushuntirishda asosiy ilmiy nazariya sifatida e’tirof etiladi. Selyega ko‘ra, stress organizmning
zahiraviy imkoniyatlarini safarbar qiladi va tahdidni bartaraf etish jarayonida energetik va
emotsional resurslarni sarflaydi. Agar bu bosqichlarda muvaffaqiyatli moslashuv yuz bermasa,
organizmda fiziologik va psixologik disbalans shakllanadi
Stress tushunchasi hozirda faqat fiziologik nuqtai nazardan emas, balki psixologik, sotsiologik
va kognitiv jihatdan ham ko‘rib chiqilmoqda. Lazarus va Folkman (1984) tomonidan ishlab
chiqilgan "Stressni baholash va boshqarish nazariyasi"ga ko‘ra, stress holati inson tomonidan
stress manbalarini qanday baholashiga va unga qanday javob qaytarishiga bog‘liq. Ya’ni, bir
xil tashqi vaziyat turli insonlarda turli darajadagi stress reaksiyasini chaqiradi, bu holat
insonning tajribasi, individual psixologik barqarorligi va shaxsiy baholash tizimi bilan
bevosita bog‘liq. Bugungi kunda stressning ijtimoiy hayotdagi ahamiyati tobora ortib
bormoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (WHO, 2023) ma’lumotlariga ko‘ra, stress —
zamonaviy inson kasalliklari, xususan, yurak-qon tomir kasalliklari, surunkali bosh og‘rig‘i,
uyqusizlik, immunitet pasayishi va depressiyaning asosiy sabablaridan biri sifatida qayd
171
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
etilgan. Shu bilan birga, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (APA, 2022) hisobotlarida ham
stress mehnat unumdorligi, o‘quv faoliyati va shaxsiy hayot sifati bilan bevosita bog‘liqligi, uni
vaqtida boshqarish esa inson salomatligini saqlashda hal qiluvchi ahamiyat kasb etishi
ta’kidlangan.
Stress boshqaruvi masalasi bugungi psixologiya fanida profilaktika va psixoterapiyaning
ajralmas qismi sifatida ko‘rib chiqilmoqda. Bunda nafaqat individual psixologik yondashuvlar,
balki ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tarmog‘i, sog‘lom turmush tarzi, emotsional intellekt va
stressga chidamlilikni shakllantirish (resilience) tushunchalari ham dolzarb mavzulardan biri
sifatida tadqiq etilmoqda. Ushbu maqola doirasida stress tushunchasining ilmiy asoslari,
stress manbalarining tahlili, uning psixologik va jismoniy belgilari, hamda zamonaviy stress
boshqarish usullarining samaradorlik jihatlari keng yoritiladi. Shu bilan birga, stressga
nisbatan individual yondashuvning ahamiyati va stressni samarali boshqarish bo‘yicha amaliy
tavsiyalar ham tahlil qilinadi. Stress fenomeni psixologiya tarixida turli olimlar tomonidan
ko‘p qirrali tushuncha sifatida izohlanadi va zamonaviy ilmiy tadqiqotlarda inson sog‘lig‘i,
ruhiy barqarorligi va moslashuvchanligi bilan bevosita bog‘liq psixofiziologik holat sifatida
keng yoritilgan. Stress nazariyasining zamonaviy ilmiy asosi Kanadalik fiziolog olim Hans
Selye tomonidan XX asrning birinchi yarmida shakllantirilgan bo‘lib, u stressni inson
organizmining "nonspecific response" — ya’ni, har qanday tashqi va ichki stressor ta’siriga
umumiy javob deb talqin qilgan (Selye, 1936). Selye o‘z izlanishlarida stress jarayonini uch
bosqichga ajratgan: Alarm reaction, Resistance, va Exhaustion. Bu model hozirda ham stress
tadqiqotlarining nazariy bazasida mustahkam o‘rin egallab kelmoqda. Bundan tashqari, stress
holati zamonaviy psixologik yondashuvlarda sub’ektiv baholash va emotsional idrok bilan
bog‘liq jarayon sifatida ko‘rib chiqiladi. Lazarus va Folkman (1984) o‘z tadqiqotlarida stressni
shaxsiy talqin va vaziyatni psixologik baholash natijasida shakllanuvchi kompleks holat deb
ta’riflagan. Ushbu kognitiv baholash modeli stressni boshqarishning asosiy mexanizmlaridan
biri sifatida "muammoni baholash – yechim qidirish – emotsional moslashuv" bosqichlarini
taklif etadi.
Stress va uni boshqarish mexanizmlarini o‘rganishda jahon tajribasida psixologik barqarorlik,
emotsional intellekt va psixologik chidamlilik (resilience) tushunchalari asosiy nazariy
yondashuv sifatida shakllanmoqda. Bonanno (2004) stress va travmatik tajribalarga
individual moslashuv jarayonini chuqur o‘rganib, stressni boshqarishda psixologik
chidamlilikning ahamiyatini alohida ta’kidlagan. Boshqa tomondan, stress organizmda o‘ziga
xos fiziologik va neyrobiologik mexanizmlar orqali kechadi. McEwen (1998) tomonidan taklif
etilgan "Allostatic load" konsepsiyasi stress natijasida organizmda yuzaga keladigan ichki
biologik yuklama va uning uzoq muddatli ta’sirini tahlil qilgan. McEwen tadqiqotlariga ko‘ra,
surunkali stress insonning yurak-qon tomir, endokrin va immun tizimlarining funksional
barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, bu esa kasalliklar xavfini oshiradi. Psixologik
tadqiqotlar ko‘rsatadiki, stressni boshqarish usullari individual va ijtimoiy kontekstda
turlicha samaradorlikka ega. Masalan, Kabat-Zinn (1994) tomonidan ishlab chiqilgan
"Mindfulness-Based Stress Reduction" (MBSR) metodi stressni yengillashtirishda va ongni
hozirgi paytda jamlash orqali ruhiy salomatlikni saqlashda yuqori natija ko‘rsatgan.
Shuningdek, American Psychological Association (APA, 2022) stressni kamaytirish uchun ko‘p
bosqichli yondashuvlarni tavsiya etadi: bu nafaqat individual strategiyalar, balki ijtimoiy
qo‘llab-quvvatlash tarmog‘ini kengaytirish, stressni kognitiv qayta talqin qilish va sog‘lom
turmush tarzini shakllantirish orqali erishiladi.
O‘zbekiston kontekstida ham stress va uning psixologik boshqaruviga bag‘ishlangan ilmiy
izlanishlar tobora ko‘paymoqda. Jumladan, Rasulov (2022) tomonidan keltirilgan tadqiqotda
talabalarda imtihon oldidan yuzaga keladigan stress holatlari va ularni boshqarish uchun
mindfulness texnikalarining ijobiy ta’siri qayd etilgan. Shirinova (2021) O‘zbekiston aholisida
pandemiya davrida ortgan stress holatlarini va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning bu boradagi
ahamiyatini tahlil qilib, stressni kamaytirishda oilaviy muloqot va ijtimoiy bog‘lanish darajasi
172
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
hal qiluvchi omil ekanini ko‘rsatgan. Stress — bu nafaqat organizmning qisqa muddatli
reaksiya shakli, balki uning uzoq muddatli fiziologik va psixologik moslashuv strategiyalarini
shakllantiruvchi kompleks tizimdir. Stressni samarali boshqarish individual psixologik
tayyorgarlik, muammoli vaziyatlarni ratsional baholash, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash,
mindfulness va psixoterapevtik yondashuvlar integratsiyasi orqali amalga oshiriladi. Stressni
boshqarish bo‘yicha zamonaviy ilmiy yondashuvlar inson sog‘lig‘ini saqlash, psixologik
barqarorlikni ta’minlash va hayot sifatini oshirishda asosiy rol o‘ynaydi.
XULOSA
Stress — inson psixikasi va organizmining tashqi va ichki muvozanatsizlikka adaptiv javobidir.
Tadqiqotlar ko‘rsatadiki, stress inson faoliyatining barcha bosqichlari: emotsional holati,
kognitiv jarayonlari, sotsial munosabatlari va jismoniy salomatligiga ta’sir ko‘rsatadigan
kompleks psixofiziologik hodisadir. Hans Selye tomonidan ishlab chiqilgan stress modeli
(1936) bu holatni uch bosqichda (alarm, resistance, exhaustion) tushuntirishga asos bo‘lib
xizmat qilgan, zamonaviy psixologiyada esa stress jarayoni kognitiv baholash (Lazarus &
Folkman, 1984) va emotsional boshqaruv kontekstida chuqurroq izohlanmoqda. Psixologik va
tibbiy adabiyotlarning ko‘pchiligi stressni boshqarish mexanizmlarining turli ko‘rinishlarini
— kognitiv qayta baholash, emotsional boshqaruv, relaksatsion texnikalar, mindfulness,
jismoniy faollik va psixoterapiya kabi usullarni samarali deb ko‘rsatadi. McEwen (1998)
tomonidan stressning organizmdagi "allostatic load" tushunchasi orqali izohlanishi, stress
holatining faqatgina vaqtinchalik emotsional reaksiyadan iborat emasligini, balki inson
salomatligiga uzoq muddatli xavf tug‘dirishini ko‘rsatib berdi. Bundan tashqari, zamonaviy
neyropsixologik tadqiqotlar stressni boshqarishda psixologik chidamlilik (resilience) va
emotsional intellektning (EQ) ahamiyatini alohida ta’kidlaydi. Bu holat shuni ko‘rsatadiki,
stressni faqat tashqi sharoitlar bilan emas, balki insonning ichki emotsional resurslari va
psixologik moslashuvchanligi orqali boshqarish mumkin. O‘zbekistonlik tadqiqotchilar
(Rasulov, 2022; Shirinova, 2021) tomonidan olib borilgan tadqiqotlar ham stress
manbalarining o‘ziga xos mahalliy jihatlarini va bu borada amaliy yondashuvlarning
samaradorligini tasdiqlaydi. Xususan, oila, jamiyat va psixologik xizmat tizimi stressni
kamaytirish va boshqarishning ijtimoiy muhitga moslashgan mexanizmlari sifatida samarali
ekani aniqlangan.
Xulosa qilib aytganda, stress bu inson organizmi va psixikasining majburiy va universal javob
shakli bo‘lsa-da, uning intensivligi, ta’sir doirasi va oqibatlari individual, sotsial va ekologik
omillar bilan uzviy bog‘liq. Stressni boshqarish inson salomatligi va ruhiy barqarorligini
saqlashda fundamental ahamiyat kasb etadi. Shu bois, zamonaviy psixologiyada stressni
bartaraf etish nafaqat muammoli holatlardan himoyalanish, balki ijobiy emotsional
muvozanatni saqlash, psixologik chidamlilik va sog‘lom turmush tarzining ajralmas qismi
sifatida talqin qilinmoqda. Kelgusida stressni boshqarish mexanizmlarini yanada
mukammallashtirish, individual psixologik profilaktika dasturlarini ishlab chiqish va global
miqyosda stress manbalarining psixosotsiologik tadqiqotlarini chuqurlashtirish stressni
samarali boshqarish bo‘yicha strategik yo‘nalish bo‘lib qolmoqda.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Selye, H. (1936). A syndrome produced by diverse nocuous agents.
Nature
,
138(3479), 32.
https://doi.org/10.1038/138032a0
2.
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984).
Stress, Appraisal, and Coping.
New York:
Springer Publishing Company.
3.
McEwen, B. S. (1998). Protective and damaging effects of stress mediators.
New
England
Journal
of
Medicine
,
338(3),
171–179.
https://doi.org/10.1056/NEJM199801153380307
4.
Bonanno, G. A. (2004). Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated
the human capacity to thrive after extremely aversive events?
American Psychologist
, 59(1),
20–28.
173
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
5.
Kabat-Zinn, J. (1994).
Wherever You Go, There You Are: Mindfulness Meditation in
Everyday Life.
New York: Hyperion.
6.
Rasulov, M. A. (2022). Talabalarda imtihon oldi stressini kamaytirishning psixologik
yo‘llari.
O‘zbekiston psixologiya jurnali
, 5(2), 47–52.
7.
Shirinova, D. M. (2021). Pandemiya davrida stress va psixologik moslashuv: empirik
tadqiqot.
Toshkent Davlat Pedagogika Universiteti Ilmiy Axborotnomasi
, 2(4), 60–67.
8.
Yo‘ldashova , M. . (2025). MOTIVATSIYA VA MOTIVLARNI O‘RGANISH METODLARI.
https://in-academy.uz/index.php/zdpp/article/view/48683
9.
Yo‘ldashova
,
M.
.
(2025).
OILA
PSIXOLOGIYASI.
academy.uz/index.php/yo/article/view/48692
10.
Yo‘ldashova , M. (2025). QOBILIYATLARNI O‘RGANISH METODLARI.
academy.uz/index.php/si/article/view/48703
11.
Аbdurasulov J. и Pardabayeva , M. 2024. MUSOBAQADAN OLDIN SPORTCHILARNI
PSIXOLOGIK TAYYORLASH.
Евразийский журнал социальных наук, философии и культуры
.
4, 6 Part 2 (июн. 2024), 73–76.
12.
Sharipova, N. (2023). PHONETICS: UNLOCKING THE SOUNDS OF LANGUAGE. В ZDIT
(Т. 2, Выпуск 27, сс. 22–24). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.10321056
13.
Турсунов
А.
2022
ЧАҚИРУВГА
ҚАДАР
БОШЛАНҒИЧ
ТАЙЁРГАРЛИК
МАШҒУЛОТЛАРИДА ПЕДАГОГИК ВА ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ҚЎЛЛАШ ВА
УЛАРНИНГ ЎЗИГА ХОС ТОМОНЛАРИ Science and innovation, 1(B3), 432- 434
14.
Sharipova Nodira Shavkat Qizi, . (2024). TEACHING ENGLISH TO YOUNG LEARNERS
USING CLIL METHOD IN CLASS. International Journal of Pedagogics, 4(06), 161–164.
https://doi.org/10.37547/ijp/Volume04Issue06-29 .
15.
Abdurasulov, J. (2024). PEDAGOGICAL PSYCHOLOGICAL ASPECTS OF MILITARY
PATRIOTIC EDUCATION IN GENERAL SECONDARY EDUCATIONAL INSTITUTIONS. В
INTERNATIONAL BULLETIN OF APPLIED SCIENCE AND TECHNOLOGY (Т. 4, Выпуск 7, сс.
38–40). Zenodo.
https://doi.org/10.5281/zenodo.12721051
16.
Аbdurasulov J. 2024. HARBIY PEDAGOGIKANING BOSHQA FANLAR BILAN
ALOQASI.
Молодые ученые
. 2, 6 (фев. 2024), 48–52.
17.
Jo‘rayev , S. ., & Abdurasulov, J. (2024). SUBJECT, TASKS AND CONTENT OF STUDYING
THE BASICS OF MILITARY-PATRIOTIC EDUCATION. Академические исследования в
современной науке, 3(7), 149–153.извлечено.
18.
Абдурасулов, Ж. (2022). ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИНФОРМАЦИОННЫХТЕХНОЛОГИЙ В
УСВОЕНИИ УРОКОВ ИСТОРИИ.
19.
Abduqodirova, D. и Abdurasulov, J. 2025. YOSHLARDA HARBIY-VATANPARVARLIK
TUYG‘USINI TAKOMILLASHTIRISHNING PSIXOLOGIK HUSUSIYATLARI.
Педагогика и
психология в современном мире: теоретические и практические исследования
. 4, 1 (янв.
2025), 50–53.
20.
Жўраев , Ш. ., & Абдурасулов , Ж. (2024). ҲАРБИЙ ЖАМОАДАГИ ИЖТИМОИЙ
ФИКР. Журнал академических исследований нового Узбекистана, 1(2), 97–103.
извлечено от
https://in-academy.uz/index.php/yoitj/article/view/28151
21.
Abdurasulov , J. (2022). HARBIY KOMPETENTSIYA KURSANTNING KASBIY
MAHORATINI 54 SHAKLLANTIRISHNING KALITI SIFATIDA. Евразийский журнал
социальных наук, философии и культуры, 2(11), 231–234. извлечено от
academy.uz/index.php/ejsspc/article/view/5326
22.
Abdurasulov , J. 2022. CHAQIRUVGA QADAR BOSHLANGʼICH TAYYORGARLIK FANI
OʼQITUVCHISIGA QOʼYILADIGAN TALABLAR.
Евразийский журнал академических
исследований
. 2, 11 (окт. 2022), 983–988.
23.
Абдурасулов , Ж. (2024). ҲАРБИЙ ЖАМОАНИНГ ПСИХОЛОГИК АСПЕКТЛАРИ.
Бюллетень педагогов нового Узбекистана, 2(2), 59–65
174
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
24.
Abduqodirova Dilobarbonu Erkinjon Qizi TALABALARDA PSIXOLOGIK STRESSNI
YENGISH // YOPA. 2025. №2. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/talabalarda-psixologik-
stressni-yengish (дата обращения: 02.04.2025).
25.
K.O. Arzibayev, V.Sh.Rahimov Effects On Performance By Electronic Training
Equipment For Young Karatists. «Psychologi and education» Journal (2021) 58(2): 11488-
11490 ISSN: 00333077
26.
K.O. Arzibayev, V.Sh.Rahimov Influence of Basketball on the Mental and Physical
Development of the Personality. «International Journal of Future of Generation
Communication and Networking » Vol. 14. No. 1. (2021). pp. : 768-772 ISSN: 2233-7857
IJFGCN
27.
Arzibaev, K. O., & Rafiqov, A. U. (2021). THE ROLE OF MATHEMATICS IN SPORTS. In
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ И СПОРТА В СОВРЕМЕННЫХ
СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКИХ УСЛОВИЯХ (pp. 5-8).
28.
Arzibaev, K. O., & Tanikulova, Z. R. (2021). MECHANISMS FOR IMPROVING THE LEGAL
KNOWLEDGE OF ATHLETES. In АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ И
СПОРТА В СОВРЕМЕННЫХ СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКИХ УСЛОВИЯХ (pp. 117-119).
29.
Arzibaev, K. O., & Elmurodova, M. U. (2021). DEVELOPMENT IN SPORTS USING
UNIQUE TECHNIQUES. In АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ И СПОРТА
В СОВРЕМЕННЫХ СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКИХ УСЛОВИЯХ (pp. 3-5).
30.
ARZIBAYEV, Q. (2024). O ‘SMIR SPORTCHILARDA MAQSADGA ERISHISH
MOTIVATSIYASI TADQIQI. News of the NUUz, 1(1.9), 54-57.
31.
Арзибаев, К. О. (2015). РОЛЬ МОТИВАЦИИ В ЕДИНОБОРСТВЕ. Наука и мир, (3-3),
103-105.
32.
Арзибаев, К. О., & Аралов, С. А. (2016). КОНСТИТУЦИОННЫЕ ОСНОВЫ
ОБРАЗОВАНИЯ В УЗБЕКИСТАНЕ. Наука и мир, 3(1), 53-54.
33.
Арзибаев, Қ. О., & Акбарова, Д. Р. (2016). Проблема здорового образа жизни в
исследованиях. Наука и мир, (3-3), 77-78.
34.
Арзибаев, К. О. (2013). МОТИВАЦИЯ ДОСТИЖЕНИЯ КАК ВАЖНЫЙ ФАКТОР
СПОРТИВНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ. SCIENCE AND WORLD, 93.
35.
Арзибаев, К., & Бердалиева, Ю. (2013). ВЛИЯНИЕ МЕЖЛИЧНОСТНЫХ
ОТНОШЕНИЙ НА МОТИВАЦИЮ ЮНЫХ СПОРТСМЕНОВ. SCIENCE AND WORLD, 14.
36.
Arzibayev, Q. (2023). THE PROBLEM OF MOTIVATION OF SPORT ACTIVITY IN THE
ANALYSIS. European journal of education and applied psychology, (2), 82-89.
37.
Arzibayev, Q. (2023). THE APPEARANCE OF MOTIVES FOR SPORTS ACTIVITY IN
ANALYSIS. Modern Science and Research, 2(10), 694-704.
38.
Arzibayev, K. O., & Aralov, S. A. (2016). Physical culture and social importance of sport
in educating the young by the principles National Concept. In Scientific achievements of the
third millennium (pp. 23-24).
Arzibayev, Q. (2023). О‘smir sportchilarda sport bilan shug‘ullanish motivlarini О‘rganish.
Sport ilm-fanining dolzarb muammolari, 1(3), 18-25
